جمهوری اسلامی با استفاده از یک ماهواره چینی، پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه را رصد کرده و دقت حملات خود را افزایش داده است. همزمان گزارشهایی درباره احتمال ارسال سامانههای دفاع هوایی چین به ایران منتشر شده است.
فایننشال تایمز چهارشنبه ۲۶ فروردین در گزارشی نوشت اسناد جمهوری اسلامی نشان میدهد نیروی هوافضای سپاه پاسداران در سال ۲۰۲۴ خدمات یک ماهواره با نام تییییی-وانبی (TEE-01B) را خریداری کرده و حتی کنترل سامانه آن را نیز در اختیار گرفته است.
در سوی دیگر، وزارت امور خارجه چین این گزارش را تکذیب کرد.
اهداف تحت نظر
بر اساس گزارش فایننشال تایمز، این ماهواره برای رصد پایگاههای کلیدی آمریکا در منطقه به کار گرفته شد، از جمله پایگاه هوایی «پرنس سلطان» در عربستان سعودی، پایگاه «موفق السالتی» در اردن و مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین.
همچنین پایگاههای نظامی آمریکا در کویت، از جمله کمپ بوهرینگ و پایگاه هوایی علی السالم، به همراه پایگاه نظامی «کمپ لمونیه» در جیبوتی و فرودگاه بینالمللی الدقم در عمان نیز در فهرست اهداف رصد این ماهواره قرار داشتهاند.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است این ماهواره تنها به اهداف نظامی محدود نبوده و برخی زیرساختهای غیرنظامی در منطقه خلیج فارس را نیز زیر نظر داشته است. از جمله این اهداف میتوان به بندر کانتینری خورفکان و تاسیسات برق و آبشیرینکن در امارات متحده عربی اشاره کرد.
همچنین تاسیسات آلبا در بحرین که یکی از بزرگترین مجتمعهای تولید آلومینیوم در جهان به شمار میرود، در میان مراکز تحت نظارت این ماهواره بوده است.
به نوشته فایننشال تایمز، این سطح از نظارت ماهوارهای میتواند به افزایش دقت حملات و گسترش دامنه اهداف احتمالی در منطقه منجر شود: «این توانایی نظارتی به جمهوری اسلامی کمک کرده اهداف خود را با دقت بیشتری مورد حمله قرار دهد.»
از سوی دیگر، سیانان ۲۲ فروردین و در آستانه مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی در اسلامآباد پاکستان، در یک گزارش اختصاصی نوشت بر اساس ارزیابیها و اظهارات سه منبع آگاه، پکن قصد دارد سامانههایی را به ایران منتقل کند که میتوانند توان دفاعی جمهوری اسلامی را تقویت کنند. موضوعی که در صورت تحقق، با توجه به نقش ادعایی چین در میانجیگری آتشبس، «اقدامی تحریکآمیز» تلقی میشود.
بر اساس این گزارشها، احتمال دارد انتقال این تجهیزات از طریق کشورهای ثالث انجام شود تا نقش چین پنهان بماند.
سامانههای مورد بحث شامل موشکهای دوشپرتاب ضد هواپیما است که میتوانند هواپیماهای آمریکایی و اسرائیلی را در ارتفاع پایین تهدید کنند.
مقامهای چینی این گزارش را رد کردهاند.
سخنگوی سفارت چین در واشینگتن اعلام کرد: «چین هرگز به هیچیک از طرفهای این درگیری سلاح ارائه نکرده و این گزارش نادرست است.»
همزمان چین ۲۶ فروردین محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا را «خطرناک و غیرمسئولانه» خواند و هشدار داد این اقدام میتواند آتشبس شکننده را تضعیف و عرضه انرژی جهان را مختل کند.
در همین حال، انتظار میرود دونالد ترامپ و شی جیپینگ، روسای جمهوری آمریکا و چین در اوایل ماه می دیدار کنند و موضوع جنگ ایران نیز در دستور کار گفتوگوهای آنها قرار گیرد.
از سوی دیگر، گزارشهایی هم از همکاریهای نظامی جمهوری اسلامی با روسیه منتشر شده است؛ از جمله ارسال پهپاد و ارائه اطلاعات و تصاویر ماهوارهای در جریان درگیریهای اخیر.
ترامپ در گفتوگو با ماریا بارتیرومو، مجری شبکه فاکس بیزینس، که قرار است مشروح آن بامداد چهارشنبه ۲۶ فروردین بهوقت واشینگتن پخش شود، در پاسخ به این پرسش که آیا جنگ ایران به پایان رسیده است، گفت: «فکر میکنم نزدیک به پایان است، بله. من آن را بسیار نزدیک به پایان میبینم.»
ترامپ در حالی از نزدیک بودن پایان جنگ با جمهوری اسلامی سخن گفته که گزارشهایی درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات صلح میان مقامهای آمریکایی و جمهوری اسلامی منتشر شده است. براساس این گزارشها، قرار است دو طرف پنجشنبه ۲۷ فروردین پس از توقف گفتوگوهای آخر هفته در پاکستان، مذاکرات را از سربگیرند.
ترانپ سهشنبه ۲۴ فروردین با اشاره به اینکه مذاکرات میان آمریکا و حکومت ایران «کند پیش میرود» از احتمال گفتوگوهای بیشتر «طی دو روز آینده» در اسلامآباد خبر داد.
او گفت که از پیشنهاد تعلیق ۲۰ ساله غنیسازی رضایت ندارد و نمیگذارد حکومت ایران احساس کند «پیروز» شده است.
روزنامه نیویورکپست، سهشنبه ۲۵ فروردین نوشت که دونالد ترامپ ابتدا در یک مصاحبه تلفنی اولیه و کوتاه به این رسانه گفت که مذاکرات «در حال انجام است، اما میدانید، کمی کند پیش میرود»، و سپس اشاره کرده بود که دور دوم مذاکرات مستقیم برای پایان دادن به جنگ هفتهفتهای احتمالا در جایی در اروپا برگزار خواهد شد.
این روزنامه افزود که حدود نیم ساعت بعد از گفتوگوی اولیه، ترامپ دوباره با آنها تماس گرفت و بهروزرسانی جدیدی ارائه داد.
ترامپ درباره احتمال ملاقات در اسلامآباد به کِیتلین دورنباس، خبرنگار نیویورکپست که در این شهر مستقر است، گفت: «واقعا باید همانجا بمانید، چون ممکن است طی دو روز آینده اتفاقی بیفتد و ما بیشتر مایل هستیم به آنجا برویم.»
او افزود: «احتمالش بیشتر است، میدانید چرا؟ چون فیلد مارشال دارد کار فوقالعادهای انجام میدهد.»
منظور او از فیلد مارشال، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان است که در هفتههای گذشته نقشی فعال در ترتیب دادن مذاکرات میان جمهوری اسلامی و دیگر کشورها از جمله آمریکا ایفا کرده است.
ترامپ منیر را مردی «فوقالعاده» خواند و گفت به همین دلیل ممکن است آمریکا برای ادامه مذاکرات به کشوری برود که به گفته او «هیچ ارتباطی با این موضوع» ندارد.
همزمان روزنامه پاکستانی داون گزارش داده است که اسلامآباد که اکنون میانجیگر مذاکرات صلح آمریکا و جمهوری اسلامی است، خواستار تمدید ۴۵ روزه آتشبس شده است.
گزارشها درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات در حالی منتشر شده که ترامپ دوشنبه ۲۴ فروردین محاصره دریایی تمامی بنادر جنوب ایران را آغاز کرد که نشاندهنده دور تازه تشدید تنشهاست.
ترامپ در گفتوگو با شبکه فاکس بیزنس، در حالی از نزدیک بودن پایان جنگ سخن گفت که بار دیگر تاکید کرد کار آمریکا هنوز تمام نشده است.
او گفت: «اگر همین حالا عقبنشینی کنم، ۲۰ سال طول میکشد تا آن کشور را بازسازی کنند. ولی ما هنوز کار خود را تمام نکردهایم.»
او افزود: «خواهیم دید چه میشود. فکر میکنم آنها بهشدت میخواهند به توافق برسند.»
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، و دو نماینده ویژه ترامپ، شنبه گذشته در پاکستان با مقامهای جمهوری اسلامی درباره برنامه هستهای تهران و طرحهای غنیسازی مذاکره کردند.
گزارش شده است که این مذاکرات به پیشرفتی منجر نشد، هرچند ونس دوشنبه گفت «پیشرفت زیادی» حاصل شده و این ایران است که تعیین میکند در ادامه چه رخ خواهد داد.
ونس به برنامه «گزارش ویژه» شبکه فاکس گفت: «توپ کاملا در زمین آنهاست. اگر بپرسید چه اتفاقی میافتد، فکر میکنم ایرانیها تعیین خواهند کرد که چه اتفاقی رخ دهد.»
ترامپ در گفتوگوی خود با شبکه فاکسنیوز که قرار است مشروح آن چهارشنبه پخش شود، همچنین درباره علت حمله به جمهوری اسلامی گفت که این اقدام برای خلع سلاح هستهای ایران ضروری بوده است.
او گفت: «من مجبور شدم مسیرم را تغییر دهم، چون اگر این کار را نمیکردم، الان ایران سلاح هستهای داشت و اگر آنها سلاح هستهای داشتند، شما باید در آنجا همه را “آقا” خطاب میکردید و این چیزی نیست که بخواهید انجام دهید.»
این مذاکرات اگرچه از سوی مقامهای آمریکایی «تاریخی» توصیف شده، اما طرفین، انتظار دستیابی به نتیجهای سریع یا توافقی فوری از آن ندارند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، مذاکرات اسرائیل و لبنان در واشینگتن را «فرصتی تاریخی» خواند و گفت هدف پایان دائمی نفوذ حزبالله در دو تا سه دهه اخیر است.
او افزود حل همه پیچیدگیها در شش ساعت ممکن نیست، اما میتوان پیشرفت کرد و چارچوبی برای ادامه مذاکرات ایجاد کرد.
اسرائیل و لبنان برای نخستینباردرچند دهه گذشته و در تحولی کم سابقه، پس از دههها دشمنی و فقدان روابط رسمی، وارد مذاکرات مستقیم دیپلماتیک شدهاند. این گفتوگوها در واشینگتن، و در شرایطی بسیار حساس و همزمان با ادامه درگیریهای نظامی میان اسرائیل و گروه حزبالله انجام میشود.
به گزارش آسوشیتدپرس، دشمنی عمیق و ریشهدار میان لبنان و اسرائیل که به ۱۹۴۸، سال تاسیس اسرائیل بازمیگردد، از موانع اصلی پیشروی این گفتوگوهاست.
گروه حزبالله که از بازیگران کلیدی در صحنه سیاسی و نظامی لبنان است، با رد کامل این مذاکرات اعلام کرد که به هیچ توافق حاصل از آن پایبند نخواهد بود.
این گفتوگوها در حالی برگزار شد که حزبالله حملات راکتی خود به شمال اسرائیل را تشدید کرده و اسرائیل به عملیات نظامی گسترده در خاک لبنان ادامه میدهد.
این درگیریها پس از حملات موشکی حزبالله در اوایل ماه مارس شدت گرفت؛ حملاتی که در پی حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به جمهوریاسلامی انجام شد و منطقه را وارد مرحلهای جدید از تنش کرد.
بر اساس گزارشها، طی درگیریهای اخیر، تاکنون بیش از دو هزار و ۱۰۰ تن در لبنان و در نتیجه این جنگ کشته و بیش از یک میلیون شهروند آواره شدهاند. وضعیتی که نشانگر ابعاد گسترده بحران انسانی در لبنان است.
علاوه براین، در اثر حملات هوایی اسرائیل و عملیات زمینی این کشور در جنوب لبنان، زیرساختهای متعددی تخریب و زندگی عادی مردم مختل شده است.
اسرائیل هدف خود از ادامه عملیات نظامی را ایجاد یک «منطقه امن» در جنوب لبنان اعلام کرد.
مقامات اسرائیلی میگویند تا زمانی که این منطقه از حضور نیروهای حزبالله پاکسازی نشود، اجازه بازگشت به ساکنان آواره داده نخواهد شد.
اسرائیل معتقد است، حزبالله، بهویژه بهدلیل وابستگیاش به حکومت ایران، اصلیترین مانع در مسیر دستیابی به صلح و ثبات در مرزهای شمالی این کشور است.
با این حال، دولت لبنان امیدوار است که این مذاکرات بتواند به برقراری آتشبس و کاهش تنشها منجر شود.
مقامات لبنانی همچنین به دنبال تقویت حاکمیت دولت و کاهش نفوذ گروههای مسلح غیردولتی چون حزبالله هستند. این در حالی است که اختلافات داخلی در لبنان و نفوذ بالای حزبالله در ساختار سیاسی و نظامی این کشور، روند رسیدن به هرگونه توافق پایداری را پیچیدهتر کرده است.
ایالات متحده به عنوان میانجی در تلاش است تا با نزدیک کردن دیدگاههای دو طرف، زمینه را برای کاهش درگیریها فراهم کند.
این مذاکرات همچنین بخشی از یک چارچوب گستردهتر از تلاشهای دیپلماتیک برای مهار بحران در منطقه است که شامل گفتوگوهای جداگانه میان آمریکا و جمهوری اسلامی نیز میشود.
با این حال، چالشهای اساسی همچنان پابرجاست.
اسرائیل خواستار خلع سلاح حزبالله است، در حالی که دولت لبنان تنها بر آتشبس تمرکز دارد و توانایی یا اختیار کاملی برای کنترل این گروه را ندارد.
حزبالله نیز با ادامه حملات خود، عملا روند مذاکرات را تضعیف کرده است.
به این ترتیب، اگرچه آغاز این مذاکرات را میتوان گامی مهم و بیسابقه در روابط لبنان و اسرائیل دانست، اما مسیر رسیدن به صلحی با ثبات، همچنان طولانی و دشوار به نظر میرسد.
تداوم خشونتها، اختلافات داخلی لبنان، نقش جمهوریاسلامی و حضور قدرتمند حزبالله در لبنان، همگی از جمله عواملی هستند که آینده این مذاکرات را با عدم قطعیت جدی مواجه میکنند.
با این حال، بسیاری از ناظران معتقدند که همین آغاز گفتوگو میتواند روزنهای برای کاهش تنشها و جلوگیری از گسترش بیشتر بحران در منطقه باشد.
تعطیلی گسترده مدارس و دانشگاهها که بهگفته مقامات حکومتی با هدف «حفظ جان دانشآموزان» آغاز شد، اکنون با قطع سراسری اینترنت بینالمللی و جایگزینی آن با شبکه ملی اطلاعات، به یک بنبست آموزشی تبدیل شده است.
وعدههای دولتی و واقعیتهای «شاد»
وزارت آموزش و پرورش در آخرین ابلاغیه خود که در ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ صادر شد، رسما اعلام کرد که تمامی مدارس کشور تا ۳۱ فروردین ماه بهصورت غیرحضوری فعالیت خواهند کرد.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، مدعی شده است که پلتفرم «شاد» بر بستر شبکه ملی بدون مشکل در حال ارائه خدمات است.
با این حال، واقعیت روی زمین حکایت از یک «تبعیض آموزشی» گسترده دارد. در حالی که ترافیک این شبکه طبق ابلاغیه ۱۷ فروردین رایگان اعلام شده، اما قطع اینترنت بینالمللی و اختلال در زیرساختهای مخابراتی، دسترسی دانشآموزان در مناطق محروم و درگیر جنگ را عملا به صفر رسانده است.
از سوی دیگر، وزارتخانه با تعلیق تصمیمگیری درباره امتحانات نهایی پایه دوازدهم به «اقتضای زمان»، صدها هزار دانشآموز را در وضعیت بلاتکلیفی مطلق قرار داده است.
دانشگاهها؛ تحصیل در انزوای علمی
در آموزش عالی، وضعیت از اختلال گذشته و به بنبست رسیده است. بر اساس بخشنامه ۹ فروردین ۱۴۰۵، تمامی دانشگاهها موظف به برگزاری صرفا مجازی کلاسها و جلسات دفاع شدهاند.
یک مخاطب با ارسال پیامی به ایراناینترنشنال گفت: «دانشجوی تحصیلات تکمیلی نیاز به اینترنت دارد. هیچ چشماندازی توسط دانشگاه برای این ترم مشخص نشده است. کلاسهای آزمایشگاه، تاریخ تصویب و دفاع پروپوزال و …، همهچیز بهنوعی در حالت تعلیق درآمده و به بخشنامههای سطحی و گنگ تبدیل شده که به تمامی زمانهای حدودی اعلام شده هم، مدتزمان جنگ اضافه خواهد شد.»
این دانشجو همچنین با اشاره به نبودن برنامهای مشخص برای حضوری کردن کلاسها، دلیل این تصمیم را «کنترل فضای امنیتی و استفاده از مراکز آموزشی برای نیروهای سرکوبگر» عنوان کرد و گفت: «واقعا توهینآمیز است، تنها کار عملیاتی که انجام شده، انتقال کلاسها به پیامرسانهای داخلی است. با این شرایط دانشجویان ارشد و دکتری چطور میتوانند از لحاظ روانی، ذهنی و سختافزاری کارآمد باشند؟»
دانشجوی دیگری در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت: «دوره لیسانس ما هیچ و پوچ بود. از کرونا تا جنبش مهسا، از انقلاب ملی تا جنگ؛ دانشگاه یا تعطیل و غیرحضوری بود، یا مورد حمله نیروهای سرکوبگر قرار میگرفت، یا محل استقرار آنها بود.»
او با اشاره به اینکه در ترم پایانی قرار دارد و باید از پایاننامه خود دفاع کند، گفت: «رشته من عکاسی است و باید برای دروس عملی و پایاننامهام عکاسی کنم. اما این روزها بالا بردن گوشی تلفن همراه برای عکاسی هم میتواند جرم باشد و تبعات داشته باشد، چه برسد به اینکه سهپایه و دوربین در شهر بگذاری. همین میتواند با اتهامات امنیتی جدی روبهرو شود.»
این دانشجو همچنین موضوع تعلیق کلاسها و روند آموزشی و دسترسی به منابع مختلف برای نوشتن پایاننامه و حتی در دسترس نبود استادان راهنما و تعطیلی دانشگاهها برای پیگیری چگونگی روند جلسات دفاع را از مهمترین موضوعات دانشجویان در قطعی اینترنت دانست.
تحصیل در خانه؛ کلاس درسی که دیگر نیست
بخش بزرگی از بحران آموزش در زمان جنگ اما بر دوش والدینی است که میان دو راهی «نان و جان» گرفتار شدهاند.
در حالی که ادارات بهصورت نوبتی فعالیت میکنند، بسیاری از والدین مجبورند فرزندان خود را در خانه تنها بگذارند و یا به نزدیکان خانواده از جمله پدر و یا مادربزرگ بسپارند که این وضعیت بار آموزشی را به دوش خانوادههایی انداخته است که خود تحت فشار شدید معیشتی و روانی هستند.
یک مخاطب ایراناینترنشنال گفت: «من و همسرم هر دو شاغل هستیم و تا ۵ عصر کار میکنیم. کلاسهای آنلاین دختر کلاس اولمان اما از ساعت ۱۲ ظهر شروع میشود. در این شرایط ما مجبور هستیم او را پیش مادربزرگش بگذاریم که کار کردن با این اپلیکیشنهایی را که مدام قطع میشود بلد نیست و طبیعتا با سیستم آموزشی و نحوه دروس آشنا نیست.»
این مخاطب، چنین وضعیتی را آزار مضاعف خانوادهها و خالی شدن کلاسها از بار علمی و پیشرفت بچهها دانست و تاکید کرد کودکان این رده سنی که در دوره کرونا، دو جنگ و دو اعتراض بسیار بزرگ زندگی کردهاند، زیست و آموزششان بهشدت آسیب دیده است.
این مادر به موضوع پرداختن شهریه کامل یک سال تحصیلی اشاره کرد و گفت: «ما فرزند خود را در یک مدرسه غیردولتی ثبتنام کردیم و هزینه کامل یک سال را هم پرداخت کردیم، اما تقریبا بیشتر سال تحصیلی یا مدارس تعطیل بود، یا غیرحضوری و بار آموزش به دوش ما و خانواده بود. همینطور این هزینه شامل کلاسها و فعالیتهای جانبی بود که فرزند ما از هیچکدام از آنها استفاده نکرد و خب مدرسه هم هیچ برنامهای برای بازپس دادن هزینه ندارد و این هم یک مشکل بزرگ دیگر است.»
تثبیت شکاف آموزشی در زیر سایه موشک
آنچه امروز در ایران رخ میدهد، صرفا یک اختلال موقت تحصیلی نیست؛ بلکه تثبیت سیستم «اینترنت طبقاتی» در ساختار آموزشی است. درحالیکه اقلیتی با دسترسی به اینترنتهای خاص از جمله سیمکارت سفید به منابع آموزشی دسترسی دارند، یا گروهی اندک با پرداخت هزینههای بسیار زیاد به اینترنت ماهوارهای استارلینک متصل هستند، اکثریت جامعه با مدارس و دانشگاههایی که تنها نامی از آنها باقی مانده، رها شدهاند.
جمهوری اسلامی مدعی مدیریت بحران است، اما تمدید پیدرپی تعطیلیها و سکوت درباره سرنوشت امتحانات نهایی و کنکور، نشاندهنده نبود کمترین چشمانداز برای آینده است. با تداوم قطعی بیش از ۴۵ روزه اینترنت، حق آموزش در ایران به یک «امتیاز سیاسی» تبدیل شده و نسلی در حال شکلگیری است که هزینه جنگ را نه فقط با امنیت، بلکه با ویرانی آینده تحصیلی خود میپردازد.
