مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در بیانیه‌ای به مناسبت سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران، هر‌گونه «امتیاز دادن» به واشینگتن را رد کرد و درباره امید بستن به تغییرات حزبی در ایالات متحده هشدار داد.
این بیانیه چهارشنبه ۱۳ آبان هم‌زمان با مذاکرات تهران و واشینگتن و یک روز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا منتشر شد؛ رقابتی که در آن دموکرات‌ها اکثریت هر دو مجلس نمایندگان و سنا را به دست آوردند.
خامنه‌ای نوشت: «اگر هنوز کسانی هستند که اندک امیدی به تغییر رفتار یا جابه‌جایی‌های حزبی و جناحی در نظام سلطه دارند و یا تصور می‌کنند با امتیاز دادن به آمریکا می‌توانند او را از دشمنی با ملت ایران منصرف کنند، سخت در اشتباه‌اند.»
رهبر دیده نشده جمهوری اسلامی افزود «کمترین گرایش تسلیم‌آمیز» در برابر ایالات متحده، این کشور را به سوی «زیاده‌خواهی بیشتر و جنگ‌ها و جسارت‌های بعدی» سوق خواهد داد.
او با تکرار تهدیدهای پیشین خود هشدار داد حمله دوباره به حکومت ایران با پاسخی «بسیار وسیع‌تر» روبه‌رو خواهد شد.
پیش‌تر در ۱۲ آبان، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، پاسخ آمریکا به خواسته‌های حکومت ایران را «قانع‌کننده» ندانست و بازگشایی تنگه هرمز را منوط به تحقق شروط تهران کرد.
این مواضع در شرایطی مطرح می‌شود که چشم‌انداز مذاکرات تهران و واشینگتن در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی بالا گرفته است.
انتقاد از مواضع کشورهای منطقه
رهبر جمهوری اسلامی در ادامه بیانیه خود، بدون نام بردن از کشورهای عربی منطقه، حکومت‌های هم‌پیمان ایالات متحده را «دست‌نشانده» خواند و همکاری آنها با واشینگتن را هدف انتقاد قرار داد.
خامنه‌ای نوشت تحولات خلیج فارس و تنگه هرمز «افسانه شکست‌ناپذیری آمریکا» را باطل کرده و «بی‌وفایی و عجز قدرت‌های بزرگ در دفاع از حکومت‌های دست‌نشانده‌شان» را آشکار ساخته است.
او افزود مردم آمریکا و «حکومت‌های دست‌نشانده» هزینه‌های «محاسبات غلط و توهمات استکباری» را می‌پردازند.
مقام‌های جمهوری اسلامی در حالی بر شدت لفاظی‌های تهدیدآمیز خود افزوده‌اند که تداوم تحریم‌ها و تشدید بحران معیشتی، توان اقتصادی مردم ایران را تحلیل برده و سفره‌های آنان را هر روز کوچک‌تر کرده است.
هم‌زمان، بلاتکلیفی درباره آینده نیز فشار روانی سنگینی بر جامعه وارد آورده است. با این حال، مقام‌های حکومت همچنان بر ادامه سیاست خارجی خود، به‌ویژه رویارویی با آمریکا و اسرائیل، پافشاری می‌کنند.
علی‌رضا آقایوسفی، رییس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور، سوم آبان درباره نزدیک شدن جامعه ایران به وضعیت اضطراری در حوزه سلامت روان و آسیب‌های اجتماعی هشدار داد و اعلام کرد بلاتکلیفی ناشی از شرایط «نه جنگ و نه صلح» فشار شدیدی بر مردم وارد می‌کند.
مجتبی خامنه‌ای ۵۷ ساله، پس از کشته شدن علی خامنه‌ای، دیکتاتور پیشین ایران، در آغاز کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴، به‌عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی منصوب شد.
او از آن زمان، در هیچ مراسم یا مکان عمومی حاضر نشده و هیچ پیام صوتی یا تصویری منتشر نکرده است. پیام‌های منتسب به او تنها به‌صورت مکتوب منتشر می‌شوند.
از اتهام‌زنی به حکومت پهلوی تا ستایش گروه‌های نیابتی
خامنه‌ای واشینگتن را به تلاش برای «غارت دارایی‌های ملت ایران» در دوران پهلوی متهم کرد و نوشت مقام‌های آمریکایی «با تاسیس ساواک و مسلط ساختن فضای سنگین امنیتی بر جامعه، دست حکومت جائر آن زمان را برای اقدام به سرکوب هر حرکت معترضانه‌ای بازتر کردند».
او در راستای سخنان دیگر مقام‌های جمهوری اسلامی که پس از دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه به هویت ملی و تاریخ ایران متوسل شده‌اند، ایالات متحده را به تلاش برای «نابودی تمدن اصیل و کهن ایران» و «فروپاشی نظام» متهم کرد.
خامنه‌ای در حالی از «فضای سنگین امنیتی» دوران پهلوی سخن می‌گوید که جمهوری اسلامی از زمان استقرار خود در سال ۵۷، بارها اعتراضات مردمی را با کشتار و سرکوب گسترده پاسخ داده است.
اعدام زندانیان سیاسی و معترضان، یکی از ابزارهای سرکوبگرانه حکومت است. در تازه‌ترین مورد، جمهوری اسلامی ۱۲ آبان امیرحسین ملکی و امیرحسین ابراهیمی، دو تن از معترضان خیزش دی‌ماه، را اعدام کرد.
خامنه‌ای همچنین از «حماسه‌سازی‌های» جبهه مقاومت «از فلسطین و لبنان تا عراق و یمن» تمجید کرد و آن را نشانه «وحدت ساحات جبهه حق» دانست.
«جبهه مقاومت» عنوانی است که مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی برای گروه‌های مسلح مورد حمایت تهران، از جمله حماس، حزب‌الله لبنان، حشد شعبی عراق و حوثی‌های یمن، به کار می‌برند.
مقام‌های حکومت ایران در ماه‌های اخیر بارها بر تداوم حمایت از گروه‌های نیابتی تاکید کرده‌اند.
رویترز ۱۵ مهر گزارش داد حزب‌الله به‌تازگی ۲۰۰ میلیون دلار از جمهوری اسلامی دریافت کرده است. این خبرگزاری چهارم آبان نوشت حزب‌الله با کمک مالی حکومت ایران برای جنگ احتمالی تازه با اسرائیل آماده می‌شود.
ادامه کمک‌های مالی و تسلیحاتی به گروه‌های نیابتی در سال‌های گذشته با اعتراض گسترده ایرانیان روبه‌رو بوده است؛ آن هم در شرایطی که بحران معیشت، تورم و بیکاری، گذران زندگی را برای آنان دشوارتر کرده است.
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، واکنش‌های متفاوتی در میان مخاطبان ایران‌اینترنشنال برانگیخت. برخی از تعلل دونالد ترامپ در قبال جمهوری اسلامی و بلاتکلیفی طولانی او گفتند. گروهی دیگر معتقدند تغییر اکثریت کنگره به معنای پایان اختیار او برای اقدام نظامی نیست.
در انتخابات ۱۲ آبان، دموکرات‌ها پس از دو سال، کنترل مجلس نمایندگان و سنا را از جمهوری‌خواهان پس گرفتند.
این انتخابات اختیارات ریاست‌جمهوری ترامپ را در دو سال باقی مانده حضورش در کاخ سفید تغییر نمی‌دهد اما بر تصمیم‌گیری‌ها و اقدامات او بی‌تاثیر نخواهد بود.
یکی از مخاطبان خطاب به مقام‌های جمهوری اسلامی نوشت: «خوشحالی زودهنگام نداشته باشید. یک ترامپ عصبانی برای شما بسیار مهلک‌تر از یک ترامپ خوشحال است.»
هشدار به خوشحالی «زودهنگام» جمهوری اسلامی
در حالی که مقامات و حامیان جمهوری اسلامی در تلاشند تا این نتایج را به عنوان یک پیروزی برای خود و نشانه‌ای از شکست سیاست‌های دولت ترامپ تفسیر کنند، نگاهی به پیام‌های شهروندان نشان می‌دهد دیدگاه مردم ایران بسیار متفاوت، همراه با نگرانی‌های عمیق است.
بسیاری از مخاطبان این خوشحالی را «زودهنگام» و ناشی از درک نادرست از ساختار قدرت در آمریکا خواندند.
یک کاربر نوشت: «مقام‌های جمهوری اسلامی طوری دارند رجز می‌خوانند که انگار نمی‌دانند ترامپ هنوز دو سال دیگر بر سر کار است. و حتی همین زمان برای اتمام کار کافی است.»
شهروند دیگری اشاره کرد انتخابات کنگره الزاما تاثیر مستقیمی در حمله به جمهوری اسلامی ندارد؛ چون ترامپ می‌تواند با وتو کردن مخالفت‌ها در کنگره، کماکان عملیات نظامی را اجرا کند.
دوره کنگره جدید از سوم ژانویه ۲۰۲۷ آغاز می‌شود. ترامپ گفته بود در صورت پیروزی دموکرات‌ها، ممکن است آن‌قدر از حق وتوی مصوبات کنگره استفاده کند که به «آقای وتو» تبدیل شود.
ایران‌اینترنشنال پیش‌تر در گزارشی درباره پیامدهای انتخابات توضیح داد که اکثریت دموکرات‌ها می‌تواند نظارت بر دولت و محدودیت‌های بودجه‌ای جنگ را افزایش دهد، اما عبور از وتوی رییس‌جمهوری به رای دو-سوم اعضای حاضر و رای‌دهنده در هر دو مجلس نیاز دارد.
انتقاد از سیاست‌های مماشات‌گرایانه ترامپ
بخش قابل توجهی از پیام‌ها حاوی انتقاد از عملکرد ترامپ در قبال جمهوری اسلامی است.
برخی بر این باورند که ترامپ با اتخاذ سیاست‌های نامشخص میان مذاکره، فشار اقتصادی و اقدام نظامی، نتوانست به وعده‌های خود عمل کند و فرصت پایان دادن به جنگ و تغییر حکومت ایران را از بین برد.
شهروندی نوشت: «ترامپ آن‌قدر این وضعیت بلاتکلیف را ادامه داد و یک روز از جنگ و روز دیگر از مذاکره گفت که فرصت سرنگونی جمهوری اسلامی را از دست داد و موقعیتی را که می‌توانست برایش پیروزی باشد، به شکست تبدیل کرد.»
مخاطب دیگری گفت ترامپ با این همه «مماشات»، فقط به جمهوری اسلامی فرصت داد وقت‌کشی کند، پشت دیپلماسی پنهان شود و از حملات اسرائیل در امان بماند.
برخی این رویکرد را با عباراتی مانند «بازی موش و گربه» و «استراتژی یکی به نعل و یکی به میخ» توصیف کردند.
ترامپ ۱۱ آبان، در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، اعلام کرد برای ازسرگیری جنگ عجله ندارد و می‌خواهد با ادامه فشار اقتصادی، تهران را به پذیرش توافق وادار کند.
او تاکید کرد در صورت شکست مذاکرات، گزینه نظامی همچنان روی میز خواهد بود.
یکی از مخاطبان در واکنش به این رویکرد گفت ترامپ تصور می‌کند فشار اقتصادی، مردم ایران را به خیابان‌ها می‌کشاند، در حالی که شهروندان علاوه بر مشکلات معیشتی، با سرکوب مسلحانه مواجه هستند.
شهروندی، ترامپ را مسئول از دست رفتن فرصت ادامه حملات پس از کشته شدن علی خامنه‌ای دانست و کاربر دیگری گفت رییس‌جمهوری آمریکا با جلوگیری از ادامه عملیات اسرائیل، روند سرنگونی را متوقف کرد.
برخی شهروندان با اشاره به ادامه اعدام‌ها، فشارهای اقتصادی و تهدید زیرساخت‌های حیاتی ایران، سیاست ترامپ را ناکارآمد توصیف کردند.
آیا پیروزی دموکرات‌ها دست ترامپ را می‌بندد؟
در میان نگرانی‌ها از این تعلیق طولانی، پیام‌هایی نیز وجود دارند که با استناد به نمونه‌های تاریخی، نشان می‌دهند کنترل کنگره از سوی دموکرات‌ها لزوما مانع از اقدامات نظامی و فشارهای دولت ترامپ بر تهران نخواهد شد.
برخی شهروندان در همین زمینه به تاریخ ارجاع داده‌اند؛ یک کاربر فهرستی از جنگ‌های آمریکا را ارائه کرد که در زمان تسلط حزب مخالف بر کنگره ادامه یافته است.
تداوم جنگ ویتنام و گسترش آن به کامبوج در دوره ریچارد نیکسون، جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ و دوره جورج بوش پدر، عملیات نظامی علیه داعش و عملیات لیبی در دوره باراک اوباما، از جمله این موارد هستند.
جنگ‌های افغانستان و عراق در دوره جورج بوش پسر نیز نمونه‌هایی از این مثال هستند.
از سال ۲۰۰۷ تا پایان ریاست‌جمهوری بوش در سال ۲۰۰۹، هر دو مجلس در اختیار دموکرات‌ها بود اما جنگ‌ها ادامه یافتند.
درگذشت حمید علیدوستی، پدر ترانه علیدوستی، و حملاتی که هم‌زمان با مراسم تشییع و خاکسپاری او متوجه این بازیگر شد، بار دیگر یکی از تاریک‌ترین وجوه فضای مجازی را به نمایش گذاشت: سایبربولی و خشونتی که بخشی از کاربران دیگر در آن هیچ مرز اخلاقی و انسانی‌ای نمی‌شناسند.
تلخ است که حتی لحظات سوگواری یک انسان نیز از حملات کسانی که اختلاف سیاسی را به خصومت شخصی تبدیل کرده‌اند، در امان نیست.
ترانه علیدوستی، فارغ از هر موضع سیاسی و دیدگاهی که ممکن است با آن موافق یا مخالف باشیم، در این لحظه پیش از هر چیز دختری است که پدرش را از دست داده است.
آیا برای درک این واقعیت باید با تمام مواضع سیاسی او موافق باشیم؟
در فرهنگ ایرانی، احترام به خانواده و بازماندگان کسی که عزیزی از دست داده، همواره بخشی از قواعد ابتدایی همزیستی اجتماعی بوده است؛ هرچند این حرمت همیشه و در مورد همه رعایت نشده، به‌ویژه وقتی پای وابستگان به ساختار قدرت یا مخالفان حکومت در میان بوده است.
با این‌حال، اختلاف سیاسی نباید بهانه‌ای برای عبور از ابتدایی‌ترین مرزهای انسانی باشد.
این حملات محدود به ترانه علیدوستی نیست و طی سال‌های اخیر، افراد متعددی از طیف‌های سیاسی و اجتماعی مختلف هدف توهین، تهدید و تخریب قرار گرفته‌اند.
مساله دیگر صرفا اختلاف نظر نیست؛ شکل‌گیری فرهنگی است که در آن فحاشی و آزار روانی به ابزاری برای وادار کردن دیگران به سکوت یا همسویی تبدیل می‌شود.
سایبربولی؛ فراتر از چند کامنت توهین‌آمیز
افراد در برابر آزار اینترنتی واکنش یکسانی ندارند. به‌طور تقریبی می‌توان سه نوع واکنش را در میان قربانیان مشاهده کرد: گروهی که چندان تحت تاثیر قرار نمی‌گیرند. گروهی که آسیب می‌بینند، اما با کمک توانایی‌های فردی و حمایت اطرافیان آثار آن را مدیریت می‌کنند و گروهی که فشار حملات به‌تدریج زندگی شخصی، اجتماعی یا حرفه‌ای آنان را مختل می‌کند.
برای گروه سوم، آزار مستمر و گروهی ممکن است به انزوا، افسردگی و بحران‌های جدی سلامت روان منجر شود و در موارد شدید، خطر خودآسیب‌رسانی را افزایش دهد. بنابراین، چیزی که برای یک کاربر چند کلمه در یک صفحه نمایش است، ممکن است برای فرد دیگری بخشی از فشاری فرساینده و مداوم باشد.
این مساله در جامعه‌ای مانند ایران که سال‌ها با سرکوب، بحران‌های سیاسی، فشار اقتصادی، جنگ و ترومای جمعی روبه‌رو بوده، اهمیت بیشتری دارد. جامعه‌ای با این حجم از خشم و آسیب، بیش از هر زمان دیگری به همدلی و بازسازی اعتماد اجتماعی نیاز دارد؛ نه اینکه شهروندان خشم و ناامیدی خود را به سمت یکدیگر تخلیه کنند.
در بخشی از فضای مجازی، به‌خصوص شبکه ایکس، موجی از برچسب‌زنی سیاسی، اتهام‌زنی بدون سند، فحاشی جنسیت‌زده و حتی تهدید به تجاوز و قتل به چشم می‌خورد. بدون داده‌های معتبر نمی‌توان ادعا کرد کاربران خارج از کشور بیش از کاربران داخل ایران در این رفتارها نقش دارند؛ اما شدت برخی برخوردها در این فضاها قابل تامل است.
همچنین نسبت دادن قطعی این حملات به یک جریان سیاسی مشخص یا یک عملیات سازمان‌یافته، بدون شواهد کافی، درست نیست و باید میان رفتار فردی کاربران، حملات هماهنگ و عملیات احتمالی سازمان‌یافته، تفاوت گذاشت.
جمهوری اسلامی و دیگر جریان‌های سیاسی نیز ممکن است از فضای دوقطبی و تخریب متقابل بهره‌برداری کنند، اما نکته اساسی این است که سایبربولی به هیچ گروه سیاسی خاصی تعلق ندارد و هر کسی، با هر عقیده‌ای، ممکن است قربانی آن شود.
ناشناس بودن به معنای بی‌مسئولیتی نیست
بخشی از مشکل به این تصور برمی‌گردد که اینترنت فضایی بدون مسئولیت است.
برخی کاربران تصور می‌کنند پشت صفحه نمایش می‌توان هر چیزی گفت و هیچ پیامدی متوجه آنها نخواهد شد؛ در حالی که ناشناس بودن یا استفاده از حساب کاربری مستعار، مسئولیت اخلاقی و در مواردی مسئولیت قانونی را از بین نمی‌برد.
البته هر انتقاد یا توهینی الزاما جرم نیست؛ اما تهدید جدی، آزار مستمر، تعقیب اینترنتی و انتشار غیرمجاز اطلاعات خصوصی، بسته به قوانین کشورها و شرایط پرونده، می‌توانند قابل پیگرد باشند.
تجربه اروپا؛ قانون در کنار حمایت و آموزش
در بسیاری از کشورهای اروپایی، مقابله با آزار اینترنتی فقط به توصیه اخلاقی محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از مسیرهای قانونی، حمایتی و آموزشی برای قربانیان وجود دارد.
این ساز و کارها کامل نیستند و تضمین نمی‌کنند که هر شکایتی به نتیجه برسد، اما دست‌کم راه‌هایی برای درخواست کمک فراهم می‌کنند.
در بریتانیا، تهدید و آزار مستمر اینترنتی، بسته به شرایط، ممکن است تحت قوانین مربوط به harassment یا ارتباطات مخرب بررسی شود.
پلیس متروپولیتن راهنمای مشخصی درباره آزار در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده است.
افراد همچنین می‌توانند از طریق پلیس، خدمات حمایتی مانند The Cyber Helpline و در مسائل مرتبط با محیط کار از طریق مدیر، واحد منابع انسانی یا نهاد Acas کمک بگیرند.
قانون Online Safety Act 2023 نیز برای پلتفرم‌های مشمول، تعهداتی در زمینه ایمنی کاربران و مقابله با محتوای غیرقانونی ایجاد کرده است.
در آلمان، بسته به نوع رفتار، موادی از قانون کیفری درباره توهین، افترا، تهدید و تعقیب مستمر می‌توانند کاربرد داشته باشند.
سامانه‌های پلیس آنلاین (Onlinewache) در ایالت‌های مختلف امکان ثبت برخی گزارش‌ها و شکایت‌ها را فراهم می‌کنند. پلیس همچنین بر حفظ مستندات و مراجعه به مراجع رسمی در موارد جدی تاکید دارد.
نهادهایی مانند JUUUPORT و klicksafe نیز در زمینه آموزش و پیشگیری فعالیت می‌کنند.
در فرانسه، سرویس ۳۰۱۸ به‌صورت رایگان و محرمانه، هفت روز هفته از ساعت ۹ تا ۲۳، به کودکان و نوجوانان قربانی آزار دیجیتال کمک می‌کند.
وب‌سایت رسمی Service-Public نیز درباره نحوه گزارش آزار اینترنتی، مراجعه به پلیس یا دادستانی و درخواست حذف محتوای غیرقانونی، راهنمایی ارائه می‌دهد.
سامانه PHAROS هم برای گزارش برخی محتواهای غیرقانونی در اینترنت در نظر گرفته شده است.
این نمونه‌ها نشان می‌دهند مقابله با سایبربولی به ترکیبی از قانون، پلیس، حمایت روانی و حقوقی، آموزش عمومی و مسئولیت پلتفرم‌ها، نیاز دارد.
یکی از مشکلات جامعه ایرانی، چه در داخل و چه در خارج کشور، ناآگاهی از همین مسیرهای حمایتی است. بسیاری نمی‌دانند چگونه مستندات آزار را حفظ کنند، به کجا مراجعه کنند یا چطور از امکانات محل کار، دانشگاه و کشور محل اقامتشان کمک بگیرند.
اطلاع‌رسانی رسانه‌ها و انجمن‌های ایرانی درباره این حقوق می‌تواند بخشی از این خلأ را جبران کند.
اختلاف سیاسی، مجوز حذف انسانیت نیست
پرسش اصلی این است: چرا بخشی از خشم سیاسی جامعه به‌جای آن که متوجه ساختار قدرت و عاملان سرکوب شود، به سمت افرادی می‌رود که ممکن است خودشان نیز قربانی همان ساختار باشند؟
جمهوری اسلامی سال‌ها جامعه را با دو‌گانه «با ما» و «بر ما» تقسیم کرده است. آیا قرار است مخالفان این حکومت نیز همان منطق را در روابط اجتماعی خود بازتولید کنند؟ آیا می‌توان مدعی دفاع از آزادی، دموکراسی و حقوق بشر بود، اما برای کسانی که با ما هم‌نظر نیستند، حق برخورداری از کرامت انسانی قائل نشد؟
همبستگی اجتماعی به معنای یکسان فکر کردن نیست و ارزش واقعی آن زمانی آشکار می‌شود که بتوانیم در کنار کسی بایستیم که با او اختلاف نظر داریم، اما حقوق انسانی‌اش در حال نقض شدن است.
مسئولیت این وضعیت فقط بر عهده مهاجمان نیست. تماشاگران نیز در شکل‌گیری فرهنگ فضای مجازی نقش دارند. لازم نیست برای محکوم کردن آزار یک فرد، از تمام مواضع سیاسی او دفاع کنیم. گاهی کافی است به‌جای بازنشر تصاویر حاوی فحاشی و تهدید، خود رفتار را محکوم کنیم و از قربانی، حمایت انسانی نشان دهیم.
بازنشر مکرر محتوای آزارگرانه، حتی با نیت انتقاد، ممکن است دامنه انتشار آن را بیشتر کند.
جامعه ایرانی امروز بیش از هر زمان دیگری به بازسازی اعتماد و همبستگی نیاز دارد. باید پیش از آن که فضای اجتماعی ما از وضعیت خاکستری به سیاهی مطلق برسد، در برابر فرهنگ تخریب و ارعاب، فارغ از اینکه عاملان آن به کدام طیف سیاسی تعلق دارند، مرزبندی کنیم.
هیچ عقیده و هدف سیاسی‌ای نمی‌تواند توجیهی برای تهدید، تحقیر و آزار انسان‌ها باشد.
نباید به لمپن‌های فضای مجازی، از هر جریان و گرایشی که باشند، اجازه دهیم گفت‌وگو را به میدان عربده‌کشی و تخریب تبدیل کنند.
قرار نیست همه مثل هم فکر کنیم. قرار نیست همه یکدیگر را تایید کنیم. اما باید بر سر یک اصل توافق داشته باشیم: هیچ‌کس حق ندارد به بهانه اختلاف سیاسی، کرامت انسانی دیگری را لگدمال کند.
اگر قرار است فردای ایران متفاوت از امروز باشد، این تفاوت باید از همین امروز و از رفتار خود ما آغاز شود.
شش نفر از پرستاران بیمارستان فیاض‌بخش تهران در پی اعتراضات صنفی به یک سال حبس تعلیقی و شش ماه خدمات عام‌المنفعه محکوم شدند. حدود ۱۰۰ نفر از کارکنان نیز ابتدا اخراج شدند و بیشتر آنان با امضای تعهدنامه به کار بازگشتند. مزایای ماهانه ۱۰ تا ۱۲ پرستار نیز پرداخت نشد.
خبرگزاری ایلنا چهارشنبه ۱۳ آبان در گزارشی به نقل از پرستاران بیمارستان فیاض‌بخش نوشت اعتراضات صنفی مردادماه در این مرکز درمانی به تشکیل پرونده قضایی، برخورد نیروهای امنیتی و کسر مزایای شماری از کارکنان منجر شده است.
پرستاران این بیمارستان گفته‌اند بیش از یک سال برای افزایش حقوق، پرداخت مطالبات و بهبود شرایط کاری نامه‌نگاری کردند، اما بی‌نتیجه ماندن پیگیری‌ها به تجمعی سه‌روزه در مردادماه مقابل اورژانس بیمارستان انجامید.
به گفته کارکنان، این تجمع بدون شعار و تنش برگزار شد، اما چند روز بعد شش نفر از نمایندگان پرستاران به ساختمان مدیریت احضار شدند و نیروهای امنیتی آنان را از ساعت هشت صبح تا شش عصر بازجویی کردند.
یکی از پرستاران گفت در جریان این برخوردها، یکی از کارکنان بی‌هوشی اتاق عمل آسیب دید و پرستار دیگری به‌دلیل فشار عصبی و افزایش شدید فشار خون، پنج روز در بخش مراقبت‌های ویژه قلبی بستری شد.
تلفن‌های همراه هر شش نفر نیز ضبط شد و به گفته پرستاران، با گذشت حدود سه ماه، گوشی‌های دو نفر همچنان در توقیف است.
منابع آگاه ۱۲ شهریور به ایران‌اینترنشنال خبر داده بودند برای شماری از پرستاران معترض بیمارستان فیاض‌بخش پرونده قضایی تشکیل شده و دادگاه شش نفر برگزار شده است.
بر اساس اطلاعات آن زمان، یک پرستار تبرئه شده بود و پنج نفر دیگر با اتهام‌هایی از جمله «نشر اکاذیب» و «تشویش اذهان عمومی» روبه‌رو بودند.
احکام قضایی و برخورد با پرستاران معترض
به گفته یکی از پرستاران، دادگاه حکم یک سال حبس شش نفر از کارکنان بیمارستان را تعلیق کرد و برای هر کدام شش ماه خدمت در موسسات و مجامع عام‌المنفعه، به میزان یک روز در هفته، تعیین کرد.
او افزود به این افراد هشدار داده شده است در صورت اعتراض یا بروز درگیری در دوره تعلیق، پرونده آنان دوباره به جریان خواهد افتاد.
یکی دیگر از پرستاران به ایلنا گفت حدود ۱۰۰ نفر از کارکنان معترض اخراج شدند، اما پس از رسانه‌ای شدن موضوع، بیشتر آنان با امضای تعهدنامه‌ای مبنی بر خودداری از اعتراض دوباره به کار بازگشتند.
به گفته او، دو تا سه نفر از کارکنان از امضای تعهدنامه خودداری کردند و همکاری بیمارستان با آنان قطع شد.
پرستاران همچنین از پرداخت نشدن مزایای انگیزشی و کارانه حدود ۱۰ تا ۱۲ نفر از کارکنان معترض خبر دادند. مبالغ پرداخت‌نشده برای هر نفر بین ۱۶ تا ۲۸ میلیون تومان اعلام شده است.
یکی از کارکنان گفت این مبالغ پیش از صدور رای هیات تخلفات اداری و بدون اطلاع قبلی از پرداختی‌های آنان حذف شده و مسئولان بیمارستان نیز از ارائه ابلاغیه کتبی درباره این تصمیم خودداری کرده‌اند.
ایران‌اینترنشنال ۱۳ مرداد گزارش داد شماری از پرستاران معترض بیمارستان فیاض‌بخش با احکام تعلیق و پایان کار، ضرب‌وشتم و ضبط تلفن‌های همراه مواجه شده‌اند.
پرستاران این بیمارستان مردادماه در اعتراض به کمبود نیروی انسانی، مطالبات معوق و پایین بودن دستمزدها تجمع کردند و پس از آن، شماری از آنان با برخورد فیزیکی از سوی حراست بیمارستان، لغو قرارداد و تهدید مواجه شدند.
واکنش معاون درمان تامین اجتماعی تهران
علی شاه‌عباسی، معاون درمان اداره‌کل درمان تامین اجتماعی استان تهران، در گفت‌وگو با ایلنا تایید کرد هفت نفر از کارکنان به هیات تخلفات اداری معرفی شده‌اند، اما هنوز رایی برای آنان صادر نشده است.
او تشکیل دادگاه و صدور احکام قضایی را رد کرد و گفت مراجع امنیتی به موضوع ورود کرده‌اند. این در حالی است که ایلنا اعلام کرد تصاویر ابلاغیه‌های دادگاه انقلاب و احکام صادرشده برای شش نفر از کارکنان را در اختیار دارد.
شاه‌عباسی همچنین گفت نیروهای قراردادی پس از «اظهار ندامت» به کار بازگشته‌اند و هیچ‌کس به‌دلیل اعتراضات از کار کنار گذاشته نشده است.
به گفته او، مزایای پرداخت‌نشده کارکنان نیز در صورت تبرئه در هیات تخلفات اداری، پرداخت خواهد شد.
او پرستاران معترض را به تعطیل کردن کار و تشویق دیگران به ترک بخش‌ها متهم کرد، اما تایید کرد اعتراضات به تسریع بررسی مطالبات، اصلاح احکام کارگزینی و پرداخت تعرفه خدمات پرستاری منجر شده است.
پرستاران معترض در سال‌های گذشته بارها در پی برگزاری تحصن، اعتصاب و تجمع‌های صنفی در اعتراض به دستمزدهای پایین، اضافه‌کاری اجباری و مطالبات معوق، با تشکیل پرونده‌های قضایی و اداری، تعلیق و اخراج از کار روبه‌رو شده‌اند.
محمد شریفی‌مقدم، دبیرکل خانه پرستار، ۲۸ تیر از تشکیل پرونده‌های قضایی و اداری برای پرستاران به‌دلیل طرح مطالبات صنفی انتقاد کرد.
او بهمن ۱۴۰۴ از بازداشت شماری از پرستاران در تهران، اصفهان و دیگر شهرها خبر داده بود.
شکست نامزدهای مورد حمایت دونالد ترامپ در چهار رقابت سرنوشت‌ساز سنا، کنترل این مجلس را به دموکرات‌ها سپرد و انتقادها از نقش رییس‌جمهوری آمریکا در انتخاب نامزدهای جمهوری‌خواه و توانایی او برای جلب آرای عمومی را برانگیخت.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۱۳ آبان در گزارشی، از دست رفتن اکثریت جمهوری‌خواهان در سنا را بهای انتخاب‌های شخصی ترامپ توصیف کرد.
ترامپ از شهروندان آمریکایی خواسته بود در انتخابات میان‌دوره‌ای چنان رای دهند که گویی نام خود او نیز در برگه رای است. با این حال، حمایت او نتوانست نامزدهای منتخبش را به پیروزی برساند.
نامزدهای مورد حمایت او در کارولینای جنوبی، کارولینای شمالی، تگزاس و میشیگان همگی شکست خوردند؛ نتیجه‌ای که به نوشته رویترز، «محدودیت‌های قدرت سیاسی» ترامپ را آشکار کرد.
بر اساس این گزارش، ترامپ بیش از یک دهه حزب جمهوری‌خواه را حول جنبش «ماگا» بازسازی کرده، بر رقابت‌های مقدماتی تاثیر گذاشته و محافظه‌کارانی را که به باورش وفاداری کافی نداشتند یا با دیدگاه‌هایش همسو نبودند، کنار زده است.
رویترز افزود او بارها چهره‌های وفادار و همسو با خود را به سیاستمداران باسابقه‌ای که در ایالت‌هایشان پشتوانه سیاسی قوی و سابقه پیروزی در انتخابات داشتند، ترجیح داد.
ناکامی جمهوری‌خواهان با استقبال مقام‌ها و رسانه‌های حکومت ایران روبه‌رو شده است. محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «مردم آمریکا به جنگ نه گفتند و ما هم با آنها موافقیم.»
غلامحسین محسنی اژه‌ای، رییس قوه قضاییه، نیز در ایکس نوشت: «ترامپ هم در جنگ شکست خورد و هم در سیاست. قطعا شکست‌های بیشتری بر او تحمیل می‌کنیم.»
این اظهارات در حالی مطرح می‌شوند که گمانه‌زنی‌ها درباره مذاکرات تهران و واشینگتن و چشم‌انداز جنگ ایران بالا گرفته است.
شکست در سنگرهای جمهوری‌خواهان
یکی از غافلگیرکننده‌ترین نتایج در کارولینای جنوبی رقم خورد؛ ایالتی که از سال ۱۹۹۸ سناتور دموکراتی انتخاب نکرده بود و ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ با اختلاف ۱۸ واحد درصد در آن پیروز شده بود.
دارلین گراهام، خواهر لیندزی گراهام، سناتور فقید جمهوری‌خواه، با حمایت ترامپ وارد رقابت شد، ولی کرسی را به آنی اندروز، نامزد دموکرات، واگذار کرد.
در کارولینای شمالی نیز مایکل واتلی، از مسئولان پیشین کارزارهای انتخاباتی جمهوری‌خواهان، با اختلافی چشمگیر از روی کوپر، فرماندار پیشین دموکرات این ایالت، شکست خورد.
در تگزاس، ترامپ با مداخله در انتخابات مقدماتی پرتنش جمهوری‌خواهان، از کن پکستون، دادستان کل ایالت که با رسوایی‌های متعددی روبه‌رو بود، در برابر سناتور جان کورنین حمایت کرد.
این در حالی است که برخی جمهوری‌خواهان کورنین را گزینه‌ای مطمئن‌تر برای انتخابات اصلی می‌دانستند.
سرانجام جیمز تالاریکو، نامزد دموکرات، به‌آسانی پیروز شد و کرسی‌ای را به دست آورد که حزبش از سال ۱۹۸۸ در تصاحب آن ناکام مانده بود.
در میشیگان، مایک راجرز، نماینده پیشین مجلس نمایندگان و گزینه مورد حمایت ترامپ، رقابت را به عبدل السید واگذار کرد؛ دموکراتی که نخستین عضو مسلمان سنای آمریکا خواهد بود.
افت محبوبیت ترامپ و دفاع کاخ سفید
بر اساس یافته‌های نظرسنجی‌های رویترز/ایپسوس، محبوبیت ترامپ در آستانه انتخابات حتی از روزهای پس از حمله ژانویه ۲۰۲۱ به کنگره آمریکا پایین‌تر بود.
این موضوع به نگرانی جمهوری‌خواهان درباره تبدیل شدن ترامپ به مانعی بر سر راه موفقیت حزبی دامن زد که خود آن را حول محور شخص و دیدگاه‌هایش بازسازی کرده است.
داگ هی، استراتژیست باسابقه جمهوری‌خواه، با اشاره به نارضایتی رای‌دهندگان از گرانی ناشی از تعرفه‌ها و جنگ ایران گفت: «این زلزله‌ای است که ترامپ به پا کرده است.»
او افزود: «ترامپ تمام سال را صرف گفتن این کرد که چه چیزهایی برای خودش مهم است، نه برای رای‌دهندگان.»
در سوی دیگر، یکی از مقام‌های کاخ سفید از عملکرد رییس‌جمهوری آمریکا دفاع کرد و گفت ترامپ در مسیر جلب حمایت از بسیاری از نامزدها، بهتر از خود آنان عمل کرده است.
یک مقام ارشد کاخ سفید نیز خبر داد دولت از شش هفته پیش نظرسنجی‌هایی در اختیار داشت که شکست جمهوری‌خواهان در هر دو مجلس کنگره را پیش‌بینی می‌کرد و ترامپ برای افزایش بخت پیروزی حزب، کارزاری یک‌ماهه در سراسر کشور به راه انداخت.
این دو مقام دولت ترامپ خواستند هویتشان مخفی بماند.
ترامپ بامداد ۱۳ آبان اذعان کرد جنگ ایران در شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای نقش داشته است.
او گفت شهروندان آمریکا احتمالا نتوانستند پیامدهای کوتاه‌مدت کارزار نظامی علیه حکومت ایران را بپذیرند.
افزایش قیمت سوخت طی ماه‌های اخیر در پی مناقشه خاورمیانه و جنگ اوکراین، جمهوری‌خواهان را با فشار زیادی مواجه کرده است.
انتقاد از هزینه مداخله در انتخابات مقدماتی
توماس کان، استاد دانشگاه امریکن، مداخله ترامپ در تگزاس را عامل از دست رفتن «یک کرسی مطمئن» برای جمهوری‌خواهان دانست و گفت با نامزدی کورنین، حزب به‌آسانی پیروز می‌شد.
او کارولینای شمالی را نمونه دیگری از پیامدهای مداخله ترامپ دانست. تام تیلیس، سناتور جمهوری‌خواه این ایالت، با کاهش بودجه برنامه بیمه درمانی «مدیکید» در لایحه مالیاتی و هزینه‌ای ترامپ مخالفت کرده بود.
ترامپ در واکنش تهدید کرد در انتخابات مقدماتی از رقیب او حمایت می‌کند. تیلیس پس از این اختلاف علنی تصمیم گرفت برای انتخاب مجدد نامزد نشود.
کان افزود: «او عملا آن کرسی را به دموکرات‌ها واگذار کرد. اگر تیلیس برای انتخاب مجدد نامزد می‌شد، روی کوپر وارد رقابت نمی‌شد.»
پت مک‌کروری، فرماندار پیشین جمهوری‌خواه کارولینای شمالی، نیز مداخله‌های ترامپ را عامل شکاف در حزب دانست و رویارویی او با دو نماینده جمهوری‌خواه کارولینای جنوبی را نمونه‌ای از صرف سرمایه سیاسی علیه هم‌حزبی‌ها توصیف کرد.
مک‌کروری گفت: «بزرگ‌ترین نقطه قوت ترامپ این بود که زبان مردم طبقه کارگر را می‌فهمید و می‌توانست با آنها ارتباط برقرار کند. او این توانایی را از دست داده است. به صلاح کشور است که دوباره آن را به دست آورد.»
پس از پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، بازارهای سهام جهان میان صعود و نزول در نوسان بودند و سرمایه‌گذاران پیامدهای احتمالی افزایش مالیات‌ها، وضع مقررات سخت‌گیرانه‌تر و نظارت بیشتر بر شرکت‌های هوش مصنوعی و رمزارز را سنجیدند.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۱۳ آبان نوشت تسلط دموکرات‌ها بر سنا و مجلس نمایندگان، احتمال بن‌بست قانون‌گذاری میان کنگره و دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، را افزایش داده است.
این وضعیت می‌تواند بر مذاکرات بودجه، هزینه‌های دفاعی و مقررات حوزه‌های درمان، بانکداری و فناوری اثر بگذارد.
واکنش اولیه بازارها با افت شدید قراردادهای آتی شاخص‌های سهام همراه بود، هرچند با ادامه معاملات، بخشی از این کاهش جبران شد.
سرمایه‌گذاران اکنون در تلاش هستند دریابند تغییر موازنه قدرت در واشینگتن تا چه اندازه مسیر سیاست‌های اقتصادی دولت و فعالیت شرکت‌ها را دگرگون خواهد کرد.
ترامپ بامداد ۱۳ آبان گفت در صورت لزوم، مصوبات دموکرات‌ها را وتو خواهد کرد و از تبدیل شدن به «آقای وتو» استقبال می‌کند.
نگرانی از کند شدن توسعه هوش مصنوعی
رویترز نوشت یکی از نگرانی‌های اصلی بازار، احتمال افزایش نظارت کنگره بر شرکت‌های هوش مصنوعی است؛ صنعتی که سرمایه‌گذاری در آن به رشد اقتصاد آمریکا و رونق بورس کمک کرده است.
مخالفت فزاینده افکار عمومی با مراکز داده می‌تواند دموکرات‌ها را به بررسی دقیق‌تر فعالیت این شرکت‌ها سوق دهد.
تحلیلگران احتمال تصویب قوانینی را که به اختلال شدید در روند توسعه این مراکز بینجامد، اندک می‌دانند، با این حال انتظار دارند کنگره جدید تحقیقات درباره بخش فناوری را در دستور کار قرار دهد.
نتایج انتخابات تگزاس و جورجیا نیز از این منظر اهمیت دارد. در تگزاس، جیمز تالاریکو، نامزد دموکرات، کرسی سنا را به دست آورد و جینا هینوخوسا، دیگر نامزد این حزب، گرگ ابوت، فرماندار جمهوری‌خواه، را شکست داد.
در جورجیا نیز کیشا لنس باتمز و جان آساف به‌ترتیب در رقابت فرمانداری و سنا پیروز شدند.
تاپاس استریکلند، استراتژیست ارشد بازار در شرکت مومو استرالیا و نیوزیلند، گفت این دو ایالت حدود یک‌سوم کل هزینه‌ها و پروژه‌های مراکز داده هوش مصنوعی را به خود اختصاص می‌دهند.
به گفته او، احتمال کند شدن توسعه این مراکز جدی است و پیامدهای آن به دیگر بخش‌های صنعت سرایت خواهد کرد.
استریکلند افزود: «فکر نمی‌کنم این وضعیت لزوما قطار هوش مصنوعی را متوقف کند، ولی سرعت آن را کاهش می‌دهد.»
افت دلار و نگرانی بازار رمزارزها
در بازارهای مالی، قراردادهای آتی شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ حدود ۰.۵ درصد و نزدک ۰.۸ درصد کاهش یافتند.
شاخص دلار نیز که ارزش پول آمریکا را در برابر سبدی از شش ارز می‌سنجد، با افت ۰.۲ درصدی به ۱۰۱.۵۱ رسید که پایین‌ترین سطح در یک ماه گذشته به شمار می‌رود.
بیت‌کوین تا ۲.۷۹ درصد سقوط کرد و به ۷۵ هزار و ۶۶۶.۱۱ دلار رسید. اتر هم با افت ۱.۹ درصدی در سطح دو هزار و ۲۴۸.۶۵ دلار معامله شد. هر دو رمزارز در ادامه روز زیان خود را جبران کردند و تقریبا به قیمت پایانی روز قبل بازگشتند.
نیک فرس، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری شرکت ونتیج پوینت در سنگاپور، گفت اگرچه انتظار غالب پیش از انتخابات پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس بود، میزان برتری آنها اهمیت دارد.
او خطر اصلی را تشدید مقررات در حوزه‌های هوش مصنوعی و رمزارز دانست.
پیروزی شرود براون، سیاستمدار دموکرات و منتقد نفوذ صنعت رمزارز در واشینگتن، امید حامیان این بازار را کمرنگ کرد.
او در حالی به سنا بازگشت که کمیته اقدام سیاسی «فیرشیک» با حمایت مالی شرکت‌هایی مانند کوین‌بیس و ریپل، ۳۰ میلیون دلار برای شکست او در انتخابات هزینه کرده بود.
بر اساس اظهارنامه‌های مالیاتی رییس‌جمهوری آمریکا، درآمد ترامپ از فعالیت‌های خانواده‌اش در حوزه رمزارز در سال ۲۰۲۵ از ۱.۴ میلیارد دلار فراتر رفت.
اختیارات ترامپ و آینده روابط تجاری
با وجود تغییر ترکیب کنگره، کاخ سفید همچنان برای پیشبرد سیاست خارجی و اعمال تعرفه‌ها بدون تایید قانون‌گذاران اختیارات گسترده‌ای دارد، هرچند احکام دیوان عالی در اوایل سال جاری میلادی بخشی از این اختیارات را محدود کرده است.
تای هویی، استراتژیست ارشد شرکت مدیریت دارایی جی‌پی مورگان، گفت ترامپ همچنان می‌تواند از مسیر تجارت، تعرفه‌ها، سیاست خارجی و مقررات موجود بر بازارها اثر بگذارد.
او افزود حتی با پیروزی گسترده دموکرات‌ها، دستیابی این حزب به اکثریت دوسوم لازم برای عبور از وتوی ترامپ بعید است.
دیراج نیم، اقتصاددان ارشد بانک ای‌ان‌زد، نیز معتقد است کشورهایی مانند هند که در حال مذاکره تجاری با آمریکا هستند، ممکن است برای ارزیابی پیامدهای انتخابات، رویکرد صبر و انتظار در پیش بگیرند.
برخی سرمایه‌گذاران هم به ثبات روابط واشینگتن و پکن امیدوارند. شان ویجیان، رییس اجرایی شرکت سرمایه‌گذاری پی‌ای‌جی، گفت انتظار ندارد روابط دو کشور به‌طور چشمگیری بهتر یا بدتر شود.
بودجه در سایه بن‌بست سیاسی
اختلاف دولت ترامپ و کنگره می‌تواند مذاکرات بودجه را به بن‌بست بکشاند و بر ابهام چشم‌انداز مالی آمریکا بیفزاید؛ موضوعی که پیش‌تر نیز قیمت دارایی‌ها را متلاطم کرده بود.
به گزارش رویترز، بازده اوراق قرضه ۱۰ ساله خزانه‌داری آمریکا با کاهش ۱.۳ واحد پایه به ۴.۹۳۳ درصد رسید.
الکس موریس، بنیان‌گذار شرکت سرمایه‌گذاری اف/ام، پیش‌بینی کرد مسائل مالی دولت در هفته‌های آینده توجه بیشتری جلب کند.
او افزود: «صادقانه بگویم، هیچ نامزدی با برنامه‌ای مبتنی بر انضباط مالی وارد رقابت انتخاباتی نشد.»
