اکسیوس به نقل از منابع آگاه گزارش داد که آمریکا و ایران در مذاکرات فشرده سوئیس درباره اجرای یادداشت تفاهم، حفظ باز بودن تنگه هرمز، اجرای آتشبس لبنان و چارچوب ادامه مذاکرات هستهای گفتوگو کردهاند و به گفته یک دیپلمات آمریکایی، در برخی محورهای کلیدی پیشرفت حاصل شده است.
وبسایت اکسیوس نوشت که مذاکرهکنندگان آمریکا و ایران تا شامگاه یکشنبه در نشست دریاچه لوسرن در سوئیس به مذاکراتی طولانی و تقریباً بیوقفه ادامه دادند. به نوشته این رسانه، هدف این گفتوگوها آغاز یک روند ۶۰ روزه برای دستیابی به توافقی تازه بر سر برنامه هستهای ایران است و تداوم مذاکرات، با وجود اختلافهای قابل توجه، نشان میدهد دو طرف همچنان برای ادامه مسیر دیپلماتیک آمادگی دارند. به گزارش اکسیوس، این مذاکرات همچنین میتواند مقدمهای برای گفتوگوهای گستردهتر درباره امنیت منطقهای باشد.
اکسیوس گزارش داد که هیات آمریکایی به ریاست جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، و با حضور استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان کاخ سفید، در این مذاکرات شرکت کرده است. این گفتوگوها در حالی برگزار شد که ایران روز شنبه ۳۰ خرداد اعلام کرد در واکنش به آنچه نقض آتشبس لبنان از سوی اسرائیل خواند، تنگه هرمز را خواهد بست.
این رسانه به نقل از یک دیپلمات آمریکایی نوشت که یکی از محورهای اصلی مذاکرات، ایجاد «سازوکارهای جلوگیری از تنش در لبنان و اجرای آتشبس» در شرایط درگیری میان حزبالله و نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان بوده است. به گفته این مقام، گفتوگوها همه ابعاد توافق هستهای را دربر گرفته و موضوع تنگه هرمز و اظهارات اخیر مقامهای ایرانی درباره احتمال بستن این آبراه نیز در دستور کار قرار داشته است.
این دیپلمات آمریکایی افزود: «ما بهروشنی اعلام کردیم که میخواهیم اطمینان حاصل کنیم تنگه هرمز کاملاً باز بماند. در این زمینه پیشرفت خوبی داشتیم.»
به گزارش اکسیوس، دو طرف همچنین درباره نحوه اجرای یادداشت تفاهم و چگونگی اطمینان از هماهنگی همه طرفهای مرتبط با آن گفتوگو کردند. علاوه بر این، چارچوبی برای ادامه مذاکرات میان رهبران سیاسی و تیمهای فنی نیز مورد بحث قرار گرفت.
این دیپلمات آمریکایی همچنین گفت نمایندگان آمریکا، ایران، پاکستان و قطر از روند مذاکرات ابراز رضایت کردهاند. به گفته او، میانجیها به دو طرف کمک میکنند تا اختلافها را مدیریت کنند و این دور نخست مذاکرات، زمینه لازم برای اعتمادسازی در مراحل بعدی را فراهم کرده است.
اکسیوس در پایان گزارش خود نوشت که انتظار میرود مذاکرات سیاسی در سطح عالی روز دوشنبه به پایان برسد، اما تیمهای فنی احتمالاً برای ادامه مذاکرات و بررسی جزئیات توافق در سوئیس باقی خواهند ماند.
در این دور از گفتوگوها که یکشنبه ۳۱ خرداد برگزار شد، هیاتهای جمهوری اسلامی و آمریکا ابتدا با میانجیهای قطری و پاکستانی دیدار کردند و سپس یک نشست چهارجانبهای با حضور نمایندگان آمریکا، جمهوری اسلامی، قطر و پاکستان برگزار شد.
شامگاه یکشنبه، ساعاتی پس از آغاز نشست چهارجانبه، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکره کننده جمهوری اسلامی اعلام کرد که هیات ایرانی در اعتراض به تهدیدهای ترامپ محل مذاکره را ترک کرده است.
در همین حال، سایت خبرآنلاین نوشت هیات جمهوری اسلامی همچنان در هتل محل اقامت خود در استراحتگاه بورگناشتوک حضور دارد. این سایت محور اصلی اختلاف در پیشرفت مذاکرات را «رعایت بند نخست یادداشت تفاهم» عنوان کرد و نوشت استمرار حضور اسرائیل و حملات در لبنان و تهدیدهای ترامپ از نگاه هیات جمهوری اسلامی نقض آشکار بند نخست تفاهم اسلامآباد برای پایان جنگ تلقی میشود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، همزمان با برگزاری این نشست در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت جمهوری اسلامی باید بیدرنگ حزبالله را از «ایجاد دردسر» در لبنان بازدارد و هشدار داد در غیر این صورت آمریکا بار دیگر ایران را هدف قرار خواهد داد.
او سپس در اظهار نظری دیگر در واکنش به اظهارت مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، هشدار داد: «بهتر است [پزشکیان] مراقب حرف زدنش باشد و رفتارش را اصلاح کند، اگرنه ما کنترل بقیه کشور را هم به دست خواهیم گرفت.»
پزشکیان گفته بود جمهوری اسلامی از حق غنیسازی اورانیوم کوتاه نخواهد آمد و آمریکا ناچار است این را بپذیرد.
تهران حاضر نشد در عکاسی رسمی حاضر شود
نخستین تصویر منتشرشده از نشست چهارجانبه هیاتهای مذاکرهکننده آمریکا، جمهوری اسلامی، قطر و پاکستان که عصر یکشنبه در سوئیس آغاز شد، مقامهای ارشد حاضر در این مذاکرات را پیش از آغاز گفتوگوها نشان میدهد.
در این تصویر، ونس در کنار جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، ایستاده است و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پیش از آغاز نشست با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، دست میدهد.
خبرگزاری تسنیم به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی گزارش داد که هیات آمریکایی و برگزارکنندگان نشست ژنو قصد داشتند پیش از آغاز مذاکرات چهارجانبه، مراسم عکس مشترک و صحنه دست دادن میان هیاتهای جمهوری اسلامی و آمریکا برگزار شود اما محمدباقر قالیباف با این تشریفات مخالف کرد.
این رسانه نزدیک به سپاه، به نقل از قالیباف نوشت: «اعضای هیات جمهوری اسلامی در مراسم عکس مشترک با هیات آمریکایی حضور نخواهند داشت.»
به گفته این منبع، هیات آمریکایی از هیات جمهوری اسلامی پنج دقیقه فرصت خواست تا خبرنگاران محل مذاکرات را ترک کنند. او افزود مراسم پیش از آغاز مذاکرات، بدون حضور هیات جمهوری اسلامی برگزار شد.
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، در حاشیه مذاکرات سوئیس از تلاش هیاتهای آمریکایی و جمهوری اسلامی برای برقراری صلح در خاورمیانه قدردانی کرد و گفت قطر تا رسیدن به یک راهحل، به روند دیپلماتیک متعهد خواهد ماند.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، حوالی ۷ عصر به وقت تهران، به نقل از یک منبع آگاه در هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی گزارش داد دور نخست مذاکرات چهارجانبه در سوئیس به پایان رسیده است. یک منبع آگاه نیز در گفتوگو با رویترز پایان دور اول این مذاکرات را تایید کرد.
صداوسیمای جمهوری اسلامی نیز اعلام کرد گفتوگوی دوجانبه هیاتهای جمهوری اسلامی و قطر پس از مذاکرات چهارجانبه آغاز شده و دور نخست گفتوگوها، که ۸۰ دقیقه طول کشید، متمرکز بر اجرای ماده ۱۳ تفاهم اسلامآباد با اولویت موضوع لبنان بوده است.
این رسانه حکومتی افزود برخلاف گزارش برخی رسانههای خارجی، در این دور مذاکرهای درباره برنامه هستهای انجام نشده است.
این گفتوگوها در اقامتگاه کوهستانی بِرگناشتوک انجام شد؛ جایی که اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، گفت مذاکرات فقط یک روز ادامه خواهد داشت و به اجرای مفاد یادداشت تفاهم محدود میشود.
بقائی همچنین گفت از آنجا که واشینگتن نتوانسته آتشبس در لبنان را تضمین کند، مذاکرات یکشنبه فقط اجرای مفاد یادداشت تفاهم را در بر میگیرد و وارد موضوعات اصلی پیشبینیشده برای مرحله بعدی نخواهد شد.
بر اساس این یادداشت تفاهم، قرار است طی یک دوره ۶۰ روزه درباره موضوعاتی از جمله محدود شدن برنامه هستهای جمهوری اسلامی در برابر لغو تحریمهای بینالمللی مذاکره شود.
جمهوری اسلامی: مذاکرات هستهای تا پایان جنگ لبنان آغاز نمیشود
این یادداشت تفاهم خواستار بازگشایی تنگه هرمز و توقف همه درگیریها، از جمله در لبنان است؛ جایی که اسرائیل، متحد آمریکا، در ماههای اخیر به آن حمله کرد.
با این حال، جمهوری اسلامی اعلام کرد به دلیل ادامه درگیریها در لبنان و ناکامی واشینگتن در توقف آن، حاضر نیست درباره موضوعات هستهای گفتوگو کند.
تهران، شنبه ۳۰ خرداد، اعلام کرد بار دیگر تنگه هرمز را بسته است. بسته ماندن حدودا چهار ماهه این آبراه بزرگترین اختلال تاریخ در عرضه جهانی انرژی را رقم زد.
جمهوری اسلامی همچنین اعلام کرد تا زمانی که جنگ لبنان پایان نیابد و مزایای اقتصادی وعده دادهشده را دریافت نکند، مرحله بعدی مذاکرات اساسی، از جمله درباره برنامه هستهای، آغاز نخواهد شد.
اختلاف تهران و واشینگتن بر سر وضعیت تنگه هرمز
مقامهای آمریکایی بسته شدن تنگه هرمز را رد کرده و گفتهاند شنبه ۵۵ کشتی تجاری از این مسیر عبور کردهاند.
با این حال، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، یکشنبه به نقل از یک منبع نظامی گزارش داد تا اطلاع ثانوی هیچ «مجوز» جدیدی برای عبور کشتیها صادر نمیشود.
دادههای تجاری ردیابی کشتیها نشان میدهد جمهوری اسلامی در عمل تنگه را بسته است، بهطوری که پس از اعلام بسته شدن آن، به جز شناورهایی که به بندرهای ایران خدمات میدهند، عبوری از سوی کشتیهایی که موقعیت خود را اعلام میکردند، ثبت نشده است.
اعلام بسته شدن دوباره تنگه هرمز همزمان با تعطیلی بازارهای جهانی انجام شد و همین موضوع ارزیابی فوری پیامدهای اقتصادی آن را دشوار کرده است.
رویترز نوشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفته بود با یادداشت تفاهم هفته گذشته موافقت کرده تا از وقوع رکود اقتصادی جهانی ناشی از افزایش قیمت نفت بر اثر بسته شدن تنگه هرمز جلوگیری شود.
پس از اعلام این تفاهم، قیمت نفت با امید به بازگشت سریع عرضه مختلشده انرژی به پایینترین سطح خود از زمان آغاز جنگ رسید، اما اگر تنگه همچنان بسته بماند، ممکن است بخشی از این کاهش قیمت، دوشنبه با بازگشایی بازارها از بین برود.
ترامپ نیز ۳۱ خرداد در مصاحبه با فاکسنیوز گفت شامگاه شنبه به مقامهای جمهوری اسلامی درباره بستن تنگه هرمز هشدار داده است. او گفت به مقامهای جمهوری اسلامی گفته در صورت بستن این آبراه، «دیگر کشوری نخواهند داشت و حتی نمیتوانند به کشور خودشان برگردند.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت: «اگر لازم باشد، ممکن است کنترل تنگه را در دست بگیریم» و افزود ایالات متحده میتواند به «فرشته نگهبان» تنگه هرمز تبدیل شود و ۲۰ درصد از نفت عبوری را در اختیار بگیرد.
او درباره جمهوری اسلامی نیز گفت: «آنها را بهشدت هدف قرار خواهم داد» و با اشاره به احتمال دستیابی به توافق افزود: «اگر توافق نکنند، از آنها عوارض دریافت خواهیم کرد.»
در واکنش، محمدباقر قالیباف، رییس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، در شبکه ایکس نوشت جمهوری اسلامی تهدیدهای آمریکا را جدی نمیگیرد و نیروهای مسلح آمادهاند «به نحوی دیگر» پاسخ دهند.
همزمان، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد تهدیدهای ترامپ مذاکرات سوئیس را متوقف کرده و ادامه آن را در هالهای از ابهام فرو برده است.
صداوسیمای جمهوری اسلامی نیز اعلام کرد پس از مشورت مشخص خواهد شد که هیات جمهوری اسلامی به اتاق گفتوگوها در محل مذاکرات بازمیگردد یا نه.
در مقابل، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، یکشنبه در مصاحبه با شبکه ایبیسی گفت تردد نفت و گاز طبیعی از تنگه هرمز «هماکنون به وضعیت عادی بازگشته است» و صرفنظر از نتیجه مذاکرات با جمهوری اسلامی نیز به همین شکل ادامه خواهد داشت.
گروسی در سوئیس؛ انتظار جمهوری اسلامی برای مزایای اقتصادی
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نیز برای این مذاکرات در سوئیس حضور دارد. آژانس بینالمللی انرژی اتمی احتمالا مسئول راستیآزمایی هرگونه توافق هستهای احتمالی خواهد بود.
با این حال، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع آگاه در هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی گزارش داد پرونده هستهای در این دور از مذاکرات در دستور کار قرار نمیگیرد و گروسی نیز در محل مذاکرات حضور ندارد.
این منبع افزود هیچیک از اعضای کمیته هستهای جمهوری اسلامی در ترکیب هیات اعزامی به سوئیس حضور ندارند و موضوع هستهای در گفتوگوهای جاری مطرح نیست.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران نیز پیشتر به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده گزارش داده بود جمهوری اسلامی با حضور گروسی در مذاکرات سوئیس مخالفت کرده است.
همزمان، ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز در شبکه ایکس خواستار جلوگیری از حضور گروسی در مذاکرات شد.
رویترز نوشت جمهوری اسلامی حتی پیش از آغاز مذاکرات اصلی انتظار دارد از مزایای اقتصادی، از جمله معافیتهای تحریمی و آزادسازی داراییهای مسدودشده، بهرهمند شود.
همزمان، مسعود پزشکیان ابراز امیدواری کرد مذاکرات با آمریکا بتواند زمینهای مناسب برای رشد اقتصادی فراهم کند و تاکید کرد: «مذاکراتی که آغاز شده، میتواند بستر بسیار مناسبی برای رونق اقتصادی، گشایش بازارها و حل مشکلات باشد.»
ونس پیش از عزیمت به سوئیس در گفتوگو با خبرنگاران ابراز امیدواری کرد که این مذاکرات به پیشرفت در مساله هستهای و آتشبس در لبنان منجر شود.
او بعدتر در جمع خبرنگاران در بِرگناشتوک گفت: «دولت آمریکا در ماههای اخیر بیش از هر دولت دیگری در جهان برای متوقف کردن جنگ در لبنان تلاش کرده است.»
ونس افزود ترامپ نهتنها به صلح میان آمریکا و جمهوری اسلامی متعهد است، بلکه برای دستیابی به صلحی فراگیر در منطقه، از جمله در لبنان، نیز تلاش میکند.
با وجود اعلام چندین آتشبس در لبنان، از جمله تازهترین مورد در روز جمعه، این آتشبسها تاکنون تاثیر محدودی بر درگیریها داشتهاند و تهاجم اسرائیل بیش از یک میلیون نفر را آواره کرده است.
مقامهای لبنانی اعلام کردند شنبه ۲۰ نفر کشته شدند، اما تا صبح یکشنبه گزارشی فوری از خشونت گسترده منتشر نشده بود. ارتش لبنان نیز اعلام کرد واحدهای تخصصی همچنان در حال خنثیسازی بمبهای عملنکرده هزار و دو هزار پوندی اسرائیل هستند که بر شهرهای جنوبی فرود آمدهاند.
ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، یکشنبه در جریان بازدید از جنوب لبنان گفت هدف ارتش اسرائیل در این منطقه همچنان «روشن و بدون تغییر» است و بر دفاع از شهرکهای شمالی و شهروندان اسرائیل متمرکز است.
زمیر با شکننده خواندن آتشبس لبنان گفت نیروهای اسرائیلی باید برای مقابله با تهدیدها و در صورت لزوم، ازسرگیری سریع عملیات نظامی آماده باشند.
او افزود حزبالله پس از کشته شدن چند فرمانده میانی این گروه در دو روز گذشته، در «وضعیت بسیار دشواری» قرار دارد.
ترامپ نیز همزمان با مذاکرات در سوئیس، در گفتوگو با فاکسنیوز درباره لبنان و اسرائیل گفت: «از ناتوانی اسرائیل در مقابله با حزبالله ناامید شدهام.» او افزود: «شاید اجازه دهیم سوریها کار حزبالله را یکسره کنند.»
مخالفت اسرائیل با تفاهم و اصرار نتانیاهو بر ماندن در لبنان
یادداشت تفاهم ترامپ برای پایان دادن به جنگ، که او همراه با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، مطرح کرده بود، در اسرائیل محبوبیت چندانی ندارد.
دولت نتانیاهو میگوید از بخشی از خاک لبنان که پس از حملات حزبالله به اسرائیل در همبستگی با تهران تصرف کرده است، عقبنشینی نخواهد کرد.
ترامپ و نتانیاهو هنگام آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ گفته بودند هدف آنها نابودی برنامه هستهای جمهوری اسلامی، پایان دادن به توانایی تهران برای تهدید همسایگان از طریق موشکها و نیروهای نیابتی و همچنین آسانتر کردن مسیر سرنگونی حکومت در ایران به دست مردم این کشور است.
با این حال، هنوز هیچیک از این اهداف محقق نشده است، هرچند مقامهای آمریکایی میگویند همچنان انتظار دارند توافق نهایی قدرتمندی حاصل شود که مانع دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای شود.
در همین حال، با پایان دور نخست مذاکرات سوئیس، سرنوشت تنگه هرمز، آتشبس در لبنان و آینده گفتوگوهای هستهای همچنان نامشخص است و هنوز مشخص نیست طرفها چه زمانی وارد مرحله بعدی مذاکرات خواهند شد.
میک مولروی بامداد یکشنبه ۳۱ خرداد در مصاحبه با ایبیسینیوز، به استفاده جمهوری اسلامی از تنگه هرمز بهعنوان اهرم فشار اشاره کرد و گفت تهران معتقد است از «موضع قدرت» مذاکره میکند.
به گفته او، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با فشارهای اقتصادی و افزایش قیمت بنزین در آستانه انتخابات میاندورهای روبهرو است و در سوی دیگر، حکومت ایران از هماکنون در حال بهرهمندی از کاهش تحریمها و امکان فروش نفت خود است، آن هم پیش از آنکه مذاکرات اساسی و جدی حتی آغاز شده باشد.
مولروی افزود: «آنها در حال دریافت بخش عمدهای از امتیازاتی هستند که هرگز تصور نمیکردیم در هیچ دولتی [در آمریکا] پیش از ورود به مذاکرات هستهای حاضر به واگذاری آنها باشیم.»
مولروی در دولت نخست ترامپ بر سیاستهای دفاعی پنتاگون نظارت داشت.
انتخابات سراسری آمریکا قرار است سوم نوامبر (۱۳ آبان) برگزار شود. در این رقابت، سرنوشت تمامی کرسیهای مجلس نمایندگان و بخشی از کرسیهای سنا مشخص خواهد شد.
سپاه پاسداران ۳۰ خرداد اعلام کرد بهدلیل ادامه حملات اسرائیل به لبنان و «نقض» تفاهم اخیر، تنگه هرمز مجددا مسدود شده است.
با این حال، ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، تاکید کرد کنترل این آبراه در اختیار جمهوری اسلامی نیست و تردد کشتیها همچنان ادامه دارد.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
آمریکا و حکومت ایران ۲۵ خرداد از دستیابی به تفاهمی برای پایان جنگ خبر دادند. این یادداشت تفاهم ۲۸ خرداد به امضای ترامپ و مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، رسید.
بر اساس این سند، یک دوره ۶۰ روزه برای گفتوگوهای تخصصی در نظر گرفته شده است؛ مذاکراتی که قرار است بر موضوعات حساسی همچون سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده حکومت ایران و چگونگی رفع تحریمها تمرکز داشته باشد.
ترامپ ۳۰ خرداد در پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت در طول دوره ۶۰ روزه آتشبس و پس از آن، هیچ عوارضی در تنگه هرمز وجود نخواهد داشت، «مگر اینکه توسط و به نفع ایالات متحده اعمال شود».
این در حالی است که انبیسینیوز تاکید کرد بندی در خصوص دریافت عوارض به نفع واشینگتن در تفاهمنامه اخیر وجود ندارد.
مناقشه لبنان و رویکرد انتقادی اسرائیل
به گزارش انبیسینیوز، مناقشه لبنان دیگر عاملی است که میتواند توافق در حال ظهور میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده را بر هم بزند.
مولروی گفت اسرائیل که نقش پررنگی در تاثیرگذاری بر تصمیم آمریکا برای ورود به جنگ اخیر داشت، «اکنون از توافقی کنار گذاشته شده که خواهان آن نیست».
او افزود بهجای تغییر رژیم در ایران، «نسخهای جوانتر از همان حکومت» باقی مانده است و اسرائیل استدلال میکند که تسهیلات مالی یادداشت تفاهم اخیر به تهران امکان خواهد داد توان نظامی خود را در سطحی فراتر از دوره پیش از جنگ بازسازی کند.
انبیسینیوز در ادامه نوشت شکاف و اختلاف نظر میان ایالات متحده و اسرائیل اکنون بهطور فزایندهای علنی شده است.
۲۹ خرداد، روزنامه واشینگتنپست گزارش داد نهادهای اطلاعاتی آمریکا به کاخ سفید هشدار دادهاند بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، احتمالا در جهت تضعیف روند مذاکرات تهران و واشینگتن اقدام خواهد کرد.
این مذاکرات قرار است ۳۱ خرداد آغاز شود و جیدی ونس، معاون ترامپ، به همین منظور راهی سوئیس شده است.
ونس پیشتر نسبت به پیشرفت در روند گفتوگوها ابراز خوشبینی کرده بود.
با این حال، ایبیسینیوز نوشت جمهوری اسلامی سابقهای طولانی در وقتکشی دارد و احتمال میرود این بار نیز همین شیوه را در مذاکرات در پیش گیرد.
مولروی در همین رابطه گفت: «آنها میتوانند ما را معطل نگه دارند و امیدوار باشند در آینده دولتی [در آمریکا] روی کار بیاید که بیشتر با خواستههایشان همسو باشد، زیرا تاکنون حتی موافقت نکردهاند برنامه غنیسازی اورانیوم خود را کنار بگذارند.»
سایمون گس، سفیر سابق بریتانیا در تهران و مذاکرهکننده ارشد این کشور در گفتوگوهای هستهای سال ۲۰۱۵، پیشتر هشدار داد دستیابی به یک توافق هستهای جدید با جمهوری اسلامی در شرایط کنونی بهمراتب دشوارتر از زمان برجام خواهد بود، زیرا سطح بیاعتمادی میان طرفهای مذاکره افزایش یافته و دامنه اختلافات نیز گستردهتر شده است.
اورشلیمپست در سرمقاله خود نوشت که تفاهم اخیر میان واشینگتن و تهران، برخلاف ادعای دولت دونالد ترامپ، میتواند به تقویت جمهوری اسلامی بینجامد و به این حکومت فرصت دهد تا پس از هفتهها حملات نظامی و فشار اقتصادی، توان خود را بازسازی کند. به نوشته این روزنامه، بسیاری از مخالفان حکومت ایران نیز با ناباوری به این توافق نگاه میکنند و آن را عاملی برای افزایش «فضای تنفس» جمهوری اسلامی میدانند.
در این سرمقاله به اظهارات جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، اشاره شده که در دفاع از یادداشت تفاهم، از منتقدان اسرائیلی پرسیده بود «پیشنهاد دقیق شما چیست؟» اورشلیمپست در پاسخ مینویسد اسرائیلیها طی دههها شاهد گسترش شبکه نیروهای نیابتی [حکومت] ایران در لبنان، سوریه، عراق، یمن و غزه بودهاند و تجربه توافقهای پیشین و لغو تحریمها، دلیل نگرانی آنها از پیامدهای این توافق است.
این روزنامه همچنین به نقل از یکی از ساکنان تهران نوشت که فضای عمومی در ایران سرشار از ناامیدی و احساس خیانت است و هر اظهارنظر تازه مقامهای آمریکایی درباره توافق، این احساس را تشدید میکند. به نوشته اورشلیمپست، نگرانی اصلی منتقدان این نیست که [حکومت] ایران بلافاصله خطرناکتر شود، بلکه این است که توافق دو ابزار حیاتی، یعنی زمان و پول، را در اختیار جمهوری اسلامی قرار میدهد.
به باور نویسنده، زمان به حکومت ایران امکان میدهد نفس تازه کند، ساختارهای خود را بازسازی و موقعیتش را تثبیت کند و منابع مالی نیز به ادامه حمایت از گروههای نیابتی، بهویژه حزبالله لبنان، کمک خواهد کرد. در همین زمینه، تام کاتن، سناتور جمهوریخواه آمریکا، هشدار داده است که لغو تحریمهای صادرات نفت ایران میتواند روزانه تا ۲۰۰ میلیون دلار درآمد در اختیار تهران قرار دهد؛ پولی که به اعتقاد او صرف خدمات عمومی نخواهد شد، بلکه به تقویت نهادهای امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی اختصاص مییابد.
اورشلیمپست در ادامه مینویسد دونالد ترامپ با سیاست «فشار حداکثری» توانسته بود اقتصاد ایران را به شدت تضعیف کند و حتی برخی مقامهای امنیتی اسرائیل از احتمال فروپاشی اقتصادی جمهوری اسلامی سخن گفته بودند، اما توافق جدید این روند را متوقف کرده است. به نوشته این روزنامه، نگرانی از پیامدهای اقتصادی جنگ، از جمله افزایش قیمت سوخت و فشارهای سیاسی داخلی در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا، از عوامل اصلی گرایش دولت ترامپ به توافق بوده است.
سرمقاله در پایان هشدار میدهد که تجربه گذشته نشان داده است محاسبات کوتاهمدت اقتصادی در قبال جمهوری اسلامی، اغلب به چالشهای راهبردی بلندمدت منجر میشود. به باور نویسنده، جمهوری اسلامی اکنون در آستانه دستیابی به همان چیزی قرار دارد که بیش از هر چیز به آن نیاز دارد؛ زمان بیشتر، منابع مالی بیشتر و فرصتی تازه برای دوام آوردن در برابر مخالفان خود.
