رسانهها در ایران با انتشار تصاویری گزارش دادند تابوتهای پنج عضو سپاه پاسداران که در حملات آمریکا و عربستان سعودی به مواضع گروههای شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق کشته شدند، از طریق مرز مهران وارد ایران شد.
خبرگزاری دولتی ایرنا جمعه نهم مرداد گزارش داد این نیروهای سپاه پاسداران در حمله هوایی هفتم مرداد آمریکا و عربستان سعودی به مواضع گروههای شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی در استان دیالی عراق کشته شدند.
ایرنا هویت چهار تن از کشتهشدگان را مرتضی اکبری، علیاصغر آستانه، ابوالفضل متقی و امیرعباس درهمفروش اعلام کرد و نوشت جنازه آنها پس از ورود به ایران برای برگزاری مراسم تشییع و خاکسپاری به استانهای محل سکونتشان منتقل خواهد شد.
این خبرگزاری همچنین نوشت این نیروها «مسئولیت تامین امنیت مراسم اربعین و حفاظت از زائران» را بر عهده داشتند و هنگام حمله، در استان دیالی عراق حضور داشتند.
با این حال، ایرنا با وجود اشاره به ورود جنازه پنج عضو سپاه پاسداران به ایران، هویت نفر پنجم را اعلام نکرد.
این در حالی است که خبرگزاری ایثارنیوز هشتم مرداد اسامی پنج کشته این حملات را اعلام کرده بود که نفر پنجم محمدامین رستمی جلیلیان بود.
همزمان، روابط عمومی سپاه استان کرمانشاه نیز با انتشار اطلاعیهای کشته شدن رستمی جلیلیان، از اهالی استان کرمانشاه، را در حملات هفتم مرداد به عراق تایید کرد.
خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، با استناد به این اطلاعیه، او را پنجمین عضو کشتهشده سپاه پاسداران در این حملات معرفی کرد.
ساعاتی پس از این حملات، برخی رسانههای ایران و کانالهای تلگرامی وابسته به حکومت از کشته شدن چهار عضو سپاه پاسداران خبر داده بودند.
با این حال، جعفر صفری، سرپرست کنسولگری جمهوری اسلامی در کربلا، در یک مصاحبه ویدیویی این گزارشها را تکذیب کرد و گفت ساختمانی که هدف حمله قرار گرفته، «متروکه و خالی از سکنه» بوده است.
پیشتر حشد شعبی، از گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی، اعلام کرده بود دستکم ۲۰ نیروی این گروه در حملات مشترک آمریکا و عربستان سعودی کشته و ۳۲ نفر دیگر زخمی شدند.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، نیز این حملات را تایید کرد و اعلام کرد مواضع لجستیکی و تسلیحاتی گروههای همسو با جمهوری اسلامی را در شرق عراق هدف قرار داده است.
کاخ سفید در ماههای اخیر فشار را بر دولت عراق برای خلع سلاح گروههای نیابتی همسو با جمهوری اسلامی افزایش داده است.
علی الزیدی، نخستوزیر عراق، ۲۳ تیر در دیدار با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در کاخ سفید گفت سلاح باید منحصرا در اختیار دولت عراق باشد و پس از نهم مهر، به هیچ فرد یا گروهی اجازه حمل سلاح خارج از چارچوب دولت داده نخواهد شد.
ترامپ نیز در همان دیدار گفت که جمهوری اسلامی پیشتر «قلدر خاورمیانه» محسوب میشد، اما اکنون «تا حد زیادی تضعیف شده» و این وضعیت، آزادی عمل بیشتری به دولت عراق داده است.
به گزارش آسوشیتدپرس، درگیری جمهوری اسلامی و آمریکا که وارد ششمین ماه خود شده، بیشتر کشتیرانی در تنگه هرمز را متوقف کرده است. پیش از آغاز بحران، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی جهان از این آبراه عبور میکرد.
محدودشدن عرضه، قیمت نفت برنت را از حدود ۷۰ دلار به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رساند. این شاخص در بخش عمده ماههای مارس، آوریل و مه بالای ۱۰۰ دلار باقی ماند و در مقطعی به ۱۲۶ دلار رسید.
این افزایش احتمالا سود شرکتهایی مانند اکسونموبیل و شورون را در سهماهه دوم بالا برده است؛ زیرا آنها نفت و فرآوردههای خود را با قیمت بیشتری فروختهاند.
هر دو شرکت قرار است گزارش درآمد خود را جمعه نهم مرداد منتشر کنند.
افزایش هزینهها برای مصرفکنندگان
افزایش قیمت نفت، هزینه بنزین، گازوئیل و سوخت جت را نیز بالا برده است.
آسوشیتدپرس گزارش داد کمبود عرضه در استرالیا به سهمیهبندی پراکنده سوخت و در نپال و سریلانکا، به تعطیلی برخی ادارههای دولتی منجر شده است.
میانگین قیمت هر گالن بنزین معمولی در آمریکا که پیش از حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی کمتر از سه دلار بود، این هفته، حدود یک دلار بیشتر از دوره مشابه سال گذشته شد و به چهار دلار و ۱۰ سنت رسید.
سازمان غیرانتفاعی «گلوبال ویتنس» اعلام کرد شش شرکت از بزرگترین شرکتهای نفتی اروپا در سهماهه نخست سال مجموعا ۲۲ میلیارد دلار سود به دست آوردند؛ رقمی که ۴۳ درصد بیشتر از دوره مشابه سال گذشته است.
پاتریک گیلی، مسئول بخش سوختهای فسیلی این سازمان، گفت تولیدکنندگان نفت از جمله گروههایی هستند که از بحران کنونی سود میبرند؛ در حالی که صدها میلیون نفر با قطع برق، سهمیهبندی و افزایش قیمت مواد غذایی روبهرو شدهاند.
پیشنهاد مالیات بر سودهای بادآورده
دموکراتهای کنگره آمریکا طرحی برای دریافت مالیات از سودهای بادآورده شرکتهای بزرگ نفتی ارائه کردهاند. درآمد این مالیات، در صورت تصویب، میان مصرفکنندگان توزیع خواهد شد.
طرح شلدون وایتهاوس، سناتور ایالت رودآیلند، در سنا و پیشنهاد مشابه رو خانا، نمایندهای از ایالت کالیفرنیا، در مجلس نمایندگان، شرکتهایی را هدف میگیرد که در سال ۲۰۲۵ روزانه دستکم ۳۰۰ هزار بشکه نفت تولید یا وارد کردهاند.
بر اساس این طرح، شرکتها باید معادل ۵۰ درصد تفاوت میان قیمت جاری نفت و میانگین قیمت هر بشکه در سال گذشته را بهعنوان مالیات بپردازند.
پیشنهادهای مشابه در سالهای گذشته به تصویب نرسیدهاند.
وایتهاوس گفت دریافت مالیات از سودهای نامتعارف عادلانهتر از کاهش برنامههای غذایی کودکان است.
شرکتهای نفتی میگویند قیمت نفت را آنها تعیین نمیکنند و نوسان قیمت نتیجه عرضه، تقاضا و تصمیم معاملهگران و خریداران است.
سود تاریخی پالایشگاهها
تام سنگ، استاد امور مالی انرژی در دانشگاه مسیحی تگزاس، به آسوشیتدپرس گفت شرکتهایی که هم نفت استخراج میکنند و هم پالایشگاه دارند، بیشترین سود را از شرایط کنونی میبرند.
به گفته او، پالایشگاههایی که در اواخر ژوئیه (اوایل مرداد) نفت را حدود ۸۰ دلار در هر بشکه میخریدند، میتوانستند از فرآوری آن ۵۰ تا ۶۰ دلار سود به دست آورند؛ در حالی که میانگین معمول این رقم ۲۰ تا ۲۵ دلار است.
تیموتی فیتزجرالد، استاد اقتصاد بازرگانی دانشگاه تنسی، گفت پالایشگاههای آمریکا با ظرفیتی نزدیک به حداکثر فعالیت میکنند و از کاهش تولید برخی پالایشگاههای خاورمیانه، روسیه و آسیا، سود میبرند.
با این حال، همه شرکتها برنده بحران نیستند. شرکتهای خاورمیانهای که امکان انتقال نفت یا گاز طبیعی مایع را از خلیج فارس ندارند یا تاسیساتشان آسیب دیده است، با کاهش درآمد و افزایش هزینههای حملونقل و امنیت روبهرو شدهاند.
خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضاییه جمهوری اسلامی، گزارش داد این پروندهها پس از دریافت گزارش از نهادهای امنیتی و اطلاعاتی و رصد مطالب منتشرشده در فضای مجازی تشکیل شدهاند.
میزان در گزارش خود جزییاتی درباره هویت و تعداد افرادی که علیه آنها اعلام جرم شده، محتوای مطالب منتشرشده از سوی آنان یا اتهامهای مشخص منتسب به این شهروندان منتشر نکرد.
رسانه قوه قضاییه نوشت پروندههای تشکیلشده برای رسیدگی به دادگاه ارجاع شدهاند.
اعلام جرم علیه مخالفان اعدام در شرایطی صورت میگیرد که در یک سال گذشته و بهویژه پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، صدور، تایید و اجرای احکام اعدام علیه زندانیان سیاسی در ایران افزایش یافته است.
در یکی از آخرین موارد، میزان پنجم مرداد از اعدام ابوالفضل سپاهیبادجانی و امیرحسین صفری حسینآبادی، دو نفر از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه سال گذشته در اصفهان، در ملا عام خبر داد.
اعدام این دو معترض در یکی از خیابانهای اصفهان واکنشهای گستردهای در میان شهروندان و کاربران شبکههای اجتماعی برانگیخت.
بسیاری این اقدام جمهوری اسلامی را «وحشیانه» و «جنایتی علیه بشریت» توصیف کردند و انزجار خود را از اجرای این احکام در برابر چشم مردم ابراز کردند.
عمادالدین باقی، نویسنده و پژوهشگر سیاسی، نیز در روزهای اخیر از نقض آیین دادرسی در پروندههای منتهی به صدور و اجرای احکام اعدام انتقاد کرده است.
دادستانی تهران اکنون اعلام کرده است با وجود استقبال از «هرگونه نقد علمی» درباره روند رسیدگیهای قضایی، با افرادی که به گفته این نهاد بهطور مستقیم یا غیرمستقیم از محکومان این پروندهها حمایت کنند، «قاطع و بدون ارفاق» برخورد خواهد کرد.
این نهاد قضایی همچنین تاکید کرد حمایت از محکومان این پروندهها پس از اجرای احکام، «واکنش افکار عمومی» را در پی داشته است.
دادستانی تهران در بیانیه خود از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ با عنوان «کودتا» و از جنگ ۴۰ روزه جمهوری اسلامی و آمریکا با عنوان «جنگ رمضان» یاد کرد و محکومان این پروندهها را «کودتاگر»، «عوامل دشمن» و «اغتشاشگر» خواند.
مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی در تلاش برای بیاعتبار کردن صدای انتقاد شهروندان، بارها اعتراضات ضدحکومتی را «اغتشاشات»، «آشوب» و «کودتا» نامیده و آنها را به بازیگران خارجی، از جمله آمریکا و اسرائیل، نسبت دادهاند.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی در سالهای گذشته بارها علیه روزنامهنگاران، فعالان مدنی، رسانهها و شهروندانی که درباره موضوعات مختلف اظهارنظر یا اطلاعرسانی کردهاند، پرونده قضایی تشکیل داده است.
بررسیهای ایراناینترنشنال نشان میدهد دستگاه قضایی جمهوری اسلامی از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از ۵۰ زندانی سیاسی را اعدام کرده و برای دهها تن دیگر نیز با اتهامهای سیاسی، حکم اعدام صادر کرده است.
سازمان عفو بینالملل ششم مرداد اعلام کرد از ابتدای سال ۲۰۲۶ دستکم ۲۶ نفر در ارتباط با اعتراضات دیماه و ۲۶ نفر دیگر با اتهامهای دارای انگیزه سیاسی اعدام شدهاند.
این سازمان همچنین هشدار داد دستکم ۶۰ نفر با اتهامهای سیاسی در معرض اجرای حکم اعدام قرار دارند و افراد بیشتری نیز با اتهامهایی روبهرو هستند که مجازات آنها اعدام است.
بهنوشته تیسن پس از حمله موشکی بالستیک حکومت ایران به نیروهای آمریکایی در اردن، زمان آن رسیده است که دونالد ترامپ با دقت بیشتری به توصیههایی که درباره ایران دریافت میکند نگاه کند؛ اینکه چه چیزهایی موفق بوده، چه چیزهایی شکست خورده و چه کسانی مسئول این موفقیتها و شکستها بودهاند.
او افزوده است: «آنچه موفق بوده، این است: زنجیره فرماندهی نظامی ترامپ، به رهبری پیت هگست، وزیر دفاع، و دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، موفقیتهای چشمگیری در میدان نبرد به دست آورده است؛ دفن کردن مواد هستهای ایران، نابودی بیش از ۸۵ درصد پایگاه صنعتی دفاعی آن، غرق کردن نیروی دریایی، زمینگیر کردن نیروی هوایی، از میان بردن بخش بزرگی از توان موشکی بالستیک، نابودی نیروهای متعارف نظامی و اعمال محاصرهای فلجکننده بر بنادر ایران.»
بهنوشته تیسن، وزارت خزانهداری به رهبری اسکات بسنت با «عملیات خشم اقتصادی» فشار بر تهران را افزایش داده است؛ کارزاری از جنگ اقتصادی که بقای مالی حکومت را هدف قرار داده است. سازمان سیا به رهبری جان رتکلیف اطلاعاتی بسیار دقیق درباره اهداف نظامی جمهوری اسلامی، برنامه هستهای آن و چرخه تصمیمگیری رهبرانش فراهم کرده است. وزارت امور خارجه به ریاست مارکو روبیو نیز دیپلماسی پیچیده منطقهای را ماهرانه مدیریت کرده است.
تحلیلگر واشینگتنپست نوشته است: «و البته خود ترامپ نیز هست؛ کسی که به حکومتی نگاه کرد که ۴۷ سال است علیه آمریکا جنگ به راه انداخته و تصمیم گرفت نخستین رییسجمهوری باشد که واقعا پاسخ میدهد. او برنامه هستهای ایران را بهشدت عقب رانده است؛ کاری که هیچ فرمانده کل قوای دیگری جرات انجامش را نداشته است.»
تیسن سپس در پاسخ به این پرسش که «پس چه چیزی شکست خورده است؟» نوشته آتشبس و تفاهمنامهای که جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، مذاکره کرد؛ توافقی که ترامپ را وارد یک بنبست راهبردی متشکل از مذاکره، نقض توافق از سوی جمهوری اسلامی، حملات تلافیجویانه آمریکا و سپس دور تازهای از مذاکره کرده است.
او ادامه داده است: «نمونه روشن آن آخر هفته گذشته بود. ترامپ در آستانه صدور دستور ازسرگیری عملیات رزمی گسترده قرار داشت، اما به او گفته شد جمهوری اسلامی بهشدت خواهان توافق است. بنابراین او مکث کرد تا به صلح فرصت بدهد. نتیجه چه بود؟ حکومت ایران پنج موشک بالستیک به یک پایگاه نظامی آمریکا در اردن شلیک کرد. این چرخه ماههاست تکرار میشود. هر بار به ترامپ گفته میشود این بار رهبران جمهوری اسلامی سرانجام آماده توافقاند، اما او دوباره در موقعیتی قرار میگیرد که شکست بخورد.»
بهنوشته تیسن، ونس با تبدیل «توافق» به تعریف پیروزی، عملا به جمهوری اسلامی حق وتو بر توانایی آمریکا برای اعلام پیروزی داده است. تهران فقط کافی است از توافق خودداری کند؛ کاری که اکنون انجام میدهد. بدتر از آن، ونس همچنان علنا با مواضع رئیسجمهوری تناقض دارد. او اخیرا در مصاحبهای پیشنهاد کرد شاید بهتر باشد که ترامپ بهسادگی کنار بکشد و اعلام کرد: «اگر آنها به توافق پایبند نباشند، تنگهها همچنان باز هستند، ما خسارت بزرگی به برنامه هستهای آنها وارد کردهایم و میتوانیم به زندگی خود بهعنوان یک کشور ادامه دهیم.»
تحلیلگر واشینگتنپست سپس تاکید کرده که این موضع ترامپ نیست. موضع او این است: یا آنها پایبند میشوند، یا نابود خواهند. ترامپ هرگز گزینه از سرگیری عملیات رزمی گسترده را از روی میز برنداشته است. پس چرا ونس علنا درباره پیامدهای هولناک گزینهای هشدار میدهد که ترامپ در واقع فقط چند روز پیش تا آستانه اجرای آن پیش رفت؟ معاون رییسجمهوری سیاست خارجی مستقل خودش را ندارد.
بهنوشته تیسن ونس در حالی که علنا رییسجمهوری را تضعیف میکند، میکوشد با استدلالهای پوشالی ترامپ را از ازسرگیری عملیات رزمی گسترده منصرف کند. در حالی که آنچه بسیاری خواستار آن هستند، تکمیل طرحی نظامی است که در فروردین ماه و همزمان با اجرای آتشبس متوقف شد؛ یعنی اجرای چند هفته پایانی کارزاری که نیروهای مشترک آمریکا و اسرائیل در حال انجامش بودند.
در این تحلیل گفته شده است: «این کارزار اهدافی روشن و مشخص داشت: حذف رهبران باقیمانده، دفن بیشتر سایتهای هستهای ایران، از میان بردن سایتهای موشکی بالستیک باقیمانده، نابودی زیرساختهای اقتصادی و انرژی که شریان مالی سپاه پاسداران را تامین میکند، و همچنین تخریب بزرگراهها، خطوط راهآهن، فرودگاهها و بنادر کلیدی که حکومت از طریق آنها از کشورهای هممرز کمک مالی دریافت میکند؛ و در نهایت نابودی بقایای پایگاه صنعتی دفاعی جمهوری اسلامی تا نتواند توانمندیهای از دسترفته خود را بازسازی کند.»
بهنظر نویسنده این تحلیل پس از هدف قرار گرفتن این مراکز، رییسجمهوری باید پایان عملیات رزمی گسترده را اعلام کند، محاصره را حفظ کند، تنگه هرمز را باز کند و سپس بهطور مخفیانه از مردم ایران حمایت کند تا به آنها در تضعیف و سرانجام سرنگونی حکومت کمک شود؛ همانگونه که آمریکا در دوران جنگ سرد از جنبشهای آزادیخواه در سراسر جهان حمایت مخفیانه کرد و بدون اعزام نیروی زمینی، به آزادی ۴۰۰ میلیون نفر کمک کرد.
بهنوشته تیسن، ونس اکنون به کسانی حمله میکند که جسارت کردهاند بگویند تفاهمنامه او نه رفتار حکومت ایران را تغییر داده و نه توافقی برای پایان جنگ به وجود آورده است اما شکست او، از سرگیری عملیات رزمی گسترده را اجتنابناپذیر کرده است زیرا ترامپ دو شرط روشن و غیرقابل مذاکره برای تهران دارد: حکومت باید برنامه هستهای خود را برچیند و تنگه هرمز را باز کند.
ستوننویس واشینگتنپست در پایان یادداشت خود تاکید کرده است: «اما حکومت ایران طی ماههای گذشته با اقدامات خود روشن کرده است که هیچ قصدی برای پذیرش این خواستهها ندارد. شاید زمان آن رسیده باشد که رییسجمهوری به توصیه کسانی گوش دهد که در ایران برای او موفقیت به ارمغان آوردهاند، نه کسانی مانند ونس که او را ناکام گذاشتهاند.»
دولت مصر پنجشنبه اعلام کرد بررسیهای اولیه نشان میدهد یک پهپاد ناشناس روز چهارشنبه باعث آتشسوزی در دو کشتی در بندر دمیاط شده است. این بندر در نزدیکی کانال سوئز قرار دارد؛ آبراهی که دریای مدیترانه را به دریای سرخ متصل میکند.
دولت مصر گفت هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است.
در حالی که اغلب گمانهزنیها جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی آن را مسئول این حمله قلمداد میکنند، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس مصر را «دوست و شریک مهم» جمهوری اسلامی در منطقه خواند و گفت امنیت مصر برای تهران از اهمیت بالایی برخوردار است.
او افزود همه کشورهای منطقه باید در برابر آنچه «توطئهها و عملیاتهای پرچم دروغین اسرائیل» با هدف برهم زدن صلح منطقهای خواند، هوشیار باشند.
عراقچی همچنین مدعی شد این تهدید آشکار، مشترک و ناشی از نگرانی اسرائیل از همبستگی کشورهای مسلمان است.
منابع تجاری آگاه از این حادثه گفتند پهپاد به کشتی ذخیرهسازی گاز «انرگوس وینتر» که مالکیت آن آمریکایی است، برخورد کرد و آتش ناشی از آن به کشتی دوم سرایت کرد.
در طول شب، ارتش آمریکا اعلام کرد پس از آنکه تهران به نیروهای آمریکایی در منطقه حمله کرد، مراکز فرماندهی نظامی سپاه پاسداران و تاسیسات پهپادی جمهوری اسلامی را در چند استان هدف قرار داده است.
پایگاههای آمریکا در اردن در روزهای اخیر به اهداف اصلی جمهوری اسلامی تبدیل شدهاند. نیروهای مسلح اردن نیز صبح پنجشنبه اعلام کردند پنج موشک را که از خاک ایران شلیک شده بودند، رهگیری کردهاند.
به گزارش خبرگزاری نیمهرسمی تسنیم، سپاه همچنین تجهیزات و مواضع آمریکا در پایگاه هوایی علیالسالم در کویت را هدف قرار داد.
وزارت دفاع کویت اعلام کرد یک حمله ایران به ساختمانی متعلق به یک شرکت چینی در شمال کویت اصابت کرد که در نتیجه آن یک کارگر کشته شد و خسارات قابل توجهی وارد آمد.
بهنوشته رویترز تازهترین حملات در عربستان، عراق و مصر خطر کشیده شدن کشورهای بیشتری از خاورمیانه به جنگ را افزایش داده است؛ آن هم پس از آنکه حوثیها هفته گذشته محاصره دریایی عربستان سعودی را اعلام کردند و مسیر جایگزین دریای سرخ برای صادرات نفت این کشور به آسیا را تهدید کردند.
حملات حوثیها به کشتیها باعث شد بازار بیمه دریایی لندن مناطق «پرخطر» در دریای سرخ را گسترش دهد و بخش بیشتری از سواحل مجاور بنادر عربستان سعودی را دربرگیرد.
افزایش نگرانیها درباره امنیت انرژی و کانال سوئز
خبرگزاری رویترز در گزارش تحلیلی دیگری نوشت حمله پهپادی که به دو نفتکش حامل فرآوردههای نفتی در آبهای مصر آسیب رساند، بار دیگر نگرانیها درباره امنیت انرژی در اطراف کانال سوئز و خط لوله مرتبط با آن را افزایش داده است؛ مسیری حیاتی که از زمان آغاز جنگ ایران، به یکی از مهمترین مسیرهای صادرات نفت عربستان سعودی تبدیل شده است.
در حالی که جمهوری اسلامی و متحدان حوثی آن به نفتکشهای عبوری از تنگه هرمز و بابالمندب حمله کردهاند، کانال سوئز مصر و خط لوله سومد (SUMED) همچنان مسیرهای امنی برای انتقال محمولههای انرژی عربستان از دریای سرخ به سمت شمال محسوب میشوند.
بهنوشته رویترز با وجود اینکه هیچ گروهی مسئولیت حمله روز چهارشنبه به دو نفتکش در بندر دمیاط در شمال مصر را بر عهده نگرفته و هیچ تهدید علنی علیه کانال سوئز مطرح نشده، خطر بالقوه برای این گذرگاه راهبردی نگرانیهای بازار را افزایش داده است.
سائول کاوونیک، رییس بخش تحقیقات انرژی شرکت مشاوره اماستی مارکی (MST Marquee)، به این خبرگزاری گفت: «عبور از دریای سرخ، حتی از طریق مسیر طولانیتر مدیترانه، ممکن است در معرض خطر قرار گیرد؛ موضوعی که تا پنج میلیون بشکه در روز از عرضه نفت را که در حال حاضر میتواند از تنگه هرمز عبور نکند، تهدید میکند.»
در حال حاضر تقریبا هیچ نفتکشی از تنگه هرمز عبور نمیکند؛ گذرگاهی که پیش از این حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از آن عبور میکرد.
عربستان سعودی پس از آغاز جنگ، بخش عمده صادرات نفت خود را به دریای سرخ و پایانه ینبع منتقل کرد، اما تهدیدها و حملات حوثیها از هفته گذشته باعث شده بسیاری از نفتکشها دیگر از آن مسیر استفاده نکنند.
بر اساس دادههای شرکت اطلاعات بازار کپلر، حجم فزایندهای از نفت عربستان، همراه با سایر محمولههای دریایی، اکنون از دریای سرخ به سمت شمال و کانال سوئز و خط لوله سومد هدایت میشود.
برای مشتریان آسیایی، این به معنای سفری بسیار طولانیتر از مسیر دور زدن قاره آفریقا به جای عبور از خلیج عدن است.
حجم نفت خام منتقلشده از طریق خط لوله سومد، که دریای سرخ را به بندر سیدی کریر در ساحل مدیترانه متصل میکند، از ۱۹٫۵۲ میلیون بشکه در ماه آوریل به ۲۸٫۷۹ میلیون بشکه در ماه ژوئیه افزایش یافته است. این رشد پس از آن رخ داد که حوثیها در ۲۰ ژوییه تهدید کردند مانع خروج نفت عربستان از بابالمندب خواهند شد.
دادههای سامانه رهگیری کشتی مارین ترافیک (MarineTraffic) نشان میدهد که روز پنجشنبه حدود ۳۰ کشتی در لنگرگاه بندر سعید، در ورودی مدیترانهای کانال سوئز، تجمع کرده بودند؛ در حالی که اوایل هفته این تعداد حدود ۲۰ کشتی بود.
جورج موریس از شرکت تحلیل انرژی ورتکسا (Vortexa) به رویترز گفت: «افزایش محسوسی در تعداد نفتکشهای حامل نفت خام و میعانات گازی که پس از بارگیری در دریای سرخ به سمت شمال حرکت میکنند، مشاهده کردهایم.»
او علت این تغییر را تهدیدهای حوثیها دانست.
با این حال، نفت خام همچنان از بابالمندب به سمت جنوب نیز جریان دارد، هرچند حجم آن نسبت به ابتدای ماه تقریبا نصف شده است.
بر اساس دادههای کپلر، اکنون تنها ۴۳ درصد از محمولههای بارگیریشده در ینبع به سمت جنوب حرکت میکنند، در حالی که این رقم در ماه ژوئن ۸۱ درصد بود.
اگرچه بسیاری از نفتکشها از عبور از بابالمندب خودداری میکنند، برخی از آنها، از جمله کشتیهای چینی، مجوز عبور از سوی حوثیها را دریافت کردهاند.
موریس همچنین گفت شمار فزایندهای از نفتکشها دستگاههای ردیاب موقعیت خود را خاموش میکنند.
با وجود این حمله، قیمت نفت پنجشنبه کاهش یافت؛ زیرا معاملهگران به مذاکرات جمهوری اسلامی و عمان درباره تنگه هرمز واکنش نشان دادند.
مسیر طولانی و نامطمئن برای رساندن نفت به بازار
جمهوری اسلامی تهدید کرده است که تمام صادرات انرژی خاورمیانه را متوقف خواهد کرد. تهران اعلام کرده تا زمانی که آمریکا نفتکشهای متعلق به جمهوری اسلامی را محاصره کند، نباید هیچ نفتی از منطقه صادر شود.
حوثیها نیز محاصره تمام کشتیرانی عربستان را اعلام کردهاند؛ اقدامی که ممکن است شامل هر شناوری شود که قصد انتقال نفت خام از پایانه ینبع به دریای مدیترانه را داشته باشد.
جمهوری اسلامی و حوثیها همچنین نشان دادهاند که منطقه کانال سوئز در برد پهپادها و موشکهای آنها قرار دارد؛ همانگونه که بارها موشک و پهپاد به سمت اسرائیل شلیک کردهاند، هرچند فاصله زیاد احتمال رهگیری آنها را افزایش میدهد.
مارتین سینیور، رییس بخش قیمتگذاری گاز مایع طبیعی در موسسه آرگوس (Argus)، به رویترز گفت همین موضوع میتواند باعث افزایش نرخ بیمه کشتیها شود.
او افزود: «شرکتهای بیمه ممکن است با توجه به حمله در مصر و افزایش خطر برای کشتیرانی و زیرساختهای انرژی منطقه، حق بیمه جنگی اضافی بیشتری برای عبور از کانال سوئز مطالبه کنند.»
با این حال، او تاکید کرد که جمهوری اسلامی تاکنون تهدید مشخصی علیه کانال سوئز مطرح نکرده است.
یک منبع امنیت دریایی نیز گفت شرکتهای کشتیرانی از هماکنون در حال بازنگری در تدابیر امنیتی خود برای کشتیهای مستقر در بنادر مدیترانهای مصر در نزدیکی کانال سوئز هستند.
در داخل مصر، این حمله لزوما بهعنوان نشانهای از تهدید مستقیم کانال سوئز تلقی نمیشود.
وائل قدور، عضو پیشین هیاتمدیره سازمان کانال سوئز، گفت: «کانال بهشدت محافظت میشود و بهصورت شبانهروزی تحت تدابیر امنیتی قرار دارد.»
حتی پیش از این حمله نیز نفت خاورمیانه برای رسیدن به بازارهای جهانی ناچار بود مسیرهایی طولانیتر، پیچیدهتر و پرهزینهتر را طی کند.
جورج موریس گفت: «محمولههای نفتی ینبع در ماه ژوئن حدود ۱۵ درصد واردات دریایی نفت خام و میعانات آسیا را تشکیل میدادند. بنابراین هرگونه اختلال طولانیمدت پیامدهای مهمی برای پالایشگاههای آسیایی خواهد داشت؛ زیرا انتقال نفت از مسیر سوئز به جای بابالمندب، زمان سفر به شمال شرق آسیا را بیش از دو برابر میکند و ورود محمولهها را حدود یک ماه به تاخیر میاندازد.»
انتقال حجم بالای نفت از طریق کانال سوئز از جنبهای دیگر نیز دشوار است.
ابرنفتکشها به دلیل آبخور بسیار عمیق، نمیتوانند با بار کامل از کانال سوئز عبور کنند و ناچارند بخشی از نفت خود را از طریق خط لوله سومد تخلیه و سپس در مدیترانه دوباره بارگیری کنند.
با این حال، هنوز امکان افزایش انتقال نفت از طریق سوئز و سومد وجود دارد.
هفته گذشته روزانه ۱٫۴ میلیون بشکه نفت از بندر سیدی کریر صادر شد؛ در حالی که رکورد تاریخی هفتگی این بندر ۲٫۱ میلیون بشکه در روز و ظرفیت خط لوله سومد ۲٫۵ میلیون بشکه در روز است.
موریس گفت احتمالا حدود ۱۰ ابرنفتکش در هفتههای آینده در سیدی کریر بارگیری خواهند کرد که عمدتا مقصد آنها پالایشگاههای آسیایی است.
این ظرفیت، همراه با چشمانداز نامطمئن تردد در تنگه هرمز و بابالمندب، نشان میدهد چرا کانال سوئز در بحران کنونی چنین اهمیت حیاتی پیدا کرده و چرا هرگونه تهدید علیه فعالیت آن میتواند پیامدهای سنگینی برای بازار داشته باشد.
کوری رنسلم، مدیرعامل شرکت امنیت دریایی دریاد گلوبال (Dryad Global)، به رویترز گفت: «هرگونه حمله در منطقه کانال سوئز، حق بیمه جنگی را بهطور چشمگیری افزایش خواهد داد و ارزیابی امنیتی کل منطقه را دگرگون میکند.»
متیو رایت، تحلیلگر ارشد حملونقل دریایی در کپلر، نیز گفت: «اختلال در کانال سوئز تقریبا بلافاصله بر قیمتها اثر خواهد گذاشت. فشارهای تورمی ناشی از طولانیتر شدن مسیرها و افزایش هزینه حملونقل، تقریبا فورا به مصرفکنندگان منتقل خواهد شد.»
