نماینده مجلس: تنها یک عضو شورای عالی امنیت ملی با تفاهم جمهوری اسلامی و آمریکا مخالفت کرد
محمدمنان رئیسی، نماینده مجلس جمهوری اسلامی، گفت مفاد یادداشت تفاهم میان جمهوری اسلامی و آمریکا چندین بار در شورای عالی امنیت ملی و نزد مجتبی خامنهای بررسی شد و رهبر جمهوری اسلامی در هر مرحله درباره برخی بندهای توافق پرسشهایی مطرح کرد.
او در تجمع خیابانی هواداران حکومت گفت مجتبی خامنهای از اعضای شورای عالی امنیت ملی خواست بهصورت جداگانه به این پرسشها پاسخ دهند و برخلاف روال معمول، موافقت ۷۵ درصد اعضای شورا را شرط تصویب تفاهمنامه قرار داد.
رئیسی گفت تنها یک عضو شورای عالی امنیت ملی با مفاد توافق مخالفت کرد و سایر اعضا به آن رای مثبت دادند.
این نماینده مجلس جمهوری اسلامی همچنین گفت در مورد موضع مجتبی خامنهای درباره امضای یادداشت تفاهم «کملطفی» شده است.
او افزود نمیتوان گفت رهبر جمهوری اسلامی با رضایت کامل این توافق را پذیرفت، اما نمیتوان او را مخالف آن نیز دانست. به گفته او، روند بررسی تفاهمنامه نشاندهنده ملاحظات ویژه درباره مذاکره با آمریکا بود.
رئیسی همچنین گفت نظر شخصی او این است که اکنون زمان مناسبی برای مذاکره و تفاهم با آمریکا نبود.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد اختلال در خدمات برخی بانکهای ایران که از ۲۳ خرداد آغاز شد، هنوز بهطور کامل برطرف نشده و دلیل آن فرسودگی و نقص فنی در بخشی از تجهیزات شبکه انفورماتیک است.
بر اساس این گزارش، بانکهای ملی، صادرات، تجارت و توسعه صادرات از جمله بانکهایی هستند که با این اختلال مواجه شدند و در روزهای اخیر بانک پاسارگاد نیز با مشکلات مشابه روبهرو شد.
تسنیم نوشت بررسیها نشان میدهد این اختلال به تجهیزات فرسوده و دارای ایراد در زیرساختهای فنی بازمیگردد؛ مشکلی که به گفته این خبرگزاری، از پیش درباره آن هشدار داده شده بود اما برای رفع آن اقدام موثری انجام نشد.
این گزارش در حالی منتشر شد که شورای هماهنگی بانکها پیشتر اعلام کرد اختلال در سامانههای بانک ملی، بانک تجارت، بانک صادرات و بانک توسعه صادرات ناشی از «حمله سایبری محدود» به زیرساخت ارتباطی مشترک این بانکها بوده است.
بر اساس پیشنویس یادداشت تفاهم میان آمریکا و جمهوری اسلامی که در رسانهها منتشر شده است، واشینگتن متعهد شده در صورت دستیابی به توافق نهایی، داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند.
جمهوری اسلامی در ابتدا اصرار داشت هر توافقی باید شامل آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران باشد. با این حال، یک مقام آمریکایی روز یکشنبه به سیانان گفت: «تا زمانی که ایران به تعهدات خود عمل نکند، هیچ دارایی مسدودشدهای آزاد نخواهد شد.»
هیچ رقم رسمی و دقیقی از میزان داراییهای مسدودشده ایران منتشر نشده است، اما شبکه سیانان نوشت که این رقم بین ۱۲۴ تا ۱۶۷ میلیارد دلار برآورد میشود.
قطر شش میلیارد دلار از داراییهای ایران که پیشتر در کره جنوبی مسدود شده بود، در سال ۲۰۲۳ و در چارچوب توافق آزادی زندانیان آمریکایی به حسابهایی در قطر منتقل شد. با این حال، سیانان گزارش داده است که آمریکا و قطر بعدا مانع دسترسی جمهوری اسلامی به این منابع شدند.
عمان بیش از ۱۰ میلیارد دلار از درآمدهای حاصل از صادرات برق ایران که در حسابهایی در عراق نگهداری میشد، با مجوز دولت جو بایدن به حسابهای محدودشدهای در عمان و چند کشور دیگر منتقل شد. این منابع همچنان تحت محدودیتهای ناشی از تحریمها قرار دارند.
لوکزامبورگ خبرگزاری ایرنا، رسانه دولت جمهوری اسلامی، گزارش داده است که دستکم ۱.۷ میلیارد دلار از داراییهای ایران به دلیل تحریمها در لوکزامبورگ مسدود شده است.
ژاپن خبرگزاری رویترز ارزش داراییهای مسدودشده ایران در ژاپن را حدود ۱.۵ میلیارد دلار برآورد کرده است. جمهوری اسلامی در سالهای اخیر بارها خواستار آزادسازی این منابع شده است.
پاپ لئو چهاردهم از دستیابی به یادداشت تفاهم میان آمریکا و جمهوری اسلامی که قرار است جمعه ۲۹ خرداد امضا شود، استقبال کرد و آن را نتیجه امیدوارکننده گفتوگو و مذاکره دانست.
رهبر کاتولیکهای جهان در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس از کشورهایی که در تسهیل گفتوگو میان دو طرف و فراهم کردن زمینه این توافق نقش داشتند، قدردانی کرد.
پاپ لئو چهاردهم ابراز امیدواری کرد این توافق به تقویت اعتماد متقابل، امنیت و ثبات در خاورمیانه کمک کند و زمینه گفتوگو و همکاری بیشتر میان ملتها را فراهم کند.
در حالی که جام جهانی ۲۰۲۶ به عنوان یکی از آلودهکنندهترین رویدادهای تاریخ ورزش با انتقاد فعالان محیطزیست مواجه شده است، انتشار خبر سفرهای فشرده جیانی اینفانتینو با جت اختصاصی قطر ایرویز برای تماشای روزانه دو مسابقه، موج تازهای از انتقادها را متوجه رییس فیفا کرده است.
بر اساس گزارش گاردین، جیانی اینفانتینو، رییس فیفا، قصد دارد در طول جام جهانی ۲۰۲۶ هر روز در دو مسابقه حضور پیدا کند. با توجه به پراکندگی ورزشگاهها در آمریکا، مکزیک و کانادا و اختلاف زمانی میان شهرهای میزبان، او برای جابهجایی از یک جت اختصاصی متعلق به قطر ایرویز، یکی از اسپانسرهای اصلی فیفا، استفاده میکند.
سفرهای اینفانتینو از روز افتتاحیه آغاز شد. او پس از تماشای دیدار مکزیک و آفریقای جنوبی در مکزیکوسیتی، راهی گوادالاخارا شد تا مسابقه کره جنوبی و جمهوری چک را از نزدیک دنبال کند. این روند در روزهای بعد نیز با سفر به لسآنجلس، سانفرانسیسکو و ونکوور ادامه یافت.
این شیوه رفتوآمد با انتقاد فعالان محیطزیست روبهرو شده است. بر اساس بررسی شرکت فرانسوی گرینلی، سفرهای هوایی عامل اصلی انتشار گازهای گلخانهای در این تورنمنت هستند و حدود ۸۷ درصد از کل آلایندگی مسابقات را تشکیل میدهند.
همچنین گزارش اندیشکده بریتانیایی «نیو ودر» نشان میدهد جام جهانی ۲۰۲۶ در مجموع حدود ۹ میلیون تن دیاکسید کربن تولید خواهد کرد؛ رقمی که این رقابتها را در زمره آلودهکنندهترین رویدادهای تاریخ ورزش قرار میدهد. منتقدان میگویند استفاده رییس فیفا از جت اختصاصی، با شعارهای زیستمحیطی این نهاد در تضاد است.
با توجه به سیاستهای خارجی تنشآفرین جمهوری اسلامی، مذاکرات هستهای حکومت ایران با قدرتهای جهانی در طول بیش از دو دهه گذشته به بخشی از حافظه جمعی ایرانیان تبدیل شده است.
در پی تفاهم اخیر بهمنظور رسیدن به توافق میان تهران و واشینگتن، شمارش معکوس برای آغاز دور جدیدی از این گفتوگوها آغاز شده است.
کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، پس از حدود ۴۰ روز سرانجام در ۱۹ فروردین با برقراری آتشبس موقت میان طرفهای درگیر متوقف شد.
از آن زمان تاکنون، رایزنیها میان تهران و واشینگتن ادامه داشته و کشورهایی چون پاکستان و قطر نیز در نقش میانجی به پیشبرد گفتوگوها کمک کردند.
۲۲ فروردین، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در راس هیاتهای دو طرف با یکدیگر در اسلامآباد دیدار کردند.
با این حال، این دور از مذاکرات پس از حدود ۲۱ ساعت گفتوگوی فشرده، به نتیجهای ختم نشد و هیاتهای آمریکا و جمهوری اسلامی بدون دستیابی به توافق پاکستان را ترک کردند.
این پایان راه نبود و تلاشها برای دستیابی به توافقی با هدف خاتمه دادن به جنگ همچنان ادامه یافت.
سرانجام آمریکا و حکومت ایران بامداد ۲۵ خرداد از دستیابی به تفاهمی برای پایان جنگ خبر دادند. این یادداشت تفاهم قرار است جمعه ۲۹ خرداد بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
بر اساس این سند، یک دوره ۶۰ روزه برای گفتوگوهای تخصصی در نظر گرفته شده است. مذاکراتی که قرار است بر موضوعات حساسی همچون سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده حکومت ایران و چگونگی رفع تحریمها تمرکز داشته باشد.
در بیش از دو دهه گذشته، مذاکرات بر سر برنامه هستهای جمهوری اسلامی بهصورت متناوب ادامه داشته، اما تاکنون به نتایج دلخواه آمریکا و جامعه بینالمللی منجر نشده است.
این بار نیز چشمانداز گفتوگوها در هالهای از ابهام قرار دارد و هنوز روشن نیست که دو طرف میتوانند به توافقی پایدار دست یابند یا خیر.
خبرگزاری رویترز ۲۶ خرداد گزارش داد رهبران اروپایی در نشست گروه هفت در فرانسه به ترامپ هشدار دادند که یک توافق «موقت و سطحی» ممکن است به تثبیت برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی منجر شود.
بر اساس این گزارش، کشورهای اروپایی بیم آن دارند که تیم مذاکرهکننده آمریکا بهدلیل «کمتجربگی» نتواند در مرحله بعدی به یک توافق هستهای مستحکم دست یابد یا برنامه موشکهای بالستیک تهران را در مذاکرات بگنجاند. موضوعی که میتواند به ادامه تنشها و طولانی شدن بنبست دیپلماتیک منجر شود.
ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، ۲۵ خرداد جمهوری اسلامی را «نیروی بیثباتکننده» منطقه توصیف کرد و خواستار پایان حمایت تهران از گروههای نیابتی خود شد.
روایت بیش از دو دهه مذاکرات هستهای ایران
در ادامه گاهشمار تحولات و فراز و فرودهای مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی را بازخوانی میکنیم.
در آغاز دهه ۱۳۸۰ و بهدنبال افشای فعالیتهای هستهای اعلامنشده جمهوری اسلامی، این پرونده به یکی از مهمترین نگرانیهای جامعه بینالمللی تبدیل شد، زیرا قدرتهای جهانی نمیخواستند ایران به نمونهای مشابه کره شمالی بدل شود.
مذاکرات هستهای در سال ۱۳۸۲ آغاز شد و در جریان آن، حسن روحانی به نمایندگی از جمهوری اسلامی در کاخ سعدآباد با وزیران امور خارجه سه کشور فرانسه، آلمان و بریتانیا دیدار و گفتوگو کرد.
پس از روی کار آمدن محمود احمدینژاد در سال ۱۳۸۴ بهعنوان رییس دولت و اتخاذ رویکردی تقابلی در سیاست خارجی، بحران برنامه اتمی حکومت ایران ابعاد گستردهتری یافت و در نهایت، پرونده هستهای جمهوری اسلامی به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع شد.
این دوره سرآغاز اعمال گسترده تحریمهای بینالمللی علیه حکومت ایران بود.
در دوره نخست ریاستجمهوری روحانی، مسیر دیپلماسی با غرب در خصوص برنامه هستهای ایران بار دیگر فعال شد؛ روندی که ابتدا به توافق موقت ژنو در آذر ۱۳۹۲ و سرانجام به توافق برجام در تیر ۱۳۹۴ انجامید.
برجام در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما به امضا رسید. با این حال، دونالد ترامپ در نخستین دوره حضور خود در کاخ سفید، سیاست فشار حداکثری را در برابر حکومت ایران در پیش گرفت و سرانجام سال ۱۳۹۷ از برجام خارج شد.
در واکنش به این اقدام ترامپ، جمهوری اسلامی روند کاهش تعهدات هستهای خود را در دستور کار قرار داد.
پس از پیروزی جو بایدن در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در سال ۱۳۹۹، این بار مذاکرات بهصورت غیرمستقیم میان تهران و واشینگتن از سر گرفته شد، اما به نتیجهای نینجامید.
ورود مجدد ترامپ به کاخ سفید در سال ۱۴۰۳، بار دیگر به اعمال سیاست فشار حداکثری علیه حکومت ایران منجر شد.
پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
بر پایه گزارشها، ترامپ در نامهای خطاب به علی خامنهای، ضربالاجلی ۶۰ روزه برای دستیابی به توافق در مذاکرات تعیین کرده بود؛ اما با ناکام ماندن گفتوگوها، روند تقابل وارد مرحلهای تازه شد و کارزار نظامی علیه حکومت ایران در دستور کار قرار گرفت.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، بمبافکنهای بی-۲ ایالات متحده سایتهای نطنز، فردو و اصفهان را هدف قرار دادند.
پس از آغاز انقلاب ملی ایرانیان در دیماه ۱۴۰۴، حمایت علنی ترامپ از معترضان و کشتار دهها هزار نفر به دست نیروهای سرکوب، فشارها بر جمهوری اسلامی افزایش یافت و تهران بار دیگر به میز مذاکره با واشینگتن بازگشت.
این دور از گفتوگوها نیز با میانجیگری عمان برگزار شد، اما دستاوردی فراتر از مذاکرات پیش از جنگ ۱۲ روزه به همراه نداشت و بار دیگر، دور تازهای از حملات علیه ایران آغاز شد.
علی خامنهای، دیکتاتور تهران، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، عبدالرحیم موسوی، رییس ستاد کل نیروهای مسلح، محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، علی شمخانی، دبیر شورای دفاع، غلامرضا سلیمانی، رییس سازمان بسیج و عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع جمهوری اسلامی، از جمله مقامهای بلندپایهای بودند که در جریان جنگ اخیر از پا درآمدند.
اکنون آمریکا و جمهوری اسلامی بار دیگر پای میز مذاکره خواهند نشست. گفتوگوهایی که نتیجه آن میتواند بر تحولات منطقهای و جهانی تاثیرگذار باشد.
خبرگزاری رویترز ۲۶ خرداد نوشت دو موضوعی که ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از آنها بهعنوان دلایل آغاز جنگ نام میبردند، یعنی حمایت جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی و برنامه موشکی تهران، ظاهرا در دستور کار مذاکرات آینده قرار ندارند.
شاهزاده رضا پهلوی ۲۶ خرداد تاکید کرد توافق آمریکا با جمهوری اسلامی خواسته مردم ایران را نادیده میگیرد.
او افزود ۴۰ هزار ایرانی در عرض دو روز جان خود را از دست ندادند تا درباره یک توافق هستهای یا باز ماندن تنگه هرمز مذاکره شود.
