وزارت خزانه‌داری آمریکا چهارشنبه ۱۳ آبان اعلام کرد که در چارچوب عملیات «طرد اقتصادی» یک شبکه هندی را به‌دلیل «اقدامات متقلبانه در حوزه دریانوردی و کمک به ناوگان سایه جمهوری اسلامی» و یک شرکت ترکیه‌ای را به‌دلیل ارائه خدمات زمینی به خطوط هوایی ایرانی تحریم کرده است.
عملیات «طرد اقتصادی» دوم شهریور با هدف قطع منابع درآمد حکومت ایران و تحریم ۷۸ فرد، شرکت و کشتی آغاز شد.
براساس بیانیه چهارشنبه ۱۳ آبان وزارت خزانه‌داری آمریکا، چهار شهروند هند و ۹ شرکت مستقر در این کشور تحریم شده‌اند.
به‌گفته وزارت خزانه‌داری سونیل کومار شارما و همسرش جاسپریت پریتی شهید، مستقر در هند از طریق ایجاد شرکت‌های مختلف، در اقدامی متقلبانه و مجرمانه، پرچم‌ها و گواهینامه‌های جعلی را برای کشتی‌های تحریم‌شده‌ای فراهم کرده‌اند که در حمل نفت ایران مشارکت دارند؛ از جمله کشتی‌هایی که از طرف نیروهای نظامی جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی آن فعالیت می‌کنند.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در اظهاراتی در همین زمینه گفت: «همان‌طور که بارها گفته‌ایم، در چارچوب عملیات طرد اقتصادی، یا با ما هستید یا علیه ما. ما می‌دانیم کجا هستید و کسانی را که همچنان از حکومت ایران حمایت می‌کنند، چه از راه زمینی، چه دریایی و چه هوایی، تحریم خواهیم کرد.»
به‌گفته وزارت خزانه‌داری آمریکا، پرچم‌های جعلی و گواهینامه‌های دریایی تقلبی به کشتی‌هایی که در فعالیت‌های غیرقانونی مشارکت دارند اجازه می‌دهند مقررات بین‌المللی مربوط به تضمین ایمنی خدمه و پیشگیری از آسیب‌های زیست‌محیطی را دور بزنند. کشتی‌هایی که به‌طور غیرقانونی از پرچم‌های جعلی استفاده می‌کنند، فاقد پوشش معتبر بیمه حفاظت و غرامت (P&I) هستند. این بدان معناست که کشتی‌های ناوگان سایه ایران که با پرچم‌های جعلی فعالیت می‌کنند، ممکن است خسارت‌هایی به ارزش میلیاردها دلار به اقتصاد کشورهایی وارد کنند که در آب‌های سرزمینی آنها تردد می‌کنند.
در بیانیه وزارت خزانه‌داری آمریکا گفته شده است که شارما و شهید با ادعای نمایندگی کشورهایی از تقریبا تمام قاره‌های جهان، از گویان گرفته تا اسواتینی و لائوس، به ناوگان سایه جمهوری اسلامی، از جمله کشتی‌هایی که از طرف نیروهای نظامی حکومت ایران و گروه‌های نیابتی آن فعالیت می‌کنند، امکان داده‌اند محدودیت‌های بین‌المللی مربوط به فعالیت خود را دور بزنند.
براساس این بیانیه فعالیت‌های شارما و شهید دست‌کم از سال ۲۰۱۴ و زمانی آغاز شد که این زوج تلاش کردند خود را به‌عنوان مرجع رسمی ثبت پرچم کشور دومینیکا در منطقه کارائیب جا بزنند. شارما و شهید شبکه‌ای از شرکت‌ها را مدیریت می‌کنند که عمدتا در هند مستقر هستند و برخی از آنها برای ایجاد دفاتر ثبت پرچم تقلبی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
به‌گفته وزارت خزانه‌داری آمریکا، فعالیت‌های شبکه شارما به چندین وب‌سایت فعال مرتبط است که وانمود می‌کنند متعلق به دفاتر رسمی و معتبر ثبت پرچم کشتی‌ها هستند. از جمله این موارد، وب‌سایت‌هایی هستند که ادعا می‌کنند از طرف آروبا، گویان، مالی، موزامبیک، مالاوی، سینت مارتن و تیمور شرقی، و همچنین کشورهای دیگر، خدمات ثبت پرچم ارائه می‌دهند. کشتی‌های تحریم‌شده ناوگان سایه، با وجود آگاهی گسترده از اینکه این دفاتر مورد تایید دولت‌های مربوطه نیستند، به استفاده از خدمات آنها روی آورده‌اند.
تحریم یک شرکت ترکیه‌ای مرتبط با خطوط هوایی ایرانی
دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا، اوفک (OFAC)، چهارشنبه ۱۳ آبان همچنین شرکت «فوگو گراند سرویسز» (Fugo Ground Services Inc)، مستقر در ترکیه، را به‌دلیل ادامه ارائه خدمات پشتیبانی به بخش هوانوردی ایران تحریم کرد.
وزارت خزانه‌داری آمریکا دوم شهریور امسال بخش‌های حیاتی اقتصاد ایران، از جمله بخش هوانوردی را که حکومت ایران برای سر پا نگه داشتن اقتصاد خود از آنها استفاده می‌کند، مشمول اقدامات تحریمی اعلام کرد.
به‌گفته وزارت خزانه‌داری، جمهوری اسلامی از شرکت‌های هواپیمایی ظاهرا «تجاری» خود، که بسیاری از آنها تحت کنترل حکومت و نیروهای نظامی آن هستند، برای اقدامات تروریستی، جابه‌جایی نیروهای جنگجو، انتقال تسلیحات و فناوری‌های حساس و ارسال طلا و پول نقد به گروه‌های نیابتی خود استفاده می‌کند.
به‌گفته اوفک شرکت فوگو گراند سرویسز مستقر در ترکیه، خدمات زمینی و سایر خدمات را به چندین شرکت هواپیمایی ایرانی که در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار دارند و همچنان به ترکیه پرواز می‌کنند، ارائه می‌دهد. این شرکت با چندین شرکت هواپیمایی تحریم‌شده ایرانی، از جمله ایران ایرتور، هواپیمایی ساها، هواپیمایی سپهران، هواپیمایی وارش، هواپیمایی تابان و شرکت هواپیمایی آتا، قرارداد مستقیم ارائه خدمات دارد و ارائه خدمات به چندین مورد از این شرکت‌های هواپیمایی را در هفته‌های پس از قرار گرفتن آنها در فهرست تحریم‌ها در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ آغاز کرده است.
هم‌زمان با این تحریم‌ها، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی اعلام کرد هشدار تازه‌ای برای فعالان این صنعت صادر می‌کند تا درباره خطرات تحریمی همکاری با کشتی‌هایی که احتمال دارد از پرچم‌های جعلی استفاده کنند، اطلاع‌رسانی کند. این هشدار بار دیگر بر هشدارهای پیشین وزارت خزانه‌داری به صنعت دریانوردی تاکید می‌کند که باید برای شناسایی و جلوگیری از همکاری با عوامل متقلبی مانند شارما و کشتی‌های تحت حمایت شبکه او، بررسی‌های لازم را انجام دهند.
اقدام دفتر کنترل دارایی‌های خارجی همچنین در راستای اجرای هشدار پیشین وزارت خزانه‌داری است مبنی بر اینکه هر شرکت یا فرد خارجی که فعالیت شرکت‌های هواپیمایی تحریم‌شده ایران را تسهیل کند، از جمله از طریق انتقال هواپیما، ارائه خدمات باربری یا پشتیبانی به‌عنوان نماینده عمومی فروش، به‌دلیل حمایت از بزرگ‌ترین دولت حامی تروریسم در جهان با پیامدهای جدی روبه‌رو خواهد شد.
تحریم‌های اعمال‌شده چهارشنبه بر اساس فرمان اجرایی شماره ۱۳۹۰۲ صورت می‌گیرد که بخش‌های نفت، پتروشیمی و هوانوردی ایران و همچنین دیگر بخش‌های کلیدی اقتصاد جمهوری اسلامی را هدف قرار می‌دهد.
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و به دست گرفتن کنترل هر دو مجلس کنگره، امکان نظارت بیشتر بر جنگ دونالد ترامپ با حکومت ایران را فراهم کرده است.
با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند این شکست انتخاباتی ممکن است رییس‌جمهوری آمریکا را به گسترش عملیات نظامی پیش از آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه ترغیب کند.
پیروزی دموکرات‌ها مخالفان جنگ را در موقعیت قدرتمندتری برای بررسی هزینه‌های نظامی، تحقیق درباره تصمیم‌های دولت و تصویب قوانین محدودکننده اختیارات رییس‌جمهوری قرار می‌دهد.
با این حال، تا ۱۳ دی که نمایندگان و سناتورهای جدید کار خود را آغاز می‌کنند، ترامپ فرصت دارد اهداف نظامی خود را بدون نظارت کنگره جدید دنبال کند.
این احتمال که شکست انتخاباتی به تشدید عملیات نظامی منجر شود، در ارزیابی کارشناسان سیاست خارجی و تحلیلگرانی مطرح شده است که با ایران‌اینترنشنال گفت‌وگو کردند.
فرشته پزشک، کارشناس روابط بین‌الملل، با اشاره به نتیجه انتخابات گفت: «می‌توان انتظار داشت آقای ترامپ برای اینکه بتواند هم قدرت خود را نشان دهد و هم بر روایت رسانه‌ها تاثیر بگذارد، حمله‌ای نظامی و شدید، شاید شدیدتر از آنچه در صورت حفظ کنترل کنگره انجام می‌داد، ترتیب دهد.»
پزشک افزود کنگره جدید ممکن است در تامین بودجه جنگ تاخیر ایجاد کند یا موانعی پیش روی دولت قرار دهد، اما این محدودیت‌ها لزوما نمی‌توانند مانع تصمیم ترامپ برای انجام عملیات نظامی شوند.
ترامپ پس از شکست جمهوری‌خواهان، تاثیر اقتصادی جنگ ایران بر رای‌دهندگان را پذیرفت، اما این برداشت را که آمریکایی‌ها با اصل عملیات نظامی مخالف بوده‌اند، رد کرد.
او در مصاحبه با فاکس‌نیوز گفت: «فکر نمی‌کنم مساله جنگ باشد. فکر می‌کنم مساله قیمت بنزین است. مردم با کاری که من در قبال ایران انجام می‌دهم موافق‌اند، اما احتمالا حاضر نبودند پیامد کوتاه‌مدت آن، یعنی پرداخت پول بیشتر برای بنزین، را تحمل کنند.»
رییس‌جمهوری آمریکا همچنین در گفت‌وگو با پولیتیکو از سیاست خود در قبال جمهوری اسلامی دفاع کرد و افزود: «کاملا متقاعد شده‌ام که تصمیم من درباره ایران، در راستای منافع بلندمدت کشورمان و حتی جهان، کاملا درست بوده و همچنان درست است.»
آیا شکست انتخاباتی به حمله گسترده‌تر منجر می‌شود؟
باربارا اسلاوین، پژوهشگر ارشد مرکز استیمسون، ۱۱ آبان در تحلیلی نوشت دولت ترامپ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای در حال آماده‌سازی یک عملیات نظامی بزرگ علیه جمهوری اسلامی بوده و نتیجه انتخابات می‌تواند انگیزه رییس‌جمهوری برای اجرای آن پیش از آغاز به کار کنگره جدید را افزایش دهد.
اسلاوین بازگشایی تنگه هرمز و دستیابی به ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران را از اهداف احتمالی این عملیات دانست.
او در عین حال هشدار داد حملات تازه می‌تواند متحدان آمریکا در خلیج فارس را در معرض اقدامات تلافی‌جویانه بیشتر جمهوری اسلامی قرار دهد، به افزایش هزینه انرژی بینجامد و بدون تحقق اهداف واشینگتن، به تخریب گسترده منجر شود.
تشدید عملیات نظامی همچنین ممکن است فرصتی در اختیار ترامپ قرار دهد تا پیش از افزایش اختیارات نظارتی دموکرات‌ها، برای دستیابی به نتیجه‌ای تعیین‌کننده تلاش کند.
امید معماریان، روزنامه‌نگار و تحلیلگر سیاسی، در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال تاکید کرد محاسبات ترامپ با روسای جمهوری پیشین آمریکا تفاوت دارد.
معماریان گفت: «آقای ترامپ یک رییس‌جمهور غیرمتعارف است که سود و زیان دستگاه محاسباتی‌اش با سیاستمدارهای دیگر و روسای جمهور سابق خیلی متفاوت است.»
به باور معماریان، ترامپ برخلاف سیاستمداران متعارف، لزوما پیامد تصمیم‌هایش برای آینده حزب جمهوری‌خواه را در اولویت قرار نمی‌دهد.
او ممکن است از فرصت باقی‌مانده تا ژانویه برای اجرای عملیاتی شدید بهره ببرد، توانایی‌های نظامی یا هسته‌ای ایران را تضعیف کند، اعلام پیروزی کند و سپس به‌دنبال مذاکره یا کاهش هزینه‌های جنگ برود.
معماریان درباره تاثیر نتیجه انتخابات بر احتمال حمله افزود: «به نظر من، [نتیجه انتخابات] احتمال حمله را ممکن است بیشتر هم کرده باشد.»
او معتقد است کنترل دموکرات‌ها بر کنگره، مدیریت جنگ را از طریق تحقیقات، جلسات استماع و بررسی تصمیم‌های نظامی برای دولت دشوارتر خواهد کرد.
چنین شرایطی ممکن است انگیزه ترامپ را برای دستیابی سریع‌تر به نتیجه افزایش دهد، نه اینکه لزوما او را از گزینه نظامی منصرف کند.
این احتمال یک نمونه تاریخی نیز دارد. پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای سال ۲۰۰۶، جورج دبلیو بوش، رییس‌جمهوری وقت آمریکا، با وجود افزایش مخالفت عمومی با جنگ عراق، در سال بعد شمار نیروهای آمریکایی مستقر در این کشور را افزایش داد.
این سابقه به معنای تکرار همان تصمیم از سوی ترامپ نیست، اما نشان می‌دهد شکست انتخاباتی لزوما به کاهش فوری عملیات نظامی منجر نمی‌شود.
دموکرات‌ها تا چه اندازه می‌توانند ترامپ را محدود کنند؟
کنترل کنگره اختیارات مهم قانون‌گذاری و بودجه‌ای در اختیار دموکرات‌ها قرار می‌دهد، اما رییس‌جمهوری همچنان فرمانده کل نیروهای مسلح آمریکا باقی می‌ماند.
کنگره می‌تواند درباره عملکرد دولت تحقیق کند، بودجه را محدود سازد و قوانینی برای کنترل عملیات نظامی تصویب کند.
با این حال، ترامپ می‌تواند چنین قوانینی را وتو کند و لغو وتوی او به رای دوسوم اعضای هر دو مجلس نیاز دارد.
جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا، در مصاحبه با دویچه‌وله گفت: «حتی اگر دموکرات‌ها در هر دو مجلس اکثریت داشته باشند، نفوذ آنها به ابزارهای قانون‌گذاری و سیاسی کنگره محدود خواهد بود.»
دموکرات‌ها پیش از این نیز تلاش کرده‌اند از اختیارات مالی کنگره برای مخالفت با جنگ استفاده کنند.
تیم کین، سناتور دموکراتی که بارها عملیات نظامی ترامپ بدون مجوز کنگره را به چالش کشیده است، در ماه اوت وعده داد تلاش‌هایش را برای قطع بودجه جنگ ادامه دهد.
کین در بیانیه‌ای رسمی گفت: «به هر کاری که از دستم برمی‌آید، برای قطع بودجه جنگی ادامه خواهم داد که در تاریخ به‌عنوان یکی از احمقانه‌ترین فجایع سیاست خارجی آمریکا ثبت خواهد شد.»
برخی دیگر از دموکرات‌ها، از جمله کریس کونز، میان تامین دوباره ذخایر تسلیحاتی ارتش آمریکا و تامین بودجه عملیاتی که عملا جنگ را طولانی‌تر می‌کند، تفاوت قائل شده‌اند.
با این حال، اگر ترامپ پیش از ژانویه دستور حمله‌ای گسترده صادر کند، محدود کردن بودجه ممکن است از نظر سیاسی دشوارتر شود.
مراد ویسی، تحلیلگر سیاسی، گفت دموکرات‌ها ممکن است پس از آغاز به کار کنگره جدید، با جنگی روبه‌رو شوند که ترامپ پیش از آن آغاز کرده است.
ویسی اضافه کرد: «حتی اگر دموکرات‌ها مخالف جنگ باشند، اگر ترامپ جنگ را آغاز کند و در دوره ریاست‌جمهوری خود به پایان برساند، موضوع متفاوت است. اما اگر جنگ را به پایان نرساند، دموکرات‌ها ناچار خواهند بود با آن به‌عنوان جنگ ایالات متحده روبه‌رو شوند.»
به این ترتیب، مخالفت با جنگ لزوما به معنای آمادگی برای قطع منابع مورد نیاز نیروهای آمریکایی مستقر در میدان نبرد نخواهد بود.
آیا ترامپ به‌دنبال سرنگونی جمهوری اسلامی خواهد رفت؟
هدف احتمالی عملیات نظامی تازه، یکی از موضوعاتی است که تحلیلگران درباره آن دیدگاه‌های متفاوتی دارند.
ویسی معتقد است ترامپ ممکن است ادامه دوران ریاست‌جمهوری خود را فرصتی برای ثبت یک میراث تاریخی بداند؛ میراثی که حتی می‌تواند شامل اقدام نظامی موثر در سرنگونی جمهوری اسلامی باشد.
ویسی گفت: «به نظر من، ترامپ می‌تواند این میراث سیاسی را نیز از خود به جا بگذارد که به سرنگونی جمهوری اسلامی کمک کرده باشد. نمی‌خواهم بگویم حتما این کار را انجام می‌دهد، اما با توجه به شخصیت ترامپ، چنین اقدامی دور از انتظار نیست و ۶۰ روز هم فرصت دارد.»
او این احتمال را با آنچه تغییر سیاست اسرائیل به سمت سرنگونی جمهوری اسلامی توصیف می‌کند، مرتبط دانست و افزود اگر ترامپ تصور کند یک عملیات گسترده‌تر می‌تواند دستاوردی تعیین‌کننده برایش داشته باشد، ممکن است از آن حمایت کند.
به باور ویسی، تمایل ترامپ به ثبت دستاوردهای شخصی می‌تواند در تصمیم او موثر باشد، به‌ویژه اگر احساس کند یک عملیات نظامی می‌تواند به تغییر ساختار قدرت در ایران منجر شود.
در مقابل، فرشته پزشک میان وادار کردن جمهوری اسلامی به پذیرش خواسته‌های آمریکا و تلاش آگاهانه برای سرنگونی آن تفاوت قائل است.
پزشک گفت: «ما هنوز شواهدی نمی‌بینیم که نشان دهد آقای ترامپ در حال انجام اقداماتی است که بتوان از آنها نتیجه گرفت احتمالا قصد دارد به سمت سرنگونی جمهوری اسلامی حرکت کند، نه اینکه صرفا آن را وادار به تسلیم کند.»
به ارزیابی او، ترامپ بیشتر به رویکردی شبیه الگوی ونزوئلا تمایل دارد تا مداخله‌ای مشابه عراق که مستلزم پذیرش مسئولیت طولانی‌مدت آمریکا برای بازسازی ساختار سیاسی یک کشور باشد.
پزشک همچنین این پرسش را مطرح کرد که آیا واشینگتن برنامه روشنی برای جایگزینی نهادهای حاکم بر ایران دارد یا نه.
آیا جمهوری اسلامی نتیجه انتخابات را اشتباه تفسیر می‌کند؟
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، نتیجه انتخابات را نشانه مخالفت مردم آمریکا با جنگ دانست و به واشینگتن درباره نادیده گرفتن آنچه خواست رای‌دهندگان آمریکایی خواند، هشدار داد.
قالیباف چهارشنبه ۱۳ آبان در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «مردم آمریکا به جنگ نه گفتند و ما هم با آنها موافقیم.»
او در ادامه نوشت: «اگر دولت آمریکا خواست مردمش را نادیده بگیرد و به خواسته‌های حامیان مالی و باج‌گیران بین‌المللی تن دهد، پاسخ منفی ما به جنگ برای آمریکا به کابوس تبدیل خواهد شد.»
این موضع‌گیری، برداشت قالیباف از نتیجه انتخابات را با هشداری درباره پیامدهای ادامه عملیات نظامی آمریکا ترکیب می‌کند.
با این حال، تغییر ترکیب کنگره لزوما به معنای تغییر اهداف راهبردی واشینگتن نیست.
امیر حمیدی، متخصص امنیت ملی مستقر در واشینگتن، در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال هشدار داد مقام‌های جمهوری اسلامی نباید اختلافات سیاسی در آمریکا را نشانه تضعیف قدرت این کشور تلقی کنند.
حمیدی گفت: «رییس‌جمهور ترامپ ممکن است اکثریت کنگره را از دست بدهد، اما قدرت ریاست جمهوری را از دست نداده و شکست انتخاباتی یک حزب، شکست قدرت ملی آمریکا نیست.»
او گفت اشتباه گرفتن این دو موضوع می‌تواند هزینه یک خطای محاسباتی راهبردی را برای جمهوری اسلامی بسیار سنگین کند.
به گفته حمیدی، رییس‌جمهوری آمریکا همچنان فرمانده کل نیروهای مسلح است و اختیارات مهمی در دیپلماسی و مدیریت بحران دارد.
هرچند نظارت کنگره بر عملیات نظامی و هزینه‌های جنگ ممکن است با پیروزی دموکرات‌ها افزایش یابد، این تحول لزوما به معنای کاهش قدرت بازدارندگی آمریکا نیست.
حمیدی همچنین تاکید کرد توانایی آمریکا تنها به شخص رییس‌جمهوری وابسته نیست، بلکه بر نهادهای قانونی، قدرت نظامی، اقتصاد و شبکه گسترده متحدان این کشور تکیه دارد.
فرصتی محدود تا ژانویه
پیروزی دموکرات‌ها ممکن است جدول زمانی سیاسی جنگ ایران را تغییر داده باشد، بی‌آنکه کنترل فوری آن را از دست ترامپ خارج کرده باشد.
تا زمان آغاز به کار کنگره جدید، ترامپ همچنان اختیار اتخاذ تصمیم‌های نظامی را دارد؛ تصمیم‌هایی که می‌توانند مسیر جنگ را حتی پس از پایان دوره انتقالی تحت تاثیر قرار دهند.
یک حمله گسترده در این فاصله ممکن است قانون‌گذاران تازه‌وارد را در برابر تصمیم‌های انجام‌شده و تعهدات نظامی دشوار برای بازگشت قرار دهد.
نتیجه انتخابات برای جمهوری اسلامی نیز پرسشی مهم ایجاد کرده است: آیا اختلافات سیاسی داخلی آمریکا به خویشتنداری واشینگتن منجر خواهد شد یا نزدیک شدن موعد آغاز به کار کنگره جدید می‌تواند انگیزه اقدام نظامی بیشتر را افزایش دهد؟
از این منظر، هفته‌های پیش رو ممکن است بیش از ترکیب جدید قدرت در کنگره بر مسیر جنگ تاثیر بگذارند.
انتخاباتی که قرار بود جهت سیاست آمریکا را تغییر دهد، می‌تواند پیش از آنکه نمایندگان تازه‌منتخب امکان اثرگذاری عملی بر جنگ را پیدا کنند، با چرخشی تعیین‌کننده در آن همراه شود.
مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در بیانیه‌ای به مناسبت سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران، هر‌گونه «امتیاز دادن» به واشینگتن را رد کرد و درباره امید بستن به تغییرات حزبی در ایالات متحده هشدار داد.
این بیانیه چهارشنبه ۱۳ آبان هم‌زمان با مذاکرات تهران و واشینگتن و یک روز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا منتشر شد؛ رقابتی که در آن دموکرات‌ها اکثریت هر دو مجلس نمایندگان و سنا را به دست آوردند.
خامنه‌ای نوشت: «اگر هنوز کسانی هستند که اندک امیدی به تغییر رفتار یا جابه‌جایی‌های حزبی و جناحی در نظام سلطه دارند و یا تصور می‌کنند با امتیاز دادن به آمریکا می‌توانند او را از دشمنی با ملت ایران منصرف کنند، سخت در اشتباه‌اند.»
رهبر دیده نشده جمهوری اسلامی افزود «کمترین گرایش تسلیم‌آمیز» در برابر ایالات متحده، این کشور را به سوی «زیاده‌خواهی بیشتر و جنگ‌ها و جسارت‌های بعدی» سوق خواهد داد.
او با تکرار تهدیدهای پیشین خود هشدار داد حمله دوباره به حکومت ایران با پاسخی «بسیار وسیع‌تر» روبه‌رو خواهد شد.
پیش‌تر در ۱۲ آبان، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، پاسخ آمریکا به خواسته‌های حکومت ایران را «قانع‌کننده» ندانست و بازگشایی تنگه هرمز را منوط به تحقق شروط تهران کرد.
این مواضع در شرایطی مطرح می‌شود که چشم‌انداز مذاکرات تهران و واشینگتن در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی بالا گرفته است.
انتقاد از مواضع کشورهای منطقه
رهبر جمهوری اسلامی در ادامه بیانیه خود، بدون نام بردن از کشورهای عربی منطقه، حکومت‌های هم‌پیمان ایالات متحده را «دست‌نشانده» خواند و همکاری آنها با واشینگتن را هدف انتقاد قرار داد.
خامنه‌ای نوشت تحولات خلیج فارس و تنگه هرمز «افسانه شکست‌ناپذیری آمریکا» را باطل کرده و «بی‌وفایی و عجز قدرت‌های بزرگ در دفاع از حکومت‌های دست‌نشانده‌شان» را آشکار ساخته است.
او افزود مردم آمریکا و «حکومت‌های دست‌نشانده» هزینه‌های «محاسبات غلط و توهمات استکباری» را می‌پردازند.
مقام‌های جمهوری اسلامی در حالی بر شدت لفاظی‌های تهدیدآمیز خود افزوده‌اند که تداوم تحریم‌ها و تشدید بحران معیشتی، توان اقتصادی مردم ایران را تحلیل برده و سفره‌های آنان را هر روز کوچک‌تر کرده است.
هم‌زمان، بلاتکلیفی درباره آینده نیز فشار روانی سنگینی بر جامعه وارد آورده است. با این حال، مقام‌های حکومت همچنان بر ادامه سیاست خارجی خود، به‌ویژه رویارویی با آمریکا و اسرائیل، پافشاری می‌کنند.
علی‌رضا آقایوسفی، رییس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور، سوم آبان درباره نزدیک شدن جامعه ایران به وضعیت اضطراری در حوزه سلامت روان و آسیب‌های اجتماعی هشدار داد و اعلام کرد بلاتکلیفی ناشی از شرایط «نه جنگ و نه صلح» فشار شدیدی بر مردم وارد می‌کند.
مجتبی خامنه‌ای ۵۷ ساله، پس از کشته شدن علی خامنه‌ای، دیکتاتور پیشین ایران، در آغاز کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴، به‌عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی منصوب شد.
او از آن زمان، در هیچ مراسم یا مکان عمومی حاضر نشده و هیچ پیام صوتی یا تصویری منتشر نکرده است. پیام‌های منتسب به او تنها به‌صورت مکتوب منتشر می‌شوند.
از اتهام‌زنی به حکومت پهلوی تا ستایش گروه‌های نیابتی
خامنه‌ای واشینگتن را به تلاش برای «غارت دارایی‌های ملت ایران» در دوران پهلوی متهم کرد و نوشت مقام‌های آمریکایی «با تاسیس ساواک و مسلط ساختن فضای سنگین امنیتی بر جامعه، دست حکومت جائر آن زمان را برای اقدام به سرکوب هر حرکت معترضانه‌ای بازتر کردند».
او در راستای سخنان دیگر مقام‌های جمهوری اسلامی که پس از دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه به هویت ملی و تاریخ ایران متوسل شده‌اند، ایالات متحده را به تلاش برای «نابودی تمدن اصیل و کهن ایران» و «فروپاشی نظام» متهم کرد.
خامنه‌ای در حالی از «فضای سنگین امنیتی» دوران پهلوی سخن می‌گوید که جمهوری اسلامی از زمان استقرار خود در سال ۵۷، بارها اعتراضات مردمی را با کشتار و سرکوب گسترده پاسخ داده است.
اعدام زندانیان سیاسی و معترضان، یکی از ابزارهای سرکوبگرانه حکومت است. در تازه‌ترین مورد، جمهوری اسلامی ۱۲ آبان امیرحسین ملکی و امیرحسین ابراهیمی، دو تن از معترضان خیزش دی‌ماه، را اعدام کرد.
خامنه‌ای همچنین از «حماسه‌سازی‌های» جبهه مقاومت «از فلسطین و لبنان تا عراق و یمن» تمجید کرد و آن را نشانه «وحدت ساحات جبهه حق» دانست.
«جبهه مقاومت» عنوانی است که مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی برای گروه‌های مسلح مورد حمایت تهران، از جمله حماس، حزب‌الله لبنان، حشد شعبی عراق و حوثی‌های یمن، به کار می‌برند.
مقام‌های حکومت ایران در ماه‌های اخیر بارها بر تداوم حمایت از گروه‌های نیابتی تاکید کرده‌اند.
رویترز ۱۵ مهر گزارش داد حزب‌الله به‌تازگی ۲۰۰ میلیون دلار از جمهوری اسلامی دریافت کرده است. این خبرگزاری چهارم آبان نوشت حزب‌الله با کمک مالی حکومت ایران برای جنگ احتمالی تازه با اسرائیل آماده می‌شود.
ادامه کمک‌های مالی و تسلیحاتی به گروه‌های نیابتی در سال‌های گذشته با اعتراض گسترده ایرانیان روبه‌رو بوده است؛ آن هم در شرایطی که بحران معیشت، تورم و بیکاری، گذران زندگی را برای آنان دشوارتر کرده است.
وال‌استریت ژورنال گزارش داد جمهوری اسلامی برای مختل کردن تردد کشتی‌ها و انتقال نفت از خلیج فارس، به تاکتیک‌های جنگ نامتقارن از جمله استفاده از پهپادهای زیردریایی حامل مواد منفجره، مین‌های چسبان و قایق‌های کوچک برای شناسایی اهداف روی آورده است.
این روزنامه سه‌شنبه ۱۲ آبان به نقل از مقام‌های منطقه‌ای، شرکت‌های امنیتی و کارشناسان نظامی نوشت تهران می‌کوشد با این روش‌ها، موقعیت تضعیف‌شده خود در جنگ را تقویت کند، کنترل تنگه هرمز را بار دیگر به دست گیرد و در مذاکرات به بن‌بست‌رسیده با واشینگتن، فشار بر دولت دونالد ترامپ را افزایش دهد.
بر اساس این گزارش، نیروهای جمهوری اسلامی در هفته‌های گذشته علاوه بر به‌کارگیری پهپادهای زیرآبی حامل مواد منفجره، نارنجک‌های راکتی شلیک کرده و با استفاده از قایق‌های کوچک، مواد منفجره را به بدنه کشتی‌های تجاری متصل کرده‌اند.
بخشی از این حملات، شناورهایی را هدف قرار می‌دهند که وظیفه انتقال نفت از خلیج فارس به نفتکش‌های منتظر را بر عهده دارند.
گرگوری برو، تحلیلگر ارشد مسائل ایران و انرژی در گروه اوراسیا، به وال‌استریت ژورنال گفت جمهوری اسلامی با ادامه این حملات می‌تواند خطر کشتیرانی و هزینه حمل‌ونقل را بالا نگه دارد و مانع کاهش قیمت جهانی نفت شود.
پهپادهای زیردریایی و مین‌های چسبان؛ ابزارهای تازه حمله به کشتی‌ها
به گفته مقام‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس، جمهوری اسلامی از اواخر ماه اوت با استفاده از شناورهای بدون سرنشین زیرآبی حامل مواد منفجره، به چندین کشتی تجاری حمله کرده است.
این روزنامه با اشاره به اینکه «مقام‌های تهران تاکنون ماهیت دقیق این حملات را تایید نکرده‌اند» نوشت خودداری از اعلام جزئیات احتمالا بخشی از تلاش جمهوری اسلامی برای ایجاد این تصور است که تنگه هرمز همچنان با مین‌های دریایی تهدید می‌شود.
سپاه پاسداران در هفته‌های اخیر بارها مدعی شده است کشتی‌های تجاری بر اثر برخورد با مین‌های کارگذاشته‌شده از سوی نیروهایش آسیب دیده‌اند.
با این حال، مقام‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس معتقدند این ادعاها با هدف ایجاد وحشت در میان شرکت‌های کشتیرانی و تردیدافکنی درباره موفقیت عملیات مین‌روبی آمریکا مطرح می‌شود.
بر اساس این گزارش، یکی دیگر از روش‌های مورد استفاده جمهوری اسلامی، نصب مین‌های چسبان بر بدنه کشتی‌هاست؛ روشی که نیروهای حکومت ایران پیش‌تر در سال ۲۰۱۹ نیز به استفاده از آن متهم شده بودند.
بر اساس گزارش مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، در یکی از حملات اخیر در آب‌های شمال عمان، یک قایق کوچک به یک نفتکش نزدیک شد و دو وسیله انفجاری را بالاتر از خط آب به بدنه آن متصل کرد.
انفجار این مواد باعث آتش‌سوزی در موتورخانه نفتکش شد و آن را به‌طور موقت از کار انداخت.
فایننشال‌تایمز نیز پیش‌تر از حمله به نفتکش «لوئیز ۱» با مین‌های چسبان خبر داده بود. کارشناسان امنیت دریایی هشدار داده‌اند بازگشت این روش می‌تواند شرکت‌های کشتیرانی را از عبور از تنگه هرمز منصرف کند.
استفاده از قایق‌های کوچک به‌جای رادارهای ساحلی
وال‌استریت ژورنال در بخش دیگری از گزارش خود به تغییر روش‌های شناسایی کشتی‌ها از سوی جمهوری اسلامی پرداخته است.
به گفته گرگوری برو، در پی حملات مکرر آمریکا به رادارهای ساحلی ایران، نیروهای جمهوری اسلامی بیش از گذشته به دیده‌بان‌های انسانی متکی شده‌اند.
در این روش، سرنشینان قایق‌های کوچک که به‌طور مخفیانه در میان شناورهای ماهیگیری پرتعداد تنگه هرمز فعالیت می‌کنند، کشتی‌های عبوری را زیر نظر می‌گیرند و اطلاعات مربوط به موقعیت آنها را به نیروهای مسئول حملات موشکی و پهپادی منتقل می‌کنند.
به گفته کارشناسان، شناسایی و مختل کردن چنین فعالیت‌هایی برای نیروهای آمریکایی دشوارتر از مقابله با سامانه‌های راداری ثابت است.
یک مقام عرب آگاه از حملات جمهوری اسلامی نیز گفت این قایق‌ها اغلب در نزدیکی مناطقی مشاهده شده‌اند که کشتی‌های تجاری هدف حمله قرار گرفته‌اند.
این تغییر تاکتیک در شرایطی رخ داده که آمریکا در جریان جنگ بخش بزرگی از نیروی دریایی جمهوری اسلامی را منهدم کرده است. این موضوع به نوشته وال‌استریت ژورنال، احتمالا استفاده از شناورهای غیرنظامی را برای نیروهای حکومت ایران ضروری‌تر کرده است.
ایران‌اینترنشنال پیش‌تر در گزارشی اختصاصی در ۱۱ تیر خبر داده بود سپاه پاسداران نیروهای ویژه‌ای را در امتداد سواحل خلیج فارس مستقر کرده است تا شناورهای عبوری از مسیر جنوبی تنگه هرمز را پیشاپیش شناسایی کنند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایران‌اینترنشنال، این نیروها از پست‌های دیده‌بانی زمینی، تجهیزات دریایی و سامانه‌های هوایی برای جمع‌آوری اطلاعات استفاده می‌کردند.
گسترش حملات به کشتی‌های غیرنفتی
به نوشته وال‌استریت ژورنال، با افزایش حجم نفت عبوری از تنگه هرمز، جمهوری اسلامی دامنه حملات خود را نیز گسترش داده است.
این حملات دیگر به نفتکش‌ها محدود نیست و کشتی‌های کانتینربر، فله‌بر و حامل گاز را نیز شامل می‌شود. همچنین برخی شناورهای لنگرانداخته در بخش‌های دیگر خلیج فارس و خارج از محدوده تنگه هرمز هدف قرار گرفته‌اند.
آلسیو پاتالانو، کارشناس جنگ دریایی در کینگز کالج لندن، گفت: «ایران می‌تواند با هزینه‌ای اندک خسارت قابل‌توجهی وارد کند. در عین حال، امکان انجام حملات از نقاط متعدد ساحلی، شناسایی و جلوگیری از آنها را برای نیروهای آمریکایی دشوارتر و زمان‌برتر می‌کند.»
افزایش حملات در حالی است که جمهوری اسلامی پیش‌تر نیز تهدید کرده بود با کشتی‌هایی که بدون هماهنگی تهران از تنگه هرمز عبور کنند، مقابله خواهد کرد.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، ۱۵ شهریور از ایجاد آنچه «منطقه ممنوعه تحریمی» در اطراف تنگه هرمز خواند، خبر داد و تهدید کرد شناورهایی که دستور توقف نیروهای حکومت ایران را نادیده بگیرند، همراه با مالکانشان تحریم خواهند شد.
تلاش برای ایجاد ناامنی با وجود حضور نظامی آمریکا
حملات جمهوری اسلامی در شرایطی ادامه دارد که آمریکا برای حفاظت از تردد کشتی‌ها و انتقال نفت از تنگه هرمز، تقریبا هر روز عملیات نظامی انجام می‌دهد.
دولت ترامپ تاکید دارد کنترل این آبراه را در اختیار گرفته و نیروهای آمریکایی نیز اعلام کرده‌اند تنگه هرمز از مین‌های ایرانی پاک‌سازی شده است.
با وجود این، حملات به کشتی‌های تجاری در ماه اکتبر به بالاترین سطح خود از زمان آغاز جنگ رسید.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا بیش از ۳۵ حادثه را در ماه اکتبر ثبت کرده و دست‌کم پنج شناور نیز در روزهای نخست نوامبر هدف قرار گرفته‌اند.
رویترز پیش‌تر گزارش داده بود که افزایش حملات بخشی از تلاش تهران برای کند کردن روند بهبود کشتیرانی و حفظ فشار بر بازارهای جهانی انرژی، به‌ویژه در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، است.
گزارش تازه وال‌استریت ژورنال نشان می‌دهد جمهوری اسلامی، با وجود آسیب‌های گسترده به توان دریایی و زیرساخت‌های نظامی خود، همچنان می‌کوشد از طریق حملات محدود اما مداوم، هزینه و خطر عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز را افزایش دهد.
به این ترتیب، هدف این تاکتیک‌ها تنها آسیب رساندن به کشتی‌های مشخص نیست، بلکه ایجاد ناامنی و بازداشتن شرکت‌های کشتیرانی از استفاده از مسیرهای عبوری تحت حفاظت آمریکا نیز بخشی از راهبرد تهران به شمار می‌رود.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، گفت ایالات متحده برنامه فوری برای حمله به ایران ندارد، اما برای اقدام نظامی در صورت لزوم آماده است. او با ابراز رضایت از وضعیت کنونی تقابل با جمهوری اسلامی، گفت مذاکره غیرمستقیم با تهران درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنی‌شده در جریان است.
ترامپ سه‌شنبه ۱۲ آبان، در یک مصاحبه تلفنی شش‌دقیقه‌ای با روزنامه فایننشال‌تایمز، وضعیت آمریکا در قبال ایران را این‌طور توصیف کرد: «به نظر می‌رسد به هر آنچه می‌خواهیم می‌رسیم.»
او در پاسخ به پرسشی درباره اشاره‌های بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به احتمال حمله در روزهای پایانی هفته جاری گفت: «من آماده‌ام، ما آماده‌ایم. دست به ماشه و آماده‌ایم تا اگر لازم باشد اقدامی کنیم، اما شاید اصلا دلیلی برای این کار وجود نداشته باشد.»
رییس‌جمهوری آمریکا در عین حال تاکید کرد برنامه حمله احتمالی را از پیش اعلام نمی‌کند.
این سخنان ادامه مواضعی است که ترامپ در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بیان کرده بود. او ۱۱ آبان در گفت‌وگو با کانال ۱۲ اسرائیل گفت برای اقدام نظامی عجله ندارد و بر ادامه فشار اقتصادی بر تهران تاکید کرد. در گفت‌وگو با نیویورک‌پست نیز گفته بود نمی‌خواهد جنگ ایران به درگیری طولانی‌مدتی مانند جنگ ویتنام تبدیل شود.
ترامپ در گفت‌وگوی ۱۱ آبان خود با فاکس‌نیوز نیز احتمال دستیابی به توافق را بسیار زیاد دانست، اما هشدار داد اگر توافقی حاصل نشود، درگیری‌ها ممکن است به جنگی گسترده تبدیل شود. او گفت توافق را ترجیح می‌دهد تا جان افراد زیادی نجات یابد.
«شش ماه است که نجنگیده‌ایم»
ترامپ در مصاحبه با فایننشال تایمز بار دیگر گفت آمریکا عملا در حال جنگ با ایران نیست. او با اشاره به حملات بمب‌افکن‌های بی۲ گفت آمریکا توان بالقوه هسته‌ای ایران را نابود کرده و سپس در عملیات «خشم حماسی» نیز جمهوری اسلامی را هدف قرار داده است.
او افزود: «اگر خوب فکر کنید، خیلی وقت است که واقعا با آنها نجنگیده‌ایم؛ شش ماه، شاید هم بیشتر.»
ترامپ همچنین گفت وضعیت کنونی را جنگی مانند جنگ اوکراین یا جنگ‌های جهانی اول و دوم نمی‌داند.
او پیش‌تر در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز نیز از تعبیر «جنگ بسیار محدود» استفاده کرده و گفته بود آمریکا در آغاز ضربه سختی به جمهوری اسلامی زده و اکنون تهران را در موقعیتی قرار داده که می‌خواهد.
مذاکره درباره سرنوشت اورانیوم غنی‌شده
فایننشال تایمز در روایت خود از مصاحبه به نقل از ترامپ نوشت مذاکرات غیرمستقیم با جمهوری اسلامی درباره «سرنوشت ذخیره حدود هزار پوندی» معادل تقریبا ۴۵۰ کیلوگرم، اورانیوم غنی‌شده ادامه دارد.
ترامپ که از این ذخیره با عنوان «غبار هسته‌ای» یاد می‌کند، گفت با وجود اینکه به باور او این مواد زیر صدها تن سنگ قرار دارد، از باقی ماندن آن در آنجا راضی نیست.
او افزود: «این یکی از موضوعاتی است که با آنها در میان می‌گذاریم. اما می‌دانید، در حال گفت‌وگو هستیم و خواهیم دید نتیجه چه خواهد شد.»
اظهارات او درباره ادامه گفت‌وگوها در حالی مطرح شد که اکسیوس پیش‌تر به نقل از منابع منطقه‌ای گزارش داده بود میانجی‌های قطری پیش‌نویسی برای اقدامات اعتمادساز سه‌روزه تهیه کرده‌اند تا زمینه ازسرگیری مذاکرات مستقیم تهران و واشینگتن فراهم شود. بر اساس آن گزارش، میانجی‌ها منتظر پاسخ دو طرف بودند.
این صحبت‌ها از سوی ترامپ در حالی مطرح می‌شود که محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، سه‌شنبه ۱۲ آبان با انتشار پستی در ایکس نوشت: «پاسخ آمریکا به حقوق و مطالبات ایران قانع‌کننده نبود و آنها باید کامل و صریح هفت شرط ایران را پاسخ داده و به آن عمل کنند.»
رضایت از فشار حداکثری و طرد اقتصادی
ترامپ در مصاحبه با فایننشال تایمز گفت محاصره بنادر ایران توانسته است اقتصاد جمهوری اسلامی را فلج کند. او همچنین گفت اکنون نفت بیشتری نسبت به دوران پیش از جنگ از تنگه هرمز عبور می‌کند و وضعیت کنونی را «فوق‌العاده» توصیف کرد.
تاکید بر تاثیر فشار اقتصادی نیز در سخنان پیشین او تکرار شده بود. ترامپ در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز گفته بود اقتصاد ایران به‌دلیل اقدامات آمریکا در حال فروپاشی است و جمهوری اسلامی در موقعیت مناسبی برای مذاکره قرار ندارد.
اکسیوس ۱۲ آبان در گزارشی از اختلاف‌نظر مشاوران رییس‌جمهوری آمریکا بر سر سه گزینه توافق، ازسرگیری جنگ یا ادامه فشار اقتصادی خبر داده بود.
به نوشته اکسیوس، ونس و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه کاخ سفید، ترامپ را به توافق ترغیب می‌کنند، اما پیت هگست، وزیر دفاع، مانند نتانیاهو خواهان ازسرگیری حملات است. مارکو روبیو، وزیر خارجه، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، و جان رتکلیف، رییس سیا، نیز از ادامه فشار اقتصادی و حفظ وضعیت «نه جنگ، نه توافق» حمایت می‌کنند.
وعده کاهش قیمت انرژی و خوش‌بینی انتخاباتی
مصاحبه ترامپ با فایننشال تایمز چند ساعت پیش از پایان رای‌گیری در انتخابات کنگره انجام شد. این روزنامه نوشت نگرانی رای‌دهندگان از تورم و افزایش قیمت سوخت پس از آغاز جنگ با ایران، بر فضای انتخابات سایه انداخته است.
ترامپ در این گفت‌وگو پیش‌بینی کرد قیمت انرژی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای به‌شدت کاهش خواهد یافت.
امید به پیشرفت در مذاکرات تهران و واشینگتن، در روزهای اخیر قیمت هر بشکه نفت برنت را بیش از ۱۰ دلار کاهش داد و به حدود ۱۰۴ دلار رساند. با این حال، میانگین قیمت بنزین در آمریکا روز سه‌شنبه به بالاترین سطح ثبت‌شده در روز برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای در تاریخ آمریکاست.
ترامپ در این مصاحبه همچنین از پیروزی جمهوری‌خواهان در انتخابات ابراز اطمینان کرد و گردهمایی‌های انتخاباتی خود را موفقیت‌آمیز خواند.
ترامپ در بخش دیگری از مصاحبه از پیشرفت مذاکرات صلح اوکراین و روسیه ابراز امیدواری کرد و گفت «فکر می‌کنم هر دو طرف به نقطه‌ای رسیده‌اند که بگویند بیایید توافق کنیم.»
فایننشال تایمز نوشت مذاکره‌کنندگان اوکراینی چنین خوش‌بینی‌ای را ابراز نکرده‌اند.
نیویورک‌تایمز به‌نقل از مقام‌های آمریکایی و منطقه‌ای گزارش داد اسرائیل اطلاعاتی در اختیار آمریکا قرار داده که بر اساس آن، جمهوری اسلامی در حال بررسی استفاده از سلاح‌های شیمیایی علیه دشمنان خود است.
این روزنامه سه‌شنبه ۱۲ آبان نوشت برخی مقام‌های آمریکایی این اطلاعات را بخشی از کارزار فشار دولت بنیامین نتانیاهو برای متقاعد کردن کاخ سفید به ازسرگیری عملیات گسترده نظامی علیه حکومت ایران می‌دانند.
در مقابل، گروهی دیگر با اشاره به هشدارهای متعدد اخیر درباره آمادگی تهران برای حمله به منافع آمریکا، بر ضرورت جدی گرفتن این تهدیدها تاکید دارند.
اسرائیل بخشی از این اطلاعات را با مقام‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در میان گذاشته است.
یک مقام منطقه‌ای به نیویورک‌تایمز گفت اسرائیل به این کشورها گفته جمهوری اسلامی برای عملیاتی کردن سلاح‌های شیمیایی خود می‌کوشد، اما شواهدی ارائه نداده و دولت‌های خلیج فارس هم این ارزیابی‌ها را جدی ندانسته‌اند.
این گزارش در حالی منتشر می‌شود که گمانه‌زنی‌ها درباره مذاکرات تهران و واشینگتن و چشم‌انداز جنگ ایران بالا گرفته است.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، ۱۲ آبان پاسخ آمریکا به خواسته‌های حکومت ایران را «قانع‌کننده» ندانست و بازگشایی تنگه هرمز را به تحقق شروط هفت‌گانه تهران منوط کرد.
ارزیابی اسرائیل از تهدید شیمیایی و اختلاف‌نظر در آمریکا
به‌نوشته نیویورک‌تایمز، مقام‌های اسرائیلی در گفت‌وگوهای دو هفته گذشته با نهادهای اطلاعاتی و دیگر مقام‌های آمریکایی، تهدید سلاح‌های شیمیایی جمهوری اسلامی را فوری‌تر از تلاش تهران برای دستیابی به سلاح هسته‌ای توصیف کرده‌اند.
مقام‌های آمریکایی گفتند نهادهای اطلاعاتی اسرائیل بر این باورند که حکومت ایران با سرعت در حال توسعه فناوری لازم برای نصب این سلاح‌ها روی موشک یا انتقال مخفیانه آنها به اسرائیل یا کشوری دیگر برای انجام حمله است.
با این حال، افرادی که در جریان اطلاعات تازه قرار گرفته‌اند، درباره زمان لازم برای به‌کارگیری سلاح شیمیایی از سوی تهران و میزان اثرگذاری آن دیدگاه‌های متفاوتی دارند.
به‌گفته کارشناسان تسلیحاتی و مقام‌های آمریکایی، نصب سلاح شیمیایی روی موشک بالستیک چندان دشوار نیست. چالش اصلی، اطمینان از پخش موثر عامل شیمیایی است.
انتقال مخفیانه بمب از مرز نیز دشواری‌های خود را دارد و استفاده از پهپاد برای حمل این سلاح‌ها از دیگر گزینه‌های احتمالی است.
نیویورک‌تایمز نوشت در جامعه اطلاعاتی آمریکا درباره توسعه سلاح‌های شیمیایی در ایران اختلاف‌نظر چندانی وجود ندارد، ولی اینکه رهبران جمهوری اسلامی به استفاده از آنها روی بیاورند، محل بحث جدی است.
دانا استرول، مقام ارشد سیاست‌گذاری خاورمیانه پنتاگون در دولت جو بایدن، گفت بیش از دو دهه است که ذخیره‌سازی مواد و اجزای مورد نیاز برای ساخت سلاح‌های شیمیایی در ایران شناسایی شده، اما جمهوری اسلامی هرگز از این سلاح‌ها استفاده نکرده است.
استرول افزود ممکن است جمهوری اسلامی با احساس تهدید علیه موجودیت خود، از آستانه استفاده «مستقیم و تهاجمی از این سلاح‌های غیرمتعارف» عبور کرده باشد.
ایران‌اینترنشنال دی‌ماه ۱۴۰۴ از تلاش حکومت ایران برای استفاده از عوامل شیمیایی و بیولوژیک در کلاهک جنگی موشک‌های بالستیک دوربرد خبر داده بود.
سابقه نگرانی‌ها و انکار تهران
مواضع آمریکا درباره سلاح‌های شیمیایی جمهوری اسلامی یا قصد تهران برای ساخت آنها، سابقه‌ای چنددهه‌ای دارد.
جمهوری اسلامی در سال ۲۰۰۳ اذعان کرد در جریان جنگ ایران و عراق توانمندی‌های شیمیایی ایجاد کرده بود، ولی گفت بعدا آنها را برچیده است.
آمریکا در سال‌های اخیر در ارزیابی‌های اطلاعاتی سالانه خود، از احتمال ادامه تحقیق و توسعه در این زمینه در ایران سخن گفته است.
در گزارش سال ۲۰۲۴ دفتر مدیر اطلاعات ملی آمریکا آمده بود جمهوری اسلامی «احتمالا قصد دارد تحقیق و توسعه عوامل شیمیایی و بیولوژیک را با اهداف تهاجمی ادامه دهد».
نتانیاهو ۱۷ تیر نسبت به ادامه تهدیدات حکومت ایران هشدار داد و اعلام کرد جمهوری اسلامی «قطعا» سلاح شیمیایی در اختیار دارد.
انتشار گزارش نیویورک‌تایمز با افزایش حضور نظامی ایالات متحده در منطقه هم‌زمان شده است. ارتش آمریکا در هفته‌های اخیر حجم گسترده‌ای از تسلیحات را در منطقه مستقر کرده است.
ناوها، جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌های این کشور آماده‌اند تا در صورت صدور دستور دونالد ترامپ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، مجموعه‌ای از حملات شدید را در مدتی نسبتا کوتاه علیه جمهوری اسلامی انجام دهند.
به‌گزارش نیویورک‌تایمز، اوایل نوامبر، برابر با اواسط آبان، با شب‌های بدون ماه همراه است؛ شرایطی که ارتش آمریکا ترجیح می‌دهد از تاریکی آن برای اجرای حملات بهره ببرد.
این روزنامه همچنین نوشت بحث تهدید شیمیایی جمهوری اسلامی برای برخی مقام‌های آمریکایی یادآور اطلاعات نادرست سال ۲۰۰۲ درباره سلاح‌های کشتارجمعی عراق است.
بغداد تا آن زمان برنامه‌های هسته‌ای، شیمیایی و بیولوژیک خود را عمدتا کنار گذاشته یا متوقف کرده بود. با این حال، نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده به دولت جورج دبلیو بوش اطمینان داده بودند که ارزیابی آنها درباره برخورداری عراق از این سلاح‌ها «خدشه‌ناپذیر» است.
پیش‌تر «مرکز مطالعات راهبردی بگین-سادات» دانشگاه بار-ایلان اسرائیل گزارش داده بود جمهوری اسلامی ممکن است در شرایطی که در ساخت سلاح هسته‌ای ناکام مانده، به‌دنبال تقویت چشمگیر ظرفیت‌های خود در حوزه تسلیحات شیمیایی و بیولوژیک باشد.
این اندیشکده هشدار داده بود چنین روندی می‌تواند تهدیدی برای اسرائیل، منطقه و مردم ایران به شمار آید.
