محسن رضایی گفت حکومت ایران سختگیری بر عبور کشتیها از تنگه هرمز را افزایش میدهد و محدودهای را برای تحریم شناورهایی ایجاد میکند که بدون هماهنگی تهران قصد عبور از این آبراه را دارند.
دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در گفتوگویی که پایگاه اطلاعرسانی دولت منتشر کرد، گفت این «منطقه ممنوعه تحریمی» از خط آنچه تهران «محاصره دریایی آمریکا» میخواند آغاز خواهد شد و تا تنگه هرمز و خلیج فارس امتداد خواهد یافت.
رضایی گفت هر کشتی که با هدف عبور از تنگه وارد این محدوده شود، اما دستور توقف جمهوری اسلامی را نادیده بگیرد، همراه با مالک آن در فهرست تحریم قرار خواهد گرفت. به گفته او، چنین اقدامی میتواند دسترسی این شناورها به خدمات بیمه را دشوار کند و بازگشت آنها به خلیج فارس را با خطر توقیف روبهرو سازد.
او بدون ارائه سند گفت تنگه هرمز «کاملا بسته» است و اکنون روزانه تنها هفت یا هشت کشتی، عمدتا حامل مواد غذایی و کالاهای وارداتی ایران، از آن عبور میکنند. رضایی افزود ممکن است با هماهنگی تهران اجازه عبور روزانه ۱۰ تا ۱۵ کشتی صادر شود، اما شناورهایی که بدون مجوز حرکت کنند، هدف اقدامات تنبیهی قرار خواهند گرفت.
آمارهای مستقل نیز از کاهش شدید عبور محمولههای نفتی از این آبراه حکایت دارد، هرچند ادعای بستهبودن کامل آن را تایید نمیکند. اداره اطلاعات انرژی آمریکا برآورد کرده است که جریان نفت و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز از روزانه ۲۱ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در سهماهه پایانی سال ۲۰۲۵ به چهار میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است. این نهاد تنگه هرمز را یکی از مهمترین گلوگاههای انتقال انرژی جهان میداند. پیش از آغاز درگیریها، حدود یکپنجم مصرف جهانی نفت و فرآوردههای نفتی از این مسیر عبور میکرد.
رضایی گفت محدودیتهای تازه تا زمانی که محاصره دریایی آمریکا ادامه داشته باشد، برقرار خواهد ماند و بر قیمت جهانی نفت اثر خواهد گذاشت. او همچنین گفت جمهوری اسلامی در یک هفتهای که محاصره کاهش یافته بود، ۷۰ میلیون بشکه نفت فروخته است؛ رقمی که منبع مستقلی آن را تایید نکرده است.
اظهارات او در شرایطی مطرح میشود که تنشهای نظامی در اطراف تنگه هرمز بار دیگر افزایش یافته است. فرماندهی مرکزی آمریکا روز اول سپتامبر اعلام کرد در واکنش به تلاش برای حمله به کشتیهای تجاری و نیروهای آمریکایی، مواضعی متعلق به سپاه پاسداران را هدف قرار داده است. تهران و واشینگتن در روزهای اخیر نیز روایتهای متفاوتی از حملات دریایی ارائه کردهاند.
دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی همچنین مدعی شد حکومت ایران یک موشک ضدناوشکن را در نزدیکی یک ناو آمریکایی آزمایش کرده و این اقدام باعث عقبنشینی ناوهای آمریکایی شده است. او گفت هدف از این شلیک، «باورپذیر کردن» تهدید جمهوری اسلامی بوده است. این روایت بهطور مستقل تایید نشده و آمریکا نیز ادعاهای اخیر تهران درباره اصابت به شناورهای خود را رد کرده است.
تهران از «دیپلماسی همراه با تضمین» سخن میگوید
رضایی در بخش دیگری از سخنانش گفت [حکومت] ایران پس از فروپاشی تفاهمنامه اسلامآباد، رویکرد خود را در سه حوزه جنگ، دیپلماسی و مقابله با محاصره اقتصادی تغییر داده است. او مهمترین ضعف آن تفاهمنامه را نبود تضمین اجرایی دانست و گفت تهران اکنون چهار یا پنج اقدام اعتمادساز از آمریکا میخواهد و تا اجرای آنها وارد مرحله بعدی مذاکرات نخواهد شد.
تفاهمنامهای که با میانجیگری پاکستان شکل گرفت، ۲۷ خرداد به امضای روسای دولت در جمهوری اسلامی و آمریکا رسید. این توافق خواستار اجرای فوری آتشبس، آغاز یک دوره مذاکراتی و بازگشایی بدون عوارض تنگه هرمز برای دو ماه بود، اما اجرای آن پس از مدت کوتاهی با حملات سپاه به تعدادی از شناورها در تنگه هرمز و واکنش آمریکا متوقف شد.
رضایی تداوم مدیریت حکومت ایران بر تنگه هرمز را یکی از تضمینهای مورد نظر تهران خواند و گفت اگر [حکومت] ایران آبراه را باز کند و آمریکا بار دیگر تعهداتش را نقض کند، تهران قادر خواهد بود آن را دوباره ببندد.
او همچنین از نهاییشدن مذاکرات دو تا سهماهه با عمان برای ایجاد کریدوری تازه در آبهای ایران و آبهای مشترک دو کشور خبر داد. به گفته رضایی، این مسیر برای ورود به خلیج فارس و خروج از آن طراحی شده و قرار است بهزودی توافق مربوط به آن امضا شود. رویترز نیز پیشتر به نقل از وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گزارش داده بود تهران و مسقط به توافق درباره مسیر تازه کشتیرانی نزدیک شدهاند، اما بازگشایی تنگه به تحقق شروط دیگر ایران بستگی دارد.
رضایی در عین حال گفت حکومت ایران خواهان پایان جنگهای منطقه است، اما راهبرد نظامی خود را نیز تغییر داده و در صورت ادامه حملات، اهداف آمریکا را در منطقه هدف خواهد گرفت. او درباره شماری از عملیاتها و حملات اخیر ادعاهایی مطرح کرد که منابع مستقل آنها را تایید نکردهاند.
رضایی بر تجارت زمینی و کنترل فشار اقتصادی تاکید کرد
دبیر شورای عالی امنیت ملی حکومت ایران گفت دولت و بخش خصوصی در پی گسترش تجارت از مسیر کشورهای همسایه و کاهش وابستگی به راههای دریایی هستند. به گفته او، توسعه سریع کریدورها و جادههای زمینی بخشی از برنامه تهران برای مقابله با محدودیتهای دریایی است.
او گزارشها درباره احتمال قحطی در ایران را رد کرد و گفت دولت ذخایر کافی در اختیار دارد، اما پذیرفت که مقامهای دولتی باید فشار ناشی از تورم را کنترل کنند.
رضایی همچنین از تدوین «سند امنیت اقتصادی» در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی خبر داد و گفت برای تهیه آن با حدود ۱۸ کسبوکار بزرگ گفتوگو شده است. او هدف این سند را جذب سرمایه ایرانیان خارج از کشور، حمایت از کارآفرینان و گسترش صادرات کالاهای ایرانی عنوان کرد.
او یکشنبه ۱۵ شهریور شرایط کنونی کشور و «سیاستگذاریهای گذشته» را عامل افزایش مصرف دانست و گفت برای «پایداری جریان عرضه و تقاضا و تابآوری ملی»، نرخ بنزین عرضهشده با کارت جایگاههای سوخت افزایش مییابد.
مهاجرانی افزود سهمیه ماهانه بنزین، شامل ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ سه هزار تومان، بدون تغییر باقی میماند.
در واکنش به این اقدام، شاهزاده رضا پهلوی با انتشار پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «جمهوری اسلامی بار دیگر با افزایش قیمت بنزین، هزینه بیکفایتی، فساد و جنگافروزی خود را بر دوش مردم ایران گذاشت.»
او اضافه کرد: «گران کردن سوخت در شرایطی که مردم زیر فشار سنگین اقتصادی قرار دارند، اقدامی ظالمانه و خیانت به ملت ایران است.»
پیشتر در ششم شهریور، مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، اعلام کرده بود دولت قصد دارد نرخ سوم بنزین را از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش دهد.
او زمان مشخصی را برای اجرای این طرح اعلام نکرده و گفته بود این تصمیم به هماهنگی با مجلس، قوه قضاییه و دیگر نهادها نیاز دارد.
از آن زمان، شهروندان در پیامهایی به ایراناینترنشنال، نگرانی شدید خود را از افزایش قیمت بنزین و تاثیر آن بر بهای کالاها، کرایهها و دیگر هزینههای زندگی ابراز کردهاند.
یکی از کاربران نوشت: «بحث بنزین ۱۰ هزار تومانی نیست. قیمت بنزین عین بمب عمل میکند؛ قیمت تمام اجناس چند برابر میشود.»
حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، ۲۶ مرداد هشدار داده بود افزایش قیمت بنزین در شرایط کنونی مانند «جرقه در انبار باروت» است.
افزایش نرخ بنزین در میانه فشارهای معیشتی
سخنگوی دولت در ادامه اظهارات خود گفت مجموع سهمیه ۱۱۰ لیتری با نرخهای ۱۵۰۰ و سه هزار تومان، بر اساس محاسبات شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، نیاز ۸۵ درصد از مردم ایران را تامین میکند.
مهاجرانی درباره مبنای این محاسبه توضیح بیشتری نداد.
او با تکرار وعدهای که مقامهای جمهوری اسلامی هنگام افزایش قیمت حاملهای انرژی مطرح میکنند، افزود: «همه عوایدی که ناشی از این افزایش خواهد بود، صرف معیشت مردم خواهد شد.»
مهاجرانی درباره نحوه هزینهکرد این درآمد نیز جزییاتی ارائه نکرد.
این وعده در حالی مطرح میشود که اقتصاد ایران در سالهای اخیر بهدلیل سوءمدیریت، فساد ساختاری، سیاست خارجی تنشآفرین جمهوری اسلامی، کاهش اعتماد سرمایهگذاران و محدودیتهای تجاری و مالی ناشی از تحریمهای بینالمللی، با افت فزاینده ارزش پول ملی مواجه بوده است.
در چنین شرایطی، جهش تورم و افت قدرت خرید، تامین نیازهای روزمره را برای بخش بزرگی از جامعه دشوار کرده و فشارهای معیشتی را افزایش داده است.
با وجود انکار مقامهای جمهوری اسلامی، بسیاری از شهروندان در روزهای اخیر از کمبود بنزین و تشکیل صفهای طولانی در جایگاههای سوخت خبر دادهاند.
۲۴ مرداد، اسماعیل سقاب اصفهانی، رییس سازمان بهینهسازی، اعلام کرد ایران روزانه با حدود ۱۴ تا ۱۵ میلیون لیتر کسری بنزین مواجه است.
در همین حال، نگرانی مقامهای جمهوری اسلامی از شکلگیری دوباره اعتراضات مردمی افزایش یافته و آنها همچون گذشته کوشیدهاند نارضایتیهای عمومی را به «دشمن» نسبت دهند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، ۲۷ مرداد گفت دشمن در پی «آشوب، ترور و اقدامات تجزیهطلبانه» است و قصد دارد از نارضایتیهای احتمالی درباره بنزین «سوءاستفاده کند».
حکومت ایران در آبان ۱۳۹۸، همزمان با قطع سراسری اینترنت، اعتراضات مردمی بهدنبال افزایش قیمت بنزین را بهشدت سرکوب کرد. در جریان این سرکوب دستکم ۱۵۰۰ نفر کشته شدند.
بر اساس این گزارش که یکشنبه ۱۵ شهریور با عنوان «آژیر خطر آلزایمر زودرس در تهران» منتشر شد، آلودگی هوا، شتاب زندگی شهری، هیاهو و ترافیک سنگین، پایتخت را به محیطی مستعد برای ایجاد استرس و اضطراب مزمن تبدیل کرده است.
به نوشته ایرنا، افزایش ترشح هورمون کورتیزول بهدلیل استرسهای محیطی میتواند بهتدریج به بخشهای مرتبط با حافظه در مغز آسیب برساند و احتمال بروز آلزایمر را افزایش دهد.
معصومه صالحی، رییس انجمن آلزایمر ایران، با اشاره به کاهش سن ابتلا و مشاهده نشانههای پیشآلزایمر در میانسالی گفت: «شاهد هستیم که بسیاری از مراجعان فعلی در بازه سنی ۴۵ تا ۶۵ سال قرار دارند.»
او استرس مزمن، تغذیه نامناسب، کمتحرکی و انزوای اجتماعی را از عوامل موثر بر زوال عقل دانست و بر ارتباط نزدیک افسردگی با آلزایمر تاکید کرد.
در سالهای گذشته، بحرانهای ناشی از سیاستهای جمهوری اسلامی، بهویژه مشکلات اقتصادی و گسترش ناامنی، از عوامل اصلی افزایش اضطراب و فرسایش روان جمعی در ایران بودهاند.
آلودگی هوا و آسیب به بافت مغز
ایرنا آلودگی شدید هوا و وجود ذرات معلق را یکی از مهمترین عوامل تهدیدکننده سلامت مغز در پایتخت دانست و نوشت این ذرات علاوه بر صدمه زدن به ریهها میتوانند از مسیرهای عصبی باعث التهاب در بدن و آسیب به بافت مغز شوند.
این فرایند ممکن است زمینه بروز زودهنگام آلزایمر و تسریع روند تخریب سلولهای عصبی را فراهم آورد.
رییس انجمن آلزایمر گفت آلودگی هوا یکی از ۱۴ عامل مرتبط با دمانس است و بهطور مستقیم و غیرمستقیم بر سلامت مغز اثر میگذارد.
به گفته صالحی، کاهش کیفیت هوا اکسیژنرسانی به مغز و دستگاه عصبی را مختل میکند و با افزایش ورود آلایندههای کربنی به بدن، احتمال آسیبهای عروقی، سکته مغزی و زوال عقل را بالا میبرد.
آلودگی هوا همچنین با خانهنشین کردن شهروندان، کاهش فعالیت بدنی و تشدید استرس، اضطراب و افسردگی، سلامت روان آنان را تهدید میکند.
علیرضا رئیسی، معاون وزارت بهداشت، آبان ۱۴۰۴ اعلام کرد حدود ۵۸ هزار و ۹۷۵ نفر در ایران در سال ۱۴۰۳، بهدلیل آلودگی هوا جان خود را از دست دادند.
او گفت آلایندهها به یکی از مهمترین تهدیدها علیه سلامت عمومی تبدیل شده و مرگهای منتسب به آن حدود ۱۷.۲ میلیارد دلار زیان اقتصادی به کشور وارد کرده است.
کمتحرکی و تغذیه ناسالم
به نوشته ایرنا، ساختار شهری تهران و کمبود فضای سبز در بسیاری از مناطق، فعالیت بدنی شهروندان را کاهش داده است.
کمتحرکی احتمال بروز بیماریهای قلبی و عروقی را افزایش میدهد و از آنجا که سلامت عروق با سلامت مغز ارتباط مستقیم دارد، خطر ابتلا به آلزایمر را نیز بیشتر میکند.
مصرف غذاهای فرآوریشده و سرشار از قند و چربی نیز احتمال ابتلا به بیماریهای متابولیک مانند دیابت نوع دو را بالا برده است.
ارتباط مقاومت به انسولین با آلزایمر، تغذیه نامناسب را به تهدیدی جدی برای سلامت مغز ساکنان تهران تبدیل کرده است.
۱۳ شهریور، محمدرضا افتخاری، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، آمار بیماریهای قلبی در ایران را نگرانکننده خواند و هشدار داد سن سکته قلبی در کشور به ۳۰ تا ۴۰ سال کاهش یافته است.
او فشارهای اقتصادی، استرس، سبک زندگی ناسالم و رژیم غذایی نامناسب را از عوامل موثر در کاهش سن سکته قلبی دانست.
تنهایی در دل جمعیت
ایرنا نوشت با وجود تراکم بالای جمعیت در تهران، تنهایی و انزوای اجتماعی، بهویژه در میان سالمندان، گسترش یافته است.
تضعیف پیوندهای اجتماعی سنتی، تعاملات عمیق را کاهش داده و روند زوال تواناییهای شناختی را تسریع کرده است.
در کنار این عوامل، هزینه بالای نگهداری و درمان مبتلایان به آلزایمر و کمبود مراکز ویژه مراقبتهای طولانیمدت، فشار اقتصادی سنگینی بر خانوادهها، بهویژه خانوارهای کمدرآمد، وارد میکند.
بحران اقتصادی ناشی از ناکارآمدی جمهوری اسلامی بهویژه در سالهای اخیر آینده سلامت و درمان کشور را با تهدید جدی روبهرو کرده است.
پنجم مرداد، پایگاه خبری اقتصادنیوز نوشت در پی شدت گرفتن بحران اقتصادی، پرداختهای اقساطی در بازار سلامت کشور بهتدریج رواج یافته و خدماتی مانند دندانپزشکی و حتی دارو بهصورت قسطی عرضه میشوند.
بر اساس این گزارش که یکشنبه ۱۵ شهریور منتشر شد، آمریکا در این عملیات چهارماهه، عمدتا شبها غواصان یگان ویژه نیروی دریایی، شناورهای رباتیک و تجهیزات تخصصی را به این گذرگاه راهبردی اعزام میکرد.
تهران از آغاز جنگ اعلام کرده در آبهای بینالمللی و آبهای عمان در تنگه هرمز مینگذاری کرده است. سازمان بینالمللی دریانوردی نیز ماه ژوئن تایید کرد حدود ۸۰ مین در مسیرهای حیاتی کشتیرانی کار گذاشته شدهاند.
در سوی دیگر، اظهارات سوم شهریور دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، درباره جمعآوری یا انهدام «همه مینها» در آبهای بینالمللی تنگه هرمز، بسیاری را غافلگیر کرد.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
عملیات شبانه غواصان در آبهای پرخطر
فایننشالتایمز در ادامه گزارش داد مینروبی حتی در زمان صلح، عملیاتی دشوار و زمانبر است و ممکن است ماهها ادامه یابد. شناورها باید بارها مسیر آبراه را طی کنند، مینها را از کابلهای مهار جدا سازند و سپس آنها را هدف قرار دهند.
با این حال، غواصان آمریکایی در گروههای کوچک و با قایقهای بادی در این عملیات حضور یافتند. آنها با کمک شناورهای رباتیک و زیردریاییهای بدون سرنشین، مینهای جمهوری اسلامی را شناسایی کردند.
حسگرهای سونار جانبی این سامانهها میتوانند مینهای مستقر در بستر دریا را با دقتی چشمگیر تشخیص دهند و مناطق گسترده را با کمترین خطر برای نیروها جستوجو کنند.
پس از شناسایی مین، پرخطرترین مرحله آغاز میشود. بیل همبلت، ناخدای بازنشسته نیروی دریایی آمریکا، گفت معمولا یک غواص باید به مین نزدیک شود، مواد منفجره روی آن نصب کند و آن را از بین ببرد.
او افزود زیردریاییهای رباتیک نیز با استفاده از مواد منفجره، قادر به انهدام مینها هستند.
نیتیا لاب، پژوهشگر اندیشکده چتمهاوس، گفت: «این فرایند بهشدت زمانبر است. آنها در واقع بمبها را بهصورت کنترلشده زیر آب منفجر میکنند.»
تاکنون هیچ تلفاتی مرتبط با عملیات مینروبی ارتش آمریکا گزارش نشده است.
ترامپ ۱۳ شهریور گفت مسیرهای جایگزین انتقال نفت در منطقه در حال گسترش هستند و تنگه هرمز دیگر از اهمیت گذشته برخوردار نیست.
تیم هاوکینز، سخنگوی سنتکام، ۱۵ شهریور به روزنامه نیویورکتایمز گفت عملیات حفاظتی آمریکا از اواخر اردیبهشت تاکنون، عبور حدود ۱۶۰۰ کشتی تجاری و انتقال ۸۰۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز را تسهیل کرده است.
تردید مالکان کشتیها و جهش نرخ بیمه
فایننشالتایمز نوشت مالکان کشتیها امیدوارند نیمه جنوبی تنگه هرمز در نزدیکی سواحل عمان، مسیری که آمریکا کشتیها را از آن عبور میدهد، واقعا پاکسازی شده باشد. با این حال، هنوز در این باره تردیدهایی وجود دارد.
بر اساس این گزارش، صرف احتمال وجود مین برای منصرف کردن مالکان کشتیها کافی است و هزینه پوششهای بیمه را تا ۱۰ برابر پیش از جنگ افزایش داده است. بیمه یک نفتکش غولپیکر ممکن است حدود ۱۰ میلیون دلار هزینه داشته باشد.
فایننشالتایمز افزود این تهدید به «جنگی اطلاعاتی» انجامیده است. تهران سخنان ترامپ را رد کرده و کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفته است تنها تهران از محل مینها اطلاع دارد.
در سوی دیگر، آمریکا تاکید کرده است برای جلوگیری از مینگذاری دوباره در تنگه هرمز اقدام خواهد کرد. ترامپ هفته گذشته گفت به جمهوری اسلامی هشدار داده شده است هر کشتی یا قایقی که مین جدیدی کار بگذارد، «بیدرنگ و بهطور سازمانیافته منهدم خواهد شد».
نیویورکپست ۱۲ شهریور به نقل از یک مقام ارشد منطقهای گزارش داد مسقط پیشنهاد تهران برای دریافت مشترک هزینه خدمات از کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را رد کرده است.
این مقام گفت عمان حتی با دریافت داوطلبانه هزینه خدمات زیستمحیطی و امنیتی از کشتیها موافقت نکرده است.
هزاران مین در زرادخانه جمهوری اسلامی
تحلیلگران نظامی میگویند جمهوری اسلامی هزاران مین «مهام»، مشابه مینهای دوران جنگ جهانی دوم، دارد. برخی با برخورد کشتی به شاخکهای سربیشان منفجر میشوند و برخی دیگر با تشخیص تغییر میدان الکترومغناطیسی هنگام عبور شناورها فعال میشوند.
رسانههای ایران گزارش دادند دستکم دو نفتکش هفته گذشته با مین برخورد کردهاند. یک مقام نظامی جمهوری اسلامی نیز از کار گذاشتن مینهای بیشتر در نزدیکی عمان خبر داد.
ارتش آمریکا هشتم شهریور دو پرتابگر سپاه پاسداران را در جزیره لارک هدف قرار داد که به گفته واشینگتن، برای پرتاب مین به تنگه هرمز آماده میشدند.
همبلت گفت مینهایی که با راکت پرتاب میشوند، بسیار کوچک هستند و حدود ۵۰ کیلوگرم وزن دارند و در مقابل، وزن مینهایی که کشتیها و قایقها کار میگذارند، ۵۰۰ یا هزار کیلوگرم است.
او افزود از این رو، بعید است مینهای راکتی در آبهای عمیق کارایی چندانی داشته باشند.
ابهام درباره مینها، برگ برنده تهران
با وجود گزارش رسانههای ایران، مقامهای دریایی هیچ حملهای با مین را تایید نکردهاند و تصاویر ماهوارهای نیز مدرک روشنی در تایید ادعاهای جمهوری اسلامی نشان نمیدهند.
فایننشالتایمز نوشت همین بلاتکلیفی «برگ برنده» تهران است و جمهوری اسلامی با تاکید بر باقی ماندن مینها توانسته بر رفتوآمد شناورها در تنگه هرمز اثر بگذارد.
به گفته مشاوران امنیت دریایی، اکنون از هر ۳۰ کشتی حدود یک کشتی هدف حمله موشکی یا پهپادی قرار میگیرد؛ وضعیتی که اعتماد مالکان کشتیها به امکان ازسرگیری تردد در این آبراه را کاهش میدهد.
همبلت گفت: «رقابت اصلی در عرصه اطلاعات جریان دارد. این نبرد ممکن است به اندازه آنچه واقعا در آب یا بستر تنگه رخ میدهد، یا حتی بیش از آن، اهمیت داشته باشد.»
اتحادیه اروپا ۱۴ شهریور در پاسخ به ایراناینترنشنال اعلام کرد در صورت لزوم آماده است اقدامات بیشتری برای حفاظت از امنیت و منافع خود، از جمله آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، انجام دهد.
او یکشنبه ۱۵ شهریور هشدار داد جمهوری اسلامی بر این باور است که مخالفان حکومت و روزنامهنگاران ایرانی در خارج از کشور از «حمایت امنیتی کامل» برخوردار نیستند و از این وضعیت برای طراحی و اجرای عملیات علیه آنان بهره میبرد.
به گفته این مقام امنیتی، واحدهایی که برای هدف قرار دادن یهودیان و اسرائیلیها فعالیت میکنند، در طراحی عملیات علیه مخالفان جمهوری اسلامی و روزنامهنگاران ایرانی نیز نقش دارند.
او آذربایجان، ترکیه و امارات متحده عربی را در زمره کشورهای پرخطر برای شهروندان اسرائیل دانست و افزود چند کشور اروپایی نیز برای مخالفان جمهوری اسلامی پرخطر ارزیابی میشوند.
این مقام اسرائیلی بهدلیل حساسیت موضوع خواست نامش فاش نشود.
چهارم شهریور، ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ارشد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، تهدید کرد کارکنان ایراناینترنشنال، بیبیسی فارسی و رادیو فردا را میتوان در «بانک اهداف نظامی» قرار داد.
این ادبیات کمسابقه که از تشدید فشار حکومت بر روزنامهنگاران رسانههای فارسیزبان حکایت دارد، با انتقادهای گستردهای همراه شد.
وزارت امور خارجه آلمان ششم شهریور این تهدید را محکوم کرد. همزمان، هانا نویمن، نماینده آلمان در پارلمان اروپا، خواستار تقویت تدابیر حفاظتی اتحادیه اروپا برای روزنامهنگاران ایرانی شد.
تلاش تهران برای بازسازی شبکههای عملیاتی
مقام امنیتی اسرائیل در ادامه به ایراناینترنشنال گفت جمهوری اسلامی پس از کشته شدن علی خامنهای و شماری دیگر از مقامهای ارشد حکومت در جنگ اخیر، بهشدت در پی «انتقامگیری» از اسرائیل است.
او افزود حملات اسرائیل در جریان جنگ، آسیبهای جدی به ساختارها و شبکههای جمهوری اسلامی برای اجرای «عملیات تروریستی» در خارج از ایران وارد آورد، اما حکومت بلافاصله روند بازسازی این شبکهها را آغاز کرده است.
این مقام اسرائیلی اعیاد یهودیان و سالگرد حمله هفتم اکتبر را از مقاطع حساس و پرخطر برای اجرای احتمالی چنین عملیاتی دانست.
او گفت اسرائیل برای شناسایی و خنثیسازی طرحهای جمهوری اسلامی با نهادها و سازمانهای امنیتی کشورهای مختلف همکاری و تبادل اطلاعات دارد.
به گفته او، اسرائیل تاکنون چندین عملیات جمهوری اسلامی را خنثی کرده، اما بسیاری از این موارد به دلایل امنیتی رسانهای نشدهاند.
شورای امنیت ملی اسرائیل ۱۵ شهریور در بیانیهای هشدار داد حکومت ایران و نیروهای نیابتی آن همچنان اصلیترین عوامل «تهدیدهای تروریستی» علیه اسرائیلیها و یهودیان در سراسر جهان به شمار میروند.
در این بیانیه آمده است مقامهای جمهوری اسلامی مجموعهای از عملیات را از طریق شبکهها و عوامل نیابتی گوناگون، از جمله گروههای تبهکار، دنبال میکنند.
افزایش تهدیدهای فرامرزی جمهوری اسلامی در سالهای اخیر، به نگرانیها درباره گسترش شبکههای نفوذ حکومت ایران، بهویژه سپاه پاسداران، دامن زده است.
این تهدیدها عمدتا خبرنگاران و رسانههای مستقل مانند ایراناینترنشنال، مخالفان جمهوری اسلامی و اهداف یهودی و اسرائیلی را نشانه گرفتهاند.
تاکنون آمریکا، کانادا، اتحادیه اروپا، استرالیا، اکوادور، کاستاریکا، اوکراین، آرژانتین، هندوراس و شماری دیگر از کشورها سپاه را سازمانی «تروریستی» اعلام کردهاند.
دولت بریتانیا نیز ۲۶ تیر سپاه پاسداران را بهعنوان تهدیدی علیه امنیت ملی این کشور معرفی کرد و نام آن را در فهرست گروههای غیرقانونی قرار داد.
بر اساس این گزارش که بامداد یکشنبه ۱۵ شهریور منتشر شد، همزمان با افزایش فشارهای اقتصادی کاخ سفید بر جمهوری اسلامی، تلاشهای واشینگتن برای قطع دسترسی تهران به نظام مالی جهانی با مانعی غیرمنتظره روبهرو شده است: بانکهای آمریکایی.
مقامهای غربی و پژوهشگران میگویند با وجود تحریمهایی که تقریبا هرگونه مشارکت اشخاص و نهادهای مشمول قوانین آمریکا در فعالیتهای مالی مرتبط با تهران را ممنوع دانسته، سالانه میلیاردها دلار از منابع مالی جمهوری اسلامی از حسابهای تسویه در بانکهای آمریکایی عبور میکند.
هشدار واشینگتن به بانکهای خارجی و آمریکایی
دولت دونالد ترامپ بهتازگی به بانکهای خارجی هشدار داده است پردازش تراکنشهای دلاری مرتبط با ایران از طریق حسابهای کارگزاری در آمریکا میتواند برای آنها پیامدهایی به دنبال داشته باشد.
مقامهای کاخ سفید همچنین از بانکهای آمریکایی خواستهاند نظارت بر نقلوانتقالهای مرتبط با جمهوری اسلامی را تشدید کنند.
والاستریت ژورنال نوشت با این حال، شناسایی چنین تراکنشهایی ممکن است دشوار باشد، زیرا تهران برای پنهان کردن آنها از شبکهای پیچیده از شرکتهای پوششی و روشهای دیگر استفاده میکند.
ششم شهریور، وزارت خزانهداری آمریکا شعبه اماراتی بانک مصر را بهدلیل کمک به جمهوری اسلامی برای دسترسی به نظام بانکی ایالات متحده تحریم کرد.
به گفته مقامهای آمریکایی، این شعبه به حسابهای کارگزاری در آمریکا دسترسی داشت و تا ۱.۸ میلیارد دلار را برای شرکتهایی منتقل کرده بود که احتمالا بخشی از شبکه «بانکداری سایه» حکومت ایران بودند.
وزارت خزانهداری اعلام کرد این شعبه نزد سه بانک آمریکایی حساب دلاری داشت، اما نام آنها را فاش نکرد. بانک مصر در وبسایت خود از «جیپیمورگان چیس» و «سیتیگروپ» بهعنوان موسساتی نام برده است که نزد آنها حساب کارگزاری دارد.
وزارت خزانهداری پیشتر اعلام کرده بود حدود ۹ میلیارد دلار از منابع مالی حکومت ایران را شناسایی کرده است که در سال ۲۰۲۴ از بانکهای آمریکایی عبور کرده بودند.
برخی پژوهشگران حوزه ایران معتقدند نظارت فعالانهتر بانکها میتواند این رقم را کاهش دهد.
الین دزنسکی، مقام ارشد پیشین وزارت امنیت داخلی آمریکا و عضو «بنیاد دفاع از دموکراسیها»، گفت: «شناسایی شبکههای بانکداری سایه بسیار دشوار است، اما ردیابی جریانهای مالی ایران به هیچ وجه غیرممکن نیست.»
جین لنگ، مقام ارشد وزارت خزانهداری که بر دفتر مقابله با تامین مالی تروریسم نظارت دارد، نیز تاکید کرد دولت ترامپ بهروشنی اعلام کرده رعایت تحریمها و دیگر الزامات قانونی آمریکا «اختیاری نیست» و سرپیچی از آنها پیامد خواهد داشت.
۱۳ شهریور، وزارت خزانهداری ایالات متحده از قطع شریانهای مالی حیاتی حکومت ایران در ترکیه خبر داد.
در چارچوب عملیات «طرد اقتصادی»، یک بانک ترکیهای و دو موسسه مالی وابسته به آن به فهرست تحریمهای واشینگتن افزوده شدند.
با این حال، تحقیقات ایراناینترنشنال نشان میدهد شبکه بانکداری سایه ایران بسیار عمیقتر و گستردهتر از شبکهای است که پیشتر هدف کارزار طرد اقتصادی آمریکا قرار گرفت.
بر اساس یافتهها، تهران برای دسترسی به نظام مالی جهانی دستکم از ۱۵ بانک در چین و امارات متحده عربی استفاده کرده است.
بانکداری کارگزاری چگونه به تهران کمک میکند؟
والاستریت ژورنال در ادامه گزارش داد ریشه مشکل به بانکداری کارگزاری بازمیگردد. در این نظام، تراکنشهای دلاری جهان در نهایت از طریق یک بانک آمریکایی تسویه میشوند. این سازوکار به واشینگتن امکان نظارت و همچنین قطع دسترسی اشخاص و نهادها به دلار را میدهد.
جمهوری اسلامی برای دور ماندن از این نظارت، بهطور فزایندهای معاملات خود را با یوان چین یا رمزارز انجام میدهد، اما برای بخشی از تجارت خارجی، حمایت از متحدان منطقهای و خرید فناوریها و قطعات مورد نیاز صنایع نظامی خود به دلار نیاز دارد.
به گفته مقامهای آمریکایی و پژوهشگران، تهران بدین منظور، شبکهای گسترده از بانکداری سایه ایجاد کرده است که شرکتهای پوششی و صرافیهایی در هنگکنگ، دبی و دیگر مراکز تجاری را در بر میگیرد.
این نهادها بهطور مستقیم در بانکهای آمریکایی حساب باز نمیکنند. آنها به شرکایی در چین، امارات یا دیگر کشورها متکی هستند که با بانکهای آمریکایی رابطه کارگزاری دارند و بدون افشای ارتباط شرکتها با تهران، پول را جابهجا میکنند.
صورتحساب ۶۵۰ هزار دلاری برای قطعات الکترونیکی
والاستریت ژورنال در ادامه، نمونهای از این سازوکار را شرح داد. بر اساس صورتحسابی که این روزنامه مشاهده کرده است، یک شرکت مهندسی ایرانی از تامینکنندهای چینی ۱۵۰ هزار صفحه مدار الکترونیکی و حسگر سفارش داده بود.
این قطعات در صنعت خودروسازی کاربرد دارند، اما جمهوری اسلامی برای تولید جنگافزار و پهپاد نیز در پی تهیه آنهاست.
در صورتحساب، مشخصات حساب بانکی شرکت چینی درج شده و آمده بود پرداخت ۶۵۰ هزار دلاری باید از طریق یک شریک تسویه مستقر در نیویورک انجام شود.
شرکت مهندسی ایرانی پذیرفته بود مبلغ را از طریق بانک تجارت که تحت تحریم قرار دارد، پرداخت کند. با این حال، یک بانک ایرانی نمیتواند بهآسانی دلار را از مسیر نظام مالی آمریکا به حساب شرکتی در چین انتقال دهد.
در چنین شرایطی، احتمالا یک شرکت پوششی مبلغ را از طریق بانکی خارجی منتقل میکند که با یک بانک آمریکایی رابطه کارگزاری دارد.
۱۳ شهریور، واشینگتن اعلام کرد اتحادیه اروپا به «عملیات طرد اقتصادی» علیه حکومت ایران پیوسته است.
