در پی تشدید تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی و روسیه، حجم نفت ذخیرهشده این دو کشور در نفتکشها به بالاترین سطح خود در ماههای اخیر رسیده که این موضوع، افزایش قیمت جهانی نفت خام را در پی داشته است.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۲۴ بهمن به نقل از منابع تجاری و تحلیلگران نوشت با تشدید تحریمها، تعداد نفتکشهای در دسترس برای حمل محمولههای نفتی جمهوری اسلامی و روسیه کاهش یافته و همچنین، تمایل مشتریان برای خرید این محمولهها کمتر شده است.
بر اساس این گزارش، واشینگتن از اکتبر ۲۰۲۴ چندین دور تحریم علیه کشتیها و نهادهای مرتبط با نفت جمهوری اسلامی و روسیه وضع کرده و تجارت آنها با چین و هند، بهعنوان مشتریان سنتی خود را مختل ساخته است.
شو مویو، تحلیلگر ارشد شرکت کپلر، در همین رابطه گفت از زمان تشدید تحریمها علیه جمهوری اسلامی در سهماهه آخر سال ۲۰۲۴، تهران برای یافتن کشتیهای جدید و پر کردن شکاف ظرفیت حمل و نقل محمولههای نفتی خود با چالشهایی روبهرو بوده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۶ بهمن دستورالعملی برای از سرگیری سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی و به صفر رساندن صادرات نفت ایران امضا کرد و هشدار داد جمهوری اسلامی دیگر نباید به سایر کشورها نفت بفروشد.
در نخستین اقدام پس از فرمان ترامپ، وزارت خزانهداری آمریکا ۱۸ بهمن اعلام کرد یک شبکه بینالمللی را به دلیل نقش آن در انتقال و فروش محمولههای نفتی جمهوری اسلامی، در فهرست تحریمهای خود قرار داده است.
منع ورود کشتیهای تحریمی به بندر شاندونگ چین
رویترز در ادامه گزارش خود نوشت گروه بندر شاندونگ چین از ماه گذشته، ورود کشتیهای تحریمی حامل نفت ایران و روسیه را به بنادر این استان ممنوع اعلام کرده است.
این تصمیم از این جهت حائز اهمیت است که اکثر پالایشگاههای مستقل که خریداران اصلی نفت جمهوری اسلامی و روسیه به شمار میروند، در استان شاندونگ در شرق چین مستقر هستند.
در پی تصمیم اخیر گروه بندر شاندونگ چین، تخلیه محمولههای نفتی ایران و روسیه با دشواریهایی مواجه شده است.
طبق آمار شرکت برامر ایسیام، ۵۷ درصد از مجموع ۱۲۷ نفتکش بسیار بزرگ حمل نفت خام که در انتقال محمولههای نفتی جمهوری اسلامی به چین دست دارند، در فهرست تحریمهای آمریکا قرار گرفتهاند.
رویترز با استناد به برآوردهای سه تحلیلگر افزود با توجه به افزایش صادرات نفتی و در سوی مقابل کاهش تخلیه محمولهها در چین، میزان نفت ذخیرهشده جمهوری اسلامی در نفتکشهای شناور بر روی آب در سال جاری میلادی، بین ۱۰ تا ۲۰ میلیون بشکه افزایش یافته است.
ترامپ در دوره نخست حضور خود در کاخ سفید بین سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱، سیاست فشار حداکثری را در برابر جمهوری اسلامی در پیش گرفت. این سیاست با کاهش قابل توجه صادرات نفتی جمهوری اسلامی همراه بود و اقتصاد ایران را بهشدت تحت تاثیر قرار داد.
با این حال پس از روی کار آمدن جو بایدن و پایان یافتن سیاست فشار حداکثری، درآمدهای نفتی ایران رشد قابل ملاحظهای داشت.
فایننشالتایمز ۳۰ فروردین گزارش داد صادرات نفت ایران به بالاترین میزان خود در شش سال اخیر رسیده و مشتری اصلی این محمولهها، چین بوده است.
گمانهزنیها درباره میزان ذخیره نفت شناور جمهوری اسلامی
رویترز همچنین گزارش داد کارشناسان درباره حجم کلی نفت ذخیرهشده ایران در کشتیهای شناور، موسوم به «ناوگان در سایه»، اتفاق نظر ندارند.
طبق آمار شرکت کپلر، ذخیرهسازی نفت جمهوری اسلامی در کشتیهای شناور به بیش از ۲۵ میلیون بشکه رسیده است که بالاترین میزان در بیش از یک سال اخیر به شمار میرود. حدود ۸۰ درصد از این محمولهها در آبهای سنگاپور و مالزی شناور هستند.
در سوی مقابل، اِما لی، تحلیلگر ارشد شرکت ردیابی نفتکش «وُرتِکسا»، معتقد است حجم نفت خام و میعانات ایران در کشتیهای شناور در پایان ژانویه ۲۰۲۵ به ۷۳.۱ میلیون بشکه افزایش یافته.
او افزود صادرات نفت ایران برای دومین ماه متوالی با شیب صعودی همراه بوده و در ژانویه به ۱.۷۸ میلیون بشکه رسیده است.
این در حالی است که این عدد در نوامبر ۲۰۲۴ به ۱.۴۵ میلیون بشکه کاهش یافته بود که کمترین میزان در دو سال اخیر محسوب میشد.
کاهش تعداد نفتکشهای غیرتحریمی برای انتقال محمولههای نفتی ایران به چین موجب شده قیمت جهانی نفت خام افزایش یابد.
رییس دولت چهاردهم جمهوری اسلامی، چهارشنبه ۲۴ بهمن در سخنرانی خود در شهر بوشهر، با اشاره به اینکه به دنبال رییسجمهور شدن نبوده است، گفت: «به دنبال عزت و سربلندی و افتخار اسلام، دین و کشورمان هستم و تا آخر خواهم ماند.»
اشاره او به ماندن تا آخر، واکنشی بود به شنیدههای چند هفته اخیر دال بر اینکه پزشکیان پس از مخالفت خامنهای با موضوع مذاکره با آمریکا میخواهد استعفا دهد.
پیشتر هم در ۲۰ بهمن، الیاس حضرتی، رییس شورای اطلاع رسانی دولت، گفته بود رسانههای خارج از کشور و مخالفان دولت در داخل این شایعهها را مطرح میکنند تا بلبشویی ایجاد شود و نگذارند دولت کار کند.
محمود واعظی، رییس دفتر حسن روحانی، رییسجمهور اسبق، هم گفت که این شایعهها از طرف «مخالفین نظام در خارج از کشور و مخالفان دولت در داخل برنامهریزی میشود.»
مخالفت صریح خامنهای با مذاکره و عقبنشینی دولت
خامنهای، ۱۹ بهمن ماه ضمن ابراز مخالفت با مذاکره با آمریکا گفت چنین مذاکراتی «هیچ تاثیری در حل مشکلات کشور ندارد» و «مذاکره کردن عاقلانه، هوشمندانه و شرافتمندانه نیست».
پس از این سخنان، مقامات دولت پزشکیان از مواضع خود درباره مذاکره با آمریکا عقبنشینی کردند. از جمله فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، اعلام کرد که مذاکرات با کشورهای اروپایی ادامه خواهد داشت و «همه بهخوبی میدانند ایران در شرایطی که مذاکره غیر شرافتمندانه باشد، به آن تن نخواهد داد».
پزشکیان نیز در سخنرانی در مراسم ۲۲ بهمن سخنان خامنهای را «فصلالخطاب» خواند و گفت: «ترامپ میگوید بیایید گفتوگو کنیم ولی تمام توطئههای ممکن علیه ایران را امضا میکند.»
علی خامنهای نیز روز چهارشنبه صحبتهای مسعود پزشکیان در مراسم حکومتی ۲۲ بهمن را «راهگشا و حرف دل مردم» خواند.
پزشکیان چهارشنبه در سخنانش در بوشهر هم در مضمونی نزدیک به صحبتهای دو روز پیشتر در تهران، گفت «از طرفی پشت تریبون میگوید به دنبال مذاکرهایم اما هر تصمیمی لازم است برای زمینگیر کردن ایران میگیرد، تو اگر مرد مذاکرهای، چرا از این کارها میکنی؟»
او در ادامه گفت: «از آن طرف با دنیا دعوا میکند و به آنها میگوید با ایران معامله نکنید و همه راهها را میبندد، اینها معنایش چیست؟ شما دنبال شکست ایران هستید نه مذاکره.»
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در پاسخ به پرسشی درباره رویکرد دولت آمریکا درباره مذاکره با جمهوری اسلامی گفت ترامپ «برترین معاملهگر در ایالات متحده» است و نشان داده میتواند حتی با دشمنان واشینگتن مذاکرات موفق داشته باشد.
لیویت افزود: «ترامپ بهوضوح مشخص کرده به جمهوری اسلامی اجازه دستیابی به سلاح هستهای نخواهد داد و این موضوع خط قرمز واشینگتن به شمار میرود.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سهشنبه ۱۶ بهمن دستورالعملی «بسیار سختگیرانه» برای از سرگیری سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی و به صفر رساندن صادرات نفت ایران امضا کردو گفت که حکومت ایران دیگر نباید بتواند به کشورهای دیگر نفت بفروشد.
تکرار شعار مقاومت در برابر تحریمها
پزشکیان در بخشی دیگر از صحبتهایش در بوشهر با اشاره به مناظرات انتخاباتیاش، گفت: «من در انتخابات گفتم که ایران مال همه است و همه حق تصمیمگیری در تعیین سرنوشت خود را دارند.»
او در ادامه بدون اشاره به یک راهبرد عملی گفت با تمام وجود تلاش خواهد کرد تا ایران را در برابر تحریمها حفظ کند و با قدرت ایران را خواهد ساخت.
پزشکیان با تاکید بر اینکه از همه مردم میخواهد کمکش کنند، گفت: «ایرانی در برابر هیچ تهدیدی کوتاه نمیآید و تسلیم نمیشود و ما با هیچ کشوری و با هیچ کسی سر جنگ نداریم.»
او در بخشی دیگر از صحبتهایش بدون اینکه روشن کند چگونه بدون مذاکره با آمریکا میتواند مشکلات کشور را حل کند، گفت «از این طوفان و چالش سربلند بیرون خواهیم آمد.»
مقدم و صناعیها، چهارشنبه ۲۴ بهمن با انتشار ابلاغیههای صادر شده برای خود در اینستاگرام خبر دادند که برای ساعت ۹ صبح ۱۱ اسفند به دادگاه انقلاب تهران احضار شدهاند.
بر اساس احضاریهای که ۱۵ بهمن صادر و به صورت الکترونیک به آنها ابلاغ شده، این دو کارگردان سینما قرار است در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ایمان افشاری محاکمه شوند.
مقدم و صناعیها در این پرونده به «تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی، تهیه، تولید و تکثیر فیلم با محتوای مبتذل، جریحهدار کردن عفت و اخلاق عمومی و نمایش فیلم بدون داشتن پروانه نمایش و عرضه» متهم شدهاند.
در متن کیفرخواست صادر شده از سوی دادگاه، از نقش این دو هنرمند به عنوان عوامل تهیه، نویسنده و کارگردان و تلاش آنها برای نمایش، عرضه، توزیع و تکثیر فیلم سینمایی «کیک محبوب من» به عنوان مصداقهای این اتهامات نام برده شده است.
فیلم «کیک محبوب من» بدون اخذ مجوزهای مرسوم جمهوری اسلامی ساخته شده است و در آن، زنان بازیگر بدون حجاب اجباری حضور دارند.
عوامل سازنده این فیلم از حدود یک سال و نیم گذشته، تحت فشار قضایی قرار گرفتهاند.
آبان ماه، لیلی فرهادپور و اسماعیل محرابی، بازیگران فیلم، محمد حدادی، فیلمبردار و غلامرضا موسوی، تهیهکننده این فیلم، در پروندهای به «اشاعه فساد» متهم شدند.
مقدم و صناعیها پیشتر و در پی متهم شدن به «تبلیغ علیه نظام و اقدام علیه امنیت ملی»، به دنبال ضبط گذرنامههایشان، ممنوعالخروج شدند. این دو اکنون با قرار کفالت آزاد هستند.
روزنامه گاردین، اول دی ماه فهرست ۵۰ فیلم برتر سال ۲۰۲۴ در بریتانیا را منتشر و «کیک محبوب من» را بهعنوان دومین فیلم برگزیده این سال انتخاب کرد.
این فیلم اسفند سال گذشته برنده جایزه فیپرشی، جایزه هیات داوران منتقدان بینالمللی جشنواره برلین شد.
صناعیها و مقدم به دلیل ممنوعالخروجی نتوانستند در این جشنواره حضور یابند اما اثر آنها با تحسین منتقدان و مخاطبان مواجه شد.
در ماههای گذشته برخی رسانههای وابسته به حکومت در ایران به این فیلم و سازندگانش حمله کردهاند.
در یک نمونه، روزنامه فرهیختگان، ارگان مطبوعاتی دانشگاه آزاد اسلامی، «کیک محبوب من» را «تیزر تبلیغی برای قرص ویاگرا» خواند.