ایراناینترنشنال
وزارت امنیت عمومی کانادا در پاسخ به ایراناینترنشنال، تهدیدهای ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ارشد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، علیه روزنامهنگاران فارسیزبان را «مصداق بارز تروریسم دولتی و سرکوب فراملی» خواند و اعلام کرد تمامی ابزارها برای مقابله با این تهدیدها به کار گرفته شده است.
در پی اظهارات بیسابقه و تهدیدآمیز شکارچی مبنی بر قرار دادن روزنامهنگاران رسانههای فارسیزبان خارج از کشور در «بانک اهداف نظامی»، وزارت امنیت عمومی کانادا در پاسخ به ایراناینترنشنال، ابعاد تازه و راهبردی اقدامات حفاظتی و امنیتی اتاوا را برای صیانت از جان روزنامهنگاران، شهروندان و ساکنان کانادا تشریح کرد.
این اظهارات تهدیدآمیز که پس از سابقه دروغپردازیهای شکارچی در پرونده سرنگونی پرواز پیاس۷۵۲ مطرح شد، بار دیگر کارزار عریان سرکوب فراملی تهران را در کانون توجه نهادهای امنیتی جهان قرار داده است.
هشدار سختگیرانه وزارت امنیت عمومی و فعالسازی شبکه حفاظتی
وزارت امنیت عمومی کانادا در این موضعگیری صریح تاکید کرد حفاظت از امنیت تمامی افرادی که در خاک کانادا زندگی و فعالیت میکنند، از خطوط قرمز دولت فدرال است.
این وزارتخانه اعلام کرد آژانسهای امنیتی و مجری قانون کانادا، از جمله سازمان اطلاعات و امنیت (CSIS) و پلیس فدرال سوارکار (RCMP)، با رصد مداوم تهدیدهای سایبری، اطلاعاتی و تروریستی وابسته به جمهوری اسلامی، شبکه حفاظتی ویژهای را برای روزنامهنگاران و فعالان رسانهای مستقر در کانادا فعال کردهاند.
در پاسخ نهاد امنیت عمومی کانادا آمده است: «تهدید آشکار مقامهای نظامی جمهوری اسلامی علیه اهالی رسانه، فراتر از یک لفاظی سیاسی، مصداق بارز تروریسم دولتی و سرکوب فراملی است. کانادا هرگز اجازه نخواهد داد عوامل حکومتها و شبکههای نفوذ آنان، امنیت روزنامهنگاران و شهروندان ما را در خاک کانادا به مخاطره بیندازند. تمامی ابزارهای قانونی، اطلاعاتی و حفاظتی برای خنثی کردن این تحرکات به کار گرفته شده است.»
اتکا به قوانین جدید مقابله با نفوذ و سرکوب فراملی
این موضعگیری تکمیلی، رویکرد سختگیرانه اتاوا را پس از اقدامات پیشین وزارت امور خارجه، وارد فاز عملیاتی تازهای میکند.
دولت کانادا با استناد به قوانین جدید خود از جمله اجرای کامل «قانون شفافیت و پاسخگویی نفوذ خارجی» (FITAA) و بهروزرسانیهای قانون سازمان اطلاعات امنیتی، ظرفیتهای نظارتی و بازدارنده خود را علیه عوامل اطلاعاتی و نفوذی تهران به شدت افزایش داده است.
وزارت امنیت عمومی کانادا در پایان به تمامی روزنامهنگاران و شهروندانی که هدف ارعاب، تهدید آنلاین یا تعقیب از سوی عوامل وابسته به حکومت ایران قرار میگیرند یادآور شد که شبکه اطلاعات امنیت ملی پلیس فدرال (RCMP) بهصورت ۲۴ ساعته آماده دریافت گزارشهاست و با همکاری نهادهای انتظامی محلی، بالاترین سطح حفاظت فردی و عمومی را برای جامعه رسانهای فارسیزبان در کانادا تضمین میکند.
موضع وزارت خارجه و محکومیت جهانی تروریسم دولتی
وزارت خارجه کانادا نیز ۱۳ شهریور در پاسخ به ایراناینترنشنال، تهدیدهای اخیر سخنگوی ارشد نیروهای مسلح، مبنی بر قرار دادن روزنامهنگاران رسانههای فارسیزبان خارج از کشور در «بانک اهداف نظامی» را بهشدت محکوم کرد.
وزارت خارجه کانادا در این موضعگیری رسمی اعلام کرد: «کانادا به عنوان یکی از اعضای بنیانگذار "ائتلاف آزادی رسانهها" (Media Freedom Coalition)، تهدیدهای حکومت ایران علیه روزنامهنگاران، چه در داخل و چه در خارج از کشور را به شدت محکوم میکند. روزنامهنگاران، فعالان و اهالی رسانه، ستون اصلی جوامع عادل، مقتدر و پویا هستند و باید آزاد باشند تا بدون ترس از اقدامات تلافیجویانه، مداخلات سیاسی یا تهدید و ارعاب، وظایف حرفهای خود را انجام دهند.»
در پاسخ وزارت خارجه کانادا به ایراناینترنشنال همچنین تاکید شد که کانادا عمیقا بر این باور است که آزادی رسانهها بخش مهمی از جوامع دموکراتیک و لازمه حفاظت از حقوق بشر و آزادیهای بنیادین است.
این وزارتخانه افزود شهروندان به رسانههای آزاد نیاز دارند تا با دستیابی به اطلاعات دقیق و تحلیلهای آگاهانه، بتوانند حکومتها را پاسخگو نگه دارند و کانادا قاطعانه از حقوق روزنامهنگاران و رسانهها در سراسر جهان برای فعالیت در محیطی عاری از ارعاب و اذیت و آزار نهادهای حکومتی حمایت میکند.
وزارت خارجه کانادا همچنین یادآور شد که کارزار سرکوب حکومت ایران تنها به داخل مرزها ختم نمیشود و کانادا نقض گسترده و مداوم حقوق بشر از سوی رژیم ایران، ارعاب مردم این کشور و کارزار سرکوب فراملی آن را محکوم میکند.
در همین چارچوب اعلام شد که کمتر از سه هفته دیگر و در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل، کانادا برای بیستوچهارمین سال پیاپی رهبری قطعنامه وضعیت حقوق بشر در ایران را بر عهده خواهد داشت تا فشارهای بینالمللی بر تهران بدون وقفه حفظ شود.
سایت بغداد الیوم دوشنبه ۱۶ شهریور به نقل از خبرنگار خود در استان سمنان گزارش داد بیش از ۱۵۰ نفر به محل اسکان دانشجویان عراقی دانشگاه سمنان حمله کردند.
بر اساس این گزارش، مهاجمان وارد محوطه خوابگاه شدند و دانشجویان عراقی را مورد ضربوشتم قرار دادند که در نتیجه شماری از آنان بهشدت زخمی شدند.
تعدادی از دانشجویان نیز در داخل خوابگاه مانده بودند و مهاجمان مانع خروج آنان میشدند.
این رسانه نوشت پلیس به محل رسید، اما کسی را بازداشت نکرد و تنها برای متوقف کردن حمله تلاش کرد. همچنین رییس دانشگاه و مدیر ناحیه به محل حادثه رسیدند، اما مهاجمان مانع ورود آنان شدند.
در سالهای اخیر شمار دانشجویان عراقی در ایران به هزاران نفر رسیده است. بر اساس گزارشها، بخشی از این دانشجویان از سوی نهادهایی نظامی و شبهنظامی، از جمله سپاه پاسداران و حشد شعبی، بورسیه شدهاند.
سوم مرداد، پیامهای مردمی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میداد شهروندان در برخی شهرها از حضور و رفتار نیروهای عراقی حشد شعبی و دیگر شبهنظامیان خارجی، بهویژه آزار و اذیت زنان، ناراضی و عصبانیاند.
روایت متفاوت درباره علت درگیری
وبسایت رویداد۲۴ نوشت دستکم سه ویدیو از این حادثه در شبکههای اجتماعی منتشر شده است؛ دو ویدیو از داخل ساختمان خوابگاه و از سوی دانشجویان عراقی دانشگاه سمنان ضبط شده و یک ویدیو نیز از تجمع بیرون خوابگاه منتشر شده است.
به نوشته این رسانه، برخی رسانههای محلی روایتی منتشر کردهاند که بر اساس آن، درگیری پس از آن آغاز شد که گروهی از دانشجویان ایرانی گفتند چند دانشجوی عراقی که از آنها تحتعنوان «حشد شعبی» یاد شده، یک دختر ایرانی را به زور به داخل خوابگاه بردهاند.
رویداد۲۴ افزود بر اساس همین روایت، پس از فرار چند دانشجوی عراقی به داخل خوابگاه، گروهی مقابل محل اسکان آنان تجمع کردند و درگیری به محوطه خوابگاه کشیده شد.
برخی کاربران شبکههای اجتماعی نیز با انتشار مطالبی نوشتند حمله به خوابگاه دانشجویان عراقی پس از تعرض چند دانشجوی عراقی به یک دختر دانشجوی ایرانی در دانشگاه سمنان رخ داده است.
واکنش دانشگاه و سفارت عراق
در مقابل، روابط عمومی دانشگاه سمنان اعلام کرد حادثه در فضای خارج از یک خوابگاه خصوصی محل اسکان تعدادی از دانشجویان بینالمللی رخ داده و با حضور مسئولان دانشگاه، مدیریت شهری و نیروی انتظامی، موضوع در دست بررسی است.
دانشگاه سمنان افزود مراجع ذیصلاح در حال بررسی منشا حادثه و شناسایی فرد یا افراد خاطی هستند و تاکید کرد: «هیچ تقابل یا برخوردی بین دانشجویان ایرانی یا دانشجویان بینالملل در این فقره وجود نداشته است.»
پس از این اطلاعیه، سفارت عراق در تهران و رایزنی فرهنگی این کشور نیز از تشکیل کمیتهای مشترک برای پیگیری فوری حادثه، بررسی ابعاد آن و گفتوگو با مقامهای ایرانی خبر دادند.
سفارت عراق در تهران اعلام کرد سلامت و امنیت دانشجویان عراقی «در اولویت» قرار دارد و از آنان خواست آرامش خود را حفظ کنند و جز در موارد ضروری از محل اقامتشان خارج نشوند.
بر اساس بیانیه سفارت، کمیته مشترک قرار است با وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، مسئولان شهر سمنان و مسئولان دانشگاه سمنان دیدار کند و برای بررسی وضعیت دانشجویان عراقی از نزدیک و شنیدن درخواستهای آنان به سمنان برود.
خبرگزاری حکومتی ایسنا نیز به نقل از روابط عمومی دانشگاه سمنان، پیامی منتسب به جمعی از دانشجویان عراقی را منتشر کرد که در آن از حضور و حمایت مسئولان دانشگاه پس از حادثه قدردانی شده است.
در بیانیه سفارت عراق اشارهای به علت آغاز درگیری یا روایت منتشرشده درباره تعرض چند دانشجوی عراقی به یک دختر ایرانی نشده است.
تاکنون هیچ منبع رسمی نیز صحت این اتهام را تایید نکرده است.
دادگستری سمنان از شناسایی دو نفر خبر داد
محمدصادق اکبری، رییسکل دادگستری استان سمنان، عصر دوشنبه ۱۶ شهریور اعلام کرد دو نفر از افراد دخیل در درگیری مقابل محل اسکان دانشجویان عراقی دانشگاه سمنان شناسایی و به مرجع انتظامی «دعوت» شدهاند و تحقیقات برای شناسایی سایر افراد ادامه دارد.
اکبری گفت درگیری میان «تعدادی از شهروندان و برخی از دانشجویان عراقی» رخ داده و دستگاه قضایی و انتظامی استان در حال بررسی ابعاد حادثه است.
او همچنین درباره مطالب منتشرشده در آنچه «رسانههای معاند» خواند، گفت این گزارشها با «واقعیت موضوع و نتایج بررسیهای اولیه تطبیق ندارد»، اما مشخص نکرد کدام بخش از گزارشهای منتشرشده را نادرست میداند.
اعتراض به حضور و رفتار نیروهای عراقی در ایران
این نخستین بار نیست که حضور و رفتار دانشجویان عراقی در ایران، بهویژه افراد منتسب به حشد شعبی، به اعتراض شهروندان منجر میشود.
مهرماه ۱۴۰۴، دانشجویان دانشگاه بوعلیسینای همدان و گروهی از شهروندان در اعتراض به آزار یک دانشجوی دختر از سوی یک دانشجوی عراقی و مزاحمتهای منتسب به دانشجویان وابسته به حشد شعبی تجمع کردند و خواستار اخراج آنان شدند.
نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در تجمع بعدی که برای ۱۹ مهر برنامهریزی شده بود، با استفاده از باتون و تهدید به بازداشت، مانع برگزاری تجمع شدند.
دادستانی همدان نیز موضوع آزار را «ادعا» خواند و معترضان را به برخورد قضایی تهدید کرد.
حضور نیروها و عوامل وابسته به گروههای خارجی در ایران برای سرکوب معترضان، از زمان اعتراضات پس از انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۸۸ بارها خبرساز شده است.
در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ و اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نیز گزارشهایی از مشارکت نیروهای نیابتی تهران، از جمله عوامل وابسته به حشد شعبی، در کنار نیروهای سپاه پاسداران و بسیج در سرکوب و کشتار معترضان منتشر شد.
قالیباف دوشنبه ۱۶ شهریور در واکنش به پست پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نوشت: «زنجیره تولید نفت و گاز در این منطقه گسترده، در دسترس و آسیبپذیر است. شرکتهای نفت و گاز آمریکایی در سراسر این آبها و تاسیسات نیز به همان اندازه در معرض خطرند.»
او افزود: «به داراییهای ما حمله کنید، هدف حمله قرار میگیرید. ما پیشتر این را ثابت کردهایم؛ از پایگاههایی بپرسید که دیگر قابل استفاده نیستند.»
قالیباف مشخص نکرد منظورش کدام شرکتها و تاسیسات انرژی آمریکا در منطقه است.
از سوی دیگر، حسین طائب، چهره بلندپایه امنیتی و رییس سازمان بسیج، در اظهاراتی گفت جمهوری اسلامی مذاکره را «از سر نیاز» نمیپذیرد و مذاکرهای را قابل قبول میداند که حقوق حکومت ایران و «جبهه مقاومت» را تضمین کند.
طائب پیشتر نیز گفته بود کنترل تنگه هرمز در اختیار جمهوری اسلامی است.
بر اساس اطلاعات شرکت تحلیل دادههای کشتیرانی کپلر، در ۱۰ روز منتهی به ۱۶ شهریور بهطور میانگین روزانه ۱۰ کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کردهاند که پایینترین میزان از اردیبهشت ماه است.
بر اساس گزارشها درباره وضعیت در تنگه هرمز، فشار محاصره نفتی آمریکا بیش از گذشته متوجه صادرات جمهوری اسلامی شده است.
تهدید متقابل بر سر نفتکشها
اظهارات قالیباف در پاسخ به هشدار هگست مطرح شد. وزیر جنگ آمریکا گفته بود اگر جمهوری اسلامی به کشتیهای آمریکایی شلیک کند، نیروهای ایالات متحده نفتکشهای ایران را «منهدم و غرق» خواهند کرد.
هگست ناوگان نفتکشهای جمهوری اسلامی را «بیدفاع» خواند و گفت هواپیماها، کشتیها و زیردریاییهای آمریکا میتوانند این نفتکشها را در حوزههای عملیاتی سنتکام و فرماندهی هند-اقیانوس آرام، هدف قرار دهند.
این تهدیدها پس از آن مطرح شد که سنتکام ۱۴ شهریور اعلام کرد در واکنش به حمله موشکی سپاه پاسداران به دو ناو جنگی آمریکا، سه نفتکش متعلق به سپاه پاسداران را در نزدیکی خارک، جاسک و دریای عمان، هدف قرار داده است.
به گفته سنتکام، در حمله سپاه پاسداران هیچ نیروی آمریکایی آسیب ندید.
سپاه پاسداران نیز اعلام کرد سه نفتکش در حال عبور از مسیرهای «غیرمجاز» تنگه هرمز و سه شناور مرتبط با آمریکا را در مناطق دیگر هدف قرار داده است.
هشدار بقائی به کره جنوبی
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۶ شهریور در پیامی به زبان کرهای نوشت هرگونه مشارکت عملیاتی یا حضور نظامی کشورهای دیگر در خلیج فارس و تنگه هرمز، از نظر تهران «حمایت مستقیم از طرف متجاوز» محسوب میشود و «پیامدهای جدی» خواهد داشت.
این هشدار پس از آن بیان شد که دولت کره جنوبی اعلام کرد کمک به تلاشهای امنیتی آمریکا در تنگه هرمز را بررسی میکند.
سخنگوی دفتر رییسجمهوری کره جنوبی تاکید کرده است هنوز تصمیمی در این زمینه گرفته نشده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پیشتر از خودداری سئول از همراهی با عملیات نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی انتقاد کرده و گفته بود با وجود استقرار هزاران نظامی آمریکایی در کره جنوبی، این کشور حاضر به کمک به واشینگتن نیست.
ترامپ ۲۶ مرداد اعلام کرده بود از کره جنوبی خواسته است در عملیات علیه جمهوری اسلامی به آمریکا کمک کند، اما سئول این درخواست را رد کرده است.
افزایش سریع قیمتها خانوادهها را وادار کرده است کمتر به این فکر کنند که سال آینده یا ماه آینده قادر به خرید چه چیزهایی خواهند بود و بیشتر نگران این باشند که امروز باید چه چیزی بخرند، پیش از آنکه پولشان فردا ارزش بیشتری از دست بدهد.
علی دادپی، اقتصاددان، در پادکست انگلیسی «چشمانداز ایران» ایراناینترنشنال گفت: «اگر یک ایرانی معمولی باشید، میدانید امروز چه چیزی میتوانید بخرید. شاید فردا نتوانید همان را بخرید؛ و منظورم از فردا، ۲۴ ساعت بعد است.»
او افزود: «در این اقتصاد، در حال حاضر پسانداز کردن به شکل تخممرغ منطقیتر از پسانداز کردن به تومان است.»
اکنون قیمت هر تخممرغ حدود ۲۵ هزار تومان است. اما مساله، ارزش دلاری آن نیست؛ بلکه سرعتی است که قدرت خرید تومان با آن کاهش مییابد. پولی که امروز کنار گذاشته میشود، ممکن است تنها چند روز بعد کالاهای بهمراتب کمتری بخرد.
دادپی گفت: «باید درماندگی، خشم و احساس ناتوانی مردم در تامین نیازهای خانواده، استفاده از خدمات درمانی یا خرید داروهای تجویزی را برای دیگران توضیح داد.»
برآورد او نشان میدهد متوسط درآمد ماهانه کمتر از ۲۰۰ دلار است، در حالی که مسکن سهم فزایندهای از درآمد خانوارها را به خود اختصاص میدهد.
گوشت و دیگر منابع پروتئینی از برنامه غذایی برخی خانوادهها حذف شدهاند. حتی میوههای آسیبدیده که زمانی فقیرترین افراد آنها را میخریدند یا به بیخانمانها داده میشد، بیش از گذشته به یکی از گزینههای خانوارهای معمولی تبدیل شده است که میکوشند با پول خود مدت بیشتری دوام بیاورند.
دادپی گفت: «ما در آستانه یک فاجعه اقتصادی نیستیم؛ در میانه یک فاجعه اقتصادی قرار داریم.»
فشار اقتصادی، خشم سیاسی
فرسایش طبقه متوسط ایران سالهاست ادامه دارد، اما فشارها با شتاب بیشتری افزایش یافتهاند. پسانداز دیگر به معنای اندوختن ثروت نیست و بیشتر به ابزاری برای حفظ قدرت خرید تبدیل شده است. مردم از طلا و ارز خارجی استفاده میکنند تا مطمئن شوند درآمد امروز آنها در هفتهها یا ماههای آینده همچنان هزینه نیازهای ضروری را پوشش خواهد داد.
دادپی گفت: «این اقتصاد سرمایهگذاری روی آینده خود را متوقف کرده است.»
پرسش سیاسی این است که وقتی سالها فقیرتر شدن مردم با کمبود کالا، بیکاری و افت کیفیت خدمات عمومی تلاقی کند، چه اتفاقی خواهد افتاد.
به نظر میرسد مقامهای حکومت ایران بیش از گذشته نگران چنین احتمالی هستند. مقامها بنزین، بیکاری و مشکلات معیشتی را از عوامل بالقوه آغاز اعتراضها دانستهاند.
غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، از برخورد شدیدتر با اعتراضهای تازه سخن گفته است. همزمان، یک فایل صوتی افشاشده از بسیج نیز نگرانیها درباره وقوع ناآرامیهای بیشتر را آشکار کرده است.
کامران بخاری، تحلیلگر، هشدار داد که نباید وخامت اوضاع اقتصادی را نشانه نزدیک بودن گسست سیاسی دانست. فلاکت اقتصادی بهتنهایی باعث سقوط حکومتها نمیشود، بهویژه حکومتهایی که دستگاه سرکوب گستردهای در اختیار دارند.
بخاری گفت: «این یک فروپاشی است و ما در همان لحظه وقوع شاهد آن هستیم.»
در حال حاضر، مردم هنوز میتوانند خود را با شرایط سازگار کنند. فروشگاهها باز هستند، زنجیرههای تامین همچنان کار میکنند و خانوادهها هزینههای خود را کاهش میدهند، رژیم غذاییشان را تغییر میدهند و به جای برنامهریزی برای چند سال آینده، بر اساس توان مالی چند هفته آینده تصمیم میگیرند.
اما توان سازگاری نیز حدی دارد.
کاغذ را نمیتوان خورد
تهران میتواند دستکم از نظر اسمی همچنان حقوق نیروهای خود را پرداخت کند.
ایران اقتصادی بزرگ با جمعیتی حدود ۹۰ میلیون نفر است. مرزهای گسترده و شبکههای بازار سیاه نیز امکان ادامه جابهجایی بخشی از کالاها را فراهم میکنند. دولت میتواند برخی هزینهها را در اولویت قرار دهد و پول بیشتری چاپ کند.
اما نمیتواند غذا، دارو، سوخت و دیگر کالاهایی را چاپ کند که قرار است با آن پول خریداری شوند.
دادپی گفت: «وقتی محصولات کافی در جامعه وجود نداشته باشد، وقتی نان و کره کافی برای مردم نباشد، پول مشکل را حل نمیکند. پول فقط کاغذ است؛ کاغذ را نمیتوان خورد.»
این وضعیت برای حکومتی که برای حفظ وفاداری بهشدت به مزایای مادی متکی است، مشکل ایجاد میکند. اگر تورم قدرت خرید حقوق را بهسرعت از میان ببرد یا کمبودها باعث کاهش کالاهای قابل خرید شوند، افزایش دستمزد نیز تاثیر کمتری بر مهار نارضایتی خواهد داشت.
بنزین بهخوبی این تناقض را نشان میدهد.
ایران ذخایر عظیم نفت و گاز طبیعی دارد، اما ایرانیان با کمبود سوخت و صفهای طولانی در جایگاهها روبهرو شدهاند. دادپی بخشی از این مشکل را نتیجه دههها عرضه بنزین ارزان و یارانهای، خودروهای داخلی کمبازده، قاچاق سوخت و محدودیت رقابت میداند.
سالها ثروت کافی برای ادامه کار این نظام وجود داشت.
دادپی این وضعیت را به تقسیم یک کیک تشبیه کرد. حتی با کوچکتر شدن کیک، گروههای مختلف همچنان میتوانستند سهمی از آن دریافت کنند؛ اما به گفته او، اکنون «دیگر کیکی وجود ندارد».
راهحل آسانی وجود ندارد
حتی کاهش فشارهای خارجی نیز لزوما مشکلات ریشهایتر را برطرف نخواهد کرد.
شبکههای اقتصادی قدرتمند مرتبط با سپاه پاسداران از انحصارها و محدودیت رقابت سود بردهاند، در حالی که افزایش سرمایهگذاری خارجی و رقابت میتواند منافع آنها را تهدید کند.
بخاری معتقد است این مساله توضیح میدهد که چرا بحران ایران تنها به تحریمها، جنگ یا دسترسی به پول محدود نمیشود.
او گفت: «اصلاحات مورد نیاز به این معناست که این حکومت دیگر چیزی نخواهد بود که امروز هست.»
نه این اقتصاددان و نه این تحلیلگر راهبردی، زمانی برای وقوع گسست سیاسی تعیین نمیکنند. وخامت اقتصادی ممکن است سالها ادامه پیدا کند و جمهوری اسلامی نیز بارها نشان داده است که برای مهار اعتراضها آمادگی استفاده از زور را دارد.
اما بحران فوری، کمتر انتزاعی است. خانوادهها فقیرتر میشوند، کمبودها فشار را افزایش میدهند و خود پول نیز بهعنوان ابزاری برای ذخیره ارزش، هر روز غیرقابلاعتمادتر میشود.
معیار دادپی برای سنجش این افول بهشکلی قابلتوجه ساده است: «در این اقتصاد، در حال حاضر پسانداز کردن به شکل تخممرغ منطقیتر از پسانداز کردن به تومان است.»
