ترامپ: برای اولین بار شانس واقعی برای عظمت در خاورمیانه داریم
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا با انتشار پیامی در تروثسوشال گفت آمریکا برای نخستین بار شانس واقعی دستیابی به «عظمت در خاورمیانه» را دارد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا با انتشار پیامی در تروثسوشال گفت آمریکا برای نخستین بار شانس واقعی دستیابی به «عظمت در خاورمیانه» را دارد.
ترامپ یکشنبه ششم مهر تاکید کرد: «همه آمادهاند و این هدف تحقق خواهد یافت.»
رییسجمهوری آمریکا پیشتر در روز شنبه از ادامه گفتوگوهای فشرده با کشورهای خاورمیانه درباره غزه خبر داده و تاکید کرده بود همه کشورهای منطقه در این گفتوگوها مشارکت دارند و این مذاکرات تا دستیابی به توافق نهایی ادامه خواهد یافت.
او که وعده پایان سریع جنگ غزه را داده بود، هشت ماه پس از آغاز دوره دوم ریاستجمهوریاش همچنان به راهحلی قطعی در مورد این جنگ دست نیافته است.
حضور دوباره ترامپ در کاخ سفید با آتشبس دو ماهه میان اسرائیل و حماس آغاز شد که در ۲۸ اسفند پایان یافت.
طرح صلح ترامپ
به گزارش خبرگزاری رویترز، ترامپ طرح صلح ۲۱ بندی برای خاورمیانه را به رهبران کشورهای منطقه ارائه کرده است.
این طرح شامل توقف فوری عملیات نظامی، آزادی گروگانها، خلع سلاح کامل حماس، استقرار نیروی امنیتی بینالمللی و اجرای «طرح توسعه ترامپ» برای بازسازی نوار غزه است.
طبق گزارش یکشنبه والاستریتژورنال، طرح پیشنهادی ترامپ یک «حکومت موقت انتقالی» متشکل از «فلسطینیان واجد صلاحیت و کارشناسان بینالمللی» را پیشبینی کرده است که تحت نظارت یک «نهاد بینالمللی جدید» خدمات عمومی روزمره غزه را اداره کند.
بر اساس این پیشنهاد، تشکیلات خودگردان فلسطین در کرانه باختری اصلاحات داخلی را آغاز میکند تا زمانی که بتواند در آینده اداره غزه را برعهده گیرد.
همچنین بر اساس طرح ترامپ، طی ۴۸ ساعت باید ۲۰ گروگان زنده آزاد و اجساد گروگانهای کشتهشده تحویل داده شوند.
بر اساس این طرح در ادامه، حماس باید تمام تسلیحات تهاجمی خود را نابود کند؛ اعضایی که به «همزیستی مسالمتآمیز» متعهد شوند، مشمول عفو خواهند شد و خروج امن به کشورهای ثالث برای کسانی که مایل به ترک هستند، فراهم میشود.
روزنامه فایننشالتایمز چهارم مهر گزارش داد تونی بلر، نخستوزیر پیشین بریتانیا، به دنبال ایفای «نقش رهبری» در اداره غزه پس از پایان مناقشه کنونی است.
تحولات اخیر در حالی رقم میخورد که ارتش اسرائیل همچنان به پیشروی خود در شهر غزه ادامه میدهد.
ارتش اسرائیل پنجم مهر اعلام کرد جنگندههای این کشور طی شبانهروز گذشته ۱۲۰ هدف را در سراسر نوار غزه بمباران کردهاند.
لاریجانی که همزمان با سالگرد کشته شدن حسن نصرالله، دبیرکل پیشین حزبالله، به لبنان سفر کرده است، یکشنبه ششم مهر با قاسم دیدار کرد.
مجتبی امانی، سفیر جمهوری اسلامی در بیروت، لاریجانی را در این دیدار همراهی کرد.
حزبالله با انتشار بیانیهای خبر داد لاریجانی در این دیدار بر ادامه حمایت جمهوری اسلامی از حزبالله تاکید کرد و گفت تهران آماده پشتیبانی از «لبنان و مقاومت آن» در «تمام سطوح» است.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حماس، جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی و حوثیها، استفاده میکنند.
دبیر شورای عالی امنیت ملی پنجم مهر در بدو ورود به لبنان، از مشارکت جمهوری اسلامی در بازسازی خانههای تخریبشده در جنگ اخیر حزبالله و اسرائیل خبر داد و گفت: «تلاشهای خوبی در منطقه میشود و ما هم کار را دنبال میکنیم که بازسازی خانههایی که خراب شدند، انجام شود.»
قاسم پیشتر در آذر ۱۴۰۳ اعلام کرده بود جمهوری اسلامی ۵۰ میلیون دلار برای خانوارهای لبنانی اختصاص داده و به هر خانواده آوارهشده در پی حملات اسرائیل بین ۱۲ تا ۱۴ هزار دلار پرداخت کرده است.
قاسم: حزبالله آماده همکاری با کسانی است که در برابر اسرائیل میایستند
دبیرکل حزبالله در دیدار با لاریجانی، ضمن قدردانی از حمایتهای رهبر جمهوری اسلامی تاکید کرد این گروه «در مواجهه با تهدیدهای آمریکایی-اسرائیلی ثابتقدم است».
قاسم افزود: «حزبالله آماده همکاری با کسانی است که در برابر دشمن اسرائیلی میایستند... ما ایمان داریم که سلطهگری متجاوزانه اسرائیل با این پایداری درخشان در مقابله با آن، پایانی خوار و ذلیلانه خواهد داشت.»
در هفتههای اخیر، تصمیم دولت لبنان برای خلع سلاح حزبالله، فضای سیاسی این کشور را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و بحثهای گستردهای را در میان جریانهای سیاسی لبنان، جامعه بینالمللی و مقامهای حکومت ایران برانگیخته است.
خامنهای اول مهر در یک سخنرانی تلویزیونی، نصرالله را «ثروت عظیمی برای دنیای اسلام» خواند و گفت: «این ثروت از دست نرفته است.»
خامنهای اضافه کرد: «داستان حزبالله دنبالهدار است. نباید حزبالله را دستکم گرفت و نباید از این ثروت مهم غفلت کرد. [حزبالله] ثروت بزرگی برای لبنان و غیر لبنان است.»
این دومین سفر لاریجانی به لبنان پس از آغاز فعالیتش بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی است.
بار نخست در مردادماه، رسانهها و سیاستمداران لبنانی بهشدت نسبت به سفر او واکنش نشان دادند و آن را «بیشرمی» و «جسارت» خواندند.
در آن زمان، نواف سلام، نخستوزیر لبنان، در مصاحبه با روزنامه الشرقالاوسط گفت مقامهای جمهوری اسلامی «پیش از این به برخی مسائل میبالیدند، از جمله اینکه تهران چهار پایتخت عربی را کنترل میکند. من باور دارم که آن دوران به سر آمده است».
واینت یکشنبه ششم مهر در مطلبی به تحلیل شرایط ایران و اسرائیل پس از فعال شدن مکانیسم ماشه پرداخت.
این رسانه با اشاره به بازگشت تحریمهای فلجکننده بینالمللی علیه جمهوری اسلامی نوشت مقامهای حکومت ایران پیش از بازگشت تحریمها نیز «عصبی» بودند و این عصبانیت با فعال شدن مکانیسم ماشه حالت فزاینده یافته است.
واینت دلیل این موضوع را «بدگمانی دائمی» تهران نسبت به اسرائیل و این تصور که «هر لحظه ممکن است حمله دیگری رخ دهد»، دانست.
منابع امنیتی اسرائیل بر این باورند که با توجه به فعال شدن مکانیسم ماشه، ضروری است این کشور آمادگی خود را در سطح بالایی حفظ کند.
۲۷ شهریور جمهوری اسلامی اقدام به آزمایش موشکهای قارهپیما کرد. گزارشها همچنین حاکی از آن است که حکومت ایران با کمک احتمالی چین، بازسازی سامانههای موشکی آسیبدیده خود را کلید زده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس سوم مهر با استناد به تصاویر ماهوارهای گزارش داد حکومت ایران احتمالا یک آزمایش موشکی اعلامنشده در پایگاه فضایی «امام خمینی» در استان سمنان انجام داده است.
با این حال، کارشناسان اسرائیلی معتقدند جمهوری اسلامی همچنان به قطعات کلیدی، از جمله میکسرهای سیارهای مورد نیاز برای تولید سوخت جامد موشکی، دسترسی ندارد.
اول تیر، در واپسین ساعات جنگ ۱۲ روزه، اسرائیل سایتی حیاتی برای تولید موتور موشکهای بالستیک سپاه پاسداران را هدف قرار داد.
این سایت که آبان ۱۴۰۳ نیز مورد حمله قرار گرفته بود، در حدود ۳۰ کیلومتری جنوبشرقی شاهرود واقع است.
حساب کاربری ارتش اسرائیل در شبکه ایکس پیشتر این مجموعه را سایت تولید موتور موشکهای زمینبهزمین معرفی کرد و افزود در حمله اول تیرماه، میکسرهای سیارهای و ماشینآلات حیاتی برای تولید موتور موشکها منهدم شدند.
دستاوردهای جنگ ۱۲ روزه و تهدیدات پس از آن
واینت در ادامه گزارش خود نوشت تحلیل اسرائیل در خصوص تحولات اخیر این است: «ما در درگیری پیروز شدیم، اما جمهوری اسلامی هنوز یک قدرت است»
به اعتقاد مقامهای ارشد اسرائیلی، حمله اسرائیل یک «تکان شدید» در میان اپوزیسیون و مردم ایران ایجاد کرد.
با این حال، جمهوری اسلامی از این شوک جان سالم به در برد و هنوز هیچ جایگزین مشخصی برای آن وجود ندارد.
یک مقام ارشد امنیتی اسرائیل به واینت گفت: «ما در این رویارویی پیروز شدیم، اما احتمال درگیری دیگری وجود دارد؛ بنابراین باید آماده باشیم.»
او هشدار داد نباید دچار غرور شد و باید جمهوری اسلامی را جدی گرفت، چرا که «هنوز به اندازه کافی موشک دارند و برنامه هستهای بهطور کامل از بین نرفته است».
«ایران میتواند ظرف یک سال به بمب اتمی برسد»
مقام امنیتی اسرائیل در ادامه مصاحبه خود با واینت تصریح کرد: «ضربه سختی به برنامه هستهای وارد آوردیم و آنها را از دستیابی به سلاح هستهای دور کردیم، اما هنوز میتوانند ظرف یک سال به بمب دست یابند.»
او وضعیت هستهای جمهوری اسلامی را «ناپایدار» توصیف کرد و هشدار داد: «خامنهای میتواند فردا صبح تصمیم بگیرد که پنهانی و بهسرعت به سمت ساخت بمب هستهای برود.»
این مقام امنیتی افزود «نیاز مبرمی» به دستیابی به یک توافق برای بازرسی از تاسیسات اتمی ایران وجود دارد، حتی اگر چنین توافقی «هزینههای سیاسی مانند تقویت جمهوری اسلامی» را به همراه داشته باشد.
به گزارش واینت، ارزیابی مقامهای ارتش اسرائیل از نتایج عملیات «طلوع شیران»، فراتر از دستاوردهای نظامی است.
آنها معتقدند جنگ ۱۲ روزه «آگاهی بینالمللی نسبت به عدم پایبندی جمهوری اسلامی به توافقات هستهای» را تقویت کرد و مستقیما به فعالسازی مکانیسم ماشه منجر شد.
به اعتقاد آنان، در نتیجه جنگ، «مسیر جمهوری اسلامی برای دستیابی به سلاح هستهای کُند شد» و اعتماد به توانایی اسرائیل برای «اقدام دقیق و سریع» در برابر تهدیدات استراتژیک افزایش یافت.
واینت همچنین نوشت ارتش اسرائیل تهدید موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی را در کنار برنامه هستهای، یک «تهدید حیاتی» تلقی میکند.
از این رو، به کارزار اطلاعاتی خود جهت رصد تلاشهای جمهوری اسلامی برای بازسازی توانمندیهای موشکی خود ادامه میدهد و از سوی دیگر در تلاش است از طریق دیپلماسی به چین و روسیه برای توقف کمکرسانی به تهران فشار وارد کند.
به گزارش واینت، افزون بر تمامی این موارد، اسرائیل تلاش فنی برای توسعه سامانه دفاع موشکی «پیکان» و سامانه لیزری را سرعت بخشیده است.
سازمان ملل شنبه شب به وقت شرق آمریکا و بامداد یکشنبه به وقت ایران، بار دیگر تحریمهایی را که ذیل توافق هستهای ۲۰۱۵ تعلیق شده بودند، علیه ایران بازگرداند. این اقدام پس از شکست مذاکرات فشرده حکومت ایران با سه کشور اروپایی – بریتانیا، فرانسه و آلمان – در نیویورک و در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل صورت گرفت.
چهار مقام ایرانی و دو فرد مطلع به خبرگزاری رویترز گفتهاند که در نبود پیشرفت در گفتوگوها، انزوای اقتصادی ایران تشدید خواهد شد و خشم عمومی را دامن خواهد زد. اما به گفته آنان، پذیرش خواستههای غرب نیز میتواند به شکاف در ساختار حاکمیت و عقبنشینی از باورهای ایدئولوژیک نظام مبنی بر «تسلیم نشدن در برابر فشار غرب» منجر شود.
نگرانی از حملات احتمالی اسرائیل
به گزارش رویترز، یکی از مقامات ایرانی گفت: «حاکمیت روحانی در تنگنای سختی گرفتار شده است. موجودیت جمهوری اسلامی در خطر است. مردم ما دیگر تاب فشار اقتصادی بیشتر یا جنگی تازه را ندارند.»
این نگرانیها با احتمال حملات جدید اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران در صورت شکست دیپلماسی هستهای شدت گرفته است. در ماه ژوئن (خرداد)، تنها یک روز پیش از دور تازه مذاکرات برنامهریزیشده با آمریکا، حملات هوایی اسرائیل و سپس سه حمله آمریکا به تاسیسات هستهای ایران، تهران را شوکه کرد و منجر به جنگی ۱۲ روزه شد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هشدار دادهاند که در صورت ازسرگیری غنیسازی اورانیوم، دوباره به ایران حمله خواهند کرد. غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی، نماینده پیشین مجلس، نیز گفته است: «احتمال وقوع جنگ بالاست، با توجه به موضع تهاجمی اسرائیل و حمایت گسترده آمریکا.»
تحریمها و تردیدها در تهران
سه کشور اروپایی در ۲۸ اوت مکانیسم ماشه را فعال کردند و حکومت ایران را به نقض توافق ۲۰۱۵ متهم ساختند. بازگشت تحریمها پس از تلاشهای ناموفق برای تعویق آن در جریان مجمع عمومی سازمان ملل اجرایی شد.
مقامهای ایرانی گفتهاند این تحریمها آنان را به اتخاذ موضعی سختتر در پرونده هستهای سوق خواهد داد. اما تحلیلگران معتقدند تهدید حملات اسرائیل دست تهران را بسته است. یک مقام پیشین که رویترز او را «میانهرو» توصیف کرده، گفته است: «رهبری ایران میداند که در موقعیت ضعیفی قرار دارد و با فشارهای داخلی و منطقهای روبهروست، بنابراین بعید است گامهای تند بردارد.»
به گفته منابع، اختلاف نظر در میان نخبگان حاکم بر سر نحوه مدیریت بحران افزایش یافته است؛ برخی خواستار موضع سختترند و برخی دیگر هشدار میدهند که چنین رویکردی میتواند فروپاشی نظام را تسریع کند. در همین حال، با احیای کارزار «فشار حداکثری» ترامپ، برخی تصمیمگیران در تهران معتقدند «حفظ وضعیت موجود – نه جنگ، نه توافق، و ادامه مذاکرات – بهترین گزینه است.»
تحریمهای سازمان ملل تجارت ایران را بیش از پیش محدود میکند. این تحریمها شامل محدودیتهای شدید بر صادرات نفت، بخش بانکی و مالی، تحریم تسلیحاتی، ممنوعیت غنیسازی و بازفرآوری اورانیوم، محدودیت بر فعالیتهای موشکی، انسداد داراییها و ممنوعیت سفر مقامات ایرانی است.
خشم عمومی و فشار اقتصادی
در کنار این چالشها، نارضایتی عمومی از مشکلات اقتصادی نیز رو به افزایش است. نرخ تورم رسمی حدود ۴۰ درصد اعلام شده، اما برخی برآوردها آن را بیش از ۵۰ درصد میدانند. رسانههای داخلی از افزایش چشمگیر قیمت مواد غذایی، مسکن و خدمات عمومی خبر دادهاند.
یک معلم دبستان در تهران به رویترز گفت: «ما همین حالا هم برای گذران زندگی مشکل داریم. تحریمهای بیشتر یعنی فشار اقتصادی بیشتر. چطور قرار است زنده بمانیم؟»
رهبران جمهوری اسلامی نگراناند که این نارضایتی عمومی به اعتراضات گسترده تبدیل شود و جایگاه آنان در عرصه داخلی و بینالمللی را بیش از پیش تضعیف کند. ایران تاکنون توانسته با کمک چین، خریدار اصلی نفت، از فروپاشی کامل اقتصادی جلوگیری کند، اما با بازگشت تحریمهای سازمان ملل، آینده صادرات نفت و تجارت خارجی ایران با ابهام بیشتری روبهرو خواهد شد.
به گزارش نشریه اسرائیل نشنال نیوز، این تماسها با هدف جذب نیرو، ایجاد رعب عمومی و بهرهگیری از شرایط جنگی برای تاثیرگذاری روانی بر افکار عمومی انجام شدهاند.
بر پایه این گزارش، پلیس اسرائیل و سازمان ملی امنیت سایبری، از دریافت حجم گستردهای از گزارشهای مردمی درباره تماسهای تلفنی ناشناس خبر دادهاند. در این تماسها، پیامی ضبطشده به زبان عبری شکسته پخش شده که در آن گفته میشود: «اطلاعات ایران بهدنبال جذب عوامل واجد شرایط است.»
مسئولان سازمان ملی امنیت سایبری، این اقدام را «کارزاری هماهنگشده» از سوی عوامل وابسته به نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی توصیف کردهاند. به گفته این نهاد، منشأ تماسها شمارههایی با پیششمارههای ۶۸۱۷-۰۳ و ۳۰۶۷-۰۳ بودهاند که بهصورت همزمان با دهها شهروند تماس برقرار کردهاند.
این سازمان تاکید کرده که این اقدام، تلاشی آشکار برای ترساندن مردم و ایجاد بیثباتی روانی در شرایط جنگی است.
در واکنش به این اقدام، سازمان ملی امنیت سایبری با انتشار اطلاعیهای عمومی از مردم خواسته است از پاسخ دادن به اینگونه تماسها خودداری کنند.
در این اطلاعیه آمده است که اگر فردی بهطور اتفاقی به چنین تماسی پاسخ دهد، باید بلافاصله تماس را قطع کند و از فشردن هرگونه دکمه در حین تماس خودداری کند.
این نهاد همچنین خاطرنشان کرده که صرف پاسخ دادن به تماس، هیچ آسیبی به دستگاه تلفن همراه وارد نمیکند.
پلیس اسرائیل نیز با صدور بیانیهای اعلام کرده که «صدها شهروند با تماس به خط اضطراری ۱۰۰ از دریافت تماسهایی با محتوای مشکوک خبر دادهاند که در آن فردی به زبان عبری شکسته تلاش داشته با آنها گفتوگو کرده و پیشنهاد پیوستن به یک سازمان ایرانی را مطرح کند.»
در ادامه این بیانیه آمده است: «این تماسها با هدف ایجاد رعب و وحشت در میان مردم در زمان جنگ طراحی شدهاند و تلاشهایی از سوی نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران هستند تا با جذب شهروندان اسرائیلی، به جمعآوری اطلاعات و انجام اقدامات خرابکارانه در خاک اسرائیل بپردازند.»
اسرائیل نشنال نیوز تاکید کرده است که این رویداد بهعنوان بخشی از الگوی فعالیتهای حکومت ایران برای پیشبرد جنگ ترکیبی علیه اسرائیل مورد ارزیابی قرار گرفته و نهادهای امنیتی اسرائیل با جدیت در حال بررسی ابعاد مختلف آن هستند.
تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد و مقامات وعده دادهاند که در صورت شناسایی منشأ دقیق تماسها، اقداماتی جدی و متقابل صورت خواهد گرفت.
در این نامه آمده است بیانیه ۱۱ مادهای جبهه اصلاحات، تلاشی مسئولانه و در چارچوب قانون اساسی برای عبور کشور از بحرانها و بازگشت به مسیر توسعه متوازن بوده و نه بر مبنای تقابل، بلکه مبتنی بر گفتوگو و منافع ملی تدوین شده است. نویسندگان تاکید کردهاند که مفاد این بیانیه حاصل فرآیند مشورت و تصمیمگیری جمعی بوده و ریشه در تجربههای تاریخی و دغدغههای ملی دارد.
جبهه اصلاحات یکشنبه ۲۶ مرداد در بیانیهای با اشاره به اینکه امروز، روان جمعی ایرانیان زخمی است و سایه ناامیدی و اضطراب، همچنان بر زندگی روزمره مردم سنگینی میکند، بر ضرورت اقداماتی نظیر تعلیق داوطلبانه غنیسازی اورانیوم و گشودگی نسبی در فضای سیاسی و اقتصادی کشور تاکید کرده بود.
در آن بیانیه که واکنش منفی طیف دیگری از نیروهای جمهوری اسلامی را برانگیخت، با اشاره به نتایج جنگ ۱۲ روزه، گفته شده بود: « پیامدهای جنگ در کنار تورم افسارگسیخته، رکود تولید، سقوط ارزش پول ملی و فرار سرمایه، خطر فلج اقتصادی را بیش از هر زمان برجستهتر کرده است.»
در نامه سرگشاده تازه، اعضای جبهه اصلاحات هشدار دادهاند که تلاش برای نسبت دادن این بیانیه به معدود افراد «جای پرسش و نگرانی» دارد. آنها در نامه خود تاکید کردهاند: «اگر به دلیل انتشار این بیانیه پیگردی صورت گیرد، همه ما مسئولیم و آماده پاسخگویی هستیم؛ چرا که این مواضع نمایانگر دیدگاه مجموعه جبهه اصلاحات ایران است.»
در ادامه این نامه، با یادآوری نقش جریان اصلاحات در مقاطع حساس تاریخی، آمده است که پیشنهادهای مطرحشده در بیانیه نه تهدیدی برای امنیت ملی، بلکه گامی برای تحکیم وحدت، افزایش اعتماد عمومی و کارآمدی نظام است. اعضا همچنین تاکید کردهاند که در این بیانیه هیچ مطلب خلاف واقع یا تبلیغ علیه نظام وجود ندارد و همه مفاد آن با هدف اصلاح ساختارهای ناکارآمد و تضمین حقوق ملت تدوین شده است.
امضاکنندگان نامه، ضمن ابراز نگرانی از محدودتر شدن فضای نقد و گفتوگو، هشدار دادهاند که خاموش کردن صدای منتقدان دلسوز «نه به سود نظام است و نه به نفع مردم» و کشور بیش از هر زمان دیگر به شنیدن و استفاده از ظرفیتهای جریان اصلاحطلبی نیاز دارد. آنان در پایان بار دیگر بر التزام خود به مسیر اصلاحطلبی تاکید کرده و گفتهاند که برای پذیرش هزینههای احتمالی این راه آمادهاند.
این نامه به امضای اعضای حقیقی و حقوقی جبهه موسوم به اصلاحات از جمله احزاب و انجمنهای اصلاحطلب و شماری از چهرههای سیاسی مانند محسن آرمین، بهزاد نبوی، آذر منصوری، غلامرضا ظریفیان و دیگر فعالان اصلاحطلب رسیده است.
