هک یک تابلو دیجیتال ترافیکی در بزرگراه ۴۰۵ لسآنجلس و نمایش نشانی وبسایتی که نام و اطلاعات شماری از مخالفان جمهوری اسلامی را منتشر کرده، نگرانیها درباره امنیت ایرانیان منتقد حکومت در آمریکا و گسترش فعالیتهای سایبری با هدف تهدید مخالفان در خارج از ایران را افزایش داده است.
این اتفاق در نزدیکی وستوود، یکی از مهمترین مراکز جامعه ایرانی در لسآنجلس، رخ داده است؛ منطقهای که بهدلیل حضور گسترده ایرانیان و کسبوکارهای فارسیزبان، سالهاست به «تهرانجلس» شهرت دارد.
از بزرگراه ۴۰۵ تا وبسایتی به نام گورکن
بهگزارش روزنامه نیویورکپست، رانندگانی که در آزادراه ۴۰۵ در نزدیکی وستوود در حرکت بودند، با پیامی غیرمعمول روی یک تابلو دیجیتال ترافیکی مواجه شدند: نشانی وبسایتی با نام «گورکن».
یکی از شاهدان گفته است این پیام را هشتم سپتامبر در حوالی خروجی بلوار سانتا مونیکا مشاهده کرده است.
اداره حملونقل کالیفرنیا، موسوم به کَلترنس، نمایش پیام غیرمجاز روی این تابلو را تایید کرده است. بهگفته این نهاد، تیم مسئول پروژه روز ۱۵ سپتامبر از موضوع مطلع شد و از پیمانکار خواست تابلو را به وضعیت عادی بازگرداند.
کَلترنس همچنین اعلام کرده است بررسی میدانی این اتفاق و سوابق دسترسی به سامانه تابلو ادامه دارد.
هنوز مشخص نیست چه فرد یا گروهی کنترل این تابلو را در اختیار گرفته است. افبیآی نیز تاکنون تایید نکرده که تحقیقات رسمی درباره همین مورد مشخص را آغاز کرده باشد.
«گورکن» چیست و چه کسانی را هدف قرار میدهد؟
«گورکن» نام وبسایتی فارسیزبان است که خود را «کارزار ملی شناسایی و مجازات خائنان به میهن» معرفی میکند.
گردانندگان این وبسایت میگویند هدفشان شناسایی و معرفی افرادی است که آنان را «خائن» یا حامی «اقدامات خصمانه» علیه حکومت ایران میدانند.
در این سایت نام، تصویر و در مواردی اطلاعات شخصی افرادی منتشر شده که بهعنوان مخالف یا منتقد جمهوری اسلامی معرفی شدهاند.
به گزارش نیویورکپست، این وبسایت در روزهای اخیر تغییراتی کرده و بخشی با عنوان «فهرست سوختن» به آن افزوده شده است.
گردانندگان سایت در این بخش ادعا میکنند به اطلاعات خصوصی، مالی، ارتباطات و دادههای مربوط به وضعیت اقامتی برخی از افرادی که هدف قرار دادهاند دسترسی پیدا کردهاند.
صحت این ادعاها مشخص نیست و تاکنون شواهد مستقلی برای اثبات دسترسی گردانندگان سایت به چنین اطلاعاتی منتشر نشده است
برخی گزارشها «گورکن» را مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی معرفی کردهاند. با این حال، ارتباط مستقیم این وبسایت یا هک تابلو بزرگراه ۴۰۵ با سپاه پاسداران تاکنون از سوی مقامهای آمریکایی یا منابع مستقل تایید نشده است.
دولت آمریکا از سال ۲۰۱۹ سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داده است.
مخالفانی که میگویند نام و تصویرشان در سایت منتشر شده است
بهگزارش نیویورکپست، شماری از ایرانیان ساکن لسآنجلس پس از مشاهده نشانی «گورکن» روی تابلو وارد این سایت شده و نام یا تصاویر افرادی را دیدهاند که در تجمعها و فعالیتهای اعتراضی علیه جمهوری اسلامی شرکت میکنند.
یکی از شاهدان گفته است در میان اسامی منتشرشده، افرادی را دیده که شخصا آنها میشناسد و در تجمعهای مخالف جمهوری اسلامی حضور داشتهاند.
یکی دیگر از منتقدان جمهوری اسلامی گفته است نام، تصویر و اطلاعات شخصی خودش نیز در این سایت منتشر شده و او روز نهم سپتامبر موضوع را به دفتر افبیآی در لسآنجلس گزارش کرده است.
این فرد گفته پیشتر نیز در شبکههای اجتماعی پیامهای تهدیدآمیز دریافت کرده و از جمله با پیامهایی درباره آسیبزدن به چهرهاش مواجه شده است.
او گفته انتشار اطلاعات شخصیاش در چنین سایتی باعث شده حتی در خیابانهای لسآنجلس نگران امنیت خود باشد.
شاهد دیگری نیز گفته است افرادی وابسته به جمهوری اسلامی در تجمعهای مخالفان حضور پیدا میکنند و با استفاده از دوربینهای مجهز به لنزهای بلند از شرکتکنندگان تصویربرداری میکنند.
ارتباط این افراد با گردانندگان «گورکن»، سپاه پاسداران یا دیگر نهادهای جمهوری اسلامی بهطور مستقل تایید نشده است.
هشدار ۱۵ سپتامبر افبیآی درباره هدفگیری مخالفان و روزنامهنگاران
ماجرای هک تابلو بزرگراه ۴۰۵ در شرایطی رخ داده که افبیآی روز ۱۵ سپتامبر درباره فعالیتهای سایبری عوامل مرتبط با حکومت ایران علیه مخالفان، فعالان و روزنامهنگاران هشدار تازهای منتشر کرد.
بر اساس این هشدار، عوامل سایبری ایرانی از بدافزاری موسوم به «چوزن بریک» برای هدف قرار دادن مخالفان، فعالان و روزنامهنگاران در نقاط مختلف جهان استفاده کردهاند.
افبیآی اعلام کرده است این فعالیت دستکم از سال ۲۰۲۵ در جریان بوده و میتواند برای جمعآوری اطلاعات از افراد هدف مورد استفاده قرار گیرد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی افبیآی، این بدافزار میتواند امکان دسترسی به اطلاعاتی از جمله فهرست مخاطبان، ایمیلها و پیامهای شبکههای اجتماعی را فراهم کند؛ دادههایی که ممکن است برای شناسایی ارتباطات و فعالیتهای فرد هدف مورد استفاده قرار گیرند.
افبیآی همچنین درباره استفاده از بدافزار دیگری موسوم به «هِویگرَم» هشدار داده و گفته است مخالفان ایرانی، روزنامهنگاران منتقد جمهوری اسلامی و دیگر گروههای مخالف در نقاط مختلف جهان هدف این فعالیتها قرار گرفتهاند.
بر اساس ارزیابی افبیآی، فعالیت مرتبط با «هِویگرَم» از سوی وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی انجام میشود.
این هشدارها بخشی از نگرانی گستردهتر نهادهای امنیتی آمریکا درباره آن چیزی است که «سرکوب فرامرزی» نامیده میشود؛ اقداماتی که میتواند از تهدید و ارعاب و حملات سایبری تا تعقیب، تلاش برای آدمربایی و طرحهای خشونتآمیز علیه مخالفان در خارج از مرزهای یک کشور را شامل شود.
سابقه حملات سایبری منتسب به عوامل جمهوری اسلامی
نگرانی درباره فعالیتهای سایبری مرتبط با جمهوری اسلامی در آمریکا به ماجرای تابلو بزرگراه ۴۰۵ محدود نمیشود.
افبیآی میگوید عملیات سایبری منتسب به عوامل حکومت ایران در سالهای گذشته اهداف مختلفی را در آمریکا و دیگر کشورها در بر گرفته است؛ از نهادها و زیرساختها گرفته تا مقامهای دولتی، روزنامهنگاران، پژوهشگران و فعالان.
در یکی از پروندههای شناختهشده، سه شهروند ایرانی بهدلیل مشارکت ادعایی در عملیات سایبری مرتبط با سپاه پاسداران تحت تعقیب افبیآی قرار گرفتهاند.
بر اساس اسناد افبیآی، اهداف این عملیات از سال ۲۰۱۹ شامل افرادی مرتبط با مسائل ایران و خاورمیانه، مقامهای کنونی و پیشین دولت آمریکا، اعضای اندیشکدهها، روزنامهنگاران، فعالان و افراد فعال در حوزه سیاستگذاری بوده است.
افبیآی همچنین در ارزیابیهای خود از تهدیدهای مرتبط با جمهوری اسلامی اعلام کرده است حکومت ایران سابقه استفاده از عملیات سایبری، جاسوسی و عملیات نفوذ و همچنین هدف قرار دادن مخالفان ایرانی در خارج از کشور را دارد.
در ماههای اخیر نیز چند رخداد سایبری در کالیفرنیا به گروههای مرتبط با حکومت ایران نسبت داده شده است، هرچند انتساب قطعی هر حمله نیازمند بررسی مستقل نهادهای امنیتی است.
در ماه مارس، یک حمله سایبری گسترده سامانههای اطلاعرسانی و پرداخت مترو لسآنجلس را مختل کرد و گزارشهایی درباره سرقت حجم قابل توجهی از دادهها منتشر شد. پژوهشگران امنیت سایبری این حمله را به هکرهای مرتبط با حکومت ایران نسبت دادند.
در ماه ژوئن نیز یک گروه هکری ایرانی مدعی شد به سامانههای آبرسانی چند شهر در کالیفرنیا نفوذ کرده است. ادعای گروههای هکری درباره دامنه نفوذ آنها همیشه به معنای تایید مستقل موفقیت یا گستردگی حمله نیست.
نگرانی در قلب جامعه ایرانی لسآنجلس
لسآنجلس و کالیفرنیای جنوبی یکی از بزرگترین مراکز تجمع ایرانیان در خارج از ایران به شمار میروند و صدها هزار ایرانی و ایرانیتبار در این منطقه و دیگر نقاط آمریکا زندگی میکنند.
وستوود نیز از نخستین دهههای پس از انقلاب ۱۳۵۷ به یکی از مهمترین مراکز اجتماعی، فرهنگی و تجاری ایرانیان مهاجر تبدیل شده و حضور گسترده ایرانیان در این منطقه باعث شده است بخشی از آن به «تهرانجلس» شهرت پیدا کند.
در چنین شرایطی، نمایش نشانی سایتی که نام و اطلاعات مخالفان جمهوری اسلامی را منتشر میکند روی یک تابلوی دیجیتال در یکی از پرترددترین آزادراههای لسآنجلس، آن هم در نزدیکی وستوود، نگرانیهای امنیتی در میان بخشی از جامعه ایرانی این شهر را افزایش داده است.
هنوز هویت فرد یا گروهی که تابلو بزرگراه ۴۰۵ را هک کرده و همچنین ارتباط احتمالی آن با گردانندگان «گورکن» مشخص نشده است.
با این حال، همزمانی این اتفاق با هشدار ۱۵ سپتامبر افبیآی درباره هدفگیری سایبری مخالفان، فعالان و روزنامهنگاران ایرانی، بار دیگر موضوع امنیت مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از ایران و تلاش برای تهدید و ارعاب آنان فراتر از مرزهای کشور را در کانون توجه قرار داده است.
این نماینده ترکیش ایرلاینز دوشنبه ۳۰ شهریور در گفتوگوی تلفنی با ایراناینترنشنال افزود در برنامه فعلی این شرکت هیچ پروازی به ایران پیش از ماه مارس وجود ندارد.
ترکیه مدتهاست یکی از در دسترسترین مقاصد خارجی برای شهروندان ایران به شمار میرود و هزینه نسبتا مناسب سفر و پروازهای متعدد، این کشور را به مقصدی برای سفرهای گردشگری، خانوادگی و تجاری تبدیل کرده است.
تعلیق طولانیمدت پروازهای این شرکت هواپیمایی، گزینههای سفر بینالمللی شهروندان ایران را که با محدودیتهای فزاینده در ارتباطات هوایی روبهرو هستند، محدودتر خواهد کرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، ۳۰ شهریور گفت شرکتهای هواپیمایی جمهوری اسلامی از اول مهر عملا از فعالیتهای بینالمللی محروم خواهند شد.
او هشدار داد فرودگاهها و شرکتهایی که به شرکتهای هواپیمایی تحریمشده خدمات ارائه کنند، ممکن است خود با تحریمهای آمریکا مواجه شوند.
میدلایست آی ۲۷ شهریور به نقل از مقامهای ترکیه گزارش داد تصمیم به توقف پروازهای ماهان پس از تحریم سه شرکت ترکیهای بهدلیل ارائه خدمات به این شرکت و افزایش خطر تحریم دیگر شرکتهای مرتبط با آن گرفته شده است.
به گفته این مقامها، توقف پروازهای ماهان به معنای ممنوعیت پرواز همه شرکتهای هواپیمایی ایرانی نیست، اما آنکارا خطر همکاری با دیگر شرکتهای هواپیمایی ایرانی را نیز بررسی میکند.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال در ۲۶ شهریور وضعیت مسافران کیشایر در فرودگاه استانبول پس از تحریم شرکتهای هواپیمایی ایرانی را نشان میداد. فرستنده ویدیو گفت مسافران بامداد پنجشنبه، برخلاف روال معمول فرودگاه، از راهروی زیرین وارد هواپیما شدند.
هواپیمایی ماهان ۲۵ شهریور اعلام کرد پروازهای خود به عمان را از ۲۶ شهریور و به ترکیه را از ۳۰ شهریور تا اطلاع ثانوی متوقف میکند. این شرکت تصمیم خود را به اعلام مراجع هوانوردی دو کشور نسبت داد.
این محدودیتها تنها به ترکیه و عمان محدود نیست. دولت گرجستان نیز اعلام کرده است پرواز همه شرکتهای هواپیمایی ایرانی به این کشور از ۳۰ شهریور متوقف میشود.
ابوذر شیروی، رییس سازمان هواپیمایی کشوری، ۲۱ شهریور در بیانیهای خطاب به سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی، ایکائو، به تحریمهای آمریکا اعتراض کرد و درباره پیامدهای آن برای هوانوردی غیرنظامی هشدار داد.
انجمن شرکتهای هواپیمایی ایران نیز ۱۸ شهریور در واکنش به تحریمها هشدار داد این اقدامات بهطور مستقیم بر ایمنی پروازها و زندگی روزمره میلیونها مسافر تاثیر خواهد گذاشت.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۷ شهریور، در چارچوب کارزار «طرد اقتصادی» جمهوری اسلامی، ۳۵ شرکت و یک فرد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرد. این بسته شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و هشت شرکت خارجی بود.
آسمان، آتا، ایرانایرتور، کیشایر، قشمایر، زاگرس، سپهران و وارش از جمله شرکتهای هواپیمایی ایرانی این فهرست بودند. شرکتهای خارجی تحریمشده نیز در امارات متحده عربی، بریتانیا، ترکیه، مالزی و قزاقستان مستقرند.
همزمان، دو منبع دولتی عراق به خبرگزاری فرانسه گفتند این کشور نیز در راستای تصمیم وزارت خزانهداری آمریکا، پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی را از بامداد سهشنبه ۳۱ شهریور تعلیق خواهد کرد.
یکی از این مقامها گفت عراق ممنوعیت فعالیت شرکتهای هواپیمایی ایرانی را مطابق تصمیم وزارت خزانهداری آمریکا از بامداد سهشنبه اجرا خواهد کرد و هشدار داد کشورهایی که این اقدام را اجرا نکنند، با خطر تحریم روبهرو خواهند شد. منبع دولتی دوم نیز این تصمیم را تایید کرد.
عراق یکی از مقاصد اصلی مسافران ایرانی، بهویژه زائران شیعه عازم نجف و کربلاست. سفر به این کشور در مناسبتهای مذهبی از جمله اربعین بهشدت افزایش مییابد و توقف فعالیت شرکتهای هواپیمایی ایرانی میتواند بهویژه بر سفرهای زیارتی تاثیر بگذارد.
حسین، دوشنبه ۳۰ شهریور، در شصتوسومین نشست شورای حقوق بشر در ژنو، تازهترین یافتههای این هیات درباره اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و نقض حقوق بشر در جریان جنگ را ارائه کرد.
به گفته حسین، گزارش تازه کمیته بر مصاحبه با ۷۳ شاهد، تصاویر ماهوارهای، ویدیوها و عکسها، اطلاعات کارشناسان و بررسی ۷۵ سندی استوار است که از ابتدای سال جاری میلادی از حکومت ایران دریافت شده است.
او افزود چهار سال پس از جانباختن مهسا ژینا امینی در بازداشت و شکلگیری اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، هیچ پاسخگویی در قبال موارد نقض حقوق بشر صورت نگرفته و قوانین و رویههای سرکوبگرانه جمهوری اسلامی همچنان پابرجاست.
شورای حقوق بشر سازمان ملل سوم بهمن ۱۴۰۴، در پی سرکوب اعتراضات دیماه، با ۲۵ رای موافق و هفت رای مخالف ماموریت کمیته حقیقتیاب درباره ایران را دو سال تمدید کرد.
این شورا همچنین از کمیته خواست درباره موارد نقض حقوق بشر مرتبط با اعتراضات تحقیق فوری انجام دهد و شواهد را برای استفاده احتمالی در روندهای قضایی آینده جمعآوری و حفظ کند.
شمار قربانیان اعتراضات دیماه
رییس کمیته حقیقتیاب گفت جمهوری اسلامی اسامی سه هزار و ۳۸ کشته اعتراضات دیماه را منتشر و شمار زخمیها را ۲۵ هزار نفر اعلام کرده، اما این هیات معتقد است شمار واقعی قربانیان میتواند «بهطور قابل توجهی بیشتر» باشد.
به گفته او، دستکم ۲۲۱ کودک در جریان اعتراضات کشته شدند و شاهدان از تیراندازی به کودکان خبر دادهاند. کمسنترین قربانی گزارششده چهار ماه و نیم داشته است.
به گزارش شورای سردبیری ایراناینترنشنال، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند اعتراضات کشته شدند. نهادهای حقوق بشری شمار بازداشتشدگان را نیز بیش از ۶۰ هزار نفر برآورد کردهاند و برخی منابع مستقل از احضار یا بازجویی بیش از ۱۰۰ هزار نفر خبر دادهاند.
حسین همچنین گفت جمهوری اسلامی از بهمن ۱۴۰۴ تا ۹ شهریور سال جاری دستکم ۲۹ مرد را در ارتباط با اعتراضات اعدام کرده که پنج مورد از این اعدامها در ملا عام انجام شده است.
به گفته او، بیش از ۷۰ نفر، از جمله دستکم پنج زن و سه کودک، همچنان با خطر قریبالوقوع صدور یا اجرای حکم اعدام مواجهاند.
کمیته حقیقتیاب جمهوری اسلامی را مسئول نقضهای فاحش حقوق بشر در جریان سرکوب اعتراضات دانسته و نتیجه گرفته است بسیاری از این موارد، از جمله قتل، حبس و محرومیت شدید از آزادی فردی، در حد جنایت علیه بشریت بودهاند.
بررسیهای ایراناینترنشنال نشان میدهد جمهوری اسلامی در ماههای اخیر و همزمان با ادامه تنشها با آمریکا بر شدت سرکوب افزوده و از ابتدای سال جاری بیش از ۶۰ زندانی سیاسی را اعدام کرده است و بیش از ۱۰۰ تن دیگر با خطر اجرای حکم اعدام روبهرو هستند.
بررسی حملات در جریان جنگ
بخش دیگری از سخنان حسین به عملکرد طرفهای درگیر در جنگ اختصاص داشت. او گفت کمیته «دلایل معقولی» برای این باور یافته است که حمله موشکی آمریکا به یک دبستان در میناب که به کشتهشدن ۱۵۷ نفر از جمله ۱۲۳ کودک انجامید، میتواند مصداق جنایت جنگی باشد.
او همچنین گفت در حمله هوایی آمریکا به یک مرکز ورزشی در لامرد ۲۲ نفر، شامل ۱۰ زن و ۱۲ مرد، کشته شدند و کمیته دلایل معقولی یافته است که این حمله میتواند مصداق جنایت جنگیِ حمله بدون تفکیک باشد.
حسین در عین حال درباره گزارشهای مربوط به حملات جمهوری اسلامی در منطقه که به ساختمانهای مسکونی، فرودگاههای غیرنظامی و دیگر زیرساختهای غیرنظامی اصابت کرده و موجب کشته یا زخمی شدن غیرنظامیان، از جمله کارگران مهاجر، شدهاند، ابراز نگرانی کرد.
او با اشاره به تردید قربانیان درباره امکان دستیابی به عدالت در داخل ایران، از کشورهای عضو خواست با استفاده از اصل صلاحیت قضایی جهانی، عاملان موارد نقض حقوق بشر و جرایم را در کشورهای ثالث تحت پیگرد قرار دهند.
کمیته حقیقتیاب سازمان ملل در گزارشی که ۲۶ شهریور منتشر شد، اعلام کرد دلایل معقولی برای این نتیجه وجود دارد که حمله آمریکا به دبستان شجره طیبه در میناب، حملهای بدون تفکیک و مصداق جنایت جنگی بوده است. این کمیته همچنین کوتاهی آمریکا در بهروزرسانی اطلاعات اهداف را «فراتر از سهلانگاری صرف» دانست.
اظهار نظرها درباره جنگ ایران و اوکراین
علی بحرینی، نماینده جمهوری اسلامی در شورای حقوق بشر سازمان ملل، گفت آمریکا و اسرائیل در جریان جنگ حقوق بینالملل و حقوق بشر را نقض کردهاند و جامعه جهانی باید عاملان «جنایات جنگی» را پاسخگو کند.
او همچنین گفت استفاده عامدانه از فشار اقتصادی «علیه یک ملت»، همراه با «دستکاری خارجی و نظامیگری»، مصداق جنایت علیه بشریت است و کمیته حقیقتیاب را بابت نپرداختن به این موضوع متهم کرد.
نماینده روسیه نیز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را نقض منشور سازمان ملل و اصول بنیادین حقوق بینالملل خواند و گفت این اقدامات موجب تشدید وضعیت در منطقه شدهاند.
نماینده عراق گفت ادامه درگیریها پیامدهای امنیتی، اقتصادی و انسانی جدی برای این کشور داشته و با ایجاد اختلال در زنجیره تامین و کشتیرانی، بهرهبرداری از منابع، بهویژه نفت، را محدود کرده است.
نماینده اوکراین ضمن تاکید بر یافتههای کمیته درباره سرکوب اعتراضات، جمهوری اسلامی را به ادامه حمایت نظامی از روسیه متهم کرد و گفت پهپادهای شاهد ساخت ایران در حملات به شهرهای اوکراین به کار رفته و موجب کشتهشدن غیرنظامیان و تخریب زیرساختها شدهاند. او خواستار پایان این حمایت شد.
کاخ سفید ۲۷ شهریور گزارش کمیته حقیقتیاب درباره احتمال ارتکاب جنایت جنگی از سوی آمریکا در دو حمله به ایران را رد کرد. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت از نظر دولت آمریکا، جمهوری اسلامی «تنها طرف این جنگ است که مرتکب جنایت جنگی شده است».
اعدام و سرکوب؛ محور مواضع کشورهای اروپایی
نماینده اتحادیه اروپا گفت سازمان ملل و کشورهای عضو در حال بررسی راههای بیشتری برای واکنش به وضعیت حقوق بشر و حمایت از مردم ایران هستند و از مقامهای جمهوری اسلامی خواست حق اعتراض را به رسمیت بشناسند و به خشونت و سرکوب پایان دهند.
او با محکوم کردن مجازات اعدام و شکنجه، خواستار توقف فوری همه احکام اعدام شد و درباره اقدامات تلافیجویانه علیه زنان، وکلا، روزنامهنگاران، اقلیتها و مدافعان حقوق بشر ابراز نگرانی کرد. او همچنین یادآوری کرد اتحادیه اروپا دوم مرداد شش نفر را به دلیل نقض جدی حقوق بشر در ایران تحریم کرده است.
نماینده فرانسه نیز افزایش اعدامها را «بهشدت نگرانکننده» خواند و گفت پاریس با مجازات اعدام در هر مکان و تحت هر شرایطی مخالف است. او همچنین استفاده از نیروی مرگبار علیه شرکتکنندگان در اعتراضهای مسالمتآمیز، شکنجه و اعترافات اجباری را محکوم کرد.
نماینده اسپانیا خواستار پایان ناپدیدسازی قهری، بازداشتهای خودسرانه و اعدامها شد و نمایندگان آلمان، دانمارک و سوئیس نیز به یافتههای کمیته حقیقتیاب درباره موارد نقض حقوق بشر که میتواند در حد جنایت علیه بشریت باشد، اشاره کردند.
نماینده بریتانیا سرکوب اعتراضات دیماه را «مرگبارترین سرکوب» در تاریخ جمهوری اسلامی خواند و استفاده از نیروی مرگبار علیه افرادی، از جمله کودکان، که تهدید قریبالوقوعی ایجاد نمیکردند، نگرانکننده دانست.
اتحادیه اروپا ۲۵ شهریور روند اجرای احکام اعدام در ایران را «هولناک» خواند و اعلام کرد جمهوری اسلامی از مجازات اعدام، خشونت و بازداشتهای خودسرانه برای خاموش کردن صداهای منتقد استفاده میکند.
زنان، اقلیتها و سرکوب فرامرزی
نماینده بلژیک گفت زنان در جمهوری اسلامی همچنان در قانون و عمل با تبعیض گسترده روبهرو هستند و کمیته حقیقتیاب طی سالهای گذشته الگویی مداوم از نقض جدی حقوق بشر، سرکوب و تبعیض را مستند کرده است.
او همچنین از کشتهشدن غیرنظامیان در حمله به مدرسه میناب ابراز تاسف کرد و از مقامهای آمریکا خواست تحقیقات درباره این حمله را بهصورت سریع، جامع، مستقل، بیطرفانه و شفاف ادامه دهند.
نماینده استرالیا نیز سرکوب جمهوری اسلامی را «فرامرزی» توصیف کرد و خواستار توقف فعالیت نهادهای امنیتی و نیروهای نیابتی برای ارعاب مخالفان، روزنامهنگاران و مدافعان حقوق بشر در خارج از کشور شد. او همچنین درباره اعترافات اجباری، شکنجه و سرکوب بهائیان، کردها و بلوچها ابراز نگرانی کرد.
نماینده آلمان نیز درباره افزایش سرکوب فرامرزی علیه روزنامهنگاران، مدافعان حقوق بشر و دیگر منتقدان جمهوری اسلامی در خارج از کشور ابراز نگرانی کرد.
ایراناینترنشنال ۲۴ شهریور گزارش داد جمهوری اسلامی سامانه «علاج» را برای جمعآوری اطلاعات، شناسایی و پیگیری مخالفان حکومت در خارج از کشور راهاندازی کرده است؛ سامانهای که امکان گزارش اطلاعات مخالفان از سوی حامیان حکومت را نیز فراهم میکند.
به گفته آنان، این مبالغ نه لزوما با عنوان «شهریه»، بلکه با عناوینی چون «کمک به مدرسه»، «مشارکت»، هزینه کتاب یا برنامههای مدرسه مطالبه میشود.
کمک داوطلبانهای که اجباری شده است
یکی از والدین که ساکن تهران است، گفت مدارس دولتی تا «کمک اجباری چندمیلیونی» را دریافت نکنند، کتاب را به دانشآموز تحویل نمیدهند.
به گفته او، این وضعیت موجب تحقیر دانشآموزان شده است.
برخی خانوادهها هم با استناد به سخنان وزیر آموزشوپرورش طی یک ماه گذشته عنوان کردند پرداخت چنین مبالغی باید اختیاری باشد، اما در عمل به شرطی واجب برای ثبتنام یا تحویل کتاب به دانشآموزان بدل شده است.
این روایتها در حالی مطرح میشود که علیرضا کاظمی، وزیر آموزشوپرورش، ۲۹ شهریور در جمع خبرنگاران اعلام کرد هیچ مدرسه دولتی حق ندارد بابت ثبتنام یا آغاز سال تحصیلی از خانوادهها وجهی دریافت کند.
او افزود دریافت «کمکهای مردمی» در مدارس دولتی باید «کاملا داوطلبانه و اختیاری» باشد و ثبتنام دانشآموزان نبایستی به پرداخت کمک مالی گره زده شود.
مخاطبی از خراسان رضوی با اشاره به مشکلات مالی فراوان مردم نوشت مدیر مدرسه در روستای محل زندگیشان، تحویل کتابها را منوط به ارائه فیش پرداخت یک میلیون تومانی کرده است.
شهروندی هم خبر داد هنگام ثبتنام در مدرسه دولتی، مبلغ ۸۰۰ هزار تومان به صورت اجباری از والدین گرفته میشود و بدون پرداخت آن، خبری از ثبتنام نیست.
او با ذکر اینکه برخی مدارس دولتی شهریه ۵ میلیون تومانی دریافت میکنند، نوشت: «خانوادههایی که توان پرداخت ندارند، چه کنند؟ تحصیل حق بچههاست، نه امتیازی برای پولدارها.»
برخی والدین هم در رد اظهارات وزیر آموزشوپرورش، از تجربه خود هنگام ثبتنام فرزندانشان سخن گفتند.
شهروندی خبر داد مدرسه ۲۹ شهریور ۱۰ میلیون تومان «با زور و تهدید» از آنها بابت ثبتنام گرفته است.
مخاطبی دیگر از تهران نوشت دبیرستان آزادگان در خیابان حجاب برای ثبتنام هر دانشآموز ۲۵ میلیون تومان دریافت میکند.
پیشتر در هفتم شهریور، موسیالرضا کفاش، معاون دبیرکل شورای عالی آموزشوپرورش، گفته بود مدارس دولتی هیئتامنایی حق دریافت شهریه ندارند و نباید برای ثبتنام پیششرط مالی تعیین کنند.
او تاکید کرده بود دریافت وجه اجباری تحت عنوان شهریه خلاف قانون است.
شهریههای چند ده میلیونی در مدارس سمپاد و نمونهدولتی
گزارشهای مشابهی نیز از مدارس نمونهدولتی و سمپاد رسیده است.
یک دانشآموز ۱۵ ساله نوشت: «شهریه امسال مدرسهام ۴۰ میلیون تومان اعلام شده و هنگام ثبتنام هم ۷ میلیون تومان به زور از خانوادهام گرفتهاند.»
دانشآموز دیگری از مدرسه تیزهوشان ضمن تایید این مبلغ گفت با توجه به وضعیت معیشت و رقم بالای شهریه مدارس، حتی از درخواست خرید دفتر یا خودکار از خانوادهاش خجالت میکشد.
شهروند دیگری عنوان کرد شهریه مدارس فرزانگان دخترانه تهران، از مدارس دولتی وابسته به سمپاد، از ۴۰ میلیون تومان در سال گذشته به ۸۰ میلیون تومان در سال جاری رسیده و هزینه سرویس نیز جداگانه دریافت میشود.
۱۹ شهریور، رضا حسینی، رییس باشگاه دانشپژوهان جوان، گفته بود چهار دهک اول درآمدی از پرداخت شهریه مدارس سمپاد معاف هستند.
با این حال، یکی از شهروندان خبر داد هنگام ثبتنام، متولیان مدارس بدون در نظر گرفتن دهک، خانوادهها را برای پرداخت شهریه تحت فشار میگذارند.
فشار هزینههای تحصیل؛ از کتاب تا لوازمالتحریر
فشار مالی بر خانوادهها تنها به مبالغ دریافتی مدارس محدود نیست.
یک دانشآموز ۱۷ ساله در پیامی به ایراناینترنشنال نوشت: «۲۹ شهریور، مدرسه شش میلیون تومان بابت کتاب گرفت.»
پسری ۱۳ ساله هم هزینه لوازمالتحریر و پرداختهای ماهانه مدرسهاش را حدود ۱۵ میلیون تومان عنوان کرد و پرسید: «پدر کارگر من از کجا چنین مبلغی را تامین کند؟»
یک دانشآموز ۱۴ ساله نوشت گرانی وسایل مدرسه چنان نگرانش کرده که گاهی خجالت میکشد هزینههای مورد نیاز تحصیلش را به خانواده بگوید.
مخاطبی با اشاره به قیمت کتابهای تست کنکور گفت: «کتاب تست هرکدام ۲ میلیون تومان است و اگر ۴ کتاب لازم باشد، نزدیک ۱۰ میلیون تومان میشود. چطور درس بخوانم؟»
در پیام دانشآموز دیگری آمده است: «قیمت یک کتاب تست "خیلی سبز" به بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است. در سن مدرسه، بهجای درس خواندن، دغدغهام جیب پدر کارگرم شده است.»
دوبردانی دوشنبه ۳۰ شهریور گفت: «قاچاق دلار از عراق به ایران یا هر مقصد دیگری همچنان ادامه دارد.»
او با اشاره به احتمال تحریم عراق از سوی آمریکا افزود واشینگتن حدود یک ماه است انتقال دلار به بغداد را متوقف کرده و این اقدام به افزایش نرخ دلار در برابر دینار عراق منجر شده است.
پیشتر در اردیبهشتماه نیز روزنامه واشینگتنپست گزارش داده بود دولت دونالد ترامپ ارسال بخشی از دلارهای نقدی به عراق را متوقف کرده است؛ اقدامی که حدود ۵۰۰ میلیون دلار از درآمدهای نفتی بغداد را تحت تاثیر قرار میداد.
در هفتههای اخیر، آمریکا کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را شدت بخشیده است و میکوشد شریانهای مالی حکومت ایران را محدود کند. محاصره دریایی، جلوگیری از فروش نفت ایران و مسدود کردن مسیرهای جابهجایی درآمدهای نفتی، از جمله محورهای این کارزار است.
وزارت خزانهداری آمریکا از زمان آغاز کارزار «طرد اقتصادی»، چند بسته تحریمی علیه جمهوری اسلامی وضع کرده است.
تهران در جستوجوی مسیرهای جایگزین
جمهوری اسلامی در سالهای گذشته برای دور زدن تحریمها و تامین ارز به مسیرهای مالی در برخی کشورهای همسایه متکی بوده و امارات متحده عربی در این میان نقشی کلیدی داشته است.
با این حال، امارات ۲۷ مرداد همه مبادلات تجاری و مالی خود با ایران را به حالت تعلیق درآورد.
روزنامه خراسان پیشتر با اشاره به وخامت بحران اقتصادی در ایران، نگرانی از اختلال در حسابهای مرتبط با ایران در امارات را یکی از عوامل افزایش بهای دلار عنوان کرد.
اول شهریور، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، به کشورها هشدار داد در صورت ادامه روابط تجاری با تهران، ممکن است دسترسی آنها به نظام مالی مبتنی بر دلار مسدود شود.
در چنین شرایطی، جمهوری اسلامی که سالهاست برای دور زدن تحریمها به ابزارهایی از جمله ارزهای دیجیتال روی آورده، تلاش برای یافتن مسیرهای جایگزین بهمنظور تامین ارز و ادامه مبادلات برونمرزی را با فوریت بیشتری دنبال میکند.
هشدار درباره احتمال تحریم عراق بر سر خلع سلاح شبهنظامیان
عضو کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان عراق در بخش دیگری از گفتوگو با ایراناینترنشنال اعلام کرد آمریکا بر کنترل شبهنظامیان و گروههای مسلح خارج از چارچوب قانون در عراق تاکید دارد و در این زمینه «مماشات نمیکند».
دوبردانی هشدار داد اگر دولت بغداد نتواند سلاح این گروهها را تحت کنترل درآورد و اصل انحصار سلاح در دست دولت را اجرا کند، احتمال اعمال تحریمهای گسترده آمریکا علیه عراق، حتی در بخش نفت، وجود دارد.
ماموریت ائتلاف بینالمللی و روند خروج نیروهای آن از عراق قرار است ۳۰ سپتامبر، هشتم مهر، به پایان برسد، اما تلاشها برای خلع سلاح گروههای مسلح وابسته به تهران هنوز به نتیجهای ختم نشده است.
دولت عراق در ماههای اخیر کوشیده است در مسیر خلع سلاح گروههای نیابتی جمهوری اسلامی گام بردارد، اما گزارشها از مخالفت و کارشکنی مقامهای حکومت ایران و برخی گروههای مسلح در این زمینه حکایت دارند.
سوم شهریور، شبکه الحدث به نقل از منابع امنیتی عراقی گزارش داد برخی گروههای مسلح در عراق از تحویل پهپادها و موشکهای نقطهزنی که از جمهوری اسلامی دریافت کردهاند، خودداری میکنند.
بر اساس این گزارش، گروه عصائب اهل حق نیز بخشی از تسلیحات خود را به مکانهای مخفی منتقل کرده است.
این در حالی است که علی الزیدی، نخستوزیر عراق، ۲۳ تیر در دیدار با ترامپ در کاخ سفید تاکید کرده بود بر اساس برنامه دولت عراق، سلاح باید منحصرا در اختیار حکومت باشد و این موضوع «یک اصل اساسی و تصمیمی قطعی است، نه یک گزینه».
خبرگزاری رویترز ۱۸ شهریور در گزارشی تحلیلی نوشت اگر شبهنظامیان شیعه مورد حمایت تهران به درخواست الزیدی برای تحویل سلاحهای خود توجه نکنند، دولت او ممکن است با بحران اعتبار روبهرو شود.
