دو مقام ارشد امارات متحده عربی روز چهارشنبه ۱۹ اوت اعلام کردند که این کشور در حال حاضر برنامهای برای ازسرگیری روابط تجاری و مالی با جمهوری اسلامی ایران ندارد. اگر این توقف ادامه پیدا کند، میتواند یکی از مهمترین مجاری تجارت خارجی ایران را بهشدت مختل کند.
افرا الهاملی، مدیر ارتباطات راهبردی وزارت امور خارجه امارات، و انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رییس امارات، هرگونه تجارت دوجانبه، تراکنش مالی یا ارائه تسهیلات مالی به جمهوری اسلامی را رد کردند.
امارات پس از آغاز حملات گسترده جمهوری اسلامی به این کشور و بسته شدن تنگه هرمز از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اوایل ماه مارس، روابط تجاری و مالی خود با ایران را به حالت تعلیق درآورد.
این موضع در حالی اعلام شد که محمدصادق قنادزاده، معاون خدمات تجاری سازمان توسعه تجارت ایران، پیشتر در ماه ژوئیه گفته بود مبادلات تجاری ایران و امارات از طریق بندر جبلعلی دوباره فعال شده است.
با این حال، تازهترین اظهارات مقامهای اماراتی نشان میدهد که دستکم در کوتاهمدت، چنین مسیری همچنان در دسترس ایران نخواهد بود.
الهاملی همچنین تأکید کرد که امارات همچنان به حفظ یکپارچگی نظام مالی بینالمللی، رعایت قوانین بینالمللی و اجرای بالاترین استانداردهای جهانی متعهد است.
این موضع از آن جهت اهمیت دارد که حتی در صورت کاهش تنشهای سیاسی و ازسرگیری بخشی از تجارت، ایران همچنان با محدودیتهای جدی ناشی از تحریمهای آمریکا و تداوم حضورش در فهرست سیاه گروه ویژه اقدام مالی، افایتیاف، روبهرو خواهد بود.
امارات؛ یکی از مهمترین شرکای تجاری ایران
اهمیت تصمیم امارات برای ایران را میتوان در حجم تجارت دوجانبه در سال مالی گذشته ایران مشاهده کرد.
بر اساس دادههای اتاق بازرگانی ایران، در سال مالی منتهی به ۲۱ مارس، ایران حدود ۶.۵ میلیارد دلار کالای غیرنفتی به امارات صادر کرد و در مقابل، نزدیک به ۱۴.۸ میلیارد دلار کالا از این کشور وارد کرد.
با وجود کاهش ۳۲ درصدی صادرات امارات به ایران، این کشور همچنان حدود ۳۰ درصد از کل واردات ایران را تامین میکرد.
کاهش واردات ایران از امارات نیز تا حد زیادی بخشی از افت کلی واردات ایران در شرایط محدودیت شدید ارزی و مالی بود.
در بخش صادرات نیز امارات مقصد حدود ۱۵ درصد از کل صادرات غیرنفتی ایران بود.
پیش از جنگ، امارات بزرگترین تامینکننده کالا برای ایران و سومین مقصد بزرگ صادرات غیرنفتی این کشور بود.
اهمیت این رابطه بسیار فراتر از تجارت دوجانبه کالا بود. امارات همچنین بزرگترین بازار نفت کوره یا مازوت ایران و یکی از مهمترین خریداران گاز مایع (LPG) این کشور به شمار میرفت.
ضربه به صادرات مازوت و درآمدهای ارزی
دادههای شرکت اطلاعات کالایی کپلر که ایراناینترنشنال بررسی کرده است، نشان میدهد ایران در سال گذشته بهطور متوسط روزانه حدود ۲۵۶ هزار بشکه مازوت صادر کرده است.
حدود ۷۰ درصد از این محمولهها راهی امارات میشد.
بنابراین، توقف تجارت با امارات صرفا به معنای از دست رفتن بخشی از بازار صادرات غیرنفتی ایران نیست. یکی از مهمترین مقاصد صادرات فرآوردههای نفتی کشور نیز عملا از دسترس خارج شده است.
امارات همچنین یکی از بازارهای عمده گاز مایع ایران است؛ محصولی که سالانه حدود ۱۱ میلیارد دلار درآمد ارزی برای ایران ایجاد میکند.
این تجارت از مارس ۲۰۲۶، همزمان با آغاز حملات گسترده جمهوری اسلامی به امارات، متوقف شده است.
پیامد این وضعیت از آن جهت مهمتر است که بنا بر گزارشها، بخشی از صادرات مازوت ایران ــ بهویژه محمولههایی با میزان گوگرد بسیار بالا، در حد ۳.۵ درصد ــ در قالب معاملات تهاتری با بنزین امارات مبادله میشد.
ایران اکنون همزمان با قطع دسترسی به این مسیر تجاری، با کمبود فزاینده بنزین نیز روبهرو است.
در هفتههای اخیر، مقامهای ایرانی همچنین درباره احتمال بازگشت سهمیهبندی بنزین یا افزایش قابل توجه قیمت سوخت سخن گفتهاند.
بنابراین، از دست رفتن مسیر تجاری امارات میتواند نهتنها بر درآمدهای صادراتی ایران، بلکه بر تامین کالاهای حیاتی و سوختهای پالایششده مورد نیاز بازار داخلی نیز تأثیر بگذارد.
پایان نقش دبی بهعنوان «دروازه تجارت جهانی» ایران؟
اهمیت امارات برای جمهوری اسلامی هرگز به تجارت مستقیم دوجانبه محدود نبوده است.
دبی برای دههها یکی از مهمترین مراکز صادرات مجدد کالا به ایران بوده است. این شبکه به شرکتهای ایرانی امکان میداد کالاهای تولیدشده در کشورهای دیگر را از طریق بازار امارات تهیه کنند.
واردات مستقیم از کشورهایی مانند ژاپن، کره جنوبی و کشورهای اروپایی برای شرکتهای ایرانی به دلیل تحریمهای آمریکا و محدودیتهای مرتبط با حضور ایران در فهرست سیاه افایتیاف دشوار یا پرهزینه است.
در چنین شرایطی، امارات عملا به یکی از مراکز اصلی تجاری برای واردات و صادرات مجدد کالا به ایران تبدیل شده بود.
همین شبکه در بخش صادرات نیز مورد استفاده قرار میگرفت و به شرکتهای ایرانی امکان میداد از طریق زیرساختهای تجاری و لجستیکی امارات به دیگر بازارهای بینالمللی دسترسی پیدا کنند.
امارات همچنین یکی از مراکز مهم ثبت و فعالیت شرکتهایی بوده که جمهوری اسلامی و شبکههای تجاری مرتبط با آن برای دور زدن تحریمها از آنها استفاده میکردند.
در چند سال گذشته، شمار زیادی از بستههای تحریمی آمریکا علیه شبکههای دخیل در صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران و همچنین شبکههای تأمین کالا، شرکتها و افرادی مستقر در امارات را نیز هدف قرار دادهاند.
از این منظر، از دست رفتن یا محدود شدن تجارت با امارات صرفاً به معنای از دست دادن یک شریک تجاری دیگر نیست. این وضعیت میتواند یکی از مهمترین مسیرهای مالی، لجستیکی و تجاری ایران برای ارتباط با اقتصاد جهانی را تضعیف کند.
شکافی بزرگ و تازه در اقتصاد ایران
ایران در شرایطی با این شوک مواجه شده که اقتصادش از پیش زیر فشار تحریمها، محدودیت دسترسی به ارز خارجی، کاهش تجارت خارجی و اختلال در صادرات انرژی قرار دارد.
حجم تجارت کالایی امارات با ایران در سال گذشته حدود ۲۱.۳ میلیارد دلار بود و نقش این کشور بسیار فراتر از یک شریک تجاری متعارف دوجانبه میرفت.
از دست دادن چنین بازاری، همزمان با کاهش دسترسی ایران به شبکههای تجاری و مالی امارات، هزینه تجارت خارجی را افزایش خواهد داد و مسیرهای جایگزین را محدودتر و پرهزینهتر خواهد کرد.
با توجه به موضع صریح مقامهای امارات، ازسرگیری کامل روابط تجاری و مالی تهران و ابوظبی، دستکم در میانمدت، بعید به نظر میرسد.
برای جمهوری اسلامی، مساله صرفا از دست دادن چند میلیارد دلار تجارت با امارات نیست؛ مساله مهمتر از دست رفتن یکی از مهمترین دروازههای ایران به بازارهای جهانی است.
ممکن است بگویند: بچه دوست داریم، اما الان نه؛ و این الان نه گاهی ماهها و سالها ادامه پیدا کند.در چنین شرایطی، فرزندآوری فقط تصمیمی درباره داشتن یک کودک نیست؛ تصمیمی درباره آیندهای است که خود والدین هنوز نمیدانند تا چه اندازه میتوانند آن را بسازند.
برای بسیاری از جوانان، پیش از فرزندآوری مسائل دیگری وجود دارد: تمام کردن تحصیل، پیدا کردن شغل، تامین مسکن، رسیدن به ثبات مالی و ساختن یک رابطه پایدار. در کنار این مسائل، نگرانیهایی مانند ترس از بارداری و زایمان، مسئولیت والدگری، از دست دادن استقلال و تغییر مسیر شغلی نیز میتواند تصمیمگیری را پیچیدهتر کند.
با این حال، این تجربهها را نمیتوان صرفا به بیمیلی به فرزندآوری تعبیر کرد. گاهی مساله، نبود احساس آمادگی یا امنیت برای ساختن آینده است. ممکن است فرد فرزند بخواهد، اما احساس کند شرایط فعلی زندگی برای پذیرفتن مسئولیت یک زندگی دیگر مناسب نیست.
در این مقاله میخواهیم از زاویهای متفاوت به مساله نگاه کنیم: وقتی زندگی برای بخشی از نسل جوان با ناامنی، فشار اقتصادی و نگرانی درباره آینده همراه است، این شرایط چگونه با تصمیم آنها برای تشکیل خانواده و فرزندآوری ارتباط پیدا میکند؟ آیا ممکن است بخشی از بحران فرزندآوری، بازتابی از بحران امید، امنیت و احساس کنترل بر آینده باشد؟
برای پاسخ به این پرسش، در ادامه به سراغ پژوهشهای انجامشده در ایران میرویم تا با تجربه زنان و مردانی که باید میان تحصیل، اشتغال، ازدواج، استقلال، والدگری و آینده خود تصمیم بگیرند و مشخص کنند آیا در این شرایط میتوانند مسئولیت ساختن یک زندگی دیگر را نیز بر عهده بگیرند یا نه.
پژوهشها و دادهها درباره تصمیم فرزندآوری چه می گویند؟
وقتی به سراغ دادههای علمی میرویم، تصویر روشنتری از رابطه میان شرایط اجتماعی، احساس امنیت و تصمیم فرزندآوری به دست میآوریم. فرزندآوری تصمیمی بلندمدت درباره آینده است و تصویری که افراد از آینده خود و جامعه دارند، میتواند در این تصمیم نقش داشته باشد.
یک پژوهش کیفی جدید که تجربه زوجها در ایران را بررسی کرده است، نشان میدهد تصمیم فرزندآوری حاصل یک عامل واحد نیست. عوامل اقتصادی، مسکن و اشتغال در کنار عوامل فرهنگی و اجتماعی، تجربههای شخصی، سبک زندگی و نگرش افراد به آینده در این تصمیم نقش دارند.
در این مطالعه، امنیت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی و آینده فرزندان نیز مورد توجه زوجها بوده و ناامنی و کاهش اعتماد اجتماعی میتواند با کاهش تمایل به فرزندآوری همراه باشد.
در یک مطالعه روی زوجهای متاهل بدون فرزند یا دارای یک فرزند نیز عوامل اقتصادی و اجتماعی مرتبط با بیمیلی به فرزندآوری بررسی شده است. یکی از یافتههای قابل توجه، سطح پایین اعتماد و امید بخشی از پاسخدهندگان به بهبود شرایط کشور بود. در این مطالعه، عوامل اقتصادی، اجتماعی ـ فرهنگی و شخصی با بیمیلی به فرزندآوری ارتباط داشتند.
در مطالعهای دیگر، قصد فرزندآوری و میزان عدمقطعیت درباره این تصمیم بررسی شده است. یافتهها نشان میدهد بخشی از افراد با نوعی بلاتکلیفی مواجهاند و تصمیم به فرزندآوری همیشه در قالب خواستن یا نخواستن قطعی شکل نمیگیرد و ممکن است در شرایط نامطمئن به آینده موکول شود.
پژوهش دیگری رابطه میان امید، حمایت اجتماعی، رضایت زناشویی و نگرش به فرزندآوری را بررسی کرده است. نتایج نشان میدهد امید بیشتر، حمایت اجتماعی و رضایت زناشویی بالاتر با قصد بیشتر برای فرزندآوری همراه هستند. بنابراین، تصمیم فرزندآوری فقط به درآمد و امکانات مادی محدود نمیشود و حمایت عاطفی، اجتماعی و کیفیت رابطه نیز اهمیت دارد.
مطالعه دیگری روی زنان در سن باروری، نقش اضطراب مرتبط با فرزندآوری و والدگری را بررسی کرده است. یافتهها نشان میدهد اضطراب بارداری، زایمان و والدگری با قصد کمتر برای فرزندآوری همراه است؛ در همین مطالعه، امید و حمایت اجتماعی نیز با قصد فرزندآوری ارتباط مثبت داشتند. بنابراین، ممکن است فرد از نظر عاطفی فرزند بخواهد، اما از نظر روانی خود را برای بارداری یا پذیرش مسئولیت والدگری آماده نبیند.
در پژوهشی درباره دانشجویان متاهل نیز حمایت اجتماعی، بهویژه حمایت عاطفی و همراهی اطرافیان، با تمایل بیشتر به فرزندآوری ارتباط داشت. همچنین وضعیت اقتصادی بهتر با تمایل بیشتر به فرزندآوری همراه بود.
پژوهش دیگری روی زنان متاهل و شاغل نشان داد تعارض بیشتر میان نقشهای شغلی و خانوادگی با قصد کمتر برای فرزندآوری همراه است؛ در مقابل، کیفیت بهتر رابطه زناشویی با قصد بیشتر برای فرزندآوری ارتباط داشت. برای بسیاری از زنان، مسئله فقط داشتن فرزند نیست؛ تعادل میان کار، درآمد، مراقبت از کودک و زندگی شخصی نیز اهمیت دارد.
در مجموع، این پژوهشها نشان میدهند تصمیم فرزندآوری حاصل یک عامل واحد نیست؛ اقتصاد، مسکن و اشتغال در کنار امید، اضطراب، کیفیت رابطه زوجین، حمایت اجتماعی و تصویر فرد از آینده، در شکلگیری این تصمیم نقش دارند. از این منظر، فرزندآوری یکی از نشانههای رابطه جامعه با آینده است. هرچه احساس امنیت، کنترل و امید به آینده ضعیفتر شود، تصمیمهایی که مستلزم تعهد بلندمدتاند، از جمله فرزندآوری، میتوانند دشوارتر و نامطمئنتر شوند.
البته کاهش فرزندآوری مسالهای مختص ایران نیست و بسیاری از کشورهای جهان نیز با کاهش نرخ باروری و به تعویق افتادن فرزندآوری مواجه شدهاند؛ تغییر سبک زندگی، افزایش سن ازدواج و فرزندآوری، گسترش تحصیلات و اشتغال زنان و تغییر نگرش نسبت به خانواده و والدگری نیز در این روند نقش دارند.
با این حال، جهانی بودن این روند به معنای یکسان بودن تجربه آن در همه جوامع نیست. در جامعه ما، تصمیم به فرزندآوری در بستری از ناامنی اقتصادی، دشواری تأمین مسکن، بیثباتی شغلی، افزایش هزینههای زندگی و نگرانی درباره آینده شکل گرفته است. بنابراین، تعویق فرزندآوری ممکن است فقط بازتاب تغییر ارزشها یا ترجیحات فردی نباشد و بخشی از آن با احساس ناتوانی در پیشبینی و کنترل آینده ارتباط داشته باشد.
مساله روان شناختی؛ اضطراب آینده
پژوهشهای مرورشده نشان میدهند که در تصمیم فرزندآوری، فقط شرایط بیرونی مهم نیست؛ تصویری که فرد از آینده خود دارد نیز اهمیت دارد.از اینجا میتوان مساله را از زاویه روانشناختی دنبال کرد: وقتی آینده قابل پیشبینی و قابل کنترل به نظر میرسد، برنامهریزی برای تصمیمهای بلندمدت آسانتر است؛ اما وقتی فرد آینده را نامطمئن میبیند، تصمیمهایی مانند ازدواج و فرزندآوری میتوانند دشوارتر شوند.
در شرایط نسبتا پایدار، افراد معمولا آینده را مجموعهای از امکانها میبینند؛ ازدواج، تشکیل خانواده، داشتن فرزند، ادامه تحصیل یا ساختن یک مسیر شغلی. حتی اگر هیچکدام قطعی نباشند، فرد احساس میکند میتواند برای آنها برنامهریزی کند و در صورت تغییر شرایط، مسیر خود را اصلاح کند.احساس اختیار و کنترل بر زندگی به فرد اجازه میدهد برای آینده تصمیمهای بلندمدت بگیرد.
اما وقتی زندگی با بیثباتی و تغییرات پیشبینیناپذیر همراه میشود، رابطه فرد با آینده نیز میتواند تغییر کند. فرد دیگر فقط نمیپرسد چه آیندهای میخواهم؟ ممکن است از خود بپرسد: اصلا آیا میتوانم چنین آیندهای داشته باشم؟ در این شرایط، آینده به جای آنکه صرفا فضایی برای برنامهریزی باشد، میتواند به منبعی از نگرانی تبدیل شود.
این وضعیت میتواند نگاه فرد به والدگری را نیز تحت تأثیر قرار دهد. فرزندآوری دیگر فقط به معنای داشتن یک کودک نیست؛ بلکه تصمیمی درباره پذیرفتن مسئولیتی بلندمدت در آیندهای است که خود فرد هنوز نسبت به آن اطمینان ندارد. به همین دلیل، ممکن است فرد فرزند بخواهد، اما برای فرزندآوری احساس آمادگی نکند.
در چنین شرایطی، فاصله میان خواستن و توانستن اهمیت پیدا میکند. فرد ممکن است خانواده و فرزند را بخواهد، اما احساس کند هنوز امکان ساختن شرایطی را که برای این زندگی لازم میداند ندارد. این فاصله میتواند تصمیم را به تعویق بیندازد؛ نه لزوماً به دلیل تغییر خواسته، بلکه به دلیل تردید درباره امکان تحقق آن.
از این منظر، مساله فرزندآوری فقط درباره نگرش افراد به بچهدار شدن نیست؛ باید دید افراد در چه شرایطی درباره آینده خود تصمیم میگیرند و تا چه اندازه احساس میکنند اختیار ساختن آن را دارند.وقتی این احساس ضعیف شود، تصمیمی مانند فرزندآوری که ذاتا به آیندهای بلندمدت مربوط است، میتواند به تصمیمی سنگین و پرریسک تبدیل شود.
و شاید همینجا است که مساله جمعیت به مسالهای روانشناختی نیز تبدیل میشود: آیا نسل جوان آینده را چیزی میبیند که میتواند بسازد، یا چیزی که پیش از برنامهریزی برای آن باید از آن مطمئن شود؟
پیامدهای روان شناختی- اجتماعی
برای بسیاری از زوجها، صبر کردن تا رسیدن به شرایط مناسب، تصمیمی آگاهانه و بخشی طبیعی از برنامهریزی زندگی است. اما وقتی این تعویق طولانی و همراه با ابهام درباره آینده شود، خودِ بلاتکلیفی میتواند به منبع فشار روانی تبدیل شود.
فرد ممکن است برای مدت طولانی میان دو وضعیت باقی بماند؛ از یک سو فرزند میخواهد و آن را بخشی از آینده مطلوب خود میداند و از سوی دیگر، خود را برای پذیرفتن این مسئولیت آماده نمیبیند. ادامه این وضعیت میتواند با تردید، اضطراب و فرسودگی ذهنی همراه شود.
اما شاید مهمترین مساله، تعویق تحمیلشده باشد؛ زمانی که فرد نه از روی انتخاب و رضایت، بلکه به دلیل شرایط اقتصادی، مسکن، اشتغال یا نااطمینانی درباره آینده، ناچار به عقب انداختن تصمیم خود میشود.
در این حالت، ممکن است احساس کند کنترل بخشی از مهمترین تصمیمهای زندگی از اختیارش خارج شده است؛ وضعیتی که میتواند با اضطراب، ناامیدی و کاهش احساس کنترل همراه شود.
اینجاست که یافتههای پژوهشهای مختلف درباره امید، حمایت اجتماعی، شرایط اقتصادی و عدمقطعیت در قصد فرزندآوری به یکدیگر پیوند میخورند.
مساله فقط این نیست که افراد چه تصمیمی درباره فرزندآوری میگیرند؛ بلکه این است که در چه شرایط روانی و اجتماعی مجبور به گرفتن این تصمیم میشوند.
در سطح اجتماعی نیز، اگر بخش بزرگی از یک نسل برای سالهای طولانی در چنین وضعیتی باقی بماند، پیامدها فقط به تجربه فردی زوجها محدود نمیشود. تاخیر در ازدواج و فرزندآوری میتواند الگوی تشکیل خانواده و ساختار جمعیتی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
در نهایت، مساله طولانی شدن وضعیتی است که فرد خواهان فرزندآوری است، اما نمیتواند زمان مشخصی برای تحقق این خواسته تعیین کند. وقتی این تجربه در مقیاس گسترده تکرار شود، فرزندآوری از یک تصمیم شخصی فراتر میرود و به مسالهای مرتبط با سلامت روان، روابط اجتماعی و آینده جمعیتی کشور تبدیل میشود.
جمع بندی
فرزندآوری فقط به خواستن یا نخواستن فرزند محدود نمیشود؛ تصمیمی است که به امکان ساختن یک زندگی پایدار گره خورده است. وقتی فرد برای تحصیل، شغل، مسکن و آینده خود با عدمقطعیت روبهروست، تصمیم برای فرزندآوری نیز به آیندهای گره میخورد که نمیتواند با اطمینان آن را پیشبینی کند.
بنابراین، شاید پرسش اصلی فقط این نباشد که چگونه مردم را بیشتر به فرزندآوری ترغیب کنیم؟ بلکه این باشد که چه شرایطی لازم است تا تشکیل خانواده و فرزندآوری دوباره به گزینهای قابلتصور و قابلبرنامهریزی تبدیل شود؟
مساله این است که چه باید کرد تا شرایطی فراهم شود که یک نسل بتواند با اطمینان بیشتری برای ساختن آینده خود تصمیم بگیرد.
شبکههای العربیه و الحدث پنجشنبه ۲۹ مرداد به نقل از منابع نظامی یمنی از کشته شدن این سه نفر در درگیری با نیروهای دولتی یمن خبر دادند.
هویت آنها و محل دقیق کشته شدنشان اعلام نشده است.
این منابع همچنین گفتند فرمانده تیپ سوم «الویه الفتح» حوثیها در یک حمله پهپادی زخمی شده است.
جزییات بیشتری درباره هویت و وضعیت او منتشر نشده است.
نماینده یمن در سازمان ملل، ۲۲ مرداد گفت حوثیها این کشور را به «سکویی برای خدمت به سپاه پاسداران» تبدیل کردهاند و از شورای امنیت خواست قطعنامههای خود را درباره یمن اجرا کند.
او افزود دولت یمن ادامه «سیاست باجگیری» را نمیپذیرد و حوثیها با هدف قرار دادن بنادر و کمکهای غذایی، رنج مردم را افزایش میدهند.
به گفته این نماینده دولت یمن، این گروه «جنگی سازمانیافته» را پیش میبرد که جان مردم یمن را هدف قرار داده است.
تشدید درگیریها در غرب یمن
العربیه و الحدث گزارش دادند نیروهای دولتی یمن و حوثیها در چند جبهه در ساحل غربی این کشور، از جمله البرح در استان تعز و جبل دوباس در شهرستان حیس در جنوب حدیده، درگیر شدهاند.
به نوشته الحدث، نبردها در حیس و البرح از شدیدترین درگیریهای هفتههای اخیر بوده و در آن از سلاحهای متوسط و سنگین استفاده شده است.
ارتش یمن نیز ۲۷ مرداد اعلام کرد طی ۲۴ ساعت ۱۳۳ عملیات نظامی علیه نیروها و توانمندیهای حوثیها انجام داده است.
نعمان الفاطمی، فرمانده منطقه البرح در نیروهای «مقاومت ملی» وابسته به نیروهای دولتی یمن، گفت نیروهایش در نبردهای اخیر از راهبردهای تازه، از جمله پهپادها، استفاده کردهاند و این عملیات، بر اطلاعات بهدستآمده از واحدهای اطلاعاتی مقاومت ملی متکی بوده است.
طارق صالح، نایبرییس شورای ریاستجمهوری یمن و فرمانده نیروهای مقاومت ملی، نیز گفت حوثیها در جبهههای مختلف متحمل تلفات سنگینی شدهاند.
او افزود تشدید حملات این گروه با دستور سپاه پاسداران انجام شده است.
الحدث در گزارش خود مدرکی مستقل برای این گفته صالح ارائه نکرده است.
حوثیها از مهمترین گروههای مسلح مورد حمایت جمهوری اسلامی در منطقهاند و تهران طی سالهای گذشته از طریق سپاه پاسداران به آنها در زمینه تسلیحات، آموزش و فناوری موشکی و پهپادی کمک کرده است.
در ماههای اخیر، فشارهای منطقهای و بینالمللی بر حوثیها برای محدود کردن توان نظامی، توقف حملات و کاهش نفوذ جمهوری اسلامی در یمن، افزایش یافته است.
مقر ساحلی شرکت نفت کویت در ماه فروردین هدف حمله پهپادی قرار گرفت و کارکنان آن به محلی در حدود ۴۰ کیلومتری جنوب این کشور منتقل شدند. با این حال، این شرکت تا اوایل مرداد قراردادی ۱۶ میلیارد دلاری در زمینه خطوط لوله با شرکتهای آمریکای شمالی امضا کرد که بزرگترین سرمایهگذاری مستقیم خارجی در تاریخ کویت است.
با نزدیک شدن جنگ با جمهوری اسلامی به ماه هفتم و ادامه بنبست میان تهران و واشینگتن برای رسیدن به توافقی پایدار، خاطره اشغال کویت به دست عراق در سال ۱۹۹۰ میلادی نیز بار دیگر زنده شده است.
این ماه سیوششمین سالگرد اشغال کویت است؛ رویدادی که در آن ارتش عراق ظرف چند ساعت این کشور را به تصرف درآورد و آثار آن همچنان بر جامعه کویت باقی مانده است.
نیروهای عراقی هنگام عقبنشینی در سال ۱۹۹۱ بیش از ۶۰۰ چاه نفت کویت را به آتش کشیدند.
شبکه العربیه پنجشنبه ۲۹ مرداد به نقل از منابع آگاه گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به تیم مذاکرهکننده خود گفته است احتمال دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی کاهش یافته و مذاکرات با تهران برای چند هفته متوقف شود.
بر اساس این گزارش، دولت ترامپ اطلاعاتی درباره طرح جمهوری اسلامی برای ازسرگیری حملات به کشتیها و همچنین احتمال انجام عملیاتی فراتر از هدف قرار دادن شناورها دریافت کرده است.
منابع العربیه افزودند ترامپ به تیم خود گفته در صورت ناکامی فشار اقتصادی علیه جمهوری اسلامی، احتمال انجام حملات گسترده وجود دارد.
ترامپ بامداد ۲۹ مرداد در تروثسوشال اعلام کرد واشینگتن «سنگینترین عملیات اقتصادی» را علیه جمهوری اسلامی آغاز میکند و هشدار داد هر کشوری که به تهران «راه نجات» بدهد، با پیامدهای سنگین اقتصادی روبهرو میشود.
بر اساس گزارش موسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک درباره هفتههای نخست جنگ، کویت پس از امارات متحده عربی، بیش از دیگر کشورهای عرب منطقه هدف حملات قرار گرفت و شمار حملات به آن از مجموع حملات به عربستان سعودی و قطر بیشتر بوده است.
دو اردوگاه نظامی آمریکا و چند پایگاه هوایی کویت نیز در جریان جنگ هدف قرار گرفتند.
بدر السیف، تاریخدان دانشگاه کویت و پژوهشگر وابسته به اندیشکده چتمهاوس در لندن، گفت کویت در طول تاریخ ناچار بوده تهدیدهای خارجی و همسایگان بزرگتر و گاه قدرتمندتر را مدیریت کند و آثار اشغال عراق همچنان بر جامعه این کشور باقی مانده است.
اقتصاد کویت زیر فشار جنگ
پس از آغاز جنگ، مردم برای اهدای خون اقدام کردند، اتاقهای امن در زیرزمینها آماده شد و خرید ژنراتور، مواد غذایی و آب افزایش یافت. مدارس به آموزش آنلاین روی آوردند و زنجیره تامین کالا نیز از مسیر عربستان سعودی و امارات تقویت شد.
با این حال، بسته شدن تنگه هرمز صادرات کویت را بهشدت کاهش داده است.
برخلاف عربستان سعودی و امارات متحده عربی، کویت مسیر خط لوله جایگزینی برای صادرات نفت ندارد و به تنگه هرمز وابسته است.
خبرگزاری فرانسه ۲۳ مرداد گزارش داد بیش از ۹۰ درصد درآمد دولت کویت و تقریبا تمام درآمد صادراتی این کشور به فروش نفت خام وابسته است.
آمنه بکر، رییس بخش تحلیل خاورمیانه در موسسه کپلر، وابستگی کویت به تنگه هرمز را یک «آسیبپذیری راهبردی» توصیف کرد.
کویت پیش از جنگ، روزانه بیش از دو میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه نفت تولید میکرد و قصد داشت ظرفیت تولید خود را تا سال ۲۰۴۰ به چهار میلیون بشکه در روز افزایش دهد.
دادههای اولیه رسمی نشان میدهد اقتصاد کویت در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴.۶ درصد کوچک شده و تولید ناخالص داخلی بخش نفت آن ۱۲.۵ درصد کاهش یافته است.
این آمار تنها ماه نخست جنگ را دربر میگیرد.
بر اساس نظرسنجی بلومبرگ از ۹ اقتصاددان در ماه ژوئن نیز اقتصاد کویت در سال ۲۰۲۶ احتمالا ۷.۹ درصد کوچک خواهد شد.
دانیل کی، اقتصاددان ارشد بانک ملی کویت، گفت اقتصاد این کشور با اتکا به پشتوانههای مالی حاکمیتی، مداخله سیاستگذاران و همکاری منطقهای توانسته در برابر بحران نسبتا خوب مقاومت کند؛ هرچند تولید ناخالص داخلی امسال آسیب خواهد دید.
جنگ همچنین این نگرانی را در میان برخی کویتیها ایجاد کرده که اتحاد چند دههای با آمریکا همیشه تضمینکننده امنیت این کشور نیست.
سفارت آمریکا در کویت پس از هدف قرار گرفتن در جریان جنگ تعطیل شد و در ماه ژوئن فعالیت خود را از سر گرفت.
کویت همزمان روابط خود را با متحدان اروپایی و عرب برای تقویت حاکمیت و توان دفاعی گسترش داده است.
به نوشته بلومبرگ، مقامهای کویتی با وجود پیامدهای جنگ و خسارتهای اقتصادی میکوشند نشان دهند کشور همچنان برای تجارت و سرمایهگذاری باز است؛ هرچند بسیاری از کویتیها جنگ کنونی را یک درگیری فرسایشی میدانند که هنوز چشمانداز روشنی برای پایان آن وجود ندارد.
بر اساس این گزارش، مقامهای آمریکایی به همتایان اماراتی خود گفتهاند هدف قرار دادن جریانهای مالی مرتبط با سپاه پاسداران میتواند بیش از محاصره دریایی، تهران را تحت فشار قرار دهد.
واشینگتن از امارات خواسته است اقدامات سختگیرانهتری علیه نهادهای تحریمشده جمهوری اسلامی و شبکههایی در پیش بگیرد که فعالیتهای خود را در این کشور پنهان میکنند.
والاستریت ژورنال نوشت موفقیت تلاش کاخ سفید برای واداشتن تهران به تسلیم، تا حد زیادی به محدود کردن فعالیتهای مالی جمهوری اسلامی در دبی بستگی دارد؛ منطقهای که یکی از مهمترین شریانهای اقتصادی حکومت ایران به شمار میرود.
اجرایی شدن تصمیم امارات میتواند دسترسی تهران به ارز خارجی و شبکههای تجارت جهانی را بهشدت محدود کند؛ آن هم در شرایطی که اقتصاد ایران زیر فشار تورم فزاینده و تحریمها، با بحرانهای متعددی دستوپنجه نرم میکند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بامداد پنجشنبه ۲۹ مرداد اعلام کرد واشینگتن عملیاتی گسترده را برای تشدید فشارهای اقتصادی بر حکومت ایران آغاز میکند.
ترامپ این اقدام را «سنگینترین عملیات اقتصادی علیه یک کشور» و «جنگ و انزوای اقتصادی در مقیاسی بیسابقه» توصیف کرد و هشدار داد هر کشوری به جمهوری اسلامی راه نجات بدهد، با پیامدهای سنگین روبهرو خواهد شد.
امارات نیز ۲۷ مرداد از تعلیق همه مبادلات تجاری و مالی خود با ایران خبر داده بود.
شبکههای پنهان جمهوری اسلامی در دبی
والاستریت ژورنال در ادامه گزارش داد قطع شبکههای مالی جمهوری اسلامی در امارات آسان نخواهد بود، زیرا بخش بزرگی از این فعالیتها بهصورت پنهانی انجام میگیرد.
بر پایه گزارش نهادهای آمریکایی، درآمدهای نفتی، معاملات ارزی و تراکنشهای مرتبط با حکومت ایران سالهاست از طریق شرکتهای صوری و صرافیهای مستقر در دبی جابهجا و انجام میشوند.
این روزنامه افزود محدود کردن دسترسی حکومت ایران مستلزم آن است که مقامهای اماراتی با شدت بسیار بیشتری با فعالیتهای مالی و تجاری غیرشفاف مقابله کنند.
چنین اقدامی ممکن است به جایگاه دبی بهعنوان یکی از مراکز جهانی تجارت و سرمایهگذاری با محدودیتهای اندک آسیب بزند.
مکس مایزلیش، مقام پیشین حوزه تحریمهای آمریکا و پژوهشگر کنونی بنیاد دفاع از دموکراسیها، گفت دبی یکی از مراکز اصلی انتقال درآمدهای حاصل از فروش غیرقانونی نفت ایران است.
او افزود با وجود اهمیت محدودیتهای اخیر امارات بر تجارت مستقیم با ایران، بخش بزرگی از مبادلات غیرمستقیم جمهوری اسلامی از طریق بانکهای دبی و شبکه بانکداری سایه انجام میشود.
در هفتههای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید تنشها در منطقه منجر شده است.
به گفته مقامهای اماراتی، جمهوری اسلامی تنها در ماه جاری میلادی به هفت کشتی این کشور حمله کرده است.
حکومت ایران ۲۷ مرداد دو موشک بالستیک به سوی امارات شلیک کرد که به فعال شدن سامانههای پدافند هوایی این کشور انجامید.
امارات در پی تشدید تدریجی فشارها و حفظ مسیر دیپلماسی
والاستریت ژورنال به نقل از منابع آگاه نوشت مقامهای اماراتی تدابیر اخیر را بخشی از روند تدریجی افزایش فشارها میدانند، نه نشانه قطع کامل روابط با تهران.
بر اساس این گزارش، انتظار میرود امارات گامبهگام پیش برود؛ ابتدا محدودیتهای تازهای بر حملونقل کالا اعمال کند و در صورت ادامه حملات سپاه پاسداران، برخورد با نهادهای وابسته به جمهوری اسلامی را گسترش دهد.
والاستریت ژورنال افزود این رویکرد نشاندهنده تمایل امارات به ارزیابی نتیجه هر مرحله و حفظ امکان بازنگری در تصمیمهاست.
مقامهای اماراتی خواهان حفظ برخی کانالهای ارتباطی با تهران هستند تا در صورت شکست کارزار فشار حداکثری دولت ترامپ، همچنان گزینه دیپلماتیک روی میز باشد.
طبق آمار سازمان تجارت جهانی، پیش از آغاز جنگ اخیر، امارات بالاتر از چین، بزرگترین مبدا واردات ایران بود.
این کشور در سال ۲۰۲۴ بیش از ۳۰ درصد کل واردات ایران، به ارزش حدود ۲۱ میلیارد دلار، را تامین کرد.
وزارت خزانهداری آمریکا پیشتر اعلام کرد در سال ۲۰۲۴، احتمالا ۹ میلیارد دلار از وجوه عبوری از حسابهای کارگزاری بانکهای آمریکایی با فعالیتهای مالی مخفیانه جمهوری اسلامی ارتباط داشته است.
شرکتهای مستقر در امارات، عمدتا در دبی، دریافتکننده ۶۲ درصد از این مبالغ بودند.
تازهترین دادههای رهگیری شرکت تحلیل دادههای کشتیرانی کپلر نشان میدهد چهارشنبه ۲۸ مرداد، ۹ کشتی باری از تنگه هرمز عبور کردند؛ رقمی که نسبت به روز قبل از آن تغییری نداشت.
تردد در این آبراه در شرایطی همچنان پایین است که آمریکا و جمهوری اسلامی روایتهای متفاوتی درباره وضعیت تنگه هرمز ارائه میکنند.
وبسایت مارینترافیک ۲۸ مرداد با انتشار دادههای مربوط به ۲۷ مرداد اعلام کرد عبور تاییدشده کشتیها از تنگه هرمز ۱۷ درصد کاهش یافته و به ۱۰ مورد رسیده است؛ شش کشتی از خلیج فارس خارج و چهار کشتی وارد آن شدند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بامداد پنجشنبه ۲۹ مرداد در تروثسوشال اعلام کرد واشینگتن «سنگینترین عملیات اقتصادی انجامشده علیه یک کشور» را علیه جمهوری اسلامی آغاز میکند و آن را «جنگ و انزوای اقتصادی در مقیاسی بیسابقه» توصیف کرد.
او هشدار داد هر کشوری که از طریق موسسات مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی خود به حکومت ایران «راه نجات» بدهد، با «پیامدهای اقتصادی بسیار سنگین» روبهرو خواهد شد و خواستار توقف فوری قاچاق نفت، خطوط سوآپ، انتقال پول نقد، فعالیت صرافیها، ثبت کشتیها و استفاده از شرکتهای پوششی شد.
امیر حمیدی، متخصص امنیت ملی، به ایراناینترنشنال گفت واشینگتن با محدود کردن درآمدهای نفتی، دشوار کردن دسترسی جمهوری اسلامی به شبکه مالی بینالمللی و هدف قرار دادن شبکههای واسطه، میخواهد انتخابهای تهران را محدود کند.
او افزود مذاکره همچنان میتواند یکی از نتایج این فشارها باشد، اما آمریکا نمیخواهد برای کشاندن جمهوری اسلامی به میز مذاکره امتیاز بدهد و معتقد است زمان دیگر به نفع تهران نیست.
ترامپ ۲۸ مرداد نیز گفت محاصره دریایی ایران «۱۰۰ درصد موفق» بوده و تنگه هرمز اکنون باز است.
او افزود با یافتن منابع جایگزین و ساخت خطوط لوله، اهمیت این آبراه کاهش خواهد یافت.
رییسجمهوری آمریکا همچنین از کره جنوبی بهدلیل کمک نکردن به واشینگتن در تنگه هرمز انتقاد کرد و گفت این کشور ۶۰ درصد نفت خود را از این مسیر دریافت میکند.
کاهش تردد در بابالمندب
تازهترین دادههای کپلر نشان میدهد شمار کشتیهای باری عبوری از تنگه بابالمندب ۲۸ مرداد به ۲۷ فروند کاهش یافت؛ در حالی که ۲۷ مرداد، ۳۲ کشتی از این آبراه عبور کرده بودند.
وبسایت مارینترافیک نیز در دادههای مربوط به ۲۷ مرداد اعلام کرد تردد تاییدشده در بابالمندب ۵۳ درصد افزایش یافت و به ۴۶ مورد رسید؛ ۳۰ کشتی وارد دریای سرخ و ۱۶ کشتی از آن خارج شدند.
خبرگزاری رویترز نوشت ممکن است برخی کشتیها با فرستندههای خاموش از تنگه هرمز و بابالمندب عبور کنند و در نتیجه در آمار کپلر ثبت نشوند.
امید معماریان، تحلیلگر سیاسی، به ایراناینترنشنال گفت با وجود برتری نظامی آمریکا، جمهوری اسلامی همچنان توان ایجاد اختلال و افزایش ریسک کشتیرانی در تنگه هرمز را دارد.
به گفته او، واشینگتن میکوشد با تشدید فشار اقتصادی، تهران را به توقف این اختلالها وادار کند و برای مذاکره تحت فشار قرار دهد.
ران بوسو، ستوننویس انرژی رویترز، ۲۹ مرداد نوشت بسته ماندن تنگه هرمز صادرات سوخت را از خلیج فارس محدود کرده و جنگ بیش از ۲۰ درصد از ظرفیت پالایش روزانه خاورمیانه را از مدار خارج کرده است.
او افزود حتی بازگشایی کامل تنگه هرمز نیز فشار بر بازار فرآوردههای نفتی را بهسرعت کاهش نخواهد داد، زیرا بیش از ۲۰ پالایشگاه در کشورهای حاشیه خلیج فارس در جریان جنگ آسیب دیدهاند و ذخایر سوختی نیز تا حد زیادی مصرف شدهاند.
