فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، درباره آنچه «موضعگیری معنادار اجلاس شانگهای» توصیف کرد، گفت: «حتی به نظر میرسد که پوتین نسبت به حمایت مجدد از اسرائیل در شک و تردید باشد؛ این تحولاتی در حال رخ دادن است.»
او با اشاره به خروج آمریکا از برجام افزود مکانیسم ماشه «وجاهت حقوقی و فنی» خود را از دست داده و اکنون «طرف مقابل یعنی غربیها و آمریکاییها بهدنبال گفتوگو نیستند.»
این نماینده مجلس درباره اقدام بریتانیا، فرانسه و آلمان برای فعالسازی مکانیسم اسنپبک و بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی گفت: «اگر قرار بر اجرا شدن مکانیسم ماشه و برگشت تحریمها باشد، دنیا وارد مرحله خاصی میشود و ایران نیز از جهات مختلف و با ابزارهای گوناگون مقابلهبهمثل میکند.»
مالکی با بیان اینکه «ما پیش از این در حال گفتوگو با آمریکا بودیم» اشاره کرد که جنگ ۱۲ روزه «در همان زمان» صورت گرفت.
او یکشنبه ۱۶ شهریور با انتشار ویدیویی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که یکشنبه آینده، ۱۴ سپتامبر (مطابق با ۲۳ شهریور) در تجمعی که به مناسبت سومین سالگرد آغاز خیزش سراسری ۱۴۰۱ در شهر تورنتو برگزار میشود شرکت خواهد کرد.
به گفته او تجمعهای مشابهی بهطور همزمان در بیش از بیست شهر دیگر دنیا برگزار خواهد شد.
تا کنون فراخوانهایی با تصاویر یکسان از سوی گروههای مختلف سیاسی برای گردهمایی در شهرهای برلین، فرانکفورت، کلن، نورنبرگ، ژنو، گوتنبرگ، لندن، بارسلون، تورکو، گنت، اتاوا، مونترال، هیوستون، سانفرانسیسکو، سیدنی، ولینگتون و کریسچِرچ منتشر شده است.
این برنامهها برای روزهای ۱۳ تا ۱۶ سپتامبر برنامهریزی شدهاند.
ژینا (مهسا) امینی که ۲۲ شهریور ۱۴۰۱ توسط گشت ارشاد در تهران دستگیر شده بود، دو روز بعد، یعنی ۲۵ شهریور، در حالی که در بازداشت پلیس و بر اثر حمله نیروهای گشت ارشاد دچار بیهوشی شده بود، در بیمارستان درگذشت.
خبر بازداشت و بستری شدن او در بیمارستان ناآرامیهای در شهر تهران را در پی داشت و مرگ او آغاز سلسله اعتراضهایی در بسیاری از شهرهای ایران شد که به خیزش زن، زندگی، آزادی شهرت یافت.
حامد اسماعیلیون در بخش ابتدایی ویدویی که در ایکس به اشتراک گذاشت از برگزاری رویداد ماراتن در شمال تورنتو خبر داد و گفت که به یاد شریفه محمدی، وریشه مرادی، پخشان عزیزی و همه کسانی که در ایران حکم ظالمانه اعدام دریافت کردهاند در این برنامه شرکت میکند.
او همچنین در این پیام به «معلمان کردستان که در ماههای اخیر احکام اخراج، تبعید و انفصال از خدمت دریافت کردهاند»، «زندانیان عقیدتی و سیاسی که در اعتصاب غذا هستند» و مهران بهرامیان که دو روز پیش به دست جمهوری اسلامی اعدام شد، اشاره کرد.
به گفته اکبری، «این موضوع مهندسی ترافیک شبکه را به هم زده و موجب اختلال در کیفیت خدمات، امنیت سایبری و حتی توزیع متوازن بار شبکه شده است.
مدیر شرکت ارتباطات زیرساخت، همچنین گفت: «در حالت عادی، ترافیک بر اساس موقعیت کاربر به نزدیکترین مرکز محتوا هدایت میشود، اما با استفاده از ویپیان ترافیک بیشتر از شمال کشور به سمت اروپا میرود که آسیبپذیری شبکه را افزایش میدهد.»
حذف فیلترینگ از وعدههای انتخاباتی مسعود پزشکیان بود اما پس از پیروزی در انتخابات، مقامات دولت او در مورد تحقق این وعده، شهروندان را به صبر دعوت کردند.
پزشکیان دهم مهر ۱۴۰۳ در اولین حضورش در جلسه شورای عالی فضای مجازی، به جای رفع فیلتر، بر لزوم اجرایی شدن سیاستهای ابلاغی علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در حوزه فضای مجازی تاکید کرد و دستور داد «مساله» رواج فروش فیلترشکن «حتما به شکل دقیق و جدی»، مورد رسیدگی قرار گیرد.
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، ۳۱ تیر اعلام کرد که استفاده از فیلترشکنهای مجانی در سالهای گذشته باعث شده «شبکه کشور آلوده شود».
وبسایت هکر نیوز ۳۰ تیر از کشف جاسوسافزارهای اندرویدی خبر داد که به احتمال زیاد با وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی مرتبط هستند.
بر اساس این گزارش، این جاسوسافزارها با جعل اپلیکیشنهای ویپیان و سرویس اینترنت ماهوارهای استارلینک شرکت اسپیسایکس، در اختیار افراد قرار گرفته است.
ستار هاشمی پیش از این نیز در آذرماه سال۱۴۰۳ گفته بود: «بر روی بیش از ۸۰ درصد تلفنهای همراه ویپیان نصب است.»
بهگفته او «فیلترشکنها به ویژه آنها که رایگاناند، از گوشی افراد به عنوان قربانی استفاده میکنند و همین فیلترشکنها بر علیه زیرساختهای کشور اقدام میکنند و تهدید امنیتی محسوب میشوند.»
عزتالله ضرغامی، عضو شورای عالی فضای مجازی، نیز ۲۵ بهمن سال گذشته گفته بود: «دیگر فیلترینگی وجود ندارد، همه ویپیان دارند. البته کاسبی وجود دارد.»
او افزوده بود: «شورای عالی فضای مجازی درخصوص بررسی رفع فیلترینگ به وظیفه خود عمل میکند.»
مهدی اخوان بهابادی، مدیرعامل شرکت همراه اول هم ۳۱ تیر ۱۴۰۳ در نشست مجمع عمومی شرکت ارتباطات زیرساخت گفت که دو-سوم مشترکان این اپراتور از فیلترشکن استفاده میکنند.
او با اشاره به «اثرات منفی گسترش استفاده از ابزارهای دور زدن سانسور اینترنت» تاکید کرد کیفیت خدمات همه اپراتورهای موبایل در کشور به دلیل «پیادهسازی سامانههای فیلترینگ» افت پیدا کرده است.
به گفته مدیرعامل همراه اول، اپراتورها هنگام اتصال مشترکان به فیلترشکن مجبورند بخشی از منابع سختافزاری و نرمافزاری خود را صرف این موضوع کنند و این مسئله، هزینهکرد اپراتورها را در این زمینه از درآمد آنها از محل خدمات دیتا و اینترنت بالاتر میبرد.
بهابادی با اعلام اینکه اپراتورها با فیلترینگ مخالف هستند گفت تنها ذینفع این حوزه در ایران فروشندگان ویپیان هستند.
بر اساس آمار اعلامشده در مجمع عمومی شرکت ارتباطات زیرساخت، تعداد کل کاربران حال حاضر خدمات دیتا در همراه اول ۵۷ میلیون مشترک است. به بیانی دیگر، ۳۸ میلیون مشترک این اپراتور، مصرفکننده ویپیان به حساب میآیند.
وبسایت شبکه خبری فاکس در گزارشی که یکشنبه ۱۶ شهریور منتشر شد، از همکاری مقامات ارشد نظامی ونزوئلا با حزبالله برای جابهجایی کوکائین خبر داد و به نقل از یک مقام پیشین اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا نوشت: «حزبالله به یکی از اصلیترین منابع پولشویی برای گروههای تروریستی مواد مخدر مانند ترِن دِ آراگوا تبدیل شده است.»
براساس این گزارش، گروه جنایی «ترِن دِ آراگوا» در ونزوئلا همکاری نزدیکی با کارتلی به نام «خورشیدها» دارد. کارتل خورشیدها شبکهای از نخبگان نظامی ونزوئلا است که از مدتها پیش به ارتباط با حزبالله متهم است.
آنا کِلی، معاون سخنگوی کاخ سفید، به وبسایت فاکس گفت که تحریم مقامهای ارشد و تسهیلگران مالی نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی بهویژه حزبالله تنها بخشی از اقدامهای متعدد دولت ایالات متحده است.
او تاکید کرد: «رییسجمهوری ایالات متحده در عملیات اخیر نشان داد که هر گروه تروریستی که با قاچاق مواد مخدر، جان آمریکاییها و امنیت ملی ما را تهدید کند، پاسخگو خواهد شد.»
نقش کلیدی حزبالله در پولشویی
در بخشی از این گزارش، برایان تاونسِند، افسر بازنشسته اداره مبارزه با مواد مخدر ایالات متحده، عملیات دریایی هفته گذشته آمریکا در سواحل ونزوئلا را که به کشته شدنِ چندین عضو کارتلهای مواد مخدر انجامید، «ضربهای قاطع علیه تروریسمِ مواد مخدر» توصیف کرد.
او تاکید کرد: «حزبالله در تروریسم مواد مخدر نقشی کلیدی دارد اما بهندرت مورد توجه قرار میگیرد.»
تاونسِند درباره نحوه ایفای نقش این گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی گفت: «آنها دستان خود را آلوده نمیکنند، بلکه از طریق پولشویی و فراهم آوردن شبکههایی در خاورمیانه برای کمک به کارتلها در انتقال پول، سهمی از تجارت مواد مخدر برمیدارند و با این پول، بودجه عملیاتشان در خاورمیانه را تامین میکنند.»
به گفته او حزبالله «به یکی از اصلیترین منابع مالی و پولشویی برای کارتلهای تروریستی ونزوئلا از جمله ترِن دِ آراگوا» تبدیل شده است؛ این یعنی معمولا در هر جابهجایی بزرگ کوکائین، «سهمی هم عاید تسهیلکنندگان مرتبط با حزبالله» میشود.
نفوذ جمهوری اسلامی از طریق دیاسپورای لبنانی
در بخش دیگری از این گزارش، دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، به نقشآفرینی حزبالله در جابهجایی مواد مخدر پرداخته و تاکید کرده است که نفوذ این گروه بهطور عمده بر «دیاسپورای لبنانی در آمریکای مرکزی و جنوبی» استوار است.
به گفته او اکثریت شیعیان ساکن در آمریکای مرکزی و جنوبی لبنانی هستند و حزبالله «حلقه اتصال» این دیاسپورا با جمهوری اسلامی است.
به گفته او این گروه از طریق مراکز مذهبی و برنامههای آموزشی به حزبالله کمک میکنند با کارتلهای محلی ارتباط برقرار کنند، مواد مخدر بفروشند و سود حاصل را از طریق طرحهای پیچیده به لبنان بفرستند.
او تاکید میکند: «تا وقتی مادورو در قدرت است، [حکومت] ایران هم در قدرت خواهد بود. آنها مادورو را به خدمت میگیرند و او را از نظر مالی تامین میکنند. تنها با رفتن مادورو، [حکومت] ایران مهمترین پایگاه فعالیت خود در آمریکای لاتین را از دست خواهد داد.»
سیترینوویچ همچنین با اشاره به سرمایهگذاری جمهوری اسلامی در ساختار قدرت ونزوئلا، راهاندازی کارخانههایی برای تولید پهپادهای ارتش ونزوئلا، پروازهای مداوم نیروی قدس سپاه به این کشور از مسیر آفریقا، آموزش مقامات ونزوئلایی برای دور زدن تحریمها و تزریق میلیاردها دلار سرمایه به اقتصاد ونزوئلا را نشانهای از «ارتقای روابط» میان دو کشور ارزیابی میکند.
پزشکیان یکشنبه در جلسه دیدار وزیران دولت او با رهبر جمهوری اسلامی به جلسه دو ساعتهاش با ولادیمیر پوتین، رییس جمهوری روسیه، در اجلاس شانگهای در چین اشاره کرد.
او گفت: «پوتین به تیمش دستور داد تا به ایران بیایند و مشکلات را حل کنند و سرمایهگذاریها را انجام دهیم.»
پزشکیان در ادامه از سرمایهگذاری چین و ترکیه در ایران خبر داد و افزود: «توافقات ما با این دو کشور نیز در حال انجام است.»
او تایید کرد که رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، نیز دستور داده تا تیم اقتصادی او از ترکیه به ایران بیاید و در جلسهای مبادلات ایران با ترکیه را از هشت میلیارد دلار به ۳۰ میلیارد دلار افزایش دهند.
این اظهارات را پزشکیان در شرایطی بیان کرده است که وضعیت اقتصادی در ایران به ویژه پس از جنگ اخیر با اسرائیل و آغاز روند مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی شدیدا بحرانی شده است.
قطعیهای گسترده برق و آب در سراسر ایران نارضایتیهای مردمی را افزایش داده و احتمال بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی، ارزش پول ملی را کاهش داده است.
اوایل شهریور، فعالان کارگری در ایران درباره افزایش نرخ بیکاری، ورشکستگی واحدهای تولیدی و گسترش مشاغل غیررسمی در پی تشدید بحران انرژی هشدار دادند.
همچنین تحلیلگران معتقدند که بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی، صادرات نفت ایران را بیش از پیش با بحران روبهرو خواهد کرد و سرمایهگذاری خارجی در ایران با موانع حقوقی جدی مواجه میشود.
پزشکیان در اظهارات خود مشخص نکرد که با وجود چنین شرایطی چگونه ممکن است که کشورهای روسیه، چین و ترکیه در ایران سرمایهگذاری کنند.
پیشتر ایراناینترنشنال در تحلیلی نوشت چین همچنان به خرید نفت ارزان از ایران و روسیه ادامه میدهد، اما دادههای رسمی چین نشان میدهد که این کشور سرمایهگذاریها و مسیرهای تجاری جدید خود را به سوی رقبای آنها هدایت میکند.
همچنین محمد صدر عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام اوایل شهریور تاکید کرد که در جریان جنگ اخیر جمهوری اسلامی و اسرائیل، «مشخص شد که پیمان استراتژیک جمهوری اسلامی و روسیه کشک است».
ایال زیسر، استاد گروه تاریخ خاورمیانه در دانشگاه تلآویو، یکشنبه ۱۶ شهریور در یادداشتی برای اسرائیل هیوم به پنجمین سالگرد امضای توافقهای صلح و عادیسازی روابط میان اسرائیل با امارات متحده عربی، بحرین، سودان و مراکش پرداخت.
زیسر نوشت این توافقها نقطه عطفی تاریخی و نشانه تغییری بنیادین در رویکرد جهان عرب نسبت به اسرائیل بودند؛ تا جایی که بسیاری از «طلوع خاورمیانهای جدید» سخن گفتند.
تا پیش از امضای این توافقنامهها، تصور غالب این بود که هیچ کشور عربی بدون حل مساله فلسطین جرات نزدیکی به اسرائیل را نخواهد داشت.
زیسر افزود با این حال، کشورهای عربی نهتنها یکی پس از دیگری مشتاقانه بهدنبال امضای توافق صلح با اسرائیل رفتند، بلکه عملا فلسطینیها را که به «باری سنگین» و «مانعی در مسیر» بدل شده بودند، به حاشیه راندند.
این توافقها همچنین بیانگر درک گستردهتر جهان عرب از «ارزش راهبردی اسرائیل» بود: قدرتی منطقهای با توان اقتصادی و نظامی که میتواند به توسعه اقتصادی کشورهای عربی و دفاع از آنها در برابر حکومت ایران کمک کند.
این رویکرد در تضادی آشکار با دهههای پیشین قرار داشت؛ زمانی که کشورهای عربی در درجه اول برای بازپسگیری سرزمینهایشان یا جلب نظر آمریکا به صلح با اسرائیل روی میآوردند.
در سپتامبر ۲۰۲۰ چشمانداز منطقه و روابط اعراب و اسرائیل امیدبخش به نظر میرسید؛ امید به پیوستن کشورهای بیشتری به پیمان ابراهیم بالا بود و عربستان سعودی، تاثیرگذارترین کشور عربی، بهعنوان «جایزه نهایی» دیده میشد.
یحیی سنوار، رهبر پیشین حماس، نسبت به پیشرفت احتمالی در مسیر عادیسازی روابط میان اسرائیل و عربستان سعودی که میتوانست مساله فلسطین را به حاشیه براند، نگران بود.
شاید همین ترس، او را به سمت انجام حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ سوق داد.
سنوار امیدوار بود این حمله زلزلهای در منطقه به پا کند و فروپاشی اسرائیل را رقم بزند.
با این حال، همه چیز تغییر کرد و عملیاتی که سنوار آغاز کرد و سپس حسن نصرالله، رهبر حزبالله، نیز به آن پیوست، به کشته شدن هر دوی آنها انجامید.
مهمتر از آن، اسرائیل ضربات سنگینی به حماس و حزبالله وارد آورد.
جمهوری اسلامی نیز متحمل شکستهای سنگینی شد، بخشی از جایگاه خود را در سواحل مدیترانه از دست داد و تصویری از ایران بهعنوان کشوری ضعیف و آسیبپذیر برجای گذاشت که توان دفاع در برابر اسرائیل را ندارد.
نویسنده این یادداشت یادآور شد هرچه از هفتم اکتبر دورتر میشویم، روشنتر میشود که خاورمیانه شاید «جدید» نشده باشد، اما قطعا تغییر کرده است.
امروز بیشتر کشورهای عربی همچنان بهدنبال برقراری روابط قویتر با اسرائیل هستند و آن را سد مهمی در برابر تهدیدهای قریبالوقوع جمهوری اسلامی، ترکیه و اسلامگرایی رادیکال میدانند.
به گفته نویسنده، کشورهای عربی دیگر حاضر نیستند اجازه دهند «افراطگرایی فلسطینی» آیندهشان را تعیین کند یا آنها را به یک درگیری بیپایان با اسرائیل بکشاند.
اکنون به اسرائیل بستگی دارد که بار دیگر ابتکار عمل را به دست بگیرد، روابط خود را با اعراب گسترش دهد و «همراه» با آنها آینده خاورمیانه را رقم بزند یا خیر.
