روزنامه فایننشال‌تایمز گزارش داد نیروهای جمهوری اسلامی با نصب مین‌های چسبان بر بدنه یک نفتکش در تنگه هرمز به آن حمله کردند؛ نخستین عملیات از این نوع از سال ۲۰۱۹ که می‌تواند نشانه تغییر تاکتیک تهران برای مختل کردن کشتیرانی باشد.
بر اساس گزارش دو شرکت امنیت دریایی، نفتکش «لوئیز ۱»، متعلق به مالکی در دبی، پنج‌شنبه هفتم آبان حدود ساعت ۲۲:۱۵ به وقت محلی در حال عبور از تنگه هرمز بود که یک قایق تندرو کوچک به آن نزدیک شد.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد سرنشینان قایق «دو وسیله انفجاری» را بالاتر از خط آب به بدنه نفتکش متصل کردند.
انفجار این وسایل به آتش‌سوزی در موتورخانه انجامید، با این حال، نفتکش توانست به مسیر خود ادامه دهد.
داده‌های رهگیری کشتی‌ها نشان می‌دهد لوئیز ۱ پس از این رویداد، به لنگرگاه خورفکان در امارات متحده عربی رسید.
منابع امنیت دریایی به فایننشال‌تایمز گفتند این نخستین مورد استفاده از مین‌های چسبان علیه کشتی‌ها در خاورمیانه از ژوئن ۲۰۱۹ است؛ زمانی که یک کشتی ژاپنی و یک کشتی نروژی در دریای عمان هدف حمله قرار گرفتند.
یک ماه پیش از آن نیز چهار شناور در لنگرگاه فجیره با همین نوع مین هدف قرار گرفته بودند. آن حملات در دوره تشدید تنش‌ها میان تهران و غرب، پس از خروج آمریکا از برجام و بازگرداندن تحریم‌های هسته‌ای در سال ۲۰۱۸، رخ داد.
بازگشت مین‌های چسبان هم‌زمان با تشدید حملات به کشتی‌ها
فایننشال‌تایمز استفاده دوباره از مین‌های چسبان را بخشی از تلاش‌های فزاینده جمهوری اسلامی برای اخلال در کشتیرانی توصیف کرد؛ کارزاری که با نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در ۱۲ آبان شدت گرفته است.
ترامپ به‌تازگی به متحدان خاورمیانه‌ای واشینگتن هشدار داده است برای ازسرگیری احتمالی کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی پس از انتخابات آماده باشند.
با وجود تداوم عبور نفتکش‌ها، صادرات نفت از تنگه هرمز همچنان بسیار کمتر از پیش از جنگ ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ است.
داده‌های شرکت کپلر نشان می‌دهد این صادرات در هفت روز منتهی به ۲۹ اکتبر (هفتم آبان) به روزانه ۸.۷ میلیون بشکه رسید که حدود ۵۱ درصد پایین‌تر از سطح پیش از درگیری‌ها است.
تردد شناورها در تنگه هرمز نیز به‌شدت کاهش یافته است؛ آبراهی که پیش از جنگ روزانه حدود ۱۳۵ کشتی از آن عبور می‌کردند.
مارتین کلی، مدیرعامل شرکت مشاوره امنیت دریایی «اوربیتال ریسک اینتلیجنس»، گفت: «اگر ایران دوباره سراغ مین‌های چسبان رفته باشد، من نگران کشتی‌ها در سراسر خلیج فارس خواهم بود.»
او افزود تهران برای جلوگیری از تردد شناورها، هم دفعات حملات و محدوده جغرافیایی آنها را افزایش داده و هم اطلاعات نادرست درباره برخورد کشتی‌ها با مین منتشر می‌کند.
کلی هشدار داد استفاده دوباره از مین‌های چسبان می‌تواند مالکان کشتی‌ها را از تردد در تنگه هرمز منصرف کند.
به گفته او، شناورهای مستقر در لنگرگاه‌های منطقه نیز ممکن است به‌ویژه در معرض خطر باشند.
فایننشال‌تایمز به‌نقل از کارشناسان امنیت دریایی نوشت جمهوری اسلامی در هفته‌های اخیر علاوه بر موشک‌های کروز، از پهپادها برای هدف گرفتن دودکش کشتی‌ها استفاده کرده است.
این شیوه، انفجار را بر بخشی متصل به موتورخانه متمرکز می‌کند و خسارت بیشتری بر جای می‌گذارد.
نیروی دریایی سپاه پاسداران هشتم آبان اعلام کرد سه نفتکش هنگام عبور از مسیرهای «غیرمجاز» در تنگه هرمز، دچار آتش‌سوزی و انفجار شدند.
بر اساس بیانیه این نهاد نظامی، یکی از این نفتکش‌ها که حامل دو میلیون بشکه نفت خام بود، با «مین» برخورد کرد.
سپاه پاسداران مسیر جنوبی تنگه هرمز در نزدیکی عمان را «غیرقانونی» می‌داند و بارها به شناورهای عبوری در آب‌های منطقه حمله کرده است.
آزمون دشوار آمریکا برای ادامه تردد کشتی‌ها در هرمز
واشینگتن‌پست هشتم آبان گزارش داد آمریکا با اجرای عملیاتی گسترده برای حفاظت از کشتی‌ها می‌کوشد اهرم فشار تهران در تنگه هرمز را تضعیف کند.
به‌نوشته این روزنامه، ایالات متحده با برجسته کردن افزایش تردد شناورها می‌کوشد نشان دهد هفته‌ها عملیات پیچیده و محرمانه، جریان انتقال نفت را به نزدیکی سطح پیش از جنگ بازگردانده و یکی از اهرم‌های اصلی فشار تهران را تضعیف کرده است.
با این حال، دو فرد مطلع و دو مقام غربی مستقر در منطقه به واشینگتن‌پست گفتند توانایی آمریکا برای تداوم این عملیات در برابر حملات فزاینده جمهوری اسلامی همچنان محل پرسش است.
به‌گفته آنها، روشن نیست ارتش آمریکا بتواند هم‌زمان با ازسرگیری احتمالی حملات سنگین به جمهوری اسلامی، حفاظت از تردد کشتی‌ها را نیز با همین گستردگی ادامه دهد.
یک منبع آگاه خبر داد تهران ظاهرا در هفته‌های اخیر شیوه حمله به کشتی‌ها را تغییر داده و با تمرکز بیشتر بر هدف گرفتن موتورخانه‌ها، به‌دنبال از کار انداختن شناورهاست.
داده‌های سازمان ملل نیز از غرق شدن دو کشتی در حملات حکومت ایران در ماه جاری میلادی حکایت دارد.
نیروهای آمریکایی برای حفاظت از کشتی‌ها، سامانه‌های پدافند هوایی، جنگنده‌ها، پهپادها و ناوهای جنگی را به‌طور هماهنگ به کار گرفته‌اند.
یک مقام امنیتی اروپایی این عملیات را به ایجاد «حبابی» حفاظتی تشبیه کرد که همراه کشتی‌ها در طول تنگه حرکت می‌کند.
قیمت نفت در پی حملات تازه به نفتکش‌ها در تنگه هرمز افزایش یافت و در مسیر چهارمین رشد ماهانه پیاپی قرار گرفت. هم‌زمان، تنش‌های نظامی در منطقه و نگرانی از اختلال در عرضه انرژی، شرکت‌های بزرگ نفتی خلیج فارس را به گسترش ذخایر نفت خام در کشورهای آسیایی سوق داده است.
بهای معاملات آتی نفت خام برنت صبح جمعه هشتم آبان با یک دلار و شش سنت، معادل ۰.۹۲ درصد افزایش، به ۱۱۵ دلار و ۹۴ سنت در هر بشکه رسید.
بهای معاملات آتی نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با ۸۶ سنت، معادل ۰.۸۴ درصد افزایش، به ۱۰۲ دلار و ۸۶ سنت در هر بشکه رسید.
خبرگزاری رویترز جمعه گزارش داد قرارداد نفت برنت برای تحویل در ماه ژانویه، که حجم معاملات بیشتری دارد، با یک دلار و ۳۹ سنت افزایش به ۱۱۲ دلار و ۱۹ سنت رسید.
بر اساس این گزارش، نفت برنت در مسیر ثبت افزایش نزدیک به ۱۱ درصدی در ماه اکتبر قرار دارد و نفت خام آمریکا نیز به سوی رشد ماهانه ۱۴ درصدی حرکت می‌کند.
حمله به نفتکش‌ها در تنگه هرمز
سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا هشتم آبان در به‌روزرسانی گزارش خود اعلام کرد یک قایق کوچک شامگاه پنج‌شنبه دو وسیله انفجاری به بدنه نفتکشی در تنگه هرمز متصل کرد که انفجار آنها باعث آتش‌سوزی در موتورخانه و از کار افتادن موقت نفتکش شد.
این سازمان اعلام کرد آتش مهار شده، خدمه سالم هستند، هیچ پیامد زیست‌محیطی گزارش نشده و نفتکش به مسیر خود ادامه داده است.
عاملان حمله مشخص نیستند.
این سازمان هفتم آبان از برخورد پرتابه‌ای ناشناس به نفتکش دیگری هنگام خروج از تنگه هرمز خبر داده بود.
سائول کاونیک، رییس تحقیقات انرژی موسسه ام‌اس‌تی مارکوی، گفت تداوم درگیری‌ها در اطراف تنگه هرمز، تردید درباره دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک و انتظار تشدید درگیری‌ها در هفته‌های آینده، قیمت نفت را در سطح بالایی نگه داشته است.
حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی هفتم آبان از حمله به تاسیسات نفتی عربستان سعودی در راس تنوره، رابغ و بقیق خبر دادند. ائتلاف به رهبری عربستان سعودی اعلام کرد یک موشک کروز شلیک‌شده از سوی حوثی‌ها را رهگیری کرده است.
تلاش‌های دیپلماتیک در میانه تنش‌های منطقه‌ای
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، هفتم آبان اعلام کرد جی‌دی ونس، معاون او، برای کمک به تامین تجهیزات پزشکی مورد نیاز ایران با مقام‌های این کشور تماس گرفته است.
این اظهارات پس از انتشار گزارش‌هایی در رسانه‌های آمریکایی مطرح شد که بر اساس آنها، ونس برای ازسرگیری مذاکرات صلح به یکی از مقام‌های ارشد امنیتی جمهوری اسلامی نامه نوشته است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، نیز گزارش داد جمهوری اسلامی نامه ونس را دریافت کرده، اما هنوز به آن پاسخ نداده است.
تسنیم افزود تهران خواستار پذیرش شروط خود از سوی آمریکا است و «هر موضعی که با این چارچوب مغایرت داشته باشد، پذیرفتنی نیست».
وال‌استریت ژورنال هفتم آبان گزارش داد برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در نشستی در کاخ سفید، گزینه‌های نظامی علیه جمهوری اسلامی را به ترامپ ارائه کرده است.
این نشست در حالی برگزار شد که واشینگتن احتمال آغاز دور تازه‌ای از عملیات نظامی گسترده علیه جمهوری اسلامی را بررسی می‌کند.
در همین حال، دو منبع آگاه به رویترز گفتند شرکت‌های نفتی آمریکایی اکسون‌موبیل و شورون، به دلیل نگرانی‌های امنیتی در خاورمیانه، برنامه سفر مدیران خود به بزرگ‌ترین نمایشگاه نفت و گاز امارات متحده عربی در هفته آینده را لغو کرده‌اند.
اوله هانسن، رییس بخش راهبرد کالا در ساکسو بانک، گفت انتخابات پارلمانی اسرائیل و انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا ممکن است طی دو هفته آینده نوسان قیمت نفت را افزایش دهند و پیش‌بینی قیمت‌ها را دشوارتر کنند.
او گفت حتی پس از پایان درگیری‌ها، قیمت نفت به دلیل خطر ازسرگیری نزاع و ضرورت بازسازی ذخایر، در محدوده ۷۰ تا ۹۰ دلار در هر بشکه باقی می‌ماند؛ در حالی که پیش از جنگ، قیمت‌ها بین ۶۰ تا ۷۰ دلار بود.
گسترش ذخایر غول‌های نفتی خلیج فارس در آسیا
وال‌استریت ژورنال هفتم آبان گزارش داد شرکت‌های بزرگ نفتی عربستان سعودی و امارات متحده عربی در پی اختلال در حمل‌ونقل دریایی در تنگه هرمز و افزایش خطرات در دریای سرخ، ذخایر نفت خام خود را در نزدیکی مشتریان آسیایی گسترش می‌دهند تا خطر اختلال در عرضه نفت را کاهش دهند.
شرکت دولتی آرامکوی عربستان سعودی قصد دارد از نیمه دوم سال ۲۰۲۷ ذخیره‌سازی نفت خام را در تاسیسات زیرزمینی جورونگ سنگاپور آغاز کند.
این تاسیسات ظرفیت نگهداری ۱.۴۷ میلیون مترمکعب هیدروکربن مایع را دارند.
آرامکو در ژاپن، کره جنوبی، چین و چند کشور دیگر نیز ظرفیت ذخیره‌سازی نفت در اختیار دارد.
شرکت ملی نفت ابوظبی، ادنوک، نیز در حال بررسی افزایش احتمالی ظرفیت ذخیره‌سازی نفت خود در هند تا ۳۰ میلیون بشکه است. این شرکت اکنون حدود ۵.۹ میلیون بشکه نفت در هند، هشت میلیون بشکه در ژاپن و چهار میلیون بشکه در کره جنوبی ذخیره کرده است.
بن کیهیل، مدیر بازارها و سیاست‌گذاری انرژی در دانشگاه تگزاس در آستین، گفت تحولات ماه‌های گذشته نشان داده‌اند علاوه بر حجم ذخایر نفت، امکان دسترسی به آنها نیز اهمیت حیاتی دارد.
بر اساس این گزارش، ذخایر نفتی خارج از منطقه تنها تا حد محدودی می‌توانند اختلال در حمل‌ونقل دریایی را جبران کنند، اما تحویل سریع‌تر نفت به مشتریان و تقویت امنیت انرژی کشورهای میزبان را امکان‌پذیر می‌کنند.
در برخی توافق‌ها نیز کشورهای میزبان هنگام شرایط اضطراری در حق برداشت از ذخایر، اولویت دارند.
روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داد دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، پنج‌شنبه شش آبان در نشستی حضوری و کم‌سابقه در کاخ سفید دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، را در جریان گزینه‌های نظامی علیه حکومت ایران قرار داد.
این روزنامه به‌نقل از مقام‌های آمریکایی و افراد دیگری که مستقیما از محتوای این نشست اطلاع دارند، نوشت پیت هگست، وزیر جنگ، و ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، نیز در این نشست در کنار دریاسالار برد کوپر حضور داشتند. به گفته برخی از منابع آگاه، شماری دیگر از اعضای کابینه نیز در جلسه شرکت کردند و موضوعات دیگری هم مورد بحث قرار گرفت.
نشست کاخ سفید در حالی برگزار شد که آمریکا در حال بررسی آغاز دور تازه‌ای از عملیات نظامی گسترده علیه جمهوری اسلامی است.
به‌گفته یکی از منابع، این نشست در سطح عالی پس از جلسه‌ای در روز چهارشنبه در کاخ سفید برگزار شد که طی آن فرماندهان نظامی با جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهوری آمریکا، دیدار کرده بودند.
وال‌استریت ژورنال پیش‌تر گزارش داده بود که مقام‌های دولت ترامپ به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس اطلاع داده‌اند خود را برای یک کارزار نظامی کوتاه اما شدید پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آماده کنند.
این روزنامه همچنین گزارش داده بود که ونس در تلاش برای احیای مذاکرات صلح، به دستور ترامپ نامه‌ای برای محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ارسال کرده است.
ساعتی بعد از انتشار این گزارش، ترامپ صدور دستور به ونس برای آغاز مذاکرات صلح با حکومت ایران را رد کرد. رییس‌جمهوری آمریکا، در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا به ونس دستور داده برای آغاز مذاکرات صلح با [حکومت] ایران گفت‌وگو کند، گفت: «نه.» او موضوع را کمک به تامین اقلام پزشکی مورد نیاز ایران توصیف کرد.
ترامپ در توضیح پاسخ خود گفت: «ایران برای تامین اقلام پزشکی به کمک نیاز دارد. اساساً موضوع، رساندن این اقلام برای کمک به افرادی است که بیمارند.»
به‌نوشته وال‌استریت ژورنال کوپر به‌ندرت شخصا ترامپ را در جریان مسائل نظامی قرار می‌دهد؛ بنابراین، این دیدار می‌تواند نشانه‌ای از نزدیک‌تر شدن آمریکا به اجرای عملیات نظامی مهم باشد.
او در ماه ژوئیه نیز با رییس‌جمهوری آمریکا دیدار کرده بود؛ زمانی که این دو به همراه هگست و کین در هواپیمای ویژه ریاست‌جمهوری آمریکا در ایالت دلاور نشستی برگزار کردند.
سخنگوی پنتاگون و سخنگوی ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، که کوپر فرماندهی آن را بر عهده دارد، از اظهارنظر خودداری کردند.
گفت‌وگوهای کاخ سفید در شرایطی صورت می‌گیرد که برخی قانون‌گذاران آمریکایی از احتمال ازسرگیری قریب‌الوقوع درگیری‌های نظامی با تهران به دستور ترامپ ابراز نگرانی کرده‌اند.
کریس مورفی، سناتور دموکرات ایالت کنتیکت، گفت پیش‌تر در جریان بخشی از برنامه‌ریزی‌های محرمانه قرار گرفته است. او این طرح‌ها را «دیوانه‌وار» توصیف کرد.
مقام‌های جمهوری اسلامی هم به‌صورت علنی و هم در پیام‌های دیپلماتیک محرمانه تهدید کرده‌اند که در پاسخ به هرگونه حمله آمریکا، طیف گسترده‌ای از اهداف متعلق به ایالات متحده و کشورهای حوزه خلیج فارس را در منطقه هدف قرار خواهند داد.
تهران همچنین تولید موشک‌های بالستیک را با استفاده از قطعات ذخیره‌شده در تاسیسات زیرزمینی از سر گرفته و تلاش‌های خود را برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی در خاورمیانه افزایش داده است.
بر اساس گزارش پیشین وال‌استریت ژورنال، پنتاگون طی هفته‌های اخیر مقدمات کارزار تازه‌ای از بمباران‌ها را فراهم کرده و تجهیزات پدافند هوایی، مهمات و تدارکات بیشتری به خاورمیانه فرستاده است.
پنتاگون همچنین برای دور نگه داشتن برخی نیروهای خود از خطر، آنها را از پایگاه‌هایی که آسیب‌پذیر ارزیابی می‌شوند، خارج کرده است.
در همین حال گزارش شده که نیروی زمینی آمریکا در حال انتقال یک آتشبار دیگر از سامانه پدافند موشکی پاتریوت به اسرائیل است تا توان دفاع موشکی این کشور را تقویت کند.
این اقدام در شرایطی انجام می‌شود که نگرانی‌هایی درباره کمبود موشک‌های رهگیر وجود دارد و آمریکا با شتاب در تلاش است ذخایر این موشک‌ها را دوباره تامین کند.
تحقیق خبرگزاری رویترز نشان می‌دهد جمهوری اسلامی با استفاده از شبکه‌ای متشکل از بیش از پنج هزار نهاد نظامی پنهان، تجهیزات مورد نیاز برنامه‌های موشکی و پهپادی خود را وارد می‌کند. این شبکه با وجود تحریم‌های غرب و محاصره دریایی آمریکا، در دوران جنگ نیز به فعالیت خود ادامه داده است.
رویترز پنج‌شنبه هفتم آبان در گزارشی تحقیقی، با استناد به هزاران سند بانکی و دولتی، اطلاعات گمرکی و اسناد ثبت شرکت‌ها، جزییات شبکه‌ای از نهادهای نظامی مرتبط با وزارت دفاع جمهوری اسلامی را منتشر کرد که هرکدام با شناسه‌ای مشخص فعالیت می‌کنند.
این نهادها که نامشان با حروف «MOD» یا «ودجا» آغاز می‌شود و پس از آن یک شماره پنج یا شش‌رقمی می‌آید، همگی نشانی مشترکی با وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح دارند و تاریخ تاسیس آنها در اسناد رسمی، ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ ثبت شده است؛ هرچند مدارک نشان می‌دهد بیشترشان در سال ۲۰۱۳ و هم‌زمان با فشار تحریم‌ها ایجاد شده‌اند.
رویترز با همکاری شرکت مشاوره‌ای اسرائیلی-آمریکایی «۲۴۰ آنالیتیکس» این شبکه را شناسایی کرده است.
نهادهای یادشده از طریق شرکت‌های پوششی و واسطه‌های تجاری، با استفاده از درآمد فروش نفت تحریم‌شده، کالاهای مورد نیاز ساخت موشک و پهپاد را خریداری می‌کنند.
در همین زمینه، دو اندیشکده آمریکایی ۲۴ مهر گزارش دادند جمهوری اسلامی، روسیه، چین و کره شمالی در تولید پهپاد همکاری می‌کنند و هرکدام به‌ترتیب فناوری، امکانات تولید، قطعات و نیروی کار تامین می‌کنند.
واردات ۲.۳ میلیارد دلاری یک نهاد نظامی
یکی از مهم‌ترین یافته‌های این تحقیق به نهادی با شناسه «MOD 346428» مربوط می‌شود که از ژانویه ۲۰۲۵ تا ژوئن ۲۰۲۶، حدود دو میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار کالا وارد کرده است.
این واردات شامل مواد اولیه سوخت موشک، مواد منفجره، قطعات موتور هواپیما، تجهیزات الکترونیکی و کامیون‌های سنگینی بوده که می‌توانند به‌عنوان سکوی پرتاب متحرک موشک به کار برده شوند.
اسناد نشان می‌دهد کالاهایی با مبدا ثبت‌شده چین، روسیه و آلمان وارد ایران شده‌اند. مسیرهای انتقال نیز شامل دریای خزر، جاده‌های آسیای مرکزی و پروازهای باری از چین بوده است.
رویترز نوشت در برخی موارد نتوانسته نوع و مبدا ثبت‌شده کالاها را مستقلا تایید کند، اما چهار کارشناس تحریم و تسلیحات گفتند بسیاری از این مواد می‌توانند در برنامه‌های موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی استفاده شوند.
پیتر سالزبری، استادیار مدعو دانشگاه کلمبیا، گفت داده‌ها نشان‌دهنده تلاشی در مقیاس صنعتی برای بازسازی یا گسترش توان موشکی و پهپادی ایران است.
کانال ۱۲ اسرائیل نیز ۲۳ مهر گزارش داد بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد مراکز موشکی پارچین، خجیر و شاهرود همچنان به‌شدت آسیب‌دیده‌اند، اما در برخی مجموعه‌های زیرزمینی نشانه‌هایی از فعالیت و حفاری تونل‌های جدید دیده می‌شود.
شبکه مالی پنهان و تسویه معاملات بدون انتقال ارز
بر اساس اسناد بررسی‌شده، در ۹۷ درصد محموله‌های مورد مطالعه رویترز، معاملات با عنوان «بدون انتقال ارز» تسویه شده‌اند.
در این روش، واسطه‌های مورد اعتماد با استفاده از منابع مالی موجود در بانک‌های خارجی، کالاها را خریداری کرده و به ایران می‌فرستند.
میعاد ملکی، مقام ارشد سابق وزارت خزانه‌داری آمریکا که در طراحی تحریم‌های ایران مشارکت داشته، این شبکه را شریان حیاتی تامین تجهیزات نظامی جمهوری اسلامی توصیف کرد که امکان استفاده از درآمد فروش نفت تحریم‌شده برای خرید این تجهیزات را فراهم می‌کند.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، چهارم آبان در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال محاصره جمهوری اسلامی را «کاملا نفوذناپذیر» توصیف کرد و گفت بسیاری از واسطه‌های مالی دیگر حاضر به بازگرداندن پول حکومت نیستند.
ملکی نیز در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال گفت جمهوری اسلامی همچنان از رمزارزها و مسیرهای زمینی برای دور زدن تحریم‌ها استفاده می‌کند، اما این روش‌ها پرهزینه‌اند و نمی‌توانند جایگزین تجارت دریایی و هوایی شوند.
اسناد بانک سپه نشان می‌دهد در پایان سال ۲۰۲۴، موجودی حساب‌های ارزی ۳۶ نهاد از این شبکه حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار و موجودی حساب‌های ریالی سایر نهادها معادل حدود یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار بوده است.
نوام بینستوک، اقتصاددان و تحلیلگر ارشد شرکت ۲۴۰ آنالیتیکس که نخستین بار الگوی مشترک نام‌گذاری این نهادها را شناسایی کرد، حجم منابع مالی آنها را چشمگیر توصیف کرد.
رویترز همچنین دریافت شماره تلفن‌های ثبت‌شده برای ۹۱ نهاد از این شبکه، در سوابق مربوط به کارکنان سپاه پاسداران در بانک سپه نیز وجود دارد.
در میان این افراد، دست‌کم دو فرمانده هستند که آمریکا آنها را به نقض حقوق معترضان غیرنظامی متهم کرده است.
ادامه واردات در دوران جنگ
تحقیق رویترز نشان می‌دهد واردات تجهیزات نظامی حتی پس از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ متوقف نشده است.
ارزش ماهانه واردات نهاد «MOD 346428» در مارس ۲۰۲۶ با کاهش ۴۷ درصدی نسبت به ماه قبل به ۵۴ میلیون دلار رسید، اما در ماه مه دوباره به ۷۷ میلیون دلار افزایش یافت.
پیش از آغاز جنگ در فوریه ۲۰۲۶،، محموله‌هایی شامل ۹۳ تن تیتانیوم خام، ۲۶۸ تن نیتروسلولز و ۲۷۶ تن مواد شیمیایی دیگر با مبدا چین و کدهای گمرکی مرتبط با ترکیبات مورد استفاده در سوخت موشک و مواد منفجره وارد ایران شد.
در ژوئن نیز آخرین محموله از پنج محموله چاشنی انفجاری با مبدا روسیه، به ارزش یک میلیون و ۹۰۰ هزار دلار، وارد ایران شد. ارزش مجموع این پنج محموله از ابتدای سال ۲۰۲۵، هفت میلیون و ۶۰۰ هزار دلار بوده است.
رویترز همچنین گزارش داد از زمان آغاز جنگ، کالاهایی به ارزش ۲۷ میلیون دلار با مبدا ثبت‌شده امارات متحده عربی وارد ایران شده‌اند.
وزارت امور خارجه چین در پاسخ به رویترز اعلام کرد از این موضوع اطلاعی ندارد و با مرتبط دانستن جنگ منطقه‌ای به چین مخالفت کرد.
وزارت دفاع روسیه، کاخ سفید و فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
وال‌استریت ژورنال دوم مهر گزارش داد پروازهای باری چین به یکی از مسیرهای اصلی تامین قطعات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی تبدیل شده‌اند.
فایننشال‌تایمز نیز ۱۰ شهریور فاش کرد روسیه در قالب برنامه‌ای محرمانه به تهران برای توسعه موشک‌های کروز مافوق صوت کمک کرده است.
کامیون‌های اروپایی و ارتباط محموله‌های شیمیایی با انفجار بندرعباس
اسناد واردات نشان می‌دهد نهاد «MOD 346428» علاوه بر مواد شیمیایی و قطعات صنعتی، از ژانویه ۲۰۲۵ تا ژوئن ۲۰۲۶، تعداد ۴۳۵ کامیون ساخت شرکت ایتالیایی ایویکو وارد کرده است.
رویترز سه دستگاه از این کامیون‌ها را در محوطه گمرکی حومه تهران شناسایی و شماره شناسایی آنها را با اسناد واردات تطبیق داده است.
این خبرگزاری همچنین اسنادی از خرید شش کامیون ایویکو در سال ۲۰۲۲ به دست یک فروشنده ایرانی ساکن ایتالیا به دست آورده که نشان می‌دهد این خودروها از طریق یک شرکت واسطه در دبی به ایران منتقل شدند و مقصد نهایی آنها شرکت «صحرا تندر» بوده است.
این شرکت در سال ۲۰۲۴ به‌دلیل مشارکت در تامین پهپاد برای روسیه از سوی آمریکا تحریم شد.
شرکت ایویکو اعلام کرد سابقه‌ای از فروش سال ۲۰۲۲ به فروشنده ایرانی ندارد، بر صادرات خودروهایش به دست اشخاص ثالث کنترل مستقیم ندارد و برای جلوگیری از استفاده نظامی از محصولاتش محدودیت‌های قراردادی اعمال می‌کند.
رویترز همچنین به واردات هزاران خودرو تویوتا، از جمله هایلوکس و لندکروزر، اشاره کرد که می‌توانند برای حمل و نصب سلاح‌های سنگین به کار گرفته شوند.
شرکت تویوتا اعلام کرد هیچ فعالیت تجاری در ایران ندارد و از خریدهای شناسایی‌شده در تحقیق رویترز اطلاعی نداشته است.
بخش دیگری از تحقیق به واردات ۸۸۶ تن مواد شیمیایی با مبدا ثبت‌شده چین به بندرعباس در فاصله ژانویه تا آوریل ۲۰۲۵ مربوط می‌شود.
سه روز پس از ورود آخرین محموله ۷۵ تنی، در ششم اردیبهشت ۱۴۰۴ انفجار بزرگی در بندر رجایی رخ داد که دست‌کم ۷۰ کشته و بیش از هزار و ۲۰۰ زخمی بر جای گذاشت.
دو فرد مطلع به رویترز گفتند انفجار در اثر آتش گرفتن سدیم پرکلرات در کانتینرهای بندر رجایی رخ داده است. با این حال، رویترز نتوانسته تایید کند که این محموله ۷۵ تنی، عامل انفجار بوده است.
ارتباط شبکه با سرکوب اعتراضات
تحقیق رویترز نشان می‌دهد برخی از نهادهای شماره‌دار، علاوه بر واردات تجهیزات نظامی، با بنیادهای حکومتی و فرماندهان سپاه نیز ارتباط دارند.
اسناد نشان می‌دهد «بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس» در سال ۲۰۱۷ چهار محموله تجهیزات الکترونیکی و دستگاه‌های سرمایشی از طریق نهاد «MOD 346428» دریافت کرده است. کاربرد نهایی این تجهیزات مشخص نیست.
حسن شاهوارپور نجف‌آبادی، فرمانده قرارگاه «ولی‌عصر» سپاه در خوزستان، از جمله فرماندهان ارشد سپاه مرتبط با این بنیاد است که آمریکا او را به‌دلیل نقش نیروهای تحت فرمانش در سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تحریم کرد.
بر اساس سندی مربوط به سال ۲۰۲۱، شاهوارپور درخواست اختصاص ۵۰ میلیارد ریال برای ساخت یک ساختمان جدید سپاه را مطرح کرده بود و شماره حساب معرفی‌شده برای دریافت این پول به نهاد «MOD 424000» تعلق داشت.
بر اساس اسناد تحریمی آمریکا، نیروهای تحت فرمان شاهوارپور در جریان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ دست‌کم ۱۰۰ نفر را در ماهشهر کشتند.
دو فعال حقوق بشر به رویترز گفتند نیروهای تحت فرمان شاهوارپور در سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در خوزستان مشارکت داشتند و نام ۴۶ کشته را ثبت کرده‌اند که بیشترشان در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی جان باختند.
رویترز همچنین گزارش داد تصاویر منتشرشده از رژه نیروهای سپاه در خوزستان، یک خودرو تویوتا توندرا را نشان می‌دهد که حامل پهپاد شاهد صورتی‌رنگ بوده است.
سخنگوی وزارت خزانه‌داری آمریکا در واکنش به یافته‌های رویترز اعلام کرد واشینگتن شریان‌های اقتصادی جمهوری اسلامی را قطع کرده و همچنان برای جلوگیری از دور زدن تحریم‌ها اقدام می‌کند.
رویترز نوشت با وجود تحریم‌های گسترده علیه ساختار نظامی جمهوری اسلامی، شواهدی نیافته که نشان دهد نهادهای شماره‌دار شناسایی‌شده در اسناد، به‌طور مشخص از سوی دولت‌های غربی تحریم شده‌اند.
هیچ‌یک از نهادهای دولتی و شرکت‌های ایرانی که رویترز با آنها تماس گرفت، از جمله نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل در ژنو و نهاد ریاست‌جمهوری، به پرسش‌های این خبرگزاری پاسخ ندادند.
با وجود تداوم درگیری‌ها در خاورمیانه و اختلال در عرضه نفت، افزایش امیدها به ازسرگیری مذاکرات صلح برای پایان دادن به جنگ ایران باعث کاهش قیمت جهانی نفت شد و بخشی از رشد روز گذشته آن را خنثی کرد.
بهای معاملات آتی نفت خام برنت صبح پنج‌شنبه هفتم آبان، با یک دلار و ۲۰ سنت کاهش، معادل ۱.۰۴ درصد، به ۱۱۴ دلار و ۱۲ سنت در هر بشکه رسید.
قیمت نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با یک دلار و ۳۳ سنت کاهش، معادل ۱.۲۹ درصد، به ۱۰۱ دلار و ۴۵ سنت در هر بشکه رسید.
قیمت نفت برنت ششم آبان ۱.۳ درصد و نفت خام آمریکا سه درصد افزایش یافته بود.
دولت بریتانیا ششم آبان اعلام کرد برای کاهش فشار ناشی از افزایش قیمت انرژی در پی جنگ جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل، به ۲۰ میلیون خانوار واجد شرایط ۱۰۰ پوند کمک مالی پرداخت می‌کند و کاهش مالیات بر ارزش افزوده برق را تا ژوییه ۲۰۲۷ تمدید خواهد کرد.
امید به مذاکرات صلح و نگرانی از حملات منطقه‌ای
وال‌استریت ژورنال ششم آبان به نقل از مقام‌های آمریکایی و منابع آگاه گزارش داد جی‌دی ونس، معاون رییس‌جمهوری آمریکا، برای احیای مذاکرات صلح نامه‌ای به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، فرستاده است.
با این حال، دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، گزارش‌ها درباره دستور او به ونس برای آغاز مذاکرات صلح با جمهوری اسلامی را تکذیب کرد و گفت تماس ونس با مقام‌های حکومت ایران درباره «تامین تجهیزات پزشکی» برای افراد نیازمند بوده است.
یوکی تاکاشیما، اقتصاددان موسسه مالی نومورا، گفت انتظار برای ازسرگیری مذاکرات صلح باعث افزایش فشار فروش در بازار نفت شده است، اما کاهش قیمت‌ها همچنان محدود مانده است.
این در حالی است که تشدید حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی و نگرانی از احتمال حمله آمریکا به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان، از عوامل محدودکننده کاهش قیمت نفت هستند.
آسوشیتدپرس ششم آبان به نقل از دو دیپلمات گزارش داد آمریکا از متحدان منطقه‌ای خود خواسته برای حملات احتمالی به جمهوری اسلامی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای و واکنش تلافی‌جویانه تهران، از جمله علیه تاسیسات انرژی و زیرساخت‌های حیاتی، آماده باشند.
در همین حال، یک مقام آگاه از مذاکرات گفت میانجی‌های قطری پیش‌نویس توافق تازه‌ای برای پایان دادن به جنگ به تهران ارائه کرده‌اند، اما یک مقام ارشد حکومت ایران آن را مجموعه‌ای از ایده‌های غیرقابل قبول دانسته که در حد یک پیشنهاد نیست.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ششم آبان اعلام کرد تهران همچنان به دیپلماسی فرصت می‌دهد و در صورت پذیرش طرح هفت‌روزه ایران، امکان تکمیل آن در کمتر از یک هفته وجود دارد.
ائتلاف به رهبری عربستان سعودی که با حوثی‌ها در یمن می‌جنگد، هفتم آبان اعلام کرد یک موشک بالستیک شلیک‌شده از سوی این گروه به سمت منطقه شرقی عربستان را منهدم کرده است.
نیروهای دولت یمن نیز ششم آبان از حمله موشکی حوثی‌ها به فرودگاه عدن خبر دادند.
این حمله یک روز پس از آن صورت گرفت که حوثی‌ها اعلام کردند بزرگ‌ترین پالایشگاه نفت عربستان سعودی را با موشک هدف قرار دادند.
مقام‌های عربستان سعودی حمله به این پالایشگاه با ظرفیت پالایش روزانه ۵۵۰ هزار بشکه نفت را بلافاصله تایید نکردند.
افزایش تولید روسیه و تغییر ذخایر نفت آمریکا
انتظار افزایش تولید نفت خام و گازوئیل روسیه فشار بیشتری برای کاهش قیمت نفت ایجاد کرده است.
تحلیلگران جی‌پی مورگان نوشتند از زمان حمله ۲۳ مهر به پالایشگاه ریازان، حمله دیگری به زیرساخت‌های پالایشی روسیه به ثبت نرسیده است.
به گفته آنها، حجم نفت پالایش‌شده در این کشور طی هفته گذشته روزانه ۳۵۰ هزار بشکه افزایش یافته و به چهار میلیون بشکه در روز رسیده است.
تحلیلگران معتقدند افزایش فعالیت پالایشگاه‌ها می‌تواند تولید نفت خام روسیه را بالا ببرد، اما لزوما به افزایش صادرات نفت منجر نخواهد شد.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا ششم آبان اعلام کرد ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به اول آبان، برخلاف انتظار تحلیلگران برای افزایش ۱۵ هزار بشکه‌ای، ۱.۹ میلیون بشکه کاهش یافت.
در مقابل، ذخایر بنزین آمریکا برخلاف پیش‌بینی کاهش ۹۰۰ هزار بشکه‌ای، ۳.۹ میلیون بشکه افزایش یافت.
آسوشیتدپرس به نقل از دو دیپلمات مطلع گزارش داد آمریکا از متحدان منطقه‌ای خود خواسته برای حملات احتمالی به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای و واکنش تلافی‌جویانه تهران آماده باشند. به گفته این منابع، ترامپ هنوز تصمیم نهایی نگرفته است.
این دو دیپلمات که به شرط ناشناس‌ماندن صحبت کردند، گفتند دیپلمات‌ها و مقام‌های دفاعی آمریکا هشدارها را به چند کشور خاورمیانه و متحدان منطقه‌ای منتقل کرده‌اند. کاخ سفید و مقام‌های آمریکایی از اظهارنظر درباره این گزارش خودداری کردند.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در روزهای اخیر بارها از احتمال اقدام نظامی تازه پس از انتخابات سوم نوامبر سخن گفته است؛ اظهاراتی که نگرانی از بازگشت به عملیات گسترده نظامی را در منطقه افزایش داده است.
تاسیسات انرژی ممکن است هدف حملات تلافی‌جویانه قرار گیرند
به گفته منابع آسوشیتدپرس، واشینگتن به متحدانش اطلاع داده دور تازه عملیات ممکن است چند روز طول بکشد. با این حال، مقام‌های منطقه نگران‌اند واکنش حکومت ایران و گروه‌های نیابتی آن، درگیری را طولانی‌تر کند.
مقام‌های آمریکایی از متحدان خود خواسته‌اند برای احتمال حملات تلافی‌جویانه به تاسیسات انرژی و دیگر زیرساخت‌های حیاتی، اقدامات احتیاطی انجام دهند.
این هشدارها در شرایطی مطرح شده که دامنه درگیری‌های منطقه‌ای گسترش یافته است. به نوشته آسوشیتدپرس، حوثی‌های مورد حمایت حکومت ایران به زیرساخت‌های نفتی و فرودگاه‌های عربستان سعودی حمله کرده‌اند و ائتلاف به رهبری ریاض نیز حملات مرگباری به مناطق تحت کنترل این گروه در یمن انجام داده است.
آمریکا حضور نظامی خود را تقویت کرده است
هنوز روشن نیست ارتش آمریکا چه مدت پس از انتخابات برای ازسرگیری احتمالی حملات آماده خواهد بود. طبق این گزارش، آمریکا از اوایل سپتامبر تاکنون حمله‌ای علیه جمهوری اسلامی انجام نداده است.
پنتاگون اواخر ماه گذشته میلادی ناو هواپیمابر «تئودور روزولت» را همراه با چند شناور آبی‌خاکی حامل تفنگداران دریایی، در مجموع با حدود ۹ هزار نیروی نظامی، از سن‌دیگو به خلیج فارس اعزام کرد.
یک مقام آمریکایی پیش‌تر گفته بود این اعزام می‌تواند شمار نیروهای نیروی دریایی و تفنگداران دریایی آمریکا در منطقه را به بیش از ۲۰ هزار نفر برساند؛ حضوری همراه با صدها هواپیما که در دو دهه گذشته تنها چند بار در چنین ابعادی شکل گرفته است.
تهران و ابوظبی بر ادامه دیپلماسی تاکید کردند
هم‌زمان با هشدارهای نظامی، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، چهارشنبه ششم آبان گفت تهران همچنان به دیپلماسی فرصت می‌دهد و با میانجی‌ها برای بررسی ایده‌های مطرح‌شده در پیشنهاد ماه گذشته خود همکاری می‌کند.
ترامپ آن پیشنهاد را رد کرده بود، اما به نوشته آسوشیتدپرس، مقام‌های ایرانی همچنان خواهان استفاده از آن به‌عنوان مبنای بازگشت به آتش‌بس هستند.
وزارت خارجه امارات متحده عربی نیز از طرف‌ها خواست خردمندانه عمل کنند و برای مهار تنش‌ها و جلوگیری از بازگشت به عملیات تمام‌عیار، راه‌حل‌های سیاسی را دنبال کنند.
هزینه جنگ به ۴۷ میلیارد دلار رسیده است
احتمال ازسرگیری حملات در آستانه انتخاباتی مطرح شده که جنگ و پیامدهای اقتصادی آن بر کارزار جمهوری‌خواهان سنگینی می‌کند. افزایش قیمت بنزین و دیگر هزینه‌ها، جلب حمایت رای‌دهندگان را برای نامزدهای این حزب دشوار کرده است.
بر اساس تازه‌ترین برآورد پنتاگون که به کنگره ارائه شده، هزینه جنگ ایران برای مالیات‌دهندگان آمریکایی به ۴۷ میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار رسیده است.
ترامپ در سخنرانی‌های انتخاباتی، هم از نزدیک‌بودن پایان جنگ گفته و هم احتمال بمباران دوباره پس از رای‌گیری را مطرح کرده است. او سه‌شنبه پنجم آبان در تگزاس گفت این درگیری هشت‌ماهه ممکن است ظرف «یکی دو هفته» به‌طور قطعی پایان یابد و تاکید کرد نتیجه باید تضمین کند ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت.
در همین حال، جاناتان شانزر، مدیر اجرایی بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، به آسوشیتدپرس گفت نگرانی دیگری نیز وجود دارد: اگر تهران حمله آمریکا را قریب‌الوقوع بداند، ممکن است پیش از انتخابات دست به اقدامی تحریک‌آمیز بزند تا ابتکار عمل را به دست بگیرد.
