رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با اشاره به تهدیدهای مقامهای جمهوری اسلامی برای خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) در واکنش به فعالسازی مکانیسم ماشه گفت که تصمیم جمهوری اسلامی برای خارج نشدن از این پیمان گامی عاقلانه بوده است.
گروسی در نشست خبری افزود هرگاه قطعنامهای در وین یا شورای حکام تصویب میشود، جمهوری اسلامی معمولا در پاسخ سطح همکاری خود را با آژانس کاهش میدهد. او گفت: «این مسئلهای است که من از آن متاسفم و بارها به همتایان ایرانی خود گفتهام که نباید چنین باشد.»
مدیرکل آژانس تاکید کرد که تماسهای او با مقامهای جمهوری اسلامی ادامه دارد و افزود: «من بهطور مرتب با وزیر خارجه، عباس عراقچی، و دیگران در تماس هستم... این روند دارد پیش میرود — نه کاملا بینقص، اما در حال کار است.»
گروسی در بخش دیگری از سخنانش گفت همکاری جمهوری اسلامی با آژانس به اندازهای که باید باشد، نبوده است.
آل ثانی چهارشنبه هفت آبان در نشست شورای روابط خارجی در نیویورک به سوالی درباره حمله جمهوری اسلامی به پایگاه آمریکا در قطر و تغییر نقش تعیینکننده تهران در آینده منطقه پس از هدف قرار گرفتن تاسیسات هستهای خود در جریان جنگ ۱۲ روزه پاسخ داد.
او با اشاره به همسایگی قطر و ایران و و شراکت دو کشور در بزرگترین میدان گازی جهان، گفت: «برای من ثبات ایران نه موضوعی تجملی، که امری بسیار حیاتی است. برای رسیدن به ثبات، باید به شیوهای دیپلماتیک در مورد چگونگی دستیابی به راهحلی از مسیر مذاکره فکر کنیم.»
نخستوزیر قطر افزود: «در عینحال باید اطمینان حاصل کنیم که منطقه ما منطقهای عاری از سلاح هستهای باقی بماند... برای ما نگرانکننده است که گاهی اظهارات تندی را از اسرائیل یا ایران در مورد تشدید تنشها میشنویم.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شش آبان گفت اگر در جنگ ۱۲ روزه به ایران حمله نمیشد، جمهوری اسلامی در مدتی کوتاه خود را به سلاح هستهای مجهز میکرد.
جمهوری اسلامی همواره تلاش برای ساخت سلاح اتمی را رد کرده است اما رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۳۰ مهر هشدار داد ایران اگر فراتر برود، مواد کافی برای ساخت حدود ۱۰ بمب هستهای در اختیار خواهد داشت.
نخستوزیر قطر در سخنرانی خود گفت این کشور میکوشد ما با آمریکا و جمهوری اسلامی در تعامل باشد تا مذاکرات میان دو کشور دوباره به مسیر خود بازگردد.
پیشاز این چند منبع آگاه به ایراناینترنشنال گفته بودند که علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی از مسعود پزشکیان، رییس دولت، خواسته است از امیر قطر برای میانجیگری با غرب کمک بگیرد.
نخستوزیر قطر افزود: «باور دارم وقتی گفتوگوهای جدی میان ایران و آمریکا آغاز شود، میتوانیم به توافقی دست یابیم که برای همه، یعنی برای ما در منطقه، برای ایران و برای آمریکا، بهتر باشد.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، سوم آبان در مصاحبهای، مشکل حکومت ایران و آمریکا را «حلناشدنی» خوانده بود.
پیش از جنگ ۱۲ روزه، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
مجید تختروانچی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجم آبان اعلام کرد ترامپ در نامهای به علی خامنهای، به او هشدار داد اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، «جنگ خواهد شد».
اسماعیل بقایی، سخنگوی این وزارتخانه، یک روز بعد به شکل تلویحی این موضوع را تکذیب کرد و گفت «احتمال تعرض نظامی» آمریکا همیشه وجود داشته اما تهران حین مذاکرات انتظار وقوع جنگ را نداشت.
گروسی توضیح داد که با وجود ناتوانی بازرسان در دسترسی به تاسیسات هستهای ایران، تصاویر ماهوارهای نشان نمیدهد جمهوری اسلامی تولید اورانیوم غنیشده را نسبت به پیش از جنگ ۱۲روزه با اسرائیل در خرداد تسریع داده باشد.
او گفت: «با این حال، مواد هستهای غنیشده تا سطح ۶۰ درصد هنوز در ایران است. این یکی از موضوعاتی است که درباره آن گفتوگو میکنیم، زیرا باید به آنجا بازگردیم و تایید کنیم که این مواد همچنان وجود دارد و برای هدف دیگری منحرف نشده است. این مسئله بسیار، بسیار مهم است.»
گروسی افزود بازرسان در اطراف محلهای نگهداری ذخایر اورانیوم شاهد تحرکاتی بودهاند. به گفته او، در غیاب دسترسی مستقیم، آژانس مجبور است به تصاویر ماهوارهای تکیه کند که اطلاعات محدودی در اختیار میگذارد.
مدیرکل آژانس هشدار داد که این ذخایر میتواند در صورت تصمیم جمهوری اسلامی به نظامیسازی برنامهاش، برای ساخت حدود ۱۰ بمب هستهای کافی باشد.
هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل هنوز به درخواست آسوشیتدپرس برای اظهار نظر پاسخ نداده است.
این تحرکات تازه در حالی گزارش میشود که بهرغم ادعای تهران درباره صلحآمیز بودن برنامه هستهای، آژانس و کشورهای غربی معتقدند جمهوری اسلامی تا سال ۲۰۰۳ یک برنامه سازمانیافته برای تولید سلاح اتمی داشته است.
پس از جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در خرداد امسال و حملات هوایی آمریکا به چند سایت هستهای ایران، جمهوری اسلامی تمامی همکاریها با آژانس را به حال تعلیق درآورد. در پی این اقدام، شورای حکام آژانس برای نخستین بار طی دو دهه گذشته رأی به توبیخ ایران داد؛ موضوعی که تنشها میان تهران و نهاد نظارتی سازمان ملل را تشدید کرد.
ایران در واکنش به این تحولات، آژانس را متهم کرد که بدون ارائه سند، در حملات اسرائیل و آمریکا نقش داشته است. برخی مقامهای ارشد جمهوری اسلامی و رسانههای حکومتی نیز خواستار بازداشت و محاکمه رافائل گروسی در صورت بازگشت او به ایران شدند؛ تهدیدی که باعث شد پلیس ویژه اتریش، حفاظت از این دیپلمات آرژانتینی را بر عهده بگیرد.
با وجود فضای پرتنش، گروسی تایید کرد که بازرسان آژانس در حال حاضر در ایران حضور دارند و او نیز «بهطور دائم» با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در ارتباط است. او گفت: «آیا سطح همکاری مطابق انتظار است؟ نه. اما اینکه بگوییم ایران بهطور کامل مانع دسترسی ما میشود هم درست نیست. همچنین نباید تصور کرد همهچیز طبق روال پیش میرود.»
در ماه گذشته، ایران و آژانس در قاهره توافقی برای ازسرگیری همکاری امضا کردند، از جمله در زمینه بازگشت بازرسان به تاسیسات هستهای؛ توافقی که هنوز اجرایی نشده است. از آن زمان، با بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران، روابط میان ایران و آژانس بار دیگر وارد مرحلهای شکننده شده است.
کشورهای اروپایی عضو برجام، با استناد به تخلفات ایران و توقف مذاکرات صلح با آمریکا، «مکانیسم ماشه» را فعال کردند؛ اقدامی که روابط با آژانس را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
به گزارش سیانان، منابع اطلاعاتی اروپایی گفتهاند چند محموله پراکلرات سدیم، ماده اصلی تولید سوخت جامد برای موشکهای میانبرد ایران، از چین به بندرعباس ارسال شده است. این محمولهها از هفتم مهر، همزمان با فعال شدن مکانیسم ماشه، آغاز شده و در مجموع شامل دو هزار تن پراکلرات سدیم هستند که ایران پس از جنگ دوازدهروزه با اسرائیل در خرداد از تامینکنندگان چینی خریداری کرده است.
منابع اطلاعاتی تاکید کردهاند این خریدها بخشی از تلاش جمهوری اسلامی برای بازسازی ذخایر موشکی تحلیلرفته خود است. چند کشتی و شرکت چینی دخیل در این روند پیشتر تحت تحریمهای آمریکا قرار گرفتهاند.
اردیبهشت، انفجاری شدید در بندر «رجایی» رخ داد. شواهد اولیه بر اساس تصاویر انفجار، شباهتهای آن با انفجار بیروت را تایید میکرد. این شباهت کارشناسان را به این نتیجه رساند که احتمالا علت انفجار نظیر واقعه بندر بیروت، آتش گرفتن محموله مواد شیمیایی مورد استفاده برای ساخت موشک بود. با این وجود، ارتباط انفجار با سوخت موشک از ابتدا توسط مقامهای رسمی رد شد. سه ماه پس از انفجار روشن شد محمولهای که منجر به انفجار شد، متعلق به «نهادی نظامی» بوده است.
پراکلرات سدیم در اسناد سازمان ملل بهطور مشخص مادهای ممنوع اعلام نشده، اما پیشماده مستقیم پراکلرات سدیم است که در فهرست مواد ممنوعه برای تولید موشکهای بالستیک قرار دارد. کارشناسان میگویند این خلأ حقوقی در تحریمها میتواند به چین امکان دهد استدلال کند که تحریمها را نقض نکرده است.
سیانان با استفاده از دادههای رهگیری دریایی و بررسی شبکههای اجتماعی خدمه کشتیها، مسیر چند کشتی حامل این مواد را از بنادر چین تا ایران ردیابی کرده است. از جمله کشتیهای «باشت» و «برزینه» که از بنادر ژوهای، گائولان و چانگجیانگکو به بندرعباس رفتوآمد داشتهاند. در برخی موارد سیستم موقعیتیابی کشتیها خاموش بوده تا مسیر حرکت آنها پنهان بماند.
سخنگوی وزارت امور خارجه چین در پاسخ به پرسش سیانان درباره این محمولهها گفت از جزئیات آگاه نیست، اما افزود پکن «کنترل صادرات اقلام با کاربرد دوگانه را مطابق تعهدات بینالمللی و قوانین داخلی خود اجرا میکند».
او تاکید کرد چین خواهان «حل مسالمتآمیز مسئله هستهای ایران از طریق سیاسی و دیپلماتیک» است و بازگرداندن تحریمها را «غیرسازنده» و «عقبگردی جدی» در مسیر حل مسئله دانست.
دوم مهر، تصاویر ماهوارهای تحلیل شده بهوسیله خبرگزاری آسوشیتدپرس نشان داد جمهوری اسلامی بازسازی سایتهای تولید موشک خود را که در جریان جنگ ۱۲ روزه هدف قرار گرفتند، آغاز کرده است.
با این حال کارشناسانی که با آسوشیتدپرس گفتوگو کردند تاکید داشتند بدون میکسرهای بزرگ برای تولید سوخت جامد موشکها، این بازسازی امکانپذیر نیست.
میکسرهای موسوم به «سیارهای» تیغههایی دارند که به دور یک محور مرکزی میچرخند و برای ترکیب یکنواخت سوخت جامد ضروریاند. ایران در گذشته برخی قطعات و مواد مرتبط با سوخت موشک را از چین خریداری کرده و کارشناسان میگویند که ممکن است دوباره به این مسیر روی بیاورد.
اول تیر، کمی پیش از اعلام آتشبست، اسرائیل یک سایت حیاتی سپاه پاسداران واقع در بیابانهای جنوب شاهرود در استان سمنان را هدف قرار داد. این همان سایتی بود که برای تولید سوخت جامد موشک مورد استفاده سپاه پاسداران قرار میگرفت و در آن میکسرهای سیارهای نیز وجود داشت. این محل پیشتر در حملات آبان ۱۴۰۳ نیز از سوی اسرائیل هدف قرار گرفته بود.
تاسیسات ساخت موشک از جمله اهداف اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه بودند. یکی دیگر از این تاسیسات در شمال گرمسار در استان سمنان واقع شده بود که ۲۵ خرداد هدف قرار گرفته شد.
