ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، از هماهنگی نزدیک خود با الکساندر استاب، رییسجمهوری فنلاند، درباره «آخرین تحولات تلاشها برای صلح و گامهای بعدی» خبر داد.
او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت در این تماس تلفنی، دو طرف درباره روند صلح و مراحل بعدی آن گفتوگو کردهاند.
زلنسکی تاکید کرد او و استاب «رویکرد مشترکی» دارند و «امنیت اوکراین فقط با مشارکت خود اوکراین قابل تصمیمگیری است، همانطور که امنیت اروپا فقط با مشارکت اروپا تعیین میشود».
او افزود این همان کاری است که اکنون از طریق «تلاشهای مشترک» در جریان است و رویکرد «سازنده» ایالات متحده را در این همکاری برای پایاندادن به «خونریزی و جنگ» ارزشمند دانست.
رییسجمهوری اوکراین در پایان از «همه کسانی که به پیشبرد تلاشهای صلح، پایان جنگ و تضمین صلح و امنیت واقعی و پایدار برای اوکراین و بقیه اروپا کمک میکنند» قدردانی کرد.
هیات دولت جمهوری اسلامی به ریاست مسعود پزشکیان تصویب کرد که از نیمه دوم آذر بنزین سه نرخی شده و نرخ سوم با قیمت پنج هزار تومان به فروش میرسد. بر اساس این مصوبه، تعداد خودروهای شامل سهمیههای بنزین با نرخهای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی نیز کاهش یافته است.
رسانههای ایران روز سهشنبه ۴ آذر تصویری از مصوبه هیات دولت منتشر کردند که تاریخ آن دوم آذر ثبت شده است.
در این مصوبه تاکید شده که نرخ بنزین سهمیهای که تاکنون ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان بود بدون تغییر باقی میماند؛ اما از نیمه دوم آذر، قیمت سوختگیری با «کارت اضطراری جایگاه» به ۵۰۰۰ تومان خواهد رسید.
طبق این مصوبه، نرخ جدید معادل ۱۰ درصد قیمت خرید بنزین از پالایشگاههاست.
مقامهای جمهوری اسلامی میگویند دولت هر لیتر بنزین را ۳۴ هزار تومان میخرد، اما پیش از این بررسیهای ایراناینترنشنال از صورتهای مالی پالایشگاهها نشان داده بود که این مبلغ ۲۵ هزار تومان است که تنها حدود ۳۵۰۰ تومان آن هزینه تولید بنزین بدون خوراک شده؛ یعنی حدود ۹۰ درصد کمتر از رقم اعلامی دولت.
پیشتر، در اول آبان و همزمان با شدت گرفتن گمانهزنیها درباره افزایش قریبالوقوع قیمت بنزین، پزشکیان گفته بود که «در اصلِ افزایش قیمت بنزین هیچ تردیدی وجود ندارد.»
پیش از این، وبسایت «خانه اقتصاد» ۱۹ مهر با انتشار تصاویری از مصوبه هیات وزیران درباره نحوه «اصلاح قیمت» بنزین گزارش داده بود که دولت جمهوری اسلامی چارچوب جدیدی برای افزایش قیمت بنزین و سیاستهای مرتبط با مصرف سوخت تعیین کرده است. دولت پزشکیان ساعاتی بعد این خبر را تکذیب کرده بود.
با این حال، برخی رسانهها در ایران ۲۷ مهر نیز نوشتند دولت چند سناریو برای بازنگری در نظام قیمتی بنزین آماده کرده و احتمال افزایش قیمت تا پنج هزار تومان برای هر لیتر در دست بررسی قرار دارد.
افزایش قیمت بنزین در ایران در آبان ۱۳۹۸ موجی از اعتراضات گسترده و سراسری را به دنبال داشت.
این اعتراضها با سرکوب خونین نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی روبهرو شد. بنابر گزارشها دستکم هزار و ۵۰۰ نفر در این تجمعات کشته و هزاران نفر دیگر بازداشت شدند.
همچنین با شروع سیاست افزایش قیمت بنزین در دولت پزشکیان، اولین محموله بنزین سوپر وارداتی، با قیمت ۶۵ هزار و ۸۰۰ تومان به ازای هر لیتر، دوم آذر در بورس انرژی فروخته شد.
خبرگزاری دولتی ایرنا گزارش داد که حجم این محموله ۳۰۰ هزار لیتر بوده و مدیرعامل بورس انرژی نیز گفت این بنزین طی ۷ تا ۱۰ روز آینده در جایگاههای سوخت عرضه میشود.
تاکنون نرخ اول بنزین سهمیهای (۱۵۰۰ تومان)، شامل سهمیه ماهانه خودروهای شخصی بوده است.
نرخ دوم غیرسهمیهای (۳۰۰۰ تومان) نیز که به «بنزین آزاد» نیز معروف بوده، با کارت سوخت شخصی قابل دریافت است.
بر اساس مصوبه جدید، نرخ سوم (۵۰۰۰ تومان) برای مواقعی اعمال میشود که فرد بدون کارت سوخت خود اقدام به سوختگیری کند یا سهمیههای اول و دوم را مصرف کرده باشد.
وزارت نفت قیمت جدید بنزین را در پایان هر فصل محاسبه و اعلام خواهد کرد و با توجه به تورم موجود در ایران، به احتمال زیاد، این قیمت هر سه ماه افزایش خواهد یافت.
حذف برخی سهمیههای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی
بر اساس مصوبه جدید دولت، سهمیه نرخهای اول و دوم بنزین خودروهای با پلاک دولتی، خودروهای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، خودروهای خارجی وارداتی و خودروهای نوشماره داخلی، حذف میشود و سهمیه ماهیانهای معادل مجموع سهمیه نرخ اول و دوم با نرخ پنج هزار تومانی تخصیص مییابد.
همچنین این مصوبه میگوید که اشخاص حقیقی مالک خودروهای سواری شخصی بنزینسوز که دارای بیش از یک خودرو هستند تنها برای یکی از خودروهای مشمول، واجد سهمیه بنزین با نرخهای اول و دوم هستند.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، سهشنبه در گفتوگو با صداوسیمای جمهوری اسلامی از حذف بنزین سهمیهای با نرخهای اول و دوم برای خودروهای نو دفاع کرد و گفت که اکثریت اعضای هیات دولت به این نتیجه رسیدند که این موضوع در اولویت قرار ندارد.
دولت جمهوری اسلامی از نیروی انتظامی نیز خواسته که اطلاعات هویتی خودروها و مالکین آنان را به صورت برخط در اختیار وزارت نفت قرار دهد.
طالبان افغانستان اعلام کرد در حملات هوایی پاکستان به سه ولایت شرقی این کشور ۹ کودک و یک زن کشته شدهاند. این گروه تاکید کرد «در زمان مناسب» به این اقدام پاسخ خواهد داد. حملات پاکستان بار دیگر تنش موجود میان دو همسایه را افزایش داد.
این حملات شبانه گزارش شده از سوی طالبان در سهشنبه چهارم آذرماه، پس از چند عملیات مرگبار در پاکستان انجام شد؛ حملاتی که اسلامآباد مسئولیت آن را بر عهده گروههایی گذاشته که به گفته مقامهای پاکستانی در افغانستان مستقرند.
در هفتههای اخیر، پس از درگیریهای مرزی شدید در ماه اکتبر، آتشبسی میان دو کشور برقرار بود اما مذاکرات صلح به نتیجه نرسید.
اتهامزنیهای متقابل
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان افغانستان، گفت که جنگندههای پاکستانی سه ولایت شرقی افغانستان را هدف قرار دادند.
او این حملات را «نقض حاکمیت افغانستان» و «تخطی آشکار از هنجارهای بینالمللی» توصیف کرد.
مجاهد گفت: «دفاع از خاک و مردممان حق مشروع ماست. پاسخ در زمان مناسب داده میشود.»
اسلامآباد میگوید مهاجمان مسلح اخیرا از خاک افغانستان وارد پاکستان شدهاند.
طالبان این اتهام را رد میکند و میگوید خاک افغانستان برای حملات گروههای پاکستانی استفاده نمیشود.
حملات مرگبار در پاکستان
دوشنبه سوم آذرماه، دو بمبگذار انتحاری، سه عضو نیروهای شبهنظامی را در پیشاور پاکستان کشتند.
بهدنبال این رخداد، مقامهای امنیتی اعلام کردند جلوی تلفات بیشتر را گرفتهاند.
اوایل ماه جاری، یک بمبگذار انتحاری در اسلامآباد ۱۲ نفر را کشت که این اقدام نخستین حمله مرگبار علیه غیرنظامیان در پایتخت پاکستان طی ۱۰ سال اخیر بود.
یک روز پیش از آن، در وزیرستان جنوبی، خودرویی حامل مواد منفجره با درِ اصلی یک مدرسه نظامی برخورد کرد و سه نفر کشته شدند.
اسلامآباد میگوید هر سه این حملهها را از افغانستان ردیابی کرده است.
آتشبس کوتاه و مذاکرات بینتیجه
ماه گذشته، درگیری مرزی میان دو کشور دهها کشته بر جای گذاشت که شدیدترین موج خشونت از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ بود.
دو طرف ۲۶ مهر در دوحه با میانجیگری قطر به آتشبس موقت دست یافتند اما در دور دوم مذاکرات که با میانجیگری ترکیه و قطر در استانبول برگزار شد، نتوانستند بر سر مسائل کلیدی به تفاهم برسند.
منابع افغان و پاکستانی نزدیک به مذاکرات گفتند هر یک از طرفین، دیگری را مسئول شکست گفتوگوها میداند.
گفته میشود پاکستان میخواسته است که کابل تعهد کتبی برای اقدام علیه گروههای مسلح بدهد اما طالبان افغانستان میگوید نمیتواند امنیت داخلی پاکستان را تضمین کند.
حامد مومنی، معاون دبیرکل فدراسیون فوتبال ایران در گفتوگو با یک برنامه تلویزیونی درباره آخرین شرایط برگزاری بازی استقلال-الوصل در لیگ قهرمانان آسیا ۲ با توجه به آلودگی هوای تهران، گفت احتمال برگزاری بازی نسبت به لغو آن، خیلی بیشتر است.
درحالی که تمامی مسابقات فوتبال در استان تهران درپی آلودگی هوا تا پایان هفته لغو شده، مومنی توضیح داد: «شاخص آلودگی هوا در فاصله دو تا یک ساعت پیش از بازی اندازهگیری میشود و آلودگی در سطح شهر تهران ملاک نخواهد بود بلکه در مکان برگزاری مسابقه اهمیت دارد. تا این لحظه بازی طبق برنامه برگزار خواهد شد.»
معاون دبیرکل فدراسیون درباره احتمال برگزاری بازی بدون تماشاگر نیز گفت: «احتمال برگزاری مسابقه خیلی بیشتر از احتمال لغو آن است. شاخص آلودگی هوا اگر ۲۰۰ و بیشتر از آن باشد منجر به لغو بازی میشود. منعی برای حضور هواداران وجود نخواهد داشت.»
کاروان تیم الوصل امارات ساعتی قبل با استقبال نمایندگان باشگاه استقلال وارد تهران شد.
عباس شاهسونی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بهشتی، با اشاره به افزایش سال به سال روزهای آلوده و همچنین مرگهای منتسب به آلودگی هوا، اعلام کرد این آلودگی جزو پنج علت اصلی مرگ در کشور است.
شاهسونی سهشنبه چهارم آذرماه در مصاحبه با خبرگزاری تسنیم از رشد سه برابری تعداد روزهای ناسالم برای همه گروهها در سال جاری خبر داد.
بر اساس آمارهای ارائه شده از سوی او، از ابتدای سال تا دوم آذر ۱۴۰۴، تعداد روزهای «ناسالم برای گروههای حساس» در تهران نسبت به بازه زمانی سال گذشته حدود ۴۰ درصد افزایش پیدا کرده است.
تعداد روزهای «ناسالم برای همه گروهها» در پایتخت نیز در این مدت نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود سه برابر شده است.
بر اساس گزارشها، کیفیت هوای تهران در روز چهارم آذر در وضعیت قرمز و ناسالم برای همه افراد قرار گرفت.
در هفتههای اخیر پایتخت و دیگر شهرهای ایران به طور پیوسته در وضعیت نارنجی یا قرمز بودهاند.
کیفیت هوای شهرهای کرج، قزوین، اهواز، اصفهان، ارومیه و زنجان نیز چهارم آذر در وضعیت «قرمز و ناسالم برای همه» افراد قرار گرفت.
بهدلیل تشدید آلودگی هوا و شیوع بیماری آنفلوآنزا، مدارس ۱۷ استان در روزهای چهارم و پنجم تعطیل یا غیرحضوری شدهاند.
این استانها شامل آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اصفهان، البرز، تهران، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خوزستان، زنجان، سیستان و بلوچستان، قزوین، کرمان، لرستان، مرکزی، همدان و یزد میشوند.
آلودگی هوا عامل مهم بیماریهای منجر به مرگ در ایران
آلودگی هوا تنها باعث سرفه، خسخس سینه یا سوزش چشم نمیشود و پیامدهایی جدیتر مانند بیماریهای تنفسی چون برونشیت مزمن و آسم، ریسک ابتلا به زوال شناختی و آلزایمر و حتی مرگ را بهدنبال دارد.
عضو هیات علمی دانشگاه بهشتی به تسنیم گفت ۴۵ درصد از مرگهای ناشی از بیماریهای مزمن انسدادی ریوی، ۳۰ درصد از مرگهایی متاثر از بیماریهای قلبی و سکته، ۲۸ درصد از مرگهای ناشی از سکتههای مغزی و همچنین ۲۰ درصد از مرگهای مرتبط با دیابت، در ایران به آلودگی هوا نسبت داده شده است.
به گفته شاهسونی، ۲۴ درصد از مرگهای ناشی از سرطان ریه و ۲۳ درصد از مرگهای با عامل عفونتهای دستگاه تنفسی تحتانی نیز ناشی از آلودگی هواست.
در مجموع، طبق آمارهای ارائه شده از سوی این مقام وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، حدود ۵۴ هزار مرگ منتسب به آلودگی هوا در سال ۱۴۰۳ ثبت شده و آلودگی هوا جزو پنج علت اصلی مرگ در ایران است.
شاهسونی گفت آمار مرگهای ناشی از آلودگی هوا در سال جاری فعلا قابل پیشبینی نیست، اما چون تعداد روزهای آلوده در ۱۴۰۴ بیشتر است، تعداد مرگهای منتسب به آلودگی هوا نیز قاعدتا افزایش خواهد داشت.
در ماههای اخیر گزارشهای متفاوتی از آمار قربانیان آلودگی هوا در ایران طی سال ۱۴۰۳ منتشر شده که گاهی با هم تفاوتهای معناداری دارند.
علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، اواسط آبان از مرگ حدود ۵۹ هزار نفر بهدلیل آلودگی هوا خبر داد اما پیش از او و در مرداد، شاهسونی این آمار را «بیش از ۳۵ هزار نفر» اعلام کرده بود.
دادههای شرکت اطلاعات کشتیرانی «کپلر» نشان میدهد حجم نفت خام ایران که روی نفتکشهای شناور در دریا نگهداری میشود، به ۵۲ میلیون بشکه رسیده است که بیشترین سطح در دو سال و نیم گذشته محسوب میشود و حکایت از کاهش تقاضا از سوی خریدار اصلی یعنی چین دارد.
به گزارش بلومبرگ، نزدیک به نیمی از این نفت در نزدیکی مالزی است.
بر اساس این گزارش که سهشنبه چهارم آذرماه منتشر شد، این میزان تقریبا دو برابر حجم ذخیرهشده یک ماه پیش و بسیار بیشتر از پنج تا ۱۰ میلیون بشکه ذخیرهشده در نفتکشهای شناور در ماه ژانویه است.
انباشت محمولهها باعث افزایش تخفیف گونههایی مانند نفت خام سبک ایران شده است.
معاملهگران آشنا با بازار که بهدلیل حساسیت معاملات خواستهاند نامشان فاش نشود، گفتهاند که این تخفیف تا هشت دلار کمتر از بهای نفت برنت رسیده، در حالی که این رقم سه ماه پیش حدود چهار دلار بوده است.
خبرگزاری رویترز ۲۶ شهریور در گزارشی بهنقل از شش منبع تجاری گزارش داد که جمهوری اسلامی نفت ایران را با تخفیف بیشتری به پالایشگاههای کوچک چینی میفروشد: «سطح ذخایر نفت ایران در چین به رکوردی تازه رسیده و همزمان محدودیت سهمیههای وارداتی در پایان سال افزایش یافته و به همین دلیل جمهوری اسلامی نفت ایران را با تخفیفهایی بیشتر از گذشته به حراج گذاشته است.»
بر اساس این گزارش، تخفیف نفت سبک ایران برای محمولههای اکتبر به بیش از شش دلار در هر بشکه نسبت به شاخص برنت رسیده بود. دو هفته پیش از آن این رقم حدود پنج دلار و در ماه مارس حدود سه دلار بود.
وبسایت «اویل پرایس» نیز ۱۸ مرداد گزارش داد با وجود تخفیفهای وسوسهکننده، چینیها خریدار نفت ایران نیستند و این موضوع سبب شده بیش از ۳۰ میلیون بشکه نفت در نزدیکی مالزی معطل بمانند.
با وجود تحریمها، تا پیش از آغاز دور دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ در بهمن ۱۴۰۳، برخی پالایشگاههای کوچک چینی (قوریها)، همچنان بهدلیل تخفیفهای بسیار بالای جمهوری اسلامی، نفت ایران را میخریدند اما پس از آغاز کار ترامپ، این روند رفته رفته مختل شد.
طبق دادههای شرکت کپلر در آن زمان، حجم نفت خام ایران در ذخایر شناور از ۹ میلیون بشکه در اواسط ژانویه به ۳۳ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در اوایل اوت رسیده بود.
بیشتر این نفتکشهای معطل، در آبهای سنگاپور و مالزی - مراکز اصلی عملیات انتقال کشتی به کشتی ایران - شناورند و نگهداری این حجم از نفت روی دریا، هزینههای سنگینی به جمهوری اسلامی تحمیل میکند.
از سوی دیگر، در پی جنگ ۱۲ روزه، حکومت ایران از بیم هدف قرار گرفتن انبارهای نفت خود، بخش بزرگی از نفت ذخیره شده را به کشتیها انتقال داده است.
قوریهای چینی
عمده خریداران نفت جمهوری اسلامی در شرایط تحریم، پالایشگاههای کوچک چینی موسوم به قوری (تیپات) بودند.
دولت ترامپ از ابتدای آغاز به کار خود، سختگیری کمسابقهای نسبت به خریداران نفت جمهوری اسلامی نشان داد.
پتروشیمی شاندونگ شوگوانگ لوچینگ با ظرفیت ۱۰۰ هزار بشکه در روز در مارس ۲۰۲۵، پالایشگاه شاندونگ شنگسینگ کمیکال با ظرفیت ۴۴ هزار بشکه در روز در آوریل ۲۰۲۵ و پالایشگاه هبئی شینهای کمیکال گروپ با ظرفیت ۱۲۰ هزار بشکه در روز در ماه می ۲۰۲۵، از سوی آمریکا تحریم شدند.
مالزی نیز از سوی آمریکا برای سختگیری درباره انباشت نفت ایران در آبهای این کشور تحت فشار است.
