اندرو فاکس، افسر سابق ارتش بریتانیا و کارشناس خاورمیانه، با تاکید بر اینکه «هرگونه گفتوگو با جمهوری اسلامی بیثمر است»، گفت که روند تغییر رژیم طولانی است و آنچه به اکنون مربوط میشود، «گامهای اولیه» در این زمینه است.
فاکس به پادکست «نگاهی به ایران» بخش انگلیسی ایراناینترنشنال گفت که افرادی مانند مارکو روبیو بهعنوان وزیر خارجه آمریکا برای تهران دردسر ایجاد میکنند، اما دستکم در حال حاضر، برنامهای برای تغییر رژیم در دست نیست.
او که تجربه حضور در افغانستان را نیز دارد، افزود: «تغییر رژیم فوقالعاده چالشبرانگیز است، زیرا اگر رژیمی را از بین ببرید، یک گرداب ایجاد میکنید و بنابراین، شما باید چیزی برای پر کردن این گرداب داشته باشید که سازگار و قانعکننده باشد، در غیر این صورت در نهایت ۲۰ سال را در آنجا سپری میکنید و به عنوان مثال، طالبان را با طالبان جایگزین میکنید.»
فاکس به احساسات شدید ضد جمهوری اسلامی در داخل و خارج از ایران و همچنین درخواستهای عمومی برای تغییر رژیم در ایران اذعان کرد، اما هشدار داد که این نشان نمیدهد که یک برنامه قوی وجود دارد یا اینکه چنین تغییری در کوتاهمدت امکانپذیر است.
او گفت: «من ناراحتم که نظرم در مورد ایران نسبتا بدبینانه است. امیدوارم در زمان مناسب برای این موضوع راهحلی حاصل شود. این همان چیزی است که من برای چهار سال آینده تحت ریاستجمهوری ترامپ امیدوار خواهم بود.»
به عقیده این کارشناس خاورمیانه و برخی دیگر از ناظران، اعمال تحریمهای اقتصادی گسترده و افزایش انزوای دیپلماتیک علیه جمهوری اسلامی، گامهایی است که ترامپ آنها را اولویت اصلی خود در ارتباط با ایران میداند و میتواند بهطور قابل توجهی جمهوری اسلامی را تضعیف کند.
بخش بزرگی از نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی بهعنوان توان بازدارندگی ایران به دست اسرائیل حذف شدهاند و اکنون تهران گزینههای کمتری در دست دارد.
بسته به نحوه تعامل ایران با دولت جدید ایالات متحده، این امکان وجود دارد که مقامات جمهوری اسلامی فشار خود را در زمینه برنامه هستهای بهعنوان یک استراتژی برای بازیابی بازدارندگی از دست داده خود، افزایش دهند.
فاکس گفت که ایجاد یک جمهوری اسلامی ضعیف اولین گام در روند طولانی «تغییر رژیم» است. او اضافه کرد که همه اقدامات اکنون «گامهای اولیه» است.
این کارشناس تاکید کرد: «اگر رژیم را فقیرتر کنید، این اولین قدمهای اولیه در نوعی تغییر رژیم خواهد بود.»
چند هفته پیش از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری آمریکا، ترامپ در گفتوگویی درباره امکان حمایت از تغییرات سیاسی در ایران گفت: «ما نمیتوانیم بهطور کامل در همه اینها دخالت کنیم.»
با توجه به این اظهارات به نظر میرسد اولویت دولت جدید آمریکا محدود کردن تهدیدهای ایران در منطقه و جلوگیری از تبدیل شدن آن به یک قدرت هستهای است.
فاکس نیز استدلال کرد که ایران با یک دوراهی مواجه خواهد شد: توافق با ایالات متحده یا دو برابر شدن فشارها.
او با اشاره به این تلقی و ایدئولوژی جمهوری اسلامی نسبت به آمریکا و اسرائیل که یکی را «شیطان بزرگ» و دیگری را «شیطان کوچک» میخواند، اظهار داشت: «هر گونه گفتوگویی با جمهوری اسلامی بیثمر بوده و بعید است که پیشرفت معنیداری داشته باشد.»
در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، شینزو آبه، نخستوزیر وقت ژاپن، در سفر به ایران تلاش کرد میان تهران و واشینگن میانجیگری کند. اما علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، به آبه گفت «با ترامپ مذاکره نمیکنیم» و این میانجیگری شکست خورد.
فاکس گفت که هنوز برای گفتن اینکه راه رسیدن ایران به جایگاه پیش از انقلابش چیست، زود است، اما «کاری که ما باید انجام دهیم این است که مطمئن شویم ایران نمیتواند در خارج از مرزهایش بیثباتی ایجاد کند و سپس بتوانیم توجه خود را به مسیری طولانی برای رفع مشکلات داخل مرزهایش معطوف کنیم.»
به گزارش رسانههای آمریکا، ایلان ماسک، مشاور نزدیک ترامپ، اخیرا با امیر سعید ایروانی، سفیر جمهوری اسلامی در سازمان ملل، دیدار کرد که واکنشهای زیادی از جمله در میان ایرانیان خارج از کشور برانگیخت. مقامهای ایران این دیدار را تکذیب کردند.
به نظر میرسد که هدف از این دیدار سنجش احتمالی این موضوع است که آیا فرصتی برای عقبنشینی ایران و ایجاد آرامش در منطقه توسط دولت ترامپ وجود دارد یا نه.
پیشتر الکس واتانکا، مدیر موسس برنامه ایران در موسسه خاورمیانه، به ایراناینترنشنال گفت که امتناع ترامپ از وارد کردن نیکی هیلی، سفیر پیشین آمریکا در سازمان ملل متحد، یا مایک پمپئو، وزیر خارجه پیشین آمریکا، ممکن است به دلیل عدم تمایل ترامپ به جنگ باشد.
تا کنون، چهرههایی که از سوی ترامپ برای دولت بعدی انتخاب شدهاند، همگی با برنامه «نخست آمریکا» همسو شدهاند و سیاست داخلی را بر دخالت بینالمللی ترجیح دادهاند که کاملا در تضاد با نومحافظهکارانی مانند هیلی و پمپئو است.
اما فاکس گفت که چنین وضعیتی استثنایی دارد و آن، زمانی است که مساله اسرائیل در میان باشد. او تاکید کرد که دولت آینده ترامپ بیش از هر دولت دیگری طرفدار اسرائیل خواهد بود.
فاکس به مایک هاکبی اشاره کرد که قرار است سفیر آمریکا در اسرائیل شود و گفته که فلسطین وجود ندارد. فاکس تاکید کرد: «این برای یک روند بلندمدت صلح مفید نیست.»
برخی تحلیلگران باور دارند اگر جمهوری اسلامی به حمله به اسرائیل ادامه دهد، آمریکاییها برای محافظت از اسرائیل ممکن است درگیر نوعی رویارویی با ایران شوند، اما فاکس گفت که باز هم هدف تغییر رژیم نیست، بلکه کاهش «تجاوز» ایران در این زمینه است.
پس از مدتها تایید و تکذیب، سرانجام رسانههای داخلی جزییات حقوق گمرکی واردات گوشیهای ساخت اپل را اعلام کردند.
جدول منتشر شده نشان میدهد حقوق ورودی و مالیات برای انواع این گوشیها حدود ۴۱ درصد است که به طور پلکانی نسبت به ارزش اولیه محاسبه میشود؛ به طوری که در نهایت جمع دریافتی گمرک از هر گوشی، حدود ۴۴ درصد ارزش هر گوشی است.
در این محاسبه نرخ دلار برای گوشیهای وارداتی، ۵۰ هزار و ۷۰۰ تومان و بر اساس نرخ دلار سنا در نظر گرفته شده است. سنا، مخفف عبارت «سامانه نظارت ارزی» است.
نهم آبان ۱۴۰۳، در پی اعلامی که از سوی ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات منتشر شد، رسانهها حقوق گمرکی گوشیهای آیفون را طبق مصوبات دولت، ۹۶ درصد اعلام کردند.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت به سرعت این موضوع را تکذیب و اعلام کرد این عدد اشتباه بوده و اصلاح خواهد شد.
سه روز بعد و در ۱۲ آبان ماه، عبدالناصر همتی، وزیر امور اقتصادی و دارایی دولت چهاردهم گفت تعرفه ۹۶ درصدی واردات آیفون مصوبه دولت نبوده و حتما اصلاح میشود.
او افزود: «تعرفه معقول حدود ۳۰ درصد است و بیشتر از آن معنا ندارد.»
با وجود گفتههای همتی، جدول فعلی نشان میدهد اعمال اقلام حقوق ورودی، مالیات و موارد دیگر به صورت پلکانی، در نهایت دریافتی گمرک را از هر گوشی آیفون به ۴۴ درصد میرساند.
درآمد دولت جمهوری اسلامی از آیفون
جمهوری اسلامی از محل تعرفه گمرکی واردات رسمی موبایل، درآمد کسب میکند.
در قانون بودجه سال ۱۴۰۲، درآمد گمرکی گوشیهای بالای ۶۰۰ دلار، در جدول شماره پنج، بیش از دو هزار میلیارد تومان پیشبینی شده بود اما عبدالمهدی اسدی، رییس انجمن واردکنندگان موبایل در یک نشست خبری در مرداد ۱۴۰۳ گفت دولت در سال گذشته حدود سه تا چهار هزار میلیارد درآمد از محل واردات آیفون کسب کرده است.
دولت مسعود پزشکیان در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴، نیم میلیارد یورو درآمد از محل واردات گوشیهای بالای ۶۰۰ دلار برای خود پیشبینی کرده است. لایحهای که کلیات آن روز سهشنبه هشتم آبان در مجلس شورای اسلامی تصویب شد.
این عدد که با نرخ یورو در این لایحه (۵۰ هزار تومان)، حدود ۲۵ هزار میلیارد تومان است، حدود ۱۲ برابر درآمد پیشبینی شده در قانون بودجه سال ۱۴۰۳ است و برای تحقق آن، طبیعتا باید مشکل واردات گوشیهای آیفون حل شود.
با وجود سالها ممنوعیت واردات آیفونهای جدید که همگی بالای ۶۰۰ دلار به حساب میآیند، این گوشیها به صورت قاچاق به کشور وارد میشدند.
رییس هیات مدیره انجمن واردکنندگان موبایل گفته است سالانه حدود ۵۰۰ میلیون دلار گوشی آیفون ۱۴ و ۱۵ به طور قاچاق به کشور وارد میشود. حالا دولت با آزاد کردن واردات این گوشیها، میتواند معادل ۴۴ درصد ارزش این قاچاق، درآمد کسب کند.
زنان زندانیان سیاسی در زندان اوین، در نامه خود رویه دستگاه قضایی جمهوری اسلامی در سرکوب فعالان سیاسی، مدنی و عقیدتی و مخالف حکم اعدام را «خصمانه، بیشرمانه و فراقانونی» توصیف و آن را محکوم کردند.
آنها از حقوقدانان، فعالان سیاسی، مدنی، صنفی، فعالان حوزه زنان، دانشجویان و استادان دانشگاهها خواستند در برابر این وضعیت با واکنش فعالانه خود اجازه ندهند هیچکدام از محکومان در خطر اجرای حکم اعدام، از جمله پخشان عزیزی و وریشه مرادی، قربانی «تسویه حساب جمهوری اسلامی با جنبش آزادیخواهانه و برابریطلبانه مردم ایران» شوند.
وریشه مرادی (جوانا سنه)، زندانی سیاسی، روز ۲۰ آبان با حکم ابوالقاسم صلواتی، رییس شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران با اتهام «بغی» به اعدام محکوم شد.
پخشان عزیزی، دیگر زندانی سیاسی نیز روز دوم مرداد امسال با حکم ایمان افشاری، رییس شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، به اتهام «بغی» به اعدام محکوم شد.
زنان زندانی سیاسی محبوس در زندان اوین، در واکنش به حکم اعدام صادر شده برای مرادی، آن را ناعادلانه خواندند و تاکید کردند این حکم با پروندهسازی نهادهای امنیتی، در نبود مستندات مستدل و کافی و پس از ۱۵ ماه بازجوییهای منافی حقوق متهم، همراه با شکنجههای روحی و جسمی شدید و با وجود ایرادات شکلی و ماهوی پرونده، صرفا به استناد علم قاضی صادر شده است.
امضاکنندگان این نامه خاطرنشان کردند: «دستگاه سرکوب و استبداد دینی جمهوری اسلامی، بار دیگر قساوت خود را عیان ساخت و در شرایطی که ایران را با سیاستهای تمامیتخواهانه در منطقه به ورطه جنگ و چرخه خون و جنون کشانده است، برای این زندانی سیاسی حکم اعدام صادر کرده است.»
آنها با یادآوری احکام اعدام صادر شده برای پخشان عزیزی و شریفه محمدی، دو زن فعال سیاسی دیگر، خاطرنشان کردند که هماکنون بیش از ۴۲ تن از زندانیان سیاسی کشور در خطر اجرای این حکم غیرانسانی قرار دارند.
زنان زندانی سیاسی اوین، طی روزهای ۲۰ و ۲۱ آبان نیز در اعتراض به صدور حکم اعدام برای مرادی در حیاط بند زنان زندان اوین تجمع کردند.
آنان در این تجمع خواهان لغو حکم اعدام عزیزی، دیگر همبندی خود شدند و شعارهایی سر دادند.
این زندانیان در نامه خود از جمهوری اسلامی به عنوان «حکومتی خودکامه» یاد کردند که تلاش میکند از یکسو «ناکامیهای مکرر در عرصه سیاست داخلی و خارجی، ضعف قدرت نظامی، نفوذهای امنیتی و شکست نیروهای نیابتی خود در منطقه» را جبران کند و از سوی دیگر «ایستادگی و مقاومت ستودنی و بیپایان مردم، از کردستان تا تهران و از خوزستان تا بلوچستان» را با «ستاندن جانهای عزیز فعالان سیاسی و مدنی» پاسخ دهد.
آنها با بیان این که حکومت در این راه از زیر پا گذاشتن هیچ مرز انسانی و اخلاقیای فروگذار نمیکند، تاکید کردند: «جمهوری اسلامی با این اقدامات تلاش کرده تا از فروپاشی قدرت پوشالی خود جلوگیری و بقایش را تضمین کند.»
بیشتر بخوانید: قضات بدنام جمهوری اسلامی؛ آمران و عاملان اعدام شهروندان ایران
زنان زندانی سیاسی طی ماههای گذشته بارها در اعتراض به صدور حکم اعدام و اجرای گسترده احکام اعدام در زندانهای سراسر ایران، در حیاط بند زنان زندان اوین تحصن کردهاند.
سازمان حقوق بشر ایران روز ۱۳ آبان در گزارشی اعلام کرد جمهوری اسلامی در ماه گذشته میلادی (اکتبر) همزمان با تشدید تنش بین ایران و اسرائیل و در سایه تبلیغات جنگی، دستکم ۱۶۶ نفر را به دار آویخت.
این بالاترین تعداد اعدام گزارش شده در یک ماه و طی دو دهه در ایران بود.
بنا بر گزارش این سازمان حقوق بشری، در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۴ نیز دستکم ۶۵۱ تن در ایران اعدام شدند.
سایت حقوق بشری هرانا پیشتر در گزارشی به مناسبت روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام نوشت که در بازه زمانی ۱۰ اکتبر ۲۰۲۳ تا هشت اکتبر ۲۰۲۴، دستکم ۸۱۱ نفر در ایران اعدام شدند.
بیشتر بخوانید: انتقام از «زن، زندگی، آزادی» با افزایش اعدامهای سیاسی