وزارت امور خارجه کویت در بیانیهای خبر داد در حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به این کشور، یک نفر کشته و چند تن دیگر زخمی شدند. وزارت بهداشت کویت نیز شمار مجروحان را دستکم ۶۳ نفر اعلام کرد.
بر اساس بیانیه وزارت خارجه کویت، حملات بامداد چهارشنبه ۱۳ خرداد به تاسیسات حیاتی و همچنین نمایندگیهای دیپلماتیک در این کشور خسارت وارد آورد.
وزارت خارجه کویت حملات «گستاخانه و مکرر» جمهوری اسلامی را محکوم کرد و هشدار داد این اقدامات به تشدید تنشها و بیثباتی در منطقه خواهد انجامید.
این وزارتخانه تاکید کرد کویت حق کامل و ذاتی خود را برای اتخاذ اقدامات مناسب در پاسخ به «تجاوزهای مکرر» حکومت ایران، مطابق با قوانین بینالمللی، محفوظ میدارد.
حمله جمهوری اسلامی به فرودگاه بینالمللی کویت
صبح ۱۳ خرداد، سعود عبدالعزیز العطوان، سخنگوی وزارت دفاع کویت، با انتشار بیانیهای از زخمی شدن چند نفر در حمله پهپادی جمهوری اسلامی به فرودگاه بینالمللی کویت خبر داد.
عطوان اقدام جمهوری اسلامی را «تجاوز جنایتکارانه» خواند و گفت شماری از پهپادهای متخاصم، ساختمان ترمینال مسافری یک فرودگاه کویت را هدف قرار دادند.
به گفته سخنگوی وزارت دفاع کویت، این حمله موجب وارد آمدن خسارات مادی گسترده به ساختمان ترمینال و همچنین جراحت چند نفر شد که خدمات و مراقبتهای پزشکی لازم را دریافت کردهاند.
او تاکید کرد نیروهای مسلح کویت با هماهنگی نهادهای مسئول در حال پیگیری وضعیت هستند، در آمادگی کامل برای مقابله با هرگونه تحول جدید قرار دارند و تمامی تصمیمات لازم را برای حفظ امنیت و ثبات کشور اتخاذ خواهند کرد.
وزارت دفاع کویت همچنین خبر داد سامانههای پدافندی سه موشک بالستیک را که وارد حریم هوایی این کشور شده بودند، رهگیری و سرنگون کردند.
با وجود برقراری آتشبس میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده از ۱۹ فروردین، درگیریهای پراکنده میان دو طرف همچنان ادامه دارد.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، بامداد ۱۳ خرداد اعلام کرد در پاسخ به اقدامات جمهوری اسلامی، چند فروند موشک بالستیک و پهپاد و یک «ایستگاه کنترل زمینی» در قشم را منهدم کرده است.
ایستگاه کنترل زمینی، مرکز یا مجموعهای از تجهیزات ارتباطی و رایانهای است که برای هدایت، کنترل و دریافت اطلاعات پهپادها و دیگر سامانههای بدون سرنشین به کار میرود.
در سوی دیگر، سپاه پاسداران اعلام کرد در واکنش به حمله به قشم، پایگاههای آمریکا در کویت را هدف حملات موشکی قرار داده است.
سپاه پاسداران همچنین از حمله به مرکز ناوگان پنجم دریایی آمریکا و پایگاه هوایی این کشور در «یکی از کشورهای منطقه» خبر داد.
ناوگان پنجم نیروی دریایی ایالات متحده در بحرین مستقر است.
تعلیق پروازها در فرودگاه کویت
اداره کل هوانوردی کشوری کویت ۱۳ خرداد اعلام کرد در پی حمله جمهوری اسلامی به ترمینال مسافری فرودگاه بینالمللی کویت، طرح اضطراری در این فرودگاه به اجرا درآمده است.
این نهاد تایید کرد در جریان این حمله، خسارات شدیدی به شماری از تاسیسات فرودگاهی وارد شده و چند نفر نیز زخمی شدهاند.
اداره کل هوانوردی کویت همچنین از تعلیق تمامی پروازها تا اطلاع ثانوی خبر داد و گفت پروازها به فرودگاههای جایگزین هدایت شدهاند.
روزنامه الجریده کویت نیز به نقل از منابع رسمی این کشور گزارش داد در حمله پهپادی جمهوری اسلامی، مخازن سوخت فرودگاه کویت هدف قرار گرفتند که باعث وقوع آتشسوزی گسترده در محل شد.
این رسانه به نقل از وزارت دفاع کویت نوشت حمله حکومت ایران «زیرساختهای حیاتی» کشور را نشانه رفته بود.
تهران اغلب حملات خود را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در کشورهای منطقه توجیه میکند. این در حالی است که تاسیسات غیرنظامی مانند فرودگاهها و هتلها، از جمله اهداف حملات حکومت ایران از زمان آغاز درگیریها بودهاند.
واکنش بحرین به حملات جمهوری اسلامی
فرماندهی کل نیروی دفاع بحرین ۱۳ خرداد در بیانیهای اعلام کرد جمهوری اسلامی همچنان به اقدامات خصمانه خود «از طریق تجاوزات مستمر با موشکها و پهپادها» ادامه میدهد و به اهداف غیرنظامی در بحرین حمله میکند.
این نهاد هشدار داد بهکارگیری عامدانه موشک و پهپاد برای هدف قرار دادن مناطق غیرنظامی و اموال خصوصی، «نقض آشکار حقوق بینالملل بشردوستانه» محسوب میشود.
فرماندهی کل نیروی دفاع بحرین از همه شهروندان و ساکنان این کشور خواست ضمن رعایت «حداکثر احتیاط»، از نزدیک شدن یا دست زدن به هرگونه شی ناشناس یا مشکوکی که ممکن است در نتیجه حملات جمهوری اسلامی بر جای مانده باشد، خودداری کنند و فورا آن را گزارش دهند.
این نهاد همچنین از رهگیری و انهدام سه موشک و شماری پهپاد خبر داد و تاکید کرد تمامی نیروها و تجهیزات آن در بالاترین سطح آمادگی برای حفاظت از کشور قرار دارند.
این حملات در حالی انجام گرفته است که چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن برای پایان دادن به جنگ، بهدلیل تداوم اختلافات بر سر پرونده هستهای جمهوری اسلامی، بحران تنگه هرمز و مناقشه لبنان همچنان با ابهامات جدی روبهروست.
سپاه پاسداران بامداد چهارشنبه ۱۳ خرداد با انتشار بیانیهای اعلام کرد که در تلافی حمله آمریکا به یک نفتکش ایرانی در حوالی تنگه هرمز، «شناور متعلق به دشمن آمریکایی صهیونی به نام پانایا مورد هدف موشکهای نیروی دریایی سپاه قرار گرفت».
در این بیانیه گفته شده است که آمریکایی یک دکل مخابراتی سپاه را در جنوب جزیره قشم هدف پرتابه های هوایی خود قرار داد و در پاسخ، «پایگاه هوایی و بالگردی آمریکا مستقر در یکی از کشورهای منطقه و همچنین مرکز ناوگان پنجم دریایی آمریکا مورد تهاجم موشکی و پهپادی نیروی هوافضای سپاه قرار گرفتند.»
مرکز فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در مقابل با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس، همه ادعاهای سپاه درباره این حملات را تکذیب کرد.
سنتکام همچنین در بیانیهای اعلام کرد نیروهای آمریکایی چندین موشک بالستیک و پهپاد ایرانی را رهگیری کردند و در پاسخ به تلاشهای جمهوری اسلامی برای حمله به سراسر خاورمیانه، در ۱۲ خرداد، دوم ژوئن، «حملاتی دفاعی» به جزیره قشم انجام دادند.
در این بیانیه گفته شده است که حکومت ایران چندین موشک بالستیک به سمت کشورهای همسایه در منطقه شلیک کرد، اما هیچیک به اهداف مورد نظر خود اصابت نکردند.
بهگفته سنتکام، دو موشک سپاه که به سوی کویت شلیک شده بودند، پیش از رسیدن به هدف یا از مسیر منحرف شدند و یا در میانه راه متلاشی شدند. همچنین سه موشک دیگر که به سمت بحرین پرتاب شده بودند، بلافاصله با سامانههای پدافند هوایی آمریکا و بحرین رهگیری و منهدم شدند.
سنتکام در بیانیه خود گفت اندکی پیش از حملات موشکی، نیروهای آمریکایی سه پهپاد انتحاری را که از سوی جمهوری اسلامی به سمت کشتیهای غیرنظامی در حال عبور قانونی از آبهای منطقه پرتاب شده بودند، سرنگون کردند.
در بیانیه سنتکام گفته شده است که نیروهای آمریکایی همچنین حملاتی دفاعی علیه یک ایستگاه کنترل زمینی نظامی جمهوری اسلامی در جزیره قشم انجام دادند.
سنتکام افزوده است: «در این حملات هیچیک از نیروهای آمریکایی آسیب ندیدند و نیروهای فرماندهی مرکزی ایالات متحده همچنان هوشیارند و در طول آتشبس جاری، برای دفاع در برابر هرگونه اقدام تجاوزکارانه و غیرموجه ایران آمادگی کامل دارند.»
ارتش کویت هم بامداد چهارشنبه ۱۳ خرداد بهوقت محلی اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور «حملات موشکی و پهپادی دشمن» را رهگیری میکند و از مردم خواست تا دستورالعملهای امنیتی و ایمنی صادر شده از سوی مقامها را رعایت کنند.
ارتش کویت گفت هرگونه صدای انفجاری که شنیده شده، نتیجه رهگیری موشکها بوده است.
وزارت کشور بحرین نیز بامداد چهارشنبه اعلام کرد که آژیر خطر در این کشور به صدا درآمده و از شهروندان و ساکنان این کشور خواست که آرامش خود را حفظ کنند و به نزدیکترین مکان امن بروند.
در همین حال، خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، به نقل از «منابع و ساکنان محلی» گزارش داد که صدای انفجارهایی در منطقه جزیره قشم شنیده شده است.
این خبرگزاری حکومتی افزود: «هنوز ماهیت این صداها بهطور دقیق مشخص نیست و هیچیک از نهادهای رسمی نظامی و انتظامی تا این لحظه درباره علت وقوع این صداها اظهارنظری نکردهاند.»
مهر نوشت که پیگیریهایش «برای کسب اطلاع از ماهیت دقیق این انفجار ادامه دارد.»
در همین حال، ارتش اسرائیل سهشنبه اعلام کرد که در پاسخ به حملات شبانه حزبالله، عملیات مرگباری در جنوب لبنان انجام داده است.
ادامه درگیریها در لبنان
با وجود ادعاهای مربوط به برقراری آتشبس جدید در لبنان، درگیریها صبح سهشنبه ادامه یافت.
اسرائیل حملات خود را به لبنان ادامه داد و سازمان دفاع مدنی لبنان اعلام کرد که در حمله هوایی دوشنبه شب اسرائیل به روستای مروانیه در جنوب لبنان، شش نفر کشته شدند.
زمان دقیق این حمله مشخص نیست.
این سازمان همچنین اعلام کرد که یکی از مراکز آن در شهر نبطیه در جنوب لبنان هدف «حمله مستقیم هوایی اسرائیل» قرار گرفته است.
به گفته این نهاد، ساختمان مرکز و تجهیزات داخل آن آسیب دیدهاند.
ارتش لبنان نیز بعدا گزارش داد که دو سرباز لبنانی در نتیجه حمله یک پهپاد اسرائیلی در نبطیه زخمی شدهاند.
ارتش اسرائیل به شبکه انبیسی گفت که دستکم یک حمله در نبطیه انجام داده اما هدف آن را «زیرساختهای حزبالله» عنوان کرد.
ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد که در طول شب دستکم دو پرتابه را که از لبنان وارد خاک اسرائیل شده بودند رهگیری کرده و هیچ مصدومی گزارش نشده است.
چند ساعت بعد نیز ارتش اعلام کرد آژیرهای هشدار در شمال اسرائیل به صدا درآمده و یک «هدف هوایی مشکوک» در منطقهای که نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان فعالیت میکنند شناسایی شده است.
جنگ با حزبالله و مذاکره با جمهوری اسلامی
درگیری مجدد اسرائیل و حزبالله لبنان اکنون به مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا گره خورده است. پس از آنکه تهران هشدار داد در صورت ادامه و تشدید حملات اسرائیل به حزبالله، از مذاکرات خارج خواهد شد، دونالد ترامپ دوشنبه ۱۱ خرداد پس از گفتوگویی تلفنی با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اعلام کرد که «تمام تیراندازیها متوقف خواهد شد» و مذاکرات با تهران همچنان ادامه دارد.
سفارت لبنان در واشینگتن اعلام کرد که حزبالله با مفاد پیشنهاد آمریکا برای «توقف متقابل حملات» موافقت کرده است؛ پیشنهادی که همچنین اسرائیل را از حمله به بیروت منع میکند.
تهدید اسرائیل برای حمله به بیروت موجب هراس گسترده در پایتخت لبنان شده بود؛ بهویژه پس از آنکه نیروهای اسرائیلی عمیقترین نفوذ خود به خاک لبنان طی ۲۶ سال گذشته را انجام دادند.
در تحولی جداگانه، فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، سهشنبه ۱۲ خرداد اعلام کرد که ارتش آمریکا یک نفتکش با پرچم بوتسوانا را که به سمت جزیره خارگ، مهمترین پایانه نفتی ایران، در حرکت بود از کار انداخته است.
بهنوشته سیبیان نیوز این اقدام فشار بیشتری بر آتشبس شکننده میان آمریکا و حکومت ایران وارد میکند.
سنتکام در شبکه ایکس نوشت: «خدمه کشتی به هشدارهای مکرر توجه نکردند و طی ۲۴ ساعت چندین بار از اجرای دستورات نیروهای آمریکایی خودداری کردند.»
این بیانیه افزود: «در نهایت یک هواپیمای آمریکایی با شلیک موشک هلفایر به اتاق موتور کشتی، آن را از کار انداخت و مانع رسیدن نفتکش به ایران شد.»
سنتکام همچنین اعلام کرد که از زمان آغاز محاصره بنادر ایران در ۱۳ آوریل، نیروهای آمریکایی شش کشتی تجاری را از کار انداخته و مسیر حرکت ۱۲۲ کشتی دیگر را تغییر دادهاند.
دولت ترامپ روز سهشنبه تلاش کرد از مسیرهای دیگر نیز فشار بر جمهوری اسلامی را افزایش دهد.
وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیهای اعلام کرد: «ایالات متحده بزرگترین صرافیهای دارایی دیجیتال ایران و مدیران آنها را به دلیل حمایت از فعالیتهای تروریستی رژیم ایران و کمک به دور زدن تحریمها، تحریم میکند.»
وزارت خزانهداری آمریکا سهشنبه ۱۲ خرداد با انتشار اطلاعیهای در وبسایت خود، شش فرد و چهار صرافی را در حوزه خدمات مالی و رمزارز جمهوری اسلامی تحریم کرد.
وزارت خزانهداری آمریکا نوبیتکس، بیتپین، رمزینکس، والکس، چهار شرکت فعال در حوزه خدمات مالی و رمزارز را به فهرست تحریمها اضافه کرد. محمد آقامیر، محمدعلی آقامیر، علی خویی و امیرحسین راد مرتبط با صرافی رمزارز نوبیتکس نیز تحریم شدند.
بر اساس این گزارش، وزارت خزانهداری آمریکا همچنین دو فرد از جمهوری دموکراتیک کنگو را نیز در فهرست این تحریمها قرار داده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، درباره تحریمهای جدید این کشور علیه جمهوری اسلامی گفت: «در حالی که اقتصاد ایران در حال سقوط آزاد است، حکومت تصمیم گرفته فناوری داراییهای دیجیتال را برای دستورکار فاسد خود به کار بگیرد، از جمله برای دور زدن تحریمها و انتقال ثروت از کشور.»
وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیه خود درباره تحریم صرافی نوبیتکس اعلام کرد که این صرافی «حمایت قابل توجهی» به جمهوری اسلامی ارائه داده و تعداد «قابل توجهی» از تراکنشهای دیجیتال مرتبط با سپاه و بانک مرکزی ایران را تسهیل کرده است.
همچنین در بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا آمده است: «پس از آغاز عملیات نظامی آمریکا در ایران، نوبیتکس نقش مهمی در حفاظت و جابهجایی داراییها و انتقال وجوه از ایران ایفا کرد تا ثروت حکومت را حتی با وجود قطعی اینترنت محفوظ نگه دارد.»
در اردیبهشتماه، خبرگزاری رویترز در گزارشی تحقیقی به عملکرد صرافی رمزارزی «نوبیتکس»، بهعنوان بزرگترین پلتفرم کریپتو در ایران پرداخت و نوشت این صرافی که به یکی از ابزارهای کلیدی در دور زدن تحریمهای بینالمللی تبدیل شده، متعلق به فرزندان محمد باقر خرازی است.
ایراناینترنشنال، پیش از این در پنجم شهریور ۱۴۰۴ در گزارشی اختصاصی خبر داده بود اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد در جریان هک صرافی «نوبیتکس»، مهاجمان توانستند داراییهای شبکه وابسته به جمهوریاسلامی را از دارایی مشتریان عادی متمایز کنند. هکرها میگویند نوبیتکس تحریم را دور میزد، اما مدیران شرکت میگویند این یک شرکت استارتآپی است.
۲۸ خرداد، در حالی که جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوریاسلامی در جریان بود، گروه «گنجشک درنده» که به اسرائیل منسوب است، از هک صرافی نوبیتکس خبر داد.
پیش از آن، برخی مشتریان این صرافی گزارش کرده بودند پیامهایی در پیامرسانهایی مانند اپلیکیشنهای معاملات و تلگرام دریافت کردند که در آن، به آنها هشدار داده شده بود دارایی خود را از صرافی نوبیتکس خارج کنند.
بهنوشته رویترز، این شرکت در سال ۲۰۱۸ از سوی دو برادر، علی و محمد خرازی، تاسیس شد؛ افرادی که به یکی از بانفوذترین خانوادههای جمهوری اسلامی تعلق دارند اما برای فعالیتهای خود از نام خانوادگی جایگزین «آقامیر» استفاده کردهاند.
رییس پیشین موساد و نخستوزیر اسرائیل نیز در این مراسم، آشکارا از تغییر رژیم در ایران به عنوان هدفی دستیافتنی سخن گفتند.
گافمن در مراسم معارفه خود متعهد شد که عملیات پنهانی موساد علیه جمهوری اسلامی و متحدانش را ادامه دهد.
او گفت اقدامات اسرائیل علیه رژیم ایران و شبکه منطقهای آن، توازن قدرت در خاورمیانه را تغییر داده است.
گافمن افزود: «اما کار هنوز تمام نشده است. قلب موساد در عملیات مخفیانه علیه اهدافش میتپد. ما به هر قیمتی از این ماموریت محافظت خواهیم کرد.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز گفت نظام حاکم بر ایران سرانجام از میان خواهد رفت.
او اظهار داشت: «این رژیم تروریستی که سرنوشتش محو شدن از جهان است، و ما به تحقق این سرنوشت کمک خواهیم کرد، دیگر هرگز ما را با بمبهای هستهای و هزاران موشک بالستیک مرگبار تهدید نخواهد کرد.»
دیوید بارنئا، رییس پیشین موساد، نیز در مراسم خداحافظی خود تغییر رژیم در تهران را هدفی ممکن توصیف کرد.
بارنئا گفت: «تغییر رژیم در ایران یک هدف ممکن و دستیافتنی است. این ماموریتی شدنی است و روشن است که تحقق آن به عزم، صبر و پایبندی به هدف نیاز دارد.»
یک نظامی در رأس موساد
برخلاف چند رییس پیشین موساد، گافمن یک افسر حرفهای اطلاعاتی نیست. او در سال ۱۹۷۶ در بلاروس، زمانی که بخشی از اتحاد جماهیر شوروی بود، متولد شد و در سال ۱۹۹۰ همراه خانوادهاش به اسرائیل مهاجرت کرد.
گافمن مسیر حرفهای خود را در ارتش طی کرد و پیش از انتصاب به ریاست موساد، به عنوان دبیر نظامی نتانیاهو فعالیت میکرد.
انتصاب او در اسرائیل بحثبرانگیز بوده است؛ زیرا برخلاف سنت معمول، از درون ساختار حرفهای موساد برنخاسته است.
حامیانش او را فرماندهی باتجربه و آزموده در میدان نبرد میدانند که تجربه مستقیم مقابله با حکومت ایران و نیروهای وابسته به آن را دارد، اما منتقدان میپرسند آیا باید فردی که از نزدیکان نتانیاهو محسوب میشود و سابقه کلاسیک اطلاعاتی ندارد، هدایت مهمترین سازمان جاسوسی اسرائیل را بر عهده بگیرد؟
شهرت به شجاعت شخصی
گافمن همچنین به شجاعت فردی شهرت دارد. الکس وینستون، دبیر اخبار روزنامه اورشلیمپست، در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت: «او آدم بسیار شجاعی است.»
وینستون به اقدامات گافمن در هفتم اکتبر اشاره کرد؛ زمانی که پس از اطلاع از حملات حماس، فورا خود را به منطقه نبرد رساند.
تصاویر دوربینهای امنیتی که بعدا منتشر شد، او را در حال نبرد با نیروهای حماس در یکی از تقاطعهای جنوب اسرائیل نشان میداد؛ جایی که مجروح شد و برای درمان به عقب منتقل گردید.
وینستون گفت: «او واقعا سوار ماشینش شد و مستقیم رفت تا با نیروهای حماس بجنگد.»
با وجود پرسشها درباره انتصابش، وینستون معتقد است سالها خدمت نظامی و تجربه میدانی، گافمن را برای این مسئولیت آماده کرده است.
او افزود: «سرنوشت اسرائیلیها و یهودیان سراسر جهان اکنون در دستان او قرار دارد.»
این انتصاب برای جمهوری اسلامی چه معنایی دارد؟
برای تحلیلگران اسرائیلی که مسائل ایران را دنبال میکنند، انتصاب گافمن به معنای تداوم مسیر فعلی و شاید حتی تشدید آن است.
بن سبطی، پژوهشگر مسائل ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS)، به ایراناینترنشنال گفت: «رومن گافمن فردی بسیار سختگیر و سرسخت در قبال جمهوری اسلامی است.»
سبطی معتقد است رشد و پرورش گافمن در اتحاد جماهیر شوروی سابق، نگاه او به حکومتهای اقتدارگرا را شکل داده است.
او گفت: «نباید فراموش کنیم که او از روسیه آمده و دوران کودکی و فرهنگش پر از تجربه زندگی در اتحاد شوروی بوده؛ چیزی که از نظر او شباهت زیادی به حکومت ایران دارد.»
بهگفته سبطی، سالهای حضور گافمن در مقام دبیر نظامی نتانیاهو باعث شده او شناختی کمنظیر از راهبرد اسرائیل در قبال ایران پیدا کند.
او افزود: «شاید گافمن بیش از هر فرد دیگری درباره عملیاتها، نحوه تفکر ایرانیها و اقداماتی که اسرائیل باید انجام دهد اطلاع داشته باشد.»
تمرکز بر برنامه هستهای، موشکی و نیروهای نیابتی
بهگفته سبطی انتظار میرود گافمن نه تنها بر برنامه هستهای و موشکی جمهوری اسلامی، بلکه بر شبکه نیروهای نیابتی تهران در منطقه، بهویژه حزبالله، تمرکز ویژهای داشته باشد.
او با استفاده از یک اصطلاح عبری گفت: «او چاقو را بین دندانهایش گرفته است.»
این پژوهشگر پیشبینی کرد رییس جدید موساد تلاش خواهد کرد عملیات مخفیانه، جمعآوری اطلاعات و جذب عوامل را گسترش و فشار بر فعالیتهای منطقهای و شبکههای مالی جمهوری اسلامی را افزایش دهد.
سبطی افزود همچنین انتظار میرود گافمن تمرکز ویژهای بر مقابله با حزبالله و مختل کردن شبکه نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی در سراسر منطقه داشته باشد.
وینستون نیز معتقد است مقابله با تهران و جلوگیری از بازسازی نفوذ منطقهای آن همچنان اولویت اصلی موساد خواهد بود.
او گفت: «ما قطعا باید با این مشکل مقابله کنیم. این مهمترین اولویت است.»
دبیر اخبار روزنامه اورشلیمپست افزود: «این هدف و اولویت گافمن نیز خواهد بود.»
موساد از نگاه برخی ایرانیان
برای شماری از ایرانیان، موساد دیگر صرفا یک سازمان اطلاعاتی نیست.
سوگند فخری، تحلیلگر مرکز امور امنیتی و خارجی اورشلیم (JCFA) و بازیگر ایرانی- اسرائیلی سریال «تهران» که درباره فعالیت ماموران موساد در داخل ایران است به ایراناینترنشنال گفت بارها از داخل ایران پیام دریافت کرده است.
او افزود: «مدتهاست که تعداد زیادی از ایرانیان داخل ایران برای من پیام میفرستند و میپرسند چگونه میتوانند به موساد کمک کنند.»
فخری گفت: «مردم میخواهند همکاری کنند، میخواهند کمک کنند و با هر کسی که بتواند برای رهایی آنها از جمهوری اسلامی کاری انجام دهد، همکاری کنند.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه ۱۱ خرداد اعلام کرد اسرائیل و حزبالله پس از موجی از تماسها با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و میانجیهای مرتبط با این گروه مورد حمایت ایران، توافق کردهاند حملات را متوقف کنند.
با این حال، چند ساعت پیش از آن، خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، خبر داده بود که تهران به دلیل ادامه عملیات نظامی اسرائیل علیه حزبالله در لبنان، گفتوگوها با واشینگتن را تعلیق کرد. این خبر حاوی تهدید هم بود؛ تسنیم نوشته بود که تهران در صورت ادامه این روند، جبهههای تازهای در این درگیری خواهد گشود.
این آشفتگی دیپلماتیک در حالی رخ میدهد که اسرائیل در حال پیادهسازی عمیقترین عملیات نظامی خود در بیش از دو دهه گذشته در لبنان است.
جمهوری اسلامی میگوید این عملیات، نقض آتشبس جاری با آمریکاست. در مقابل، منتقدان میگویند ایران با اصرار بر گنجاندن لبنان در گفتوگوهای آتشبس و سپس حمایت از حملات حزبالله که واکنش اسرائیل را در پی داشت، خود به شکلگیری این بحران کمک کرد.
تبدیل لبنان به اهرم فشار
از نگاه برخی تحلیلگران، اقدامات جمهوری اسلامی نشان میدهد حکومت ایران بر این باور است که با اهرم فشار بیشتری از آنچه بسیاری انتظار داشتند، از جنگ بیرون آمده است.
یاکوف کتز، روزنامهنگار اسرائیلی-آمریکایی و نویسنده کتاب «وقتی اسرائیل خواب بود»، به ایراناینترنشنال گفت: «نگرانم که ایرانیها به این دلیل این کارها را انجام میدهند که احساس میکنند دست بالا را دارند.»
کتز گفت تهران ممکن است ارزیابی کند که از این درگیری نسبتا سربلند بیرون آمده است؛ حکومت سقوط نکرده، چارچوب نیروی نظامی با وجود خسارتهای قابلتوجه همچنان پابرجاست، برنامه هستهای همچنان سر جایش است و واشینگتن نیز همچنان با آن مذاکره میکند.
از این منظر، حکومت ایران ممکن است گمان کند میتواند دامنه دیپلماسی را فراتر از برنامه هستهای خود گسترش دهد و ایالات متحده را به وارد کردن تحولات لبنان در محاسبات خود وادار کند. این دقیقا همان چیزی است که کتز را نگران میکند.
او گفت: «وصل شدن این دو موضوع به یکدیگر فاجعه است.»
کتز استدلال میکند اگر واشینگتن لبنان را بهعنوان بخشی از چارچوب مذاکرات بپذیرد، تهران میتواند هر بار که اختلافات دیپلماتیک آینده بروز میکند، از رویارویی حزبالله با اسرائیل بهعنوان اهرم فشار استفاده کند.
این نگرانی در حالی مطرح میشود که ترامپ در تلاش است میان دو هدف رقیب توازن برقرار کند: جلوگیری از یک جنگ منطقهای گستردهتر و در عین حال حفظ مسیر دیپلماتیک با تهران.
دوشنبه، رسانههای وابسته به ایران هشدار دادند که تهران میتواند فشار را به تنگه بابالمندب، یکی دیگر از مسیرهای حیاتی کشتیرانی جهانی، گسترش دهد؛ آن هم در حالی که تنشها در تنگه هرمز همچنان بالاست. این تهدیدها بار دیگر نگرانیها درباره عرضه جهانی انرژی و پیامدهای اقتصادی یک رویارویی منطقهای گستردهتر را زنده کرد.
بهای خطوط قرمز تهران
اریک مندل، بنیانگذار شبکه سیاسی و اطلاعاتی خاورمیانه، معتقد است بحران لبنان، تهدیدها علیه کشتیرانی دریایی و تعلیق گفتوگوها، همگی بخشی از یک راهبرد گستردهتر جمهوری اسلامی هستند.
او به ایراناینترنشنال گفت: «جمهوری اسلامی بهطور هماهنگ این راهبرد را دنبال میکند و مهمترین بخش آن، تلاش برای وقتکُشی است.»
مندل میگوید تهران میکوشد مذاکرات را طولانی کند و همزمان با افزایش فشار اقتصادی و ژئوپلیتیک بر واشینگتن، هزینه ادامه بنبست را برای آمریکا بالا ببرد.
به گفته او، تهران میخواهد بسنجد آیا دولت ترامپ توان تحمل یک رویارویی طولانیمدت را دارد یا فشار ناشی از افزایش قیمت نفت، اختلال در کشتیرانی و بیثباتی اقتصادی، سرانجام واشینگتن را به امتیازدهی وادار خواهد کرد.
مندل گفت: «فکر میکنم آنچه ایران در کل میخواهد، ایجاد یک رکود جهانی است. آنها از این وضعیت سود میبرند.»
دنی سیترینوویچ، از موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل و رییس پیشین شاخه ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، این وضعیت را تا حدی متفاوت میبیند. در حالی که کتز و مندل عمدتا رفتار تهران را از دریچه اهرم فشار و راهبرد میبینند، سیترینوویچ استدلال میکند که ایدئولوژی همچنان عاملی محوری است.
او میگوید برای جمهوری اسلامی، حزبالله، زرادخانه موشکی این گروه و برنامه غنیسازی برگهای چانهزنی نیستند که بتوان بهسادگی آنها را معامله کرد. بلکه این داراییها را ستونهای اصلی موجودیت خود میداند.
سیترینوویچ به ایراناینترنشنال گفت: «جمهوری اسلامی نمیتواند کنار بنشیند و واکنشی نشان ندهد. این بخشی از ذهنیت آنهاست.»
او میگوید از نگاه تهران، پاسخ ندادن به عملیات اسرائیل در لبنان، به معنای پشت کردن به تعهد راهبردی خود در قبال حزبالله و تضعیف اصولی است که حکومت آنها را برای بقای خود حیاتی میداند.
این تمایز ممکن است در زمانی که واشینگتن گام بعدی خود را میسنجد، اهمیتی تعیینکننده پیدا کند.
از نگاه کتز، ایران میکوشد با تبدیل لبنان به یک برگ چانهزنی، از تمایل ترامپ به دستیابی به توافق بهرهبرداری کند. از نگاه مندل، تهران بهعمد بحران را طولانی میکند تا فشار بر ایالات متحده را افزایش دهد. از نگاه سیترینوویچ، اقدامات ایران بیش از آنکه ناشی از محاسبات تاکتیکی باشد، ریشه در خطوط قرمز ایدئولوژیکی دارد که باور دارد نمیتواند از آنها دست بکشد.
آنچه هر سه بر سر آن توافق دارند این است که لبنان دیگر موضوعی حاشیهای نیست، بلکه به آزمونی محوری برای دیپلماسی شکننده میان واشینگتن و تهران تبدیل شده است.
اگر ترامپ اسرائیل را برای توقف عملیات تحت فشار بگذارد، تهران ممکن است آن را نشانه عقبنشینی واشینگتن در برابر فشارهای خود بداند. در مقابل، اگر چنین فشاری اعمال نشود، به نظر میرسد جمهوری اسلامی آماده است با استفاده از لبنان، هرمز و احتمالا جبهههای دیگر، این روایت را پیش ببرد که چارچوب آتشبس در عمل فروپاشیده است.
در هر صورت، به نظر میرسد تهران میکوشد همزمان با اثرگذاری بر مرحله بعدی مذاکرات، هزینههای دیپلماسی و رویارویی را برای طرفهای مقابل افزایش دهد.
مجله آمریکایی فارین افرز در تحلیلی که سهشنبه ۱۲ خرداد منتشر شد نوشت حتی اگر تهران و واشینگتن به توافقی هم برسند، همچنان درگیر منازعهای گستردهتر خواهند ماند و به تبادل حملات لفظی و شاید حملات نظامی ادامه خواهند داد.
محمد آیتاللهیتبار، تحلیلگر مسائل ایران و دانشیار روابط بینالملل در دانشگاه تگزاس، در این مقاله نوشت تداوم منازعه تهران و واشینگتن دو علت اصلی دارد: نخست، پابرجا ماندن اختلافهای بنیادین میان دو طرف و بعید بودن حلوفصل آنها در آینده نزدیک.
در توضیح این دلیل آمده است: «واشینگتن همچنان از تهران میخواهد برنامه غنیسازی هستهای خود را بهطور کامل برچیند، همه اورانیوم غنیشده را تحویل دهد، به حمایت از متحدان منطقهای خود پایان دهد و تنگه هرمز را بازگشایی کند. با این حال، ایران بارها از چشمپوشی از غنیسازی خودداری کرده است. ایران میگوید احتمالا تنها پس از آن حاضر خواهد شد باقی خواستههای واشینگتن را بررسی کند که ایالات متحده کنترل حکومت ایران بر تنگه هرمز را به رسمیت بشناسد، خسارتهای جنگی ایران را جبران کند، به جنگ اسرائیل در لبنان پایان دهد و داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند.»
نویسنده دلیل دوم تداوم درگیری را «ترجیح منازعه بر دیپلماسی» از نگاه جمهوری اسلامی میداند و مینویسد تهران جنگ را ابزاری برای افزایش قدرت بینالمللی خود تلقی میکند؛ از جمله با حمله به کشورهای عربیِ میزبان پایگاههای نظامی آمریکا و ایجاد شکاف میان واشینگتن و شرکای آن در خلیج فارس.
در بخشی از این مقاله آمده است: «به نظر میرسد جنگ به تهران کمک میکند قدرت بینالمللی خود را افزایش دهد. ایران با حمله به کشورهای عربی میزبان پایگاههای آمریکایی موفق شده است میان مقامهای آمریکایی و شرکای آنها در خلیج فارس، که بهشدت خواهان یک توافق پایدار هستند، شکاف ایجاد کند. با بستن تنگه هرمز نیز مجموعهای از کشورهای سراسر جهان را وادار کرده است قدرتش را به رسمیت بشناسند و بر سر سرنوشت کشتیهای خود مذاکره کنند. در همین حال، توافقهای پیشین با ایالات متحده همواره از هم فروپاشیدهاند.»
نویسنده در پایان نتیجه گرفته است که راهبرد جمهوری اسلامی، بر خلاف آنچه اغلب تصور میشود، صرفا دوام آوردن در برابر حملات آمریکا و دنبال کردنِ راهبردهای حل مناقشه نیست، بلکه میخواهد شیوه برخورد ایالات متحده، متحدان آمریکا و در واقع جهان گستردهتر با تهران را بهطور بنیادین تغییر دهد و به «قطبی در یک نظم چندقطبی بدل شود».
فارین افرز، نشریه تخصصی اندیشکده «شورای روابط خارجی آمریکا» و از رسانههای اثرگذار در حوزه سیاست خارجی و روابط بینالملل در ایالات متحده است. این مجله گرچه رسانهای حزبی به شمار نمیرود، اما معمولا بازتابدهنده نگاه جریان اصلی و نخبگان سیاست خارجی آمریکا به تحولات جهانی است.
