رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، اعلام کرد خسارت حملههای آمریکا و اسرائیل به سایتهای کلیدی در اصفهان، نطنز و فردو شدید بود، اما با وجود آنکه ترامپ از «نابودی کامل» سخن میگوید، دانش فنی تهران از بین نرفته است.
گروسی چهارشنبه ۳۰ مهر در گفتوگو با روزنامه سوییسی لوتانو تاکید کرد: «سانتریفیوژهای ایران که میتوانند برای غنیسازی اورانیوم به کار روند نیز قابل بازسازی هستند.»
او افزود: «در هر حال، ایران همچنان اورانیوم غنیشده در اختیار دارد، از جمله حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد، که اندکی کمتر از سطح لازم برای ساخت سلاح هستهای است.»
این در حالی است که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بارها از نابودی کامل تاسیسات اصلی هستهای در ایران سخن گفته است. او ۲۸ مهر در اظهاراتی حمله هوایی به تاسیسات هستهای ایران را «یکی از بزرگترین عملیاتهای نظامی تاریخ» توصیف کرد و گفت که این اقدام، مسیر دستیابی به توافق صلح در خاورمیانه را هموار کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ۲۸ مهر در نشست خبری خود گفته بود: «تا زمانی که آژانس بینالمللی انرژی اتمی طبق صلاحیتها و اختیارات خود و به دور از نظارت و فشار سیاسی آمریکا و تروئیکای اروپایی عمل کند، مورد احترام جمهوری اسلامی است.»
او ادامه داد: «ما معترض و منتقد این موضوع بودیم و باز تکرار میکنیم که آژانس باید استقلال خود را حفظ کند و نگذارد برخی کشورها از فعالیتها، تصمیمگیریها و گزارشدهیهای فنیاش سوءاستفاده کنند.»
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز ۲۸ مهر درباره گزارش آینده گروسی به شورای حکام گفت: «آقای گروسی کار خود را کرده است و گزارشهایش دیگر تاثیری نخواهد داشت.»
گروسی همچنین تاکید کرد: «هیچ شواهدی نداریم که تهران قصد ساخت بمب داشته باشد. برای اطمینان از این موضوع، بازرسیها باید از سر گرفته شود. ما معتقدیم بیشتر اورانیوم با غنای بالا همچنان در اصفهان، نطنز و فردو نگهداری میشود.»
مدیرکل آژانس اضافه کرد: «پس از جنگ ۱۲ روزه، جمهوری اسلامی میتوانست ارتباط خود را با جامعه جهانی قطع کند، از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای خارج شود و مانند کره شمالی به یک کشور منزوی بدل شود. اما چنین نکرد. من این انتخاب را تحسین میکنم و برای حفظ فضای دیپلماتیک، تماس منظم خود را با عراقچی ادامه میدهم.»
او افزود: «تهران فقط بهصورت محدود و تدریجی اجازه ورود بازرسان را میدهد. این محدودیتها بهدلیل ملاحظات امنیتی است که من آن را درک میکنم، اما اگر دیپلماسی شکست بخورد، نگران بازگشت دوباره به استفاده از زور هستم.»
وزارت امور خارجه مصر ۲۶ مهر اعلام کرد در تماسهایی که با مقامهای جمهوری اسلامی، آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشته است، طرفها توافق کردهاند به پیگیری تماسها در زمینه مذاکرات هستهای ادامه دهند.
به گفت این وزارتخانه، تماسها در چارچوب «تلاشهای انجامشده برای حمایت از امنیت و ثبات و کاهش تنش در منطقه» و بر اساس «شتابی» برقرار شده است که پس از امضای توافق قاهره بین تهران و آژانس بهوجود آمد.
محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی، ۲۳ مهر گفته بود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) در حال حاضر در ایران حضور ندارند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
