خبرگزاری رویترز گزارش داد سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا پیشنهاد کرده است که ماموریت دریایی «آسپیدس» در عملیات مینروبی در تنگه هرمز، «نقش اصلی» را بر عهده بگیرد.
بر اساس سندی که رویترز چهارشنبه ۱۳ خرداد به آن دست یافته، این طرح بهعنوان سهم اروپا در ابتکار مشترک تحت رهبری فرانسه و بریتانیا در خصوص تنگه هرمز مطرح شده است.
با این حال، در سند سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا که تاریخ آن به پنجم خرداد بازمیگردد، اجرای این طرح به «فراهم شدن شرایط» منوط شده است.
در این سند آمده است وضعیت موجود ایجاب میکند اتحادیه اروپا «سهمی معنادار» در ائتلاف موقت به رهبری فرانسه و بریتانیا در تنگه هرمز داشته باشد؛ ائتلافی که «پس از فراهم شدن شرایط و بهصورت مستقل از طرفهای درگیر در جنگ» عملیاتی خواهد شد.
سرویس اقدام خارجی (EEAS) بازوی دیپلماتیک اتحادیه اروپا به شمار میرود که مسئولیت هماهنگی سیاست خارجی، امنیتی و مدیریت روابط بینالمللی این اتحادیه با کشورهای جهان و سازمانهای بینالمللی را عهدهدار است.
رویترز در ادامه نوشت هرگونه تغییر در ماموریت و اختیارات آسپیدس نیازمند موافقت تمامی ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا است و هنوز مشخص نیست که اعضای این بلوک از چنین پیشنهادی حمایت خواهند کرد یا خیر.
آسپیدس ماموریت دریایی دفاعی اتحادیه اروپا است که از فوریه ۲۰۲۴ با هدف حفاظت از کشتیهای تجاری و تضمین آزادی کشتیرانی در دریای سرخ و آبهای منطقه در برابر حملات حوثیهای یمن آغاز به کار کرد.
بهدنبال آغاز جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ و حملات سپاه پاسداران به شناورها در منطقه، کشتیرانی در تنگه هرمز با اختلال روبهرو شده است. این تحولات به نگرانیها درباره امنیت مسیرهای ناوبری در منطقه دامن زده و به رشد قیمت انرژی در بازارهای جهانی انجامیده است.
سپاه پاسداران ۱۳ خرداد در بیانیهای اعلام کرد دشمن چارهای جز پذیرش «قواعد جدید» میدان، بهویژه در زمینه مدیریت جمهوری اسلامی در تنگه هرمز، نخواهد داشت.
نقش مینهای احتمالی در معادلات تنگه هرمز
در هفتههای اخیر، گمانهزنیهای متعددی درباره احتمال مینگذاری در تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی مطرح شده است.
با این حال، شبکه انبیسینیوز ۹ خرداد گزارش داد ارتش آمریکا تاکنون این گمانهزنیها را تایید نکرده است.
بر اساس این گزارش، در جریان عملیات جستوجو با استفاده از پهپادهای زیرآبی، سامانههای رباتیک و هواپیماهای سرنشیندار و بدون سرنشین، برخی اشیای مشابه مین شناسایی شدهاند، اما هیچیک از این موارد تاکنون بهعنوان مین دریایی به تایید قطعی ارتش آمریکا نرسیدهاند.
پیشتر کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا و امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، اعلام کرده بودند این دو کشور قصد دارند رهبری یک ماموریت چندملیتی را بهمنظور تامین امنیت مسیرهای کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز بر عهده بگیرند.
۱۱ خرداد، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، نسبت به هرگونه مداخله احتمالی ناتو در تحولات تنگه هرمز هشدار داد و گفت: «هر اقدامی که منجر به پیچیدهتر شدن وضعیت شود، قطعا عاقلانه نیست.»
چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن برای پایان دادن به جنگ، بهدلیل تداوم اختلافات بر سر بحران تنگه هرمز، پرونده هستهای جمهوری اسلامی و مناقشه لبنان با ابهامات جدی روبهرو است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، ۱۲ خرداد اعلام کرد هیات آمریکایی پیشنهادی مبنی بر رفع تحریمها در ازای بازگشایی تنگه هرمز به حکومت ایران ارائه نکرده است.
او بار دیگر تاکید کرد هرگونه رفع تحریم منوط به برچیده شدن برنامه هستهای تهران است.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
بهنوشته رویترز بر اساس تصویری که از مذاکرات بهنقل از منابع آگاه از گفتوگوها به دست آمده، جمهوری اسلامی احتمالا از این جنگ در حالی خارج خواهد شد که اقتصادش بهشدت آسیب دیده و زیرساختهای نظامی و صنعتی آن متحمل خسارات سنگینی شدهاند، اما در مقابل، سلطه نیروهای تندرو سپاه پاسداران بر ساختار قدرت بیش از گذشته تثبیت شده است.
دیپلماتها، مقامهای رسمی و تحلیلگران منطقهای به رویترز گفتهاند حتی اگر بهزودی یادداشت تفاهمی برای پایان جنگ امضا شود، این توافق بیشتر شبیه یک آتشبس موقت خواهد بود تا یک نقطه عطف پایدار و تاریخی.
آنها نتیجه احتمالی را نوعی معامله توصیف کردهاند که هدف آن بازگشایی تنگه هرمز، کاهش فشار اقتصادی بر بازارهای مالی جهان و ایران، و فراهم کردن راهی سیاسی برای خروج دونالد ترامپ از بحران است؛ در حالی که مسائل پیچیدهتر و حلنشده به آینده موکول شدهاند.
دنیس راس، دیپلمات ارشد سابق آمریکایی، به رویترز گفت: «موفقیتهای نظامی تاکتیکی فوقالعادهای به دست آمده، اما هیچ دستاورد راهبردی بنیادینی حاصل نشده است. هیچ پروندهای واقعا بسته نشده است.»
همپوشانی بسیار اندکی
پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند، ترامپ اعلام کرد هدف این عملیات از بین بردن تهدیدهای فوری ناشی از برنامههای هستهای و موشکی جمهور اسلامی است و از مردم ایران خواست کنترل کشور خود را در دست بگیرند.
بر اساس چارچوب توافقی که منابع آگاه از مذاکرات برای رویترز تشریح کردهاند، جمهوری اسلامی محاصره عملی تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت جهان، را متوقف خواهد کرد و در مقابل از طریق آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده یا کاهش محدود تحریمها از کمکهای مالی بهرهمند خواهد شد.
مقامهای جمهوری اسلامی این توافق محدود را راهی برای خریدن زمان، دستیابی به منابع مالی و کنترل خطرات فزاینده داخلی ناشی از وخامت اوضاع اقتصادی میدانند؛ بدون آنکه مجبور شوند درباره مسائل حساستر امتیاز بدهند.
ترامپ نیز که انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر را در نظر دارد، به دنبال عباراتی است که به او اجازه دهد ادعا کند در موضوع برنامه هستهای ایران، بهویژه ذخایر اورانیوم با غنای بالا که برای ساخت سلاح هستهای لازم است، پیشرفت حاصل شده است.
رویترز در گزارش خود تاکید کرده است که حتی در صورت دستیابی به چنین توافقی عوامل اصلی جنگ تقریبا دستنخورده باقی خواهند ماند؛ تهران همچنان از کنار گذاشتن غنیسازی اورانیوم خودداری میکند، آمریکا حاضر نیست تضمینهای امنیتی به تهران بدهد و اسرائیل نیز همچنان مصمم است دشمنی را که تهدیدی وجودی میداند مهار کند.
بهنوشته رویترز، محاسبه جمهوری اسلامی این است که تنها در صورتی میتواند از حملات آینده جلوگیری کند که زرادخانه موشکی، شبکه متحدان منطقهای و توانایی اخلال در جریان انرژی خلیج فارس را حفظ کند.
آلن ایر، دیپلمات پیشین آمریکایی، به رویترز گفت: «آنچه ترامپ از نظر سیاسی نیاز دارد و آنچه تهران حاضر است ارائه دهد، شاید در ظاهر به هم نزدیک به نظر برسند، اما همپوشانی میان آنها بسیار ناچیز است.»
او افزود مدل مورد نظر این است که اکنون توافقی حاصل شود و «تمام مسائل دشوار به مرحله دوم موکول شوند»؛ مرحلهای که احتمالا هرگز فرا نخواهد رسید.
آتشبس کوتاهمدت
بهگفته دو منبع منطقهای آگاه از مذاکرات، به نظر میرسد ترامپ در نهایت به یک آتشبس کوتاهمدت، تعهدی مبهم درباره اورانیوم غنیشده و تداوم کنترل ایران بر تنگه هرمز رضایت دهد.
تحلیلگران منطقهای میگویند حتی اگر تنگه بازگشایی شود، فارغ از اینکه سازوکار دریافت عوارض یا هزینه عبور چگونه تنظیم شود، عملا همچنان تحت کنترل تهران باقی خواهد ماند.
بهگفته آنان، واشینگتن تا حد زیادی از تمرکز خود بر نابودی برنامه موشکهای بالستیک ایران دست کشیده است؛ موضوعی که موجب نگرانی اسرائیل و کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس شده است.
منابع مذکور میگویند از جمله موانع باقیمانده، اصرار جمهوری اسلامی بر پیوند دادن هر توافقی به توقف حملات اسرائیل علیه حزبالله و همچنین تمایل ترامپ به مدیریت فضای رسانهای پیرامون پرونده هستهای ایران است.
بهگفته این منابع، ترامپ عملا میان مساله لبنان و تنگه هرمز ارتباط برقرار کرده، هرچند در انظار عمومی آن را انکار میکند.
او اسرائیل را تحت فشار قرار داده تا حملات به بیروت و حومه جنوبی آن را متوقف کند، زیرا نگران است هرگونه تشدید تنش در لبنان تلاشها برای دستیابی به توافق درباره تنگه هرمز را نابود کند.
منابع همچنین گفتند جمهوری اسلامی آزادسازی فوری حدود ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران را بخش اصلی هر توافقی میداند و بدون آن حاضر به پیش بردن مذاکرات نخواهد بود.
دیوید شنکر از موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک گفت ترامپ میخواهد از مقایسه شدن با توافق هستهای سال ۲۰۱۵ دوران باراک اوباما اجتناب کند، اما آزادسازی پولهای ایران دقیقا چنین مقایسهای را به دنبال خواهد داشت.
او گفت: «مطمئن نیستم راهی برای اجتناب از این مقایسه وجود داشته باشد.»
عوامل اصلی جنگ همچنان پابرجا خواهند ماند
ترامپ در سال ۲۰۱۸ آمریکا را از توافق هستهای ۲۰۱۵ خارج کرد؛ توافقی که بر اساس آن جمهوری اسلامی در ازای رفع تحریمها محدودیتهایی را بر برنامه هستهای خود پذیرفته بود.
او آن زمان گفت این توافق نتوانسته از منافع امنیت ملی آمریکا محافظت کند. اکنون ترامپ به دنبال عباراتی است که بدون تشدید جنگ، به او اجازه دهد پیروزی در پرونده هستهای ایران را اعلام کند.
دنیس راس به رویترز گفت: «فکر میکنم ممکن است به متنی برسند که هر طرف آن را به شیوه خودش تفسیر کند. در آن صورت مذاکرات بعدی بسیار پرتنش و دشوار خواهند بود.»
تحلیلگران در عین حال میگویند هرگونه توقف درگیری احتمالا موجب جسورتر شدن سپاه پاسداران خواهد شد.
شنکر گفت: «قبلا آنها قدرت پشت تخت سلطنت بودند، اما حالا خودِ قدرت هستند.»
بهگفته تحلیلگران، توافق موقت همچنین اسرائیل را نگران و ناراضی باقی خواهد گذاشت؛ زیرا رهبران جمهوری اسلامی همچنان جنگ را در چارچوبی کاملا ایدئولوژیک تعریف میکنند و پیام دادهاند که هیچ توافقی قادر به حل ریشههای اصلی این منازعه نیست.
راس در پایان گفت: «برای اسرائیل و جمهوری اسلامی، ممکن است این فصل از جنگ به پایان رسیده باشد، اما خودِ منازعه پایان نخواهد یافت.»
بر اساس بیانیه وزارت خارجه کویت، حملات بامداد چهارشنبه ۱۳ خرداد به تاسیسات حیاتی و همچنین نمایندگیهای دیپلماتیک در این کشور خسارت وارد آورد.
وزارت خارجه کویت حملات «گستاخانه و مکرر» جمهوری اسلامی را محکوم کرد و هشدار داد این اقدامات به تشدید تنشها و بیثباتی در منطقه خواهد انجامید.
این وزارتخانه تاکید کرد کویت حق کامل و ذاتی خود را برای اتخاذ اقدامات مناسب در پاسخ به «تجاوزهای مکرر» حکومت ایران، مطابق با قوانین بینالمللی، محفوظ میدارد.
حمله جمهوری اسلامی به فرودگاه بینالمللی کویت
صبح ۱۳ خرداد، سعود عبدالعزیز العطوان، سخنگوی وزارت دفاع کویت، با انتشار بیانیهای از زخمی شدن چند نفر در حمله پهپادی جمهوری اسلامی به فرودگاه بینالمللی کویت خبر داد.
عطوان اقدام جمهوری اسلامی را «تجاوز جنایتکارانه» خواند و گفت شماری از پهپادهای متخاصم، ساختمان ترمینال مسافری یک فرودگاه کویت را هدف قرار دادند.
به گفته سخنگوی وزارت دفاع کویت، این حمله موجب وارد آمدن خسارات مادی گسترده به ساختمان ترمینال و همچنین جراحت چند نفر شد که خدمات و مراقبتهای پزشکی لازم را دریافت کردهاند.
او تاکید کرد نیروهای مسلح کویت با هماهنگی نهادهای مسئول در حال پیگیری وضعیت هستند، در آمادگی کامل برای مقابله با هرگونه تحول جدید قرار دارند و تمامی تصمیمات لازم را برای حفظ امنیت و ثبات کشور اتخاذ خواهند کرد.
وزارت دفاع کویت همچنین خبر داد سامانههای پدافندی سه موشک بالستیک را که وارد حریم هوایی این کشور شده بودند، رهگیری و سرنگون کردند.
با وجود برقراری آتشبس میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده از ۱۹ فروردین، درگیریهای پراکنده میان دو طرف همچنان ادامه دارد.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، بامداد ۱۳ خرداد اعلام کرد در پاسخ به اقدامات جمهوری اسلامی، چند فروند موشک بالستیک و پهپاد و یک «ایستگاه کنترل زمینی» در قشم را منهدم کرده است.
ایستگاه کنترل زمینی، مرکز یا مجموعهای از تجهیزات ارتباطی و رایانهای است که برای هدایت، کنترل و دریافت اطلاعات پهپادها و دیگر سامانههای بدون سرنشین به کار میرود.
در سوی دیگر، سپاه پاسداران اعلام کرد در واکنش به حمله به قشم، پایگاههای آمریکا در کویت را هدف حملات موشکی قرار داده است.
سپاه پاسداران همچنین از حمله به مرکز ناوگان پنجم دریایی آمریکا و پایگاه هوایی این کشور در «یکی از کشورهای منطقه» خبر داد.
ناوگان پنجم نیروی دریایی ایالات متحده در بحرین مستقر است.
تعلیق پروازها در فرودگاه کویت
اداره کل هوانوردی کشوری کویت ۱۳ خرداد اعلام کرد در پی حمله جمهوری اسلامی به ترمینال مسافری فرودگاه بینالمللی کویت، طرح اضطراری در این فرودگاه به اجرا درآمده است.
این نهاد تایید کرد در جریان این حمله، خسارات شدیدی به شماری از تاسیسات فرودگاهی وارد شده و چند نفر نیز زخمی شدهاند.
اداره کل هوانوردی کویت همچنین از تعلیق تمامی پروازها تا اطلاع ثانوی خبر داد و گفت پروازها به فرودگاههای جایگزین هدایت شدهاند.
روزنامه الجریده کویت نیز به نقل از منابع رسمی این کشور گزارش داد در حمله پهپادی جمهوری اسلامی، مخازن سوخت فرودگاه کویت هدف قرار گرفتند که باعث وقوع آتشسوزی گسترده در محل شد.
این رسانه به نقل از وزارت دفاع کویت نوشت حمله حکومت ایران «زیرساختهای حیاتی» کشور را نشانه رفته بود.
تهران اغلب حملات خود را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در کشورهای منطقه توجیه میکند. این در حالی است که تاسیسات غیرنظامی مانند فرودگاهها و هتلها، از جمله اهداف حملات حکومت ایران از زمان آغاز درگیریها بودهاند.
واکنش بحرین به حملات جمهوری اسلامی
فرماندهی کل نیروی دفاع بحرین ۱۳ خرداد در بیانیهای اعلام کرد جمهوری اسلامی همچنان به اقدامات خصمانه خود «از طریق تجاوزات مستمر با موشکها و پهپادها» ادامه میدهد و به اهداف غیرنظامی در بحرین حمله میکند.
این نهاد هشدار داد بهکارگیری عامدانه موشک و پهپاد برای هدف قرار دادن مناطق غیرنظامی و اموال خصوصی، «نقض آشکار حقوق بینالملل بشردوستانه» محسوب میشود.
فرماندهی کل نیروی دفاع بحرین از همه شهروندان و ساکنان این کشور خواست ضمن رعایت «حداکثر احتیاط»، از نزدیک شدن یا دست زدن به هرگونه شی ناشناس یا مشکوکی که ممکن است در نتیجه حملات جمهوری اسلامی بر جای مانده باشد، خودداری کنند و فورا آن را گزارش دهند.
این نهاد همچنین از رهگیری و انهدام سه موشک و شماری پهپاد خبر داد و تاکید کرد تمامی نیروها و تجهیزات آن در بالاترین سطح آمادگی برای حفاظت از کشور قرار دارند.
این حملات در حالی انجام گرفته است که چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن برای پایان دادن به جنگ، بهدلیل تداوم اختلافات بر سر پرونده هستهای جمهوری اسلامی، بحران تنگه هرمز و مناقشه لبنان همچنان با ابهامات جدی روبهروست.
سپاه پاسداران بامداد چهارشنبه ۱۳ خرداد با انتشار بیانیهای اعلام کرد که در تلافی حمله آمریکا به یک نفتکش ایرانی در حوالی تنگه هرمز، «شناور متعلق به دشمن آمریکایی صهیونی به نام پانایا مورد هدف موشکهای نیروی دریایی سپاه قرار گرفت».
در این بیانیه گفته شده است که آمریکایی یک دکل مخابراتی سپاه را در جنوب جزیره قشم هدف پرتابه های هوایی خود قرار داد و در پاسخ، «پایگاه هوایی و بالگردی آمریکا مستقر در یکی از کشورهای منطقه و همچنین مرکز ناوگان پنجم دریایی آمریکا مورد تهاجم موشکی و پهپادی نیروی هوافضای سپاه قرار گرفتند.»
مرکز فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در مقابل با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس، همه ادعاهای سپاه درباره این حملات را تکذیب کرد.
سنتکام همچنین در بیانیهای اعلام کرد نیروهای آمریکایی چندین موشک بالستیک و پهپاد ایرانی را رهگیری کردند و در پاسخ به تلاشهای جمهوری اسلامی برای حمله به سراسر خاورمیانه، در ۱۲ خرداد، دوم ژوئن، «حملاتی دفاعی» به جزیره قشم انجام دادند.
در این بیانیه گفته شده است که حکومت ایران چندین موشک بالستیک به سمت کشورهای همسایه در منطقه شلیک کرد، اما هیچیک به اهداف مورد نظر خود اصابت نکردند.
بهگفته سنتکام، دو موشک سپاه که به سوی کویت شلیک شده بودند، پیش از رسیدن به هدف یا از مسیر منحرف شدند و یا در میانه راه متلاشی شدند. همچنین سه موشک دیگر که به سمت بحرین پرتاب شده بودند، بلافاصله با سامانههای پدافند هوایی آمریکا و بحرین رهگیری و منهدم شدند.
سنتکام در بیانیه خود گفت اندکی پیش از حملات موشکی، نیروهای آمریکایی سه پهپاد انتحاری را که از سوی جمهوری اسلامی به سمت کشتیهای غیرنظامی در حال عبور قانونی از آبهای منطقه پرتاب شده بودند، سرنگون کردند.
در بیانیه سنتکام گفته شده است که نیروهای آمریکایی همچنین حملاتی دفاعی علیه یک ایستگاه کنترل زمینی نظامی جمهوری اسلامی در جزیره قشم انجام دادند.
سنتکام افزوده است: «در این حملات هیچیک از نیروهای آمریکایی آسیب ندیدند و نیروهای فرماندهی مرکزی ایالات متحده همچنان هوشیارند و در طول آتشبس جاری، برای دفاع در برابر هرگونه اقدام تجاوزکارانه و غیرموجه ایران آمادگی کامل دارند.»
ارتش کویت هم بامداد چهارشنبه ۱۳ خرداد بهوقت محلی اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور «حملات موشکی و پهپادی دشمن» را رهگیری میکند و از مردم خواست تا دستورالعملهای امنیتی و ایمنی صادر شده از سوی مقامها را رعایت کنند.
ارتش کویت گفت هرگونه صدای انفجاری که شنیده شده، نتیجه رهگیری موشکها بوده است.
وزارت کشور بحرین نیز بامداد چهارشنبه اعلام کرد که آژیر خطر در این کشور به صدا درآمده و از شهروندان و ساکنان این کشور خواست که آرامش خود را حفظ کنند و به نزدیکترین مکان امن بروند.
در همین حال، خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، به نقل از «منابع و ساکنان محلی» گزارش داد که صدای انفجارهایی در منطقه جزیره قشم شنیده شده است.
این خبرگزاری حکومتی افزود: «هنوز ماهیت این صداها بهطور دقیق مشخص نیست و هیچیک از نهادهای رسمی نظامی و انتظامی تا این لحظه درباره علت وقوع این صداها اظهارنظری نکردهاند.»
مهر نوشت که پیگیریهایش «برای کسب اطلاع از ماهیت دقیق این انفجار ادامه دارد.»
در همین حال، ارتش اسرائیل سهشنبه اعلام کرد که در پاسخ به حملات شبانه حزبالله، عملیات مرگباری در جنوب لبنان انجام داده است.
ادامه درگیریها در لبنان
با وجود ادعاهای مربوط به برقراری آتشبس جدید در لبنان، درگیریها صبح سهشنبه ادامه یافت.
اسرائیل حملات خود را به لبنان ادامه داد و سازمان دفاع مدنی لبنان اعلام کرد که در حمله هوایی دوشنبه شب اسرائیل به روستای مروانیه در جنوب لبنان، شش نفر کشته شدند.
زمان دقیق این حمله مشخص نیست.
این سازمان همچنین اعلام کرد که یکی از مراکز آن در شهر نبطیه در جنوب لبنان هدف «حمله مستقیم هوایی اسرائیل» قرار گرفته است.
به گفته این نهاد، ساختمان مرکز و تجهیزات داخل آن آسیب دیدهاند.
ارتش لبنان نیز بعدا گزارش داد که دو سرباز لبنانی در نتیجه حمله یک پهپاد اسرائیلی در نبطیه زخمی شدهاند.
ارتش اسرائیل به شبکه انبیسی گفت که دستکم یک حمله در نبطیه انجام داده اما هدف آن را «زیرساختهای حزبالله» عنوان کرد.
ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد که در طول شب دستکم دو پرتابه را که از لبنان وارد خاک اسرائیل شده بودند رهگیری کرده و هیچ مصدومی گزارش نشده است.
چند ساعت بعد نیز ارتش اعلام کرد آژیرهای هشدار در شمال اسرائیل به صدا درآمده و یک «هدف هوایی مشکوک» در منطقهای که نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان فعالیت میکنند شناسایی شده است.
جنگ با حزبالله و مذاکره با جمهوری اسلامی
درگیری مجدد اسرائیل و حزبالله لبنان اکنون به مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا گره خورده است. پس از آنکه تهران هشدار داد در صورت ادامه و تشدید حملات اسرائیل به حزبالله، از مذاکرات خارج خواهد شد، دونالد ترامپ دوشنبه ۱۱ خرداد پس از گفتوگویی تلفنی با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد که «تمام تیراندازیها متوقف خواهد شد» و مذاکرات با تهران همچنان ادامه دارد.
سفارت لبنان در واشینگتن اعلام کرد که حزبالله با مفاد پیشنهاد آمریکا برای «توقف متقابل حملات» موافقت کرده است؛ پیشنهادی که همچنین اسرائیل را از حمله به بیروت منع میکند.
تهدید اسرائیل برای حمله به بیروت موجب هراس گسترده در پایتخت لبنان شده بود؛ بهویژه پس از آنکه نیروهای اسرائیلی عمیقترین نفوذ خود به خاک لبنان طی ۲۶ سال گذشته را انجام دادند.
در تحولی جداگانه، فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، سهشنبه ۱۲ خرداد اعلام کرد که ارتش آمریکا یک نفتکش با پرچم بوتسوانا را که به سمت جزیره خارگ، مهمترین پایانه نفتی ایران، در حرکت بود از کار انداخته است.
بهنوشته سیبیان نیوز این اقدام فشار بیشتری بر آتشبس شکننده میان آمریکا و حکومت ایران وارد میکند.
سنتکام در شبکه ایکس نوشت: «خدمه کشتی به هشدارهای مکرر توجه نکردند و طی ۲۴ ساعت چندین بار از اجرای دستورات نیروهای آمریکایی خودداری کردند.»
این بیانیه افزود: «در نهایت یک هواپیمای آمریکایی با شلیک موشک هلفایر به اتاق موتور کشتی، آن را از کار انداخت و مانع رسیدن نفتکش به ایران شد.»
سنتکام همچنین اعلام کرد که از زمان آغاز محاصره بنادر ایران در ۱۳ آوریل، نیروهای آمریکایی شش کشتی تجاری را از کار انداخته و مسیر حرکت ۱۲۲ کشتی دیگر را تغییر دادهاند.
دولت ترامپ روز سهشنبه تلاش کرد از مسیرهای دیگر نیز فشار بر جمهوری اسلامی را افزایش دهد.
وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیهای اعلام کرد: «ایالات متحده بزرگترین صرافیهای دارایی دیجیتال ایران و مدیران آنها را به دلیل حمایت از فعالیتهای تروریستی رژیم ایران و کمک به دور زدن تحریمها، تحریم میکند.»
وزارت خزانهداری آمریکا سهشنبه ۱۲ خرداد با انتشار اطلاعیهای در وبسایت خود، شش فرد و چهار صرافی را در حوزه خدمات مالی و رمزارز جمهوری اسلامی تحریم کرد.
وزارت خزانهداری آمریکا نوبیتکس، بیتپین، رمزینکس، والکس، چهار شرکت فعال در حوزه خدمات مالی و رمزارز را به فهرست تحریمها اضافه کرد. محمد آقامیر، محمدعلی آقامیر، علی خویی و امیرحسین راد مرتبط با صرافی رمزارز نوبیتکس نیز تحریم شدند.
بر اساس این گزارش، وزارت خزانهداری آمریکا همچنین دو فرد از جمهوری دموکراتیک کنگو را نیز در فهرست این تحریمها قرار داده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، درباره تحریمهای جدید این کشور علیه جمهوری اسلامی گفت: «در حالی که اقتصاد ایران در حال سقوط آزاد است، حکومت تصمیم گرفته فناوری داراییهای دیجیتال را برای دستورکار فاسد خود به کار بگیرد، از جمله برای دور زدن تحریمها و انتقال ثروت از کشور.»
وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیه خود درباره تحریم صرافی نوبیتکس اعلام کرد که این صرافی «حمایت قابل توجهی» به جمهوری اسلامی ارائه داده و تعداد «قابل توجهی» از تراکنشهای دیجیتال مرتبط با سپاه و بانک مرکزی ایران را تسهیل کرده است.
همچنین در بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا آمده است: «پس از آغاز عملیات نظامی آمریکا در ایران، نوبیتکس نقش مهمی در حفاظت و جابهجایی داراییها و انتقال وجوه از ایران ایفا کرد تا ثروت حکومت را حتی با وجود قطعی اینترنت محفوظ نگه دارد.»
در اردیبهشتماه، خبرگزاری رویترز در گزارشی تحقیقی به عملکرد صرافی رمزارزی «نوبیتکس»، بهعنوان بزرگترین پلتفرم کریپتو در ایران پرداخت و نوشت این صرافی که به یکی از ابزارهای کلیدی در دور زدن تحریمهای بینالمللی تبدیل شده، متعلق به فرزندان محمد باقر خرازی است.
ایراناینترنشنال، پیش از این در پنجم شهریور ۱۴۰۴ در گزارشی اختصاصی خبر داده بود اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد در جریان هک صرافی «نوبیتکس»، مهاجمان توانستند داراییهای شبکه وابسته به جمهوریاسلامی را از دارایی مشتریان عادی متمایز کنند. هکرها میگویند نوبیتکس تحریم را دور میزد، اما مدیران شرکت میگویند این یک شرکت استارتآپی است.
۲۸ خرداد، در حالی که جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوریاسلامی در جریان بود، گروه «گنجشک درنده» که به اسرائیل منسوب است، از هک صرافی نوبیتکس خبر داد.
پیش از آن، برخی مشتریان این صرافی گزارش کرده بودند پیامهایی در پیامرسانهایی مانند اپلیکیشنهای معاملات و تلگرام دریافت کردند که در آن، به آنها هشدار داده شده بود دارایی خود را از صرافی نوبیتکس خارج کنند.
بهنوشته رویترز، این شرکت در سال ۲۰۱۸ از سوی دو برادر، علی و محمد خرازی، تاسیس شد؛ افرادی که به یکی از بانفوذترین خانوادههای جمهوری اسلامی تعلق دارند اما برای فعالیتهای خود از نام خانوادگی جایگزین «آقامیر» استفاده کردهاند.
رییس پیشین موساد و نخستوزیر اسرائیل نیز در این مراسم، آشکارا از تغییر رژیم در ایران به عنوان هدفی دستیافتنی سخن گفتند.
گافمن در مراسم معارفه خود متعهد شد که عملیات پنهانی موساد علیه جمهوری اسلامی و متحدانش را ادامه دهد.
او گفت اقدامات اسرائیل علیه رژیم ایران و شبکه منطقهای آن، توازن قدرت در خاورمیانه را تغییر داده است.
گافمن افزود: «اما کار هنوز تمام نشده است. قلب موساد در عملیات مخفیانه علیه اهدافش میتپد. ما به هر قیمتی از این ماموریت محافظت خواهیم کرد.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز گفت نظام حاکم بر ایران سرانجام از میان خواهد رفت.
او اظهار داشت: «این رژیم تروریستی که سرنوشتش محو شدن از جهان است، و ما به تحقق این سرنوشت کمک خواهیم کرد، دیگر هرگز ما را با بمبهای هستهای و هزاران موشک بالستیک مرگبار تهدید نخواهد کرد.»
دیوید بارنئا، رییس پیشین موساد، نیز در مراسم خداحافظی خود تغییر رژیم در تهران را هدفی ممکن توصیف کرد.
بارنئا گفت: «تغییر رژیم در ایران یک هدف ممکن و دستیافتنی است. این ماموریتی شدنی است و روشن است که تحقق آن به عزم، صبر و پایبندی به هدف نیاز دارد.»
یک نظامی در رأس موساد
برخلاف چند رییس پیشین موساد، گافمن یک افسر حرفهای اطلاعاتی نیست. او در سال ۱۹۷۶ در بلاروس، زمانی که بخشی از اتحاد جماهیر شوروی بود، متولد شد و در سال ۱۹۹۰ همراه خانوادهاش به اسرائیل مهاجرت کرد.
گافمن مسیر حرفهای خود را در ارتش طی کرد و پیش از انتصاب به ریاست موساد، به عنوان دبیر نظامی نتانیاهو فعالیت میکرد.
انتصاب او در اسرائیل بحثبرانگیز بوده است؛ زیرا برخلاف سنت معمول، از درون ساختار حرفهای موساد برنخاسته است.
حامیانش او را فرماندهی باتجربه و آزموده در میدان نبرد میدانند که تجربه مستقیم مقابله با حکومت ایران و نیروهای وابسته به آن را دارد، اما منتقدان میپرسند آیا باید فردی که از نزدیکان نتانیاهو محسوب میشود و سابقه کلاسیک اطلاعاتی ندارد، هدایت مهمترین سازمان جاسوسی اسرائیل را بر عهده بگیرد؟
شهرت به شجاعت شخصی
گافمن همچنین به شجاعت فردی شهرت دارد. الکس وینستون، دبیر اخبار روزنامه اورشلیمپست، در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت: «او آدم بسیار شجاعی است.»
وینستون به اقدامات گافمن در هفتم اکتبر اشاره کرد؛ زمانی که پس از اطلاع از حملات حماس، فورا خود را به منطقه نبرد رساند.
تصاویر دوربینهای امنیتی که بعدا منتشر شد، او را در حال نبرد با نیروهای حماس در یکی از تقاطعهای جنوب اسرائیل نشان میداد؛ جایی که مجروح شد و برای درمان به عقب منتقل گردید.
وینستون گفت: «او واقعا سوار ماشینش شد و مستقیم رفت تا با نیروهای حماس بجنگد.»
با وجود پرسشها درباره انتصابش، وینستون معتقد است سالها خدمت نظامی و تجربه میدانی، گافمن را برای این مسئولیت آماده کرده است.
او افزود: «سرنوشت اسرائیلیها و یهودیان سراسر جهان اکنون در دستان او قرار دارد.»
این انتصاب برای جمهوری اسلامی چه معنایی دارد؟
برای تحلیلگران اسرائیلی که مسائل ایران را دنبال میکنند، انتصاب گافمن به معنای تداوم مسیر فعلی و شاید حتی تشدید آن است.
بن سبطی، پژوهشگر مسائل ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS)، به ایراناینترنشنال گفت: «رومن گافمن فردی بسیار سختگیر و سرسخت در قبال جمهوری اسلامی است.»
سبطی معتقد است رشد و پرورش گافمن در اتحاد جماهیر شوروی سابق، نگاه او به حکومتهای اقتدارگرا را شکل داده است.
او گفت: «نباید فراموش کنیم که او از روسیه آمده و دوران کودکی و فرهنگش پر از تجربه زندگی در اتحاد شوروی بوده؛ چیزی که از نظر او شباهت زیادی به حکومت ایران دارد.»
بهگفته سبطی، سالهای حضور گافمن در مقام دبیر نظامی نتانیاهو باعث شده او شناختی کمنظیر از راهبرد اسرائیل در قبال ایران پیدا کند.
او افزود: «شاید گافمن بیش از هر فرد دیگری درباره عملیاتها، نحوه تفکر ایرانیها و اقداماتی که اسرائیل باید انجام دهد اطلاع داشته باشد.»
تمرکز بر برنامه هستهای، موشکی و نیروهای نیابتی
بهگفته سبطی انتظار میرود گافمن نه تنها بر برنامه هستهای و موشکی جمهوری اسلامی، بلکه بر شبکه نیروهای نیابتی تهران در منطقه، بهویژه حزبالله، تمرکز ویژهای داشته باشد.
او با استفاده از یک اصطلاح عبری گفت: «او چاقو را بین دندانهایش گرفته است.»
این پژوهشگر پیشبینی کرد رییس جدید موساد تلاش خواهد کرد عملیات مخفیانه، جمعآوری اطلاعات و جذب عوامل را گسترش و فشار بر فعالیتهای منطقهای و شبکههای مالی جمهوری اسلامی را افزایش دهد.
سبطی افزود همچنین انتظار میرود گافمن تمرکز ویژهای بر مقابله با حزبالله و مختل کردن شبکه نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی در سراسر منطقه داشته باشد.
وینستون نیز معتقد است مقابله با تهران و جلوگیری از بازسازی نفوذ منطقهای آن همچنان اولویت اصلی موساد خواهد بود.
او گفت: «ما قطعا باید با این مشکل مقابله کنیم. این مهمترین اولویت است.»
دبیر اخبار روزنامه اورشلیمپست افزود: «این هدف و اولویت گافمن نیز خواهد بود.»
موساد از نگاه برخی ایرانیان
برای شماری از ایرانیان، موساد دیگر صرفا یک سازمان اطلاعاتی نیست.
سوگند فخری، تحلیلگر مرکز امور امنیتی و خارجی اورشلیم (JCFA) و بازیگر ایرانی- اسرائیلی سریال «تهران» که درباره فعالیت ماموران موساد در داخل ایران است به ایراناینترنشنال گفت بارها از داخل ایران پیام دریافت کرده است.
او افزود: «مدتهاست که تعداد زیادی از ایرانیان داخل ایران برای من پیام میفرستند و میپرسند چگونه میتوانند به موساد کمک کنند.»
فخری گفت: «مردم میخواهند همکاری کنند، میخواهند کمک کنند و با هر کسی که بتواند برای رهایی آنها از جمهوری اسلامی کاری انجام دهد، همکاری کنند.»
