وال‌استریت ژورنال از درماندگی جمهوری اسلامی در برابر محاصره دریایی آمریکا خبر داد

این روزنامه، جمعه ۱۱ اردیبهشت نوشت جمهوری اسلامی که برای دهه‌ها با تکیه بر فروش نفت به چین و تاکتیک‌های جنگ پارتیزانی در برابر فشارهای آمریکا ایستادگی کرده بود، اکنون با بحرانی بی‌سابقه روبه‌رو شده است.

محاصره کامل بنادر ایران به دست نیروی دریایی آمریکا، شبکه کشتی‌های سایه (شبح) را فلج کرده و صادرات نفت از سوی جمهوری اسلامی را به صفر نزدیک کرده است.

این بحران نه تنها اقتصاد ایران را در آستانه فروپاشی قرار داده، بلکه شکافی عمیق میان میانه‌روهای خواهان مذاکره و تندروهای طرفدار درگیری نظامی ایجاد کرده است.

جمهوری اسلامی که برای حدود پنج دهه از طریق فروش نفت به چین در برابر فشارهای مالی آمریکا دوام آورده است، اکنون در مقابل بحران بزرگ محاصره نیروی دریایی آمریکا قرار گرفته است.

100%

مقامات تهران تصور می‌کردند پس از جنگ، دست بالا را در اختیار دارند. آن‌ها با حمله به کشتی‌ها در تنگه هرمز، ترافیک تجاری را متوقف کردند و جلوی جریان انتقال یک‌پنجم نفت و گاز مایع جهان را گرفتند.

آمریکا شش هفته پس از شروع این درگیری، با محاصره دریایی به این اقدام پاسخ داد.

این اقدام واشینگتن، شبکه «کشتی‌های سایه» جمهوری اسلامی را از کار انداخت.

این نفتکش‌ها سال‌ها با خاموش کردن سیستم‌های ردیابی و انتقال مخفیانه محموله‌ها به چین، تحریم‌های نفتی را دور می‌زدند.

اکنون ناوهای جنگی آمریکا این تانکرها را تا اقیانوس هند تعقیب می‌کنند و اجازه عبور به آن‌ها نمی‌دهند.

دیوید د. روش، مدیر پیشین سیاست‌گذاری خلیج فارس در وزارت جنگ آمریکا، گفت که جمهوری اسلامی توانست بحرانی در بازار ایجاد کند، اما ایجاد اختلال به معنای کنترل اوضاع نیست.

او افزود که حکومت ایران با محاصره فعلی آمریکا با یک لحظه سرنوشت‌ساز روبه‌روست.

مسیرهای تجاری جایگزین برای ایران کافی نخواهد بود. جمهوری اسلامی می‌خواهد بخشی از نفت را از طریق راه‌آهن به چین ارسال و مواد غذایی را از مسیر زمینی و از طریق قفقاز و پاکستان وارد کند.

با این حال، انجمن کشتیرانی ایران اعلام کرد تنها ۴۰ درصد تجارت کشور می‌تواند به مسیرهای زمینی منتقل شود.

تشدید بحران، دودستگی در حکومت ایران؟

خطر تشدید بحران باعث دودستگی در ساختار سیاسی ایران شده است.

وال‌استریت ژورنال نوشت که میانه‌روها به رهبری مسعود پزشکیان، رییس‌ دولت جمهوری اسلامی، در مقابل تندروهایی قرار گرفته‌اند که سعید جلیلی رهبری آن‌ها را بر عهده دارد.

میانه‌روها معتقدند تهران باید خویشتنداری کند و با دونالد ترامپ وارد مذاکره شود. آن‌ها بر این باورند که ترامپ مشتاق است هرچه سریع‌تر از این جنگ پرهزینه خارج شود.

سعید گلکار، پژوهشگر دانشگاه تنسی، گفت که حکومت برای شکستن این بن‌بست باید اقدامی انجام دهد.

او افزود: «میانه‌روها به دنبال توافق هستند، زیرا تداوم تخریب را یک خودکشی سیاسی می‌بینند.»

در مقابل، تندروها اصرار دارند که جمهوری اسلامی باید ابتکار عمل نظامی را به دست بگیرد.

آن‌ها می‌گویند محاصره فعلی یک «اقدام جنگی» است و تهران باید با حملات نظامی، قیمت نفت را افزایش دهد تا فشار بر ترامپ بیشتر شود.

مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، ۱۰ اردیبهشت تهدید جدیدی را علیه آمریکا مطرح کرد.

او در بیانیه‌ای نوشت: «بیگانگانی که شرارت می‌کنند، جایشان در اعماق آب‌هاست.»

مجتبی از زمان جانشینی پدرش که در حمله آمریکا و اسرائیل کشته شد، در انظار عمومی دیده نشده است.

حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر موسسه امور بین‌المللی و امنیت در برلین، گفت که تهران دیگر محاصره را جایگزین جنگ نمی‌بیند، بلکه آن را شکلی از خود جنگ می‌داند.

او هشدار داد تصمیم‌گیران ایرانی ممکن است به‌زودی به این نتیجه برسند که هزینه آغاز دوباره درگیری نظامی کمتر از تحمل محاصره طولانی‌مدت است.

مقامات جمهوری اسلامی تهدید کرده‌اند از سلاح‌های جدیدی مانند زیردریایی‌ها یا دلفین‌های مین‌گذار علیه ناوهای آمریکایی استفاده خواهند کرد.

سپاه پاسداران نیز تهدید کرده است کابل‌های مخابراتی زیر دریا در تنگه هرمز را قطع می‌کند تا اینترنت جهانی را مختل کند.

در جبهه دیپلماتیک، تهران پیشنهادی را به میانجی‌گران منطقه ارائه داده است.

حکومت ایران متعهد شده در قبال پایان کامل جنگ، رفع محاصره بنادر و تعویق مذاکرات هسته‌ای، حملات خود را در تنگه هرمز متوقف کند، اما ترامپ به دستیارانش دستور داده است برای یک محاصره طولانی آماده شوند.

او این محاصره را «بی‌نقص» توصیف کرده و گفته است تا زمان تسلیم شدن تهران در برابر خواسته‌های هسته‌ای، ادامه خواهد داشت.

ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد که تاکنون ۴۴ کشتی تجاری مرتبط با ایران مجبور به بازگشت به بنادر شده‌اند.

داده‌های شرکت «کپلر» نیز نشان می‌دهد هیچ محموله نفتی از ایران نتوانسته است از سد ناوهای آمریکایی عبور کند.

اقتصاد ایران اکنون در شرایط سختی قرار دارد. بیش از یک میلیون نفر بیکار شده‌اند، قیمت مواد غذایی به‌شدت افزایش یافته و قطع طولانی اینترنت به کسب‌وکارهای آنلاین ضربه زده است.

ارزش پول ملی نیز نسبت به سال گذشته به بیش از نصف کاهش یافته و قیمت دلار به ۱۸۰ هزار تومان رسیده است.

تهران بر این باور است که آمریکا برای آرام کردن بازارهای جهانی محاصره را می‌شکند، اما واشینگتن منتظر است تا جمهوری اسلامی تحت فشار بحران اقتصادی تسلیم شود.