آمریکا سرانجام متن رسمی یادداشت تفاهم با جمهوری اسلامی را منتشر کرد

با این حال، انتشار بخش‌هایی از این متن در رسانه‌ها بازتابی بسیار گسترده یافت و انتقادهای کم‌سابقه‌ای را متوجه دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، کرد.

یک مقام ارشد دولت آمریکا بعدازظهر چهارشنبه به‌وقت شرق آمریکا متن این سند ۱۴ ماده‌ای را قرائت کرد؛ سندی که مفاد مربوط به بازگشایی تنگه هرمز، کاهش برخی محدودیت‌های مالی علیه جمهوری اسلامی و همچنین انتظارات مربوط به رسیدگی به برنامه هسته‌ای ایران در مذاکرات فنی آینده را مشخص می‌کند.

این سند با عنوان «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران» منتشر شد و پس از اعتراضات گسترده‌ای که به‌دلیل عدم انتشار عمومی متن آن شکل گرفته بود، در اختیار رسانه‌ها قرار گرفت.

این مقام ارشد آمریکایی، که نامش اعلام نشد، گفت: «این توافق اساسا توافقی است که به ما اجازه می‌دهد فورا تنگه هرمز را باز کنیم، ایرانی‌ها را متعهد به نابود کردن غبار هسته‌ای (uranium dust) کنیم، و سپس اهرمی در اختیار ما قرار می‌دهد که اگر ایرانی‌ها رفتار خوب خود را افزایش دهند، ما نیز میزان رفع تحریم‌ها و کمک‌های اقتصادی را افزایش دهیم؛ اقداماتی که می‌تواند ایران را به کشوری مرفه‌تر تبدیل کند.»

قرار است این یادداشت تفاهم جمعه به‌طور رسمی امضا شود؛ اقدامی که یک بازه زمانی ۶۰ روزه برای مذاکره درباره شرایط نهایی توافق ایجاد خواهد کرد.

متن ارائه شده از سوی دولت آمریکا، تفاوت‌هایی اندک با آنچه رسانه‌ها در روزهای اخیر منتشر کرده‌اند، دارد.

در همین حال شبکه سی‌ان‌ان به‌نقل از مقام‌های آمریکایی نوشت بخش مهمی از تعهدات جمهوری اسلامی در کانال‌های محرمانه و خارج از متن رسمی مطرح شده است. جزییاتی از این تعهدات منتشر نشده است.

متن رسمی کامل یادداشت تفاهم

ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران در تاریخ [......] با حسن نیت بر موارد زیر توافق کردند:

ماده ۱

ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران و متحدان آنها در جنگ جاری این یادداشت تفاهم را امضا می‌کنند تا پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان، را اعلام کنند و متعهد شوند که از این پس هیچ جنگ یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند، از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند. توافق نهایی پایان دائمی جنگ در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان، و سایر مفاد این بند را تایید خواهد کرد.

ماده ۲

ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد می‌شوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.

ماده ۳

ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد می‌شوند ظرف حداکثر ۶۰ روز به مذاکره بپردازند و به توافق نهایی دست یابند؛ این مدت با رضایت متقابل قابل تمدید است.

ماده ۴

بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده آمریکا روند رفع محاصره دریایی خود و هرگونه اخلال یا مانع علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز خواهد کرد و ظرف ۳۰ روز به‌طور کامل به محاصره دریایی پایان خواهد داد.

در این مدت، جمهوری اسلامی ایران به تناسب سطح تردد پیش از جنگ، بازگشت ترافیک کشتی‌ها را برقرار خواهد کرد.

ایالات متحده آمریکا همچنین متعهد می‌شود ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهای خود را از مجاورت جمهوری اسلامی ایران خارج کند.

ماده ۵

پس از امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران با به‌کارگیری تمام تلاش خود، عبور ایمن کشتی‌های تجاری را بدون دریافت هیچ هزینه‌ای و فقط برای مدت ۶۰ روز از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس فراهم خواهد کرد.

تردد کشتی‌های تجاری بلافاصله آغاز می‌شود و با در نظر گرفتن ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مین‌روبی از سوی جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز به‌طور کامل برقرار خواهد شد.

جمهوری اسلامی ایران با سلطان‌نشین عمان گفت‌وگو خواهد کرد تا مدیریت آینده و خدمات دریایی تنگه هرمز را با مشورت سایر کشورهای ساحلی خلیج فارس و مطابق حقوق بین‌الملل و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز تعیین کند.

ماده ۶

ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود همراه با شرکای منطقه‌ای خود طرحی قطعی و مورد توافق به ارزش حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تدوین کند.

سازوکار اجرای این طرح به‌عنوان بخشی از توافق نهایی ظرف ۶۰ روز نهایی خواهد شد.

تمام مجوزها، معافیت‌ها و اجازه‌نامه‌های مورد نیاز برای انجام تراکنش‌های مالی مرتبط از سوی ایالات متحده صادر خواهد شد.

ماده ۷

ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود تمامی انواع تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران، از جمله قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل، قطعنامه‌های شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و تمامی تحریم‌های یکجانبه آمریکا اعم از اولیه و ثانویه را مطابق جدول زمانی مورد توافق در توافق نهایی لغو کند.

جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا اهمیت حیاتی موضوع رفع تحریم‌ها را به رسمیت شناخته و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این موضوع در مذاکرات به منظور دستیابی به توافق متقابل اعلام می‌کنند.

ماده ۸

جمهوری اسلامی ایران مجددا تاکید می‌کند که سلاح هسته‌ای تولید یا تحصیل نخواهد کرد.

ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق کرده‌اند که درباره سرنوشت مواد غنی‌شده ذخیره‌شده از طریق سازوکاری که به صورت متقابل مورد توافق قرار گیرد و مطابق جدول زمانی ماده ۷ باشد تصمیم‌گیری کنند؛ حداقل روش اجرایی، رقیق‌سازی مواد در محل تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خواهد بود.

دو طرف همچنین توافق کرده‌اند درباره موضوع غنی‌سازی و سایر مسائل مورد توافق مرتبط با نیازهای هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران بر اساس چارچوبی رضایت‌بخش که در توافق نهایی تعیین خواهد شد گفت‌وگو کنند.

توافق نهایی مفاد این بند را تایید خواهد کرد.

ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران اهمیت حیاتی مسائل هسته‌ای فوق را به رسمیت می‌شناسند و قصد خود را برای رسیدگی فوری به آنها در مذاکرات با هدف دستیابی به توافق متقابل اعلام می‌کنند.

ماده ۹

تا زمان دستیابی به توافق نهایی، ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق می‌کنند وضعیت موجود حفظ شود.

جمهوری اسلامی ایران وضعیت فعلی برنامه هسته‌ای خود را حفظ خواهد کرد و ایالات متحده آمریکا تحریم جدیدی اعمال نخواهد کرد و نیروهای اضافی در منطقه مستقر نخواهد ساخت.

ماده ۱۰

ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان لغو تحریم‌ها، وزارت خزانه‌داری آمریکا معافیت‌هایی برای صادرات نفت خام ایران، فرآورده‌های نفتی و مشتقات آن و تمامی خدمات مرتبط از جمله خدمات بانکی، بیمه، حمل‌ونقل و غیره صادر کند.

ماده ۱۱

ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود پس از اجرای این یادداشت تفاهم، وجوه و دارایی‌های مسدود یا محدودشده جمهوری اسلامی ایران را به‌طور کامل در دسترس استفاده قرار دهد.

دو طرف در جریان مذاکرات درباره رویه آزادسازی این وجوه توافق خواهند کرد.

این وجوه، چه در حساب اصلی باقی بمانند و چه منتقل شوند، برای پرداخت به هر ذی‌نفع نهایی که از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین شود کاملا قابل استفاده خواهند بود.

ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود تمامی مجوزها و تاییدیه‌های لازم را در این زمینه صادر کند.

ماده ۱۲

ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق می‌کنند سازوکاری اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق این یادداشت تفاهم و پایبندی آینده به توافق نهایی ایجاد شود.

ماده ۱۳

پس از امضای این یادداشت تفاهم و مشروط به آغاز اجرای مواد ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ و ادامه اجرای آنها، ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران مذاکرات درباره توافق نهایی را صرفا در مورد سایر مواد آغاز خواهند کرد.

ماده ۱۴

توافق نهایی از طریق یک قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت سازمان ملل متحد تایید خواهد شد.