در حالی که جمهوری اسلامی و آمریکا هر یک روایتی متفاوت از متن یادداشت تفاهمی ارائه میکنند که قرار است زمینه برای مذاکرات جامع صلح فراهم آورد، شبکه ایبیسی نیوز گزارش داد دولت آمریکا برنامهریزی برای مراسم امضای توافق حتی در یکی دو روز آینده را ادامه میدهد.
ایبیسی نیوز جمعه ۲۲ خرداد بهنقل از چند منبع آگاه که نامشان را اعلام نکرد، گزارش داد دولت ترامپ در حال پیشبرد برنامههای اولیه برای برگزاری مراسم امضای توافق در ژنو، احتمالا در همین آخر هفته است اما با وجود اظهارات دونالد ترامپ در روز پنجشنبه، هنوز هیچ نشانهای وجود ندارد که مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، شرایط توافق را تایید کرده باشد.
براساس این گزارش، پیشنویس توافق در سطوح بالای حکومت ایران مورد تایید قرار گرفته است؛ اما همین مقامها اواخر ماه گذشته نیز با مفاد یک پیشنویس تفاهمنامه موافقت کرده بودند که در نهایت به جایی نرسید.
یک مقام آمریکایی و یک منبع دیگر به شبکه ایبیسی نیوز گفتند که در آن مقطع، ترامپ مفاد هستهای جدیدی به توافق اضافه کرد که ظاهرا روند پیشرفت مذاکرات با تهران را متوقف ساخت.
به گفته این منابع، پیشنویس توافقی که اکنون روی میز قرار دارد همچنان نسخههایی از همان خواستهها، از جمله تعهد جمهوری اسلامی به حل و فصل پرونده هستهای و ذخایر اورانیوم با غلظت بالا، را در خود جای داده است با این حال، متن مربوط به این موضوع تا حدودی تعدیل شده و لحن آن نسبت به گذشته نرمتر شده است.
با این حال نواز شریف، نخستوزیر پاکستان، که اکنون نقش میانجی را بین جمهوری اسلامی و آمریکا بازی میکند، جمعه ۲۲ خرداد در شبکه اجتماعی ایکس خبر داد: «متن نهایی توافق صلح میان جمهوری اسلامی و آمریکا حاصل شده است.»
او افزود پاکستان در همکاری نزدیک با آمریکا و جمهوری اسلامی برای نهایی کردن مراحل بعدی این توافق فعالیت میکند.
شریف گفت: «در میان تلاشهای میانجیگری فشرده پاکستان، ما کاملا از کمپین بیوقفه اطلاعات نادرست که از سوی کسانی که میخواهند توافق صلح را خراب کنند به راه افتاده، آگاه هستیم.»
مقامهای جمهوری اسلامی هنوز رسیدن به توافق را بهطور قطعی تایید نکردهاند و بهطور رسمی و علنی از اظهار نظر درباره متن یادداشت تفاهم خودداری میکنند.
همزمان، دونالد ترامپ پستی از عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی ایکس را بازنشر کرد که در آن تاکید شده است دو طرف هرگز تا این اندازه به توافق نزدیک نبودهاند.
عراقچی بدون هیچ اشارهای به جزییات نوشت: «امضای یادداشت تفاهم اسلامآباد بیش از هر زمان دیگری نزدیک است. تا زمان نهایی شدن این توافق، رسانهها باید از هرگونه گمانهزنی درباره محتوای آن خودداری کنند. در راستای رویکرد مسئولانه و شفاف ما، تمامی جزییات در زمان مقتضی به اطلاع عموم خواهد رسید.»
جنگ روایتها
با این حال، روایت مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی از برخی جزییات متن یادداشت تفاهم با واکنش تند دولت آمریکا روبهرو شده است.
یک مقام ارشد جمهوری اسلامی که نامش اعلام نشد، جمعه به رویترز گفت پیشنویس توافق شامل لغو تحریمهای نفتی، آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران و توقف درگیریها در همه جبههها، از جمله لبنان، خواهد بود.
بهگفته او، موضوعات هستهای به مذاکرات بعدی موکول میشود.
این مقام جمهوری اسلامی به امتیازاتی که تهران در مقابل ارائه داده، اشاره نکرد.
خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، نیز بهنقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، متنی ۱۴ بندی را به عنوان پیشنویس تفاهمنامه میان واشینگتن و تهران منتشر کرد. این متن در اکثر موارد با گزارشهای منتشرشده در رسانههای بینالمللی تفاوت دارد.
بر اساس گزارش مهر، در این پیشنویس آمریکا متعهد شده است نیروهای خود را از پیرامون ایران خارج کند و همراه با متحدانش طرحهای بازسازی ایران را با حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار تامین مالی کند.
مهر همچنین نوشت بازگشایی تنگه هرمز ظرف ۳۰ روز و با «ترتیبات ایرانی» انجام خواهد شد. بر اساس این گزارش، در دوره ۶۰ روزه مذاکرات نهایی نیز ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران آزاد میشود و نیمی از این مبلغ پیش از آغاز مذاکرات در اختیار جمهوری اسلامی قرار خواهد گرفت.
مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون درباره جزییات منتشرشده از این پیشنویس و بندهای مطرحشده در آن اظهار نظر نکردهاند.
در سوی مقابل دونالد ترامپ، صبح جمعه، در شبکه اجتماعی تروثسوشیال، رهبران جمهوری اسلامی را «بسیار بیآبرو» خواند و گفت مذاکره با حسننیت با تهران بیمعناست.
او نوشت: «مفادی که ایران به رسانههای جعلی درز داده، هیچ ارتباطی با مفادی که بهصورت مکتوب مورد توافق قرار گرفتهاند ندارد. آنچه آنها گفتهاند، از جمله بیانیه ضعیف و رقتانگیزشان درباره داشتن یک توافق، هیچ نسبتی با حقیقت ندارد.»
او همچنین مقامهای جمهوری اسلامی را به رفتار غیرصادقانه متهم کرد و افزود: «اینها افرادی بسیار بیآبرو برای مذاکره هستند. در مورد آنها چیزی به نام مذاکره با حسن نیت وجود ندارد. شگفتآور است!»
ترامپ در ادامه به آنچه «حمله پهپادی کاملاً ناکاممانده ایران» علیه کشتیهای هندی در حال خروج از تنگه هرمز در شب گذشته خواند، اشاره کرد و گفت: «همچنین حمله پهپادی کاملا دفعشده آنها دیشب علیه کشتیهای هندی که در حال خروج از تنگه هرمز بودند، کاملا غیرقابل قبول است.»
پیشتر یک مقام دفاعی ایالات متحده اعلام کرده بود که ارتش آمریکا پنجشنبه شب دو پهپاد تهاجمی جمهوری اسلامی را که در حال هدف قرار دادن شناورها در تنگه هرمز بودند، سرنگون کرد.
این مقام دفاعی به شبکه سیانان گفت: «ایران شب گذشته تلاش کرد به کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه هرمز حمله کند. نیروهای آمریکایی دو پهپاد تهاجمی انتحاری ایران را سرنگون کردند. جریان عبور و مرور در این تنگه همچنان ادامه دارد.»
رییسجمهوری آمریکا در پایان پیام خود به رهبران جمهوری اسلامی هشدار داد و نوشت: «بهتر است آنها هرچه سریعتر به اوضاع خود سر و سامان دهند.»
پس از انتشار این پیام جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اطلاعات نادرست زیادی درباره توافق احتمالی برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به برنامه هستهای ایران در حال انتشار است.»
او افزود: « نخست، ایران هیچ پولی دریافت نخواهد کرد و هیچ منبع مالی صرفا در ازای امضای توافق یا شرکت در یک نشست آزاد نخواهد شد.»
ونس تاکید کرد: «این توافق به گونهای تنظیم شده که نگرانیهای آمریکا و متحدانش در اولویت قرار گیرد. اگر جمهوری اسلامی ایران به تعهدات خود عمل کند، منافع اقتصادی برای ایران و همچنین برای کل منطقه فراهم خواهد شد. این توافق میتواند منطقه را متحول کند و به صلحی پایدار منجر شود.»
او همچنین با انتقاد از برخی گزارشها و واکنشها افزود: «در ساعات اخیر دو موضوع عجیب را در پوشش رسانهای مشاهده کردهام. نخست، افرادی که یک ماه پیش بهدرستی دونالد ترامپ را یک رییسجمهوری تاریخی میدانستند، اکنون بر اساس گزارشهای تاییدنشده رسانهای از این توافق انتقاد میکنند. دوم، کسانی که میگویند نمیتوان به حتی یک کلمه از گفتههای سپاه پاسداران اعتماد کرد، ظاهرا مطالب منتشر شده از منابع ناشناس در شبکههای اجتماعی را باور میکنند.»
معاون رییسجمهوری آمریکا در پایان تاکید کرد: «رییسجمهوری آمریکا، به هر شکل ممکن، نتیجهای مطلوب برای ما به دست خواهد آورد.»
لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه آمریکا، نیز جمعه در شبکه ایکس نوشت بسیار خوشحال است که دونالد ترامپ گزارشهای رسانههای جمهوری اسلامی درباره توافق ادعایی را جعلی خوانده، زیرا توافقی که جمهوری اسلامی توصیف کرده، «افتضاح» خواهد بود.
سناتور گراهام افزود ترامپ و ارتش آمریکا شایسته تقدیر هستند، زیرا با ترکیبی از حملات نظامی موثر و محاصره شدید، جمهوری اسلامی را به ضعیفترین وضعیت خود در ۴۷ سال گذشته رساندهاند.
سناتور گراهام نوشت نباید فراموش کرد که جمهوری اسلامی ۴۲ هزار نفر از شهروندان خود را تنها به دلیل خواست زندگی بهتر کشته و رهبران آن «نازیهای مذهبی افراطی» هستند.
سناتور گراهام ادامه داد: «در مورد هرگونه توافق احتمالی، باید آن را با برجام مقایسه کرد و امیدوارم که بسیار متفاوت باشد.»
او افزود ایده ایجاد صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای ایران، با توجه به حاکمان کنونی این کشور، نادرست و شبیه طرح مارشال برای آلمان در حالی که نازیها همچنان در قدرت باشند، است.
او گفت: «خط قرمز دونالد ترامپ در موضوع هستهای، عدم غنیسازی بوده و امیدوارم این اصل حفظ شود.»
در همین حال، خبرگزاریهای فرانسه و رویترز بهنقل از یک مقام ارشد در دولت آمریکا که نامش اعلام نشد، گزارش دادند که جمهوری اسلامی با پنج اصل کلیدی برای توافق موافقت کرده است.
بهگفته این مقام، جمهوری اسلامی «نابودی و خارج کردن مواد هستهای»، «برچیدن برنامه هستهای»، «عدم آزادسازی هیچگونه منابع مالی تا زمان راستیآزمایی اجرای تعهدات ایران»، « باز ماندن تنگه هرمز برای کشتیرانی بینالمللی» و «پایان دادن به تامین مالی گروههای تروریستی» را پذیرفته است.
این در حالی است که رسانهها و مقامهای جمهوری اسلامی تقریبا در تمامی موارد روایتی یکسره متفاوت از متن یادداشت تفاهم مورد توافق تهران و واشینگتن بهدست داده و تاکید کردهاند که جمهوری اسلامی از خطوط قرمز خود هرگز عقبنشینی نخواهد کرد.
همزمان در حالی که امیدها برای امضای یک توافق اولیه افزایش یافته، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، صبح جمعه تاکید کرد که ایالات متحده تنگه هرمز را با کمک یا بدون کمک جمهوری اسلامی بهطور کامل بازگشایی خواهد کرد.
او گفت در حال حاضر هیچ نفت خامی از ایران از تنگه هرمز خارج نمیشود.
خبرگزاری بلومبرگ هم جمعه ۲۲ خرداد گزارش داد در حالی که بیش از ۱۰۰ روز از آغاز جنگ ایران میگذرد و تهران به طور فزایندهای تحت فشار قرار گرفته، در طول یک ماه گذشته، تقریبا هیچ نفت خام ایرانی از منطقه خارج نشده است.
این وضعیت، جمهوری اسلامی را از میلیاردها دلار درآمد نفتی محروم کرده است؛ جدا از درآمدهای قابل توجهی که از فروش فرآوردههای نفتی، گاز طبیعی، محصولات پتروشیمی و قیر به دست میآورد.
بهنوشته بلومبرگ، شاید زیانبارترین پیامد این وضعیت تاثیر آن بر تجارت دیرینه نفت ایران با چین باشد؛ رابطهای که طی سالها تحریم آمریکا دوام آورده بود، اما اکنون تحت فشار شدیدی قرار گرفته است.
بر اساس دادههای گردآوریشده از سوی بلومبرگ، صادرات نفت خام ایران به چین در ماه مه به حدود ۱۶۰ هزار بشکه در روز سقوط کرده است؛ در حالی که این رقم در ماه فوریه ۱.۸ میلیون بشکه در روز بود.
با این همه، وزیر انرژی آمریکا در سخنان روز جمعه خود گفت: «ممکن است به عنوان بخشی از امتیازاتی که ارائه میدهیم، تحریمهای حکومت ایران را بهطور جزیی رفع کنیم.»
