گزارشها از یک کشته و سه زخمی در درگیری معدن طلای سقز
گزارشهای رسانهای از کشته شدن یک شهروند و زخمی شدن سه نفر دیگر در معدن طلای سقز خبر میدهد.
گزارشهای رسانهای از کشته شدن یک شهروند و زخمی شدن سه نفر دیگر در معدن طلای سقز خبر میدهد.
محمدصادق پیروزی، فرمانده انتظامی سقز از وقوع درگیری مسلحانه در معدن طلای این شهر خبر داد و گفت در این درگیری یک نفر کشته و سه نفر دیگر زخمی شدند.
او افزود: دو نفر از عوامل معدن با استفاده از سلاح گرم به سمت عدهای تیراندازی کردند و چهار نفر زخمی و به بیمارستان منتقل شدند.
کانال تلگرامی ههنگاو پیشتر گزارش داد که ماموران جمهوری اسلامی بهسوی مردم و فعالان معترض در معدن طلا در روستای پیرعمران سقز تیراندازی کردند و یک شهروند به نام محمدامین رشیدی کشته شده است.
بر اساس این کانال تلگرامی، نهادهای امنیتی پیکر این شهروند را به بیمارستان منتقل کرده و به خانوادهاش تحویل ندادهاند.
ابوالفضل موسویپور دوشنبه ۲۴ شهریور با تاکید بر اینکه پلیس راهور درباره صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان تصمیمگیر نیست، گفت که ماموریت پلیس «اجرای مقررات و حفظ انضباط ترافیکی» است.
او با بیان اینکه اگر مرجع قانونگذاری صدور گواهینامه برای زنان را تصویب کند، پلیس آن را «بهطور کامل» اجرا خواهد کرد، گفت هر زمان صدور گواهینامه برای زنان در قالب قانون تصویب و اجرا شود، آنها میتوانند مانند دیگران با رعایت مقررات رانندگی کنند.
۲۳ شهریور، تیمور حسینی، رییس پلیس راهور فرماندهی انتظامی (فراجا)، تاکید کرد موتورسواری زنان بدون گواهینامه «جرم» محسوب میشود و مشمول حمایت قانونی و بیمه نیست.
همان روز، موسی غضنفرآبادی، نایبرییس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس گفت صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان از نظر قانونی منعی ندارد اما نیازمند «رعایت ملاحظات شرعی و عرفی» است.
عینالله جهانی، معاون پیشین پلیس راهور هم ۲۱ شهریور گفت موتورسواری زنان بهدلیل مشکلات اقتصادی، ترافیک و هزینههای کمتر، به یک مطالبه عمومی بدل شده و قوانین باید اصلاح شوند.
با افزایش واکنشها به موتورسواری زنان در ایران، محمد سراج، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، ۲۴ شهریور با بیان اینکه زنان بهعنوان راننده اتوبوس، تریلی و بلدوزر مشغول به کار هستند، گفت: «این افراد گواهینامه خود را گرفتهاند و در حال فعالیت هستند و مشکلی هم ندارد. اما در ارتباط با موتورسیکلت باید گفت که این موضوع تبعات فرهنگی و اجتماعی خاص خود را دارد.»
سراج با بیان اینکه از منظر «شرعی و عرفی» نگرانیهایی درباره پوشش و رفتار زنان هنگام راندن موتورسیکلت وجود دارد، گفت: «خانمی که پشت موتور مینشیند نمیتواند پوشش مناسب یک خانم را حفظ کند، زیرا دو دست آنها درگیر هدایت وسیله نقلیه است و در معرض باد قرار دارند.»
او در ادامه تاکید کرد که نمیخواهد کسی از زنان بستگانش، سوار موتورسیکلت شوند.
کاظم دلخوش، معاون تقنینی معاونت پارلمانی ریاستجمهوری، ششم شهریور از ارسال لایحهای به مجلس خبر داد که بر اساس آن، تبصره ماده ۲۰ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی اصلاح و امکان صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان فراهم میشود.
به گفته دلخوش، این تبصره صدور گواهینامه موتورسیکلت را صرفا به مردان محدود کرده و واژه «زنان» در متن قانون ذکر نشده است.
خودداری نیروی انتظامی جمهوری اسلامی از صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان با استناد به ملاحظات مذهبی و تحت فشار حامیان حکومت، در سالهای اخیر با انتقاد گسترده افکار عمومی و کنشگران حقوق زنان مواجه شده است.
با وجود فشار جمهوری اسلامی بر زنان در ایران، گزارشها و ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال در هفتههای گذشته نشان میدهد زنان بدون حجاب اجباری در خیابانها موتورسواری میکنند.
در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی، هفت فروند بمبافکن بی-۲ در عملیات «چکش نیمهشب» علیه تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی از پایگاه وایتمن آمریکا به سمت ایران به پرواز درآمدند.
فاکسنیوز دوشنبه ۲۴ شهریور در گزارشی از پایگاه هوایی وایتمن، توانست با سرهنگ جاش ویتالا، از فرماندهان ارتش آمریکا و همکارانش درباره این که چگونه این هفت بمبافکن، نخستین استفاده رزمی از بمبهای سنگرشکن ۳۰ هزار پوندی آمریکا را علیه سایتهای هستهای ایران انجام دادند، گفتوگو کند.
ویتالا و همکاران او شرح دادند که چهار هزار نفر بهصورت محرمانه کار کردند تا این هفت بمبافکن رادارگریز را به ماموریتی ۳۰ ساعته به درون حریم هوایی ایران بفرستند.
این هواپیماها پیشتر در واکنش به حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، مواضع طالبان در افغانستان را هدف قرار دادند و مسیر را برای ورود نیروهای آمریکایی به این کشور هموار کردند. آن عملیات بیش از ۴۴ ساعت طول کشید اما به گفته ویتالا، ماموریت ایران، «طولانیترین ماموریت بزرگ بمباران هوایی با بی-۲ در تاریخ» به شمار میرود.
همچنین نخستین بار بود که بمب نفوذگر عظیمالجثه ۳۰ هزار پوندی ایالات متحده در جریان یک نبرد به کار رفت.
این نیروهای ارتش آمریکا این حمله را «اجرایی بینقص» نامیدند و روایتهایی از فشار کار، آموزش و هماهنگی لازم برای اجرای آن ارائه دادند.
کار در سکوت برای اجرای ماموریت
ویتالا به فاکسنیوز گفت: «ما فرهنگی نادر داریم: همه در سکوت برای اجرای ماموریت کار میکنند.»
این نخستین بار از زمان حملات به جمهوری اسلامی بود که ویتالا بهطور عمومی سخن میگفت.
او افزود: «این کل تیم بود که با هم کار میکرد؛ با تکیه بر درسهایی از سالها تمرین.»
در حالی که هزاران نفر ماموریت را از طریق بخشهای تعمیر و نگهداری، مهمات، عملیات و پزشکی پشتیبانی کردند، در نهایت ۱۴ نفر از دهها خلبان آموزشدیده روی بی-۲ وارد خاک ایران شدند تا بمبهای ۳۰ هزار پوندی GBU-57 موسوم به «بمب نفوذگر عظیمالجثه» را بر روی تاسیسات هستهای فرو بریزند.
ویتالا گفت که در انتخاب افراد، تجربه بالاتر از هر چیز دیگری قرار گرفته است.
او تاکید کرد: «این تیم بارها در رزمایشها پرواز کرده بود. وقتی دیدم خدمه آماده میشوند، فقط به این فکر میکردم که چقدر تکرار داشتهاند و چه مدت برای این کار تمرین کردهاند. این یک تیم بسیار کارکشته بود.»
این سرهنگ حاضر نشد وارد جزییات حساس بشود. مواردی همچون مدت زمانی که (پیش از حمله) به خدمه اطلاع داده شد، اینکه آیا از جنگ الکترونیک یا تدابیر دیگری نیز استفاده شده یا شواهد قابل اندازهگیری برای اینکه چرا فرماندهان باور داشتند بمبها به اهداف تعیینشده اصابت کردند.
فاکسنیوز تاکید کرد این جزییات همچنان محرمانه مانده و ناظران بیرونی باید برای تایید به تصاویر ماهوارهای و ارزیابیهای مستقل تکیه کنند.
ویتالا گفت تیمی که برگزیده شد «هیجانزده» برای اجرای ماموریت بود: «آنچه به آنان گفتم این بود: "فکر میکنم این بهعنوان یکی از مهمترین یورشهای دوران ما به یاد خواهد ماند." آنان کاملا ماهیت تاریخی ماموریت را درک کردند.»
به گفته ویتالا، خلبانان پس از ماموریت ۳۰ ساعته «کاملا خسته» بازگشتند: «هر هواپیما دو خلبان داشت و آنان به نوبت برای ۴۵ دقیقه تا یک ساعت استراحت میکردند؛ بهویژه میان سوختگیریهای هوایی پیچیده. برخی جعبههایی از نوشیدنیهای انرژیزا را به همراه داشتند تا بیدار بمانند.»
ویتالا گفت که «بزرگترین لحظه» دوران خدمت ۲۲ سالهاش در نیروی هوایی ارتش آمریکا، زمانی بود که خلبانان سالم بازگشتند.
این سرهنگ ارتش آمریکا تاکید کرد: «وقتی دانستم خدمه در امنیت هستند، وقتی مطمئن شدم که وارد حریم هوایی امن شدند ... آن بزرگترین چیز برای من بود.»
او در ادامه گفت: «از نظر موفقیت ماموریت، ۱۴ شلیک به هدف اصابت کرد. باز هم میگویم، اجرا بینقص بود. بنابراین من به نحوه کار آنان فوقالعاده افتخار میکنم، فوقالعاده به کل، به همه چهار هزار نفری که اینجا در رشتههای گوناگون این ماموریت را پشتیبانی و اجرا کردند، افتخار میکنم.»
پیشتر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد با حملات آمریکا، برنامه هستهای حکومت ایران «به طور کامل نابود شده است».
واکنش تلافیجویانه جمهوری اسلامی علیه نیروهای نظامی آمریکا محدود بود.
تهران حملهای به یک پایگاه هوایی آمریکا در قطر انجام داد اما پیشاپیش هر دو طرف را مطلع کرد و در این ضدحمله ایران، کسی آسیب ندید.
سخنگوی هیات منصفه دادگاه سیاسی و مطبوعاتی، دوشنبه ۲۴ شهریور گفت هیات منصفه، کواکبیان و حاجی ابوالحسن معمار را به اتهام «اشاعه منکرات، نشر اکاذیب و انتشار اخبار نادرست» درباره ارتباط جنسی شکدم مجرم شناخت و مستحق تخفیف ندانست.
اکبر نصراللهی با بیان اینکه کواکبیان در مصاحبه با برنامه «سمپاشی» در سایت «همشهری آنلاین» گفت شکدم هشت سال در ایران بوده و برنامههای مختلفی از زمان نادر طالبزاده داشته و ۱۰۰ مورد صیغه را خودش در چند جا اظهار کرده است، گفت: «او در دفاعیات خود در دادگاه مدعی شد که بر اساس اطلاعیهای که هتل رمیس منتشر کرده، فرزندان یکی از مسئولان چهار شب در این هتل با شکدم بودهاند.»
او اضافه کرد که کواکبیان در بخشهایی از دفاعیات خود در مورد مستندات اظهاراتش به «محتوای هوش مصنوعی» اشاره کرد اما: «سوالات اعضای هیات منصفه از هوش مصنوعی نیز منبع اظهارات او را در مورد هتل رمیس، نامعتبر دانسته است.»
کواکبیان ۱۹ تیرماه در سیمای جمهوری اسلامی گفت که «شکدم با ۱۲۰ نفر از افراد بسیار مهم مملکت همخوابگی داشته» است.
این نماینده سابق مجلس، پس از آن در ۲۲ تیر در خصوص اظهاراتش درباره شکدم در شبکه ایکس نوشت اسناد و مدارک مربوط به اظهاراتش را به دادسرای رسانه ارائه داده که «شکدم با صراحت بیان میکند چگونه از طریق روابط جنسی نیات پلید خود را پیگیری میکرده» است.
همزمان، خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، اعلام کرد که دادستانی تهران، به اتهام تشویش اذهان عمومی، علیه کواکبیان اعلام جرم کرده است.
شکدم نیز در گفتوگو با پاکدست آی فور ایران (Eye for Iran) ایراناینترنشنال، با صراحت به سخنان کواکبیان واکنش نشان داد و گفت: «درست نیست، ممکن نیست، بهکل غیرواقعی است.»
کاترین پرز شکدم، اسلامشناس و پژوهشگری بود که بین سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ به دلیل گرویدن به اسلام، ارتباط نزدیکی با مقامات ارشد نظامی و سیاسی ایران برقرار کرد.
بعدها روایتهایی غیررسمی مطرح شد مبنی بر اینکه او با هدف جاسوسی به این افراد نزدیک شده است. ادعاهایی هم درباره روابط جنسی او با برخی مقامات جمهوری اسلامی مطرح شد که تایید نشدهاند.
سه سال از آغاز جنبش «زن، زندگی، آزادی» میگذرد. خیزشی که با مرگ حکومتی مهسا (ژینا) امینی در شهریور ۱۴۰۱ آغاز شد و به سرعت به یکی از مهمترین لحظات تاریخ معاصر ایران بدل شد.
درباره این جنبش دهها گزارش و تحلیل نوشته شده است: از روایتهای حقوق بشری تا بحثهای سیاسی، از امید به تغییر تا روایتهای تلخ سرکوب. اما اگر بخواهیم در سالگرد آن زاویهای تازه بیابیم، شاید بهتر باشد از پرسشی دیگر شروع کنیم: این جنبش به ما چه آموخت؟
پژوهشگران علوم اجتماعی سالهاست بر این نکته تاکید دارند که جنبشها تنها اعتراضهای مقطعی نیستند بلکه همچون «مدرسه» عمل میکنند.
چارلز تیلی، تاریخنگار جنبشهای اجتماعی، جنبشها را «آزمایشگاههایی برای تجربه شکلهای تازه کنش جمعی» مینامد.
سیدنی تارو، از برجستهترین نظریهپردازان این حوزه نیز جنبشها را فرایندی میداند که در آن مردم با دولت و با یکدیگر درگیر میشوند و در این مسیر یاد میگیرند و خود را بازآفرینی میکنند.
از همین زاویه، جنبش «زن، زندگی، آزادی» یک مدرسه عمومی بوده است؛ مدرسهای که ایرانیان را چه در خیابان و چه در فضای مجازی به کلاس خود فرا خوانده و درسهایی داشته که در حافظه جمعی باقی خواهند ماند، حتی اگر دستاورد سیاسی فوری نداشته باشند.
شجاعت مدنی، نخستین درس خیابان
نخستین درس این مدرسه شجاعت بود. زنانی که روسری از سر برداشتند یا در برابر نیروهای امنیتی ایستادند، تصویر تازهای از حضور در عرصه عمومی ساختند.
آنچه سالها غیرممکن به نظر میرسید ـ ایستادن آشکار در برابر گشت ارشاد و حجاب اجباری ـ به تجربهای جمعی بدل شد.
مردانی نیز که در کنار زنان ایستادند، شکل تازهای از همبستگی جنسیتی را تمرین کردند.
جامعه در این روند آموخت که ترس، مطلق نیست.
برت کلاندرمنز، روانشناس اجتماعی، سالها پیش نوشت نقطه عطف جنبشها همان لحظهای است که «ترس فردی به کنش جمعی تبدیل میشود».
میلیونها نفر در ایران این تغییر را لمس کردند: ترس به انرژی برای عمل بدل شد.
انقلاب واژگانی، زبانی تازه برای سیاست
درس دوم، یادگیری یک زبان تازه بود. شعار «زن، زندگی، آزادی» که از دل مبارزات کردستان برخاست، در مدت کوتاهی مرزهای جغرافیایی و قومی را پشت سر گذاشت و به زبان مشترک آزادیخواهی در سراسر ایران بدل شد.
این شعار ساده اما پرقدرت، بهجای واژگان سنگین و ایدئولوژیک گذشته، بر زندگی روزمره انسانها تکیه داشت: بر زن، بر حق زیستن و بر آزادی بهمثابه تجربهای ملموس.
جنبشها زمانی ماندگار میشوند که بتوانند واژهها و نمادهای تازهای بسازند که معناهای قدیمی را جابهجا کنند. دقیقا چنین چیزی در ایران رخ داد.
«آزادی» که سالها در حد مفهومی انتزاعی و کلی باقی مانده بود، در پرتو این شعار معنا و جایگاه تازهای یافت: آزادی نه بهعنوان وعدهای دوردست، بلکه بهعنوان حق بدن و حق بر بدن، حضور در خیابان، انتخاب پوشش و امکان زیستن در لحظه اکنون.
به همین دلیل، زبان سیاسی دیگر همان زبان گذشته نماند.
جنبش «زن، زندگی، آزادی» با همین سه واژه ساده اما سرشار از معنا، قاموسی تازه برای سیاست در ایران ساخت. قاموسی که مردم با آن توانستند خواستههای خود را بازتعریف کنند و آنها را از سطح شعارهای کلی به تجربهای زیسته و ملموس پیوند بزنند.
همبستگیهای کوچک، درس مقاومت در مقیاس خرد
«مقاومت روزمره» به اشکال کوچک و غیررسمی مقاومت در برابر سلطه اشاره دارد که در زندگی روزمره افراد رخ میدهد.
جیمز سی. اسکات، نظریهپرداز سیاسی، این مفهوم را بهعنوان اقداماتی خودجوش و کمخطر مانند شوخیهای سیاسی، دیوارنویسی یا نادیده گرفتن قوانین معرفی کرد.
در جنبش «زن، زندگی، آزادی»، این مقاومت در گروههای دانشجویی، محفلهای دوستانه و اشتراک محتوای انتقادی در شبکههای اجتماعی ادامه یافت.
این کنشهای کوچک اما پیوسته، روح جنبش را زنده نگه میدارند، هویت جمعی را تقویت میکنند و زمینه را برای تغییرات بزرگتر فراهم میسازند.
سرکوب گسترده خیلی زود خیابانها را خلوتتر کرد اما مدرسه جنبش تعطیل نشد. درس تازه، همبستگی در مقیاسهای کوچک بود.
گروههای کوچک به شبکههای مقاومت بدل شدند. شبکههایی که کارشان تنها اعتراض نبود، بلکه پشتیبانی، مراقبت و زنده نگه داشتن یاد جنبش هم بود.
مقاومتهای کوچک اما پیوسته اجازه نمیدهند سلطه بهطور کامل مستقر شود.
ایرانیان در این سالها چنین اشکالی از مقاومت را تمرین کردند و همین تجربه، به ذخیرهای جمعی بدل شد.
روایتگری، شکستن انحصار رسانه
پژوهشهای رسانه و جنبشهای دیجیتال در سالهای اخیر نشان دادهاند که رسانههای اجتماعی فقط ابزار ارتباط نیستند بلکه میتوانند به جنبشها امکان دهند روایت خودشان را بسازند؛ روایتی که با زبان رسمی حکومت یا حتی رسانههای بزرگ تفاوت دارد.
در ایران نیز چنین اتفاقی افتاد. از همان روزهای آغازین جنبش، هزاران شهروند تلفن همراه خود را بهدست گرفتند و به ثبت لحظهها پرداختند: ویدیوهای کوتاه از خیابانها، تصاویر از دیوارنویسیها، صداهایی از فریادها و سرودها.
هر یک از این قطعات کوچک، بخشی از حقیقتی را ثبت کرد که حکومت میخواست پنهان سازد.
این روایتگری جمعی، انحصار خبر را از دست رسانههای رسمی گرفت.
اگر پیشتر تنها صدا و تصویر حکومتی بود که واقعیت را تعریف میکرد، اکنون هر فرد میتوانست با یک ویدیو یا عکس، سهمی در ساختن حقیقت عمومی داشته باشد.
همین فرایند بود که شبکههای اجتماعی را به آرشیوی زنده از مقاومت بدل کرد؛ آرشیوی که نهتنها در همان لحظه اثر گذاشت، بلکه به حافظه تاریخی جامعه نیز راه یافت.
جنبش «زن، زندگی، آزادی» در این معنا به یک کلاس بزرگ رسانهای تبدیل شد. مرز میان «خبرنگار» و «شهروند» فرو ریخت و هزاران نفر به روایتگران خودانگیخته بدل شدند.
نتیجه آن بود که برای نخستین بار در تاریخ معاصر ایران، مردم توانستند با قدرتی بیسابقه روایت رسمی حکومت را به چالش بکشند و صدای خود را به جهان برسانند.
مقایسه تاریخی، مدرسهای متفاوت
اگر جنبش مشروطه را «مدرسه قانون» بدانیم، انقلاب ۵۷ را «مدرسه بسیج سیاسی» و جنبش سبز را «مدرسه مشروعیتزدایی از انتخابات»، خیزش «زن، زندگی، آزادی» مدرسهای دیگر بود: مدرسه زندگی روزمره.
جان دیویی، فیلسوف آمریکایی، یک قرن پیش نوشت که دموکراسی بدون آموزش مشارکتی تحقق نمییابد. در ایران، این آموزش به شکلی غیررسمی و خیابانی رخ داد.
این جنبش به عموم مردم یاد داد که چگونه زندگی خود را از قید ایدئولوژی رها کنند، حتی اگر ساختار قدرت همچنان پابرجا باشد.
یادگیریهای ماندگار
ممکن است پرسیده شود همه این یادگیریها بدون تغییر فوری در ساختار قدرت چه ارزشی دارد؟
پاسخ آن است که تجربههای جمعی بهسادگی پاک نمیشوند.
«یادگیری دموکراتیک در جنبشها» به حافظه اجتماعی منتقل میشود؛ حتی اگر جنبش سرکوب شود.
یک بار که زنی بیحجاب در خیابان بایستد و میلیونها نفر او را ببینند، این تصویر از حافظه جمعی پاکشدنی نیست. یک بار که جامعه ترس را کنار بگذارد، دیگر بهسادگی به حالت پیشین بازنمیگردد.
همین است که دستاوردهای آموزشی و فرهنگی جنبش، عمیق و ماندگار میشود.
مدرسهای برای آینده
جنبش «زن، زندگی، آزادی» یک مدرسه عمومی بود. مدرسهای که در آن درس شجاعت، زبان تازه، همبستگی و روایتگری آموخته شد. این مدرسه همچنان باز است، حتی اگر خیابانهایش خاموشتر باشند.
میلیونها ایرانی دانشآموختگان این مدرسهاند و تجربههایشان در زندگی روزمره، در هنر، در کنشهای کوچک مقاومت و در گفتوگوهای آینده سیاسی ایران ادامه خواهد یافت.
درس اصلی این مدرسه روشن است: سیاست دیگر فقط در سطح نهادهای حکومتی یا اپوزیسیونی تعریف نمیشود. سیاست در خیابان و بدن و زبان و شبکههای کوچک زندگی روزمره جریان دارد و این همان «خرد آگاهی» است: خردی که از دل تجربه جمعی برمیخیزد و آینده را شکل میدهد.
