پایگاه خبری دیده‌بان ایران گزارش داد فرش دستباف ایران که سال‌ها بدون نیاز به تبلیغات گسترده در بازارهای جهانی اعتبار داشت، امروز با چالش‌های متعددی روبه‌رو شده و بخشی از جایگاه سنتی خود را از دست داده است.
این رسانه پنج‌شنبه ۲۱ خرداد نوشت: «تولیدکننده ایرانی با هزینه بالای مواد اولیه، افت تقاضا، دشواری صادرات، تعهد ارزی، مشکلات نقل‌وانتقال پول و بازار داخلی کم‌رمق دست‌وپنجه نرم می‌کند.»
بر اساس این گزارش، کشورهایی مانند هند و پاکستان به‌دلیل بهره‌گیری از نیروی کار ارزان‌تر و سهولت دسترسی به بازارهای جهانی، حضور پررنگ‌تری در بازار فرش پیدا کرده‌اند و با «کپی نقشه‌های اصیل ایرانی»، محصولات مشابه را با قیمت پایین‌تر عرضه می‌کنند.
در سال‌های اخیر، سیاست خارجی تنش‌آفرین جمهوری اسلامی، تشدید تحریم‌های بین‌المللی، سوءمدیریت ساختاری و نبود حمایت موثر از تولیدکنندگان داخلی، روند صادرات محصولات ایرانی به بازارهای جهانی را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.
پیش‌تر در مهرماه ۱۴۰۴، خبرگزاری فرانسه با اشاره به وضعیت بحرانی بازار فرش ایران گزارش داد صادرات فرش از ایران با کاهش ۹۵ درصدی روبه‌رو شده است.
چالش‌های صادرات فرش دستباف ایرانی
مسعود سپهرزاد، رییس اتحادیه صنف فروشندگان فرش دستباف تهران، ۲۱ خرداد در مصاحبه با دیده‌بان ایران، تحریم‌ها، افزایش مداوم قیمت مواد اولیه و دستمزدها، کاهش پروازهای بین‌المللی و اختلال در شبکه حمل‌ونقل را از مهم‌ترین مشکلات صنعت فرش ایران عنوان کرد.
به گفته او، علاوه بر چالش یافتن مشتری و فروش محصول، بازگرداندن ارز حاصل از صادرات به کشور نیز به یکی از مهم‌ترین موانع پیش‌روی تاجران فرش دستباف تبدیل شده است.
سپهرزاد ادامه داد: «مجموعه این عوامل سبب شده است با وجود ادامه روند تولید، بخش قابل توجهی از محصولات در انبارها باقی بمانند و به اصطلاح رسوب کنند. در نتیجه، نقشه‌ها و طرح‌های بافته‌شده به مرور زمان از تازگی می‌افتند و قدیمی می‌شوند.»
رییس اتحادیه صنف فروشندگان فرش دستباف تهران افزود برخی صادرکنندگان به‌منظور مواجهه با مشکلات ناشی از تحریم‌ها و محدودیت‌های حمل‌ونقل ناچارند از مسیرهای ترانزیتی و بارنامه‌های کشورهای ثالث برای صادرات فرش استفاده کنند.
او در عین حال خاطرنشان کرد فرش دستباف ایرانی «همچنان از جایگاه ویژه‌ای در بازارهای جهانی برخوردار است و تقاضا برای این محصول اصیل پابرجاست».
دی‌ماه ۱۴۰۴، روزنامه فایننشال‌تایمز گزارش داد صنعت فرش دستباف ایران با سقوطی بی‌سابقه روبه‌رو شده و صادرات آن به‌دلیل تحریم‌های آمریکا و مقررات ارزی جمهوری اسلامی به پایین‌ترین سطح خود رسیده است.
این روزنامه به نقل از فعالان صنعت فرش ایران نوشت بی‌ثباتی‌های منطقه‌ای نیز در فروپاشی این صنعت دخیل بوده‌اند و وضعیت کنونی به کسب‌وکارهای محلی آسیب جدی زده است.
