روزنامه فایننشال تایمز به نقل از یک منبع آگاه خبر داد که دولت امارت دبی در حال برنامهریزی برای ساخت یک بندر جدید و یک پایانه کانتینری در سواحل شرقی امارات متحده عربی است تا وابستگی این امارت به بندر راهبردی جبلعلی در تنگه هرمز را کاهش دهد و مسیری جایگزین فراهم کند.
این رسانه بریتانیایی در گزارشی اختصاصی که دوشنبه ۲۲ تیر منتشر شد، نوشت شرکت «دیپی وُرلد» (DP World) تحت مالکیت امارت دبی، قصد دارد با همکاری مقامهای امارت فجیره، بندر و پایانهای جدید احداث کند تا بخشی از فعالیتهای بندری دبی از مسیر تنگه هرمز بینیاز شود.
فجیره تنها امارتی است که بهطور کامل در ساحل دریای عمان قرار دارد و بر خلاف دبی، برای دسترسی به آبهای آزاد به عبور از تنگه هرمز نیاز ندارد.
شرکت دیپی ورلد در دو دهه گذشته به یکی از فعالترین نهادهای اقتصادی و بینالمللی امارات متحده عربی تبدیل شده و امپراتوری گستردهای از بندرها و خدمات لجستیکی در سراسر جهان ایجاد کرده است. بندر جبلعلی همچنان یکی از ارزشمندترین داراییهای این گروه به شمار میرود. امارت دبی به پشتوانه این بندر جایگاه خود را بهعنوان یکی از قطبهای جهانی تجارت دریایی و خدمات مالی تثبیت کرده است.
فایننشال تایمز نوشت برنامههای دیپی ورلد با ابتکارهای گستردهتر دولت امارات با هدف مقاومسازی اقتصاد این کشور در برابر هرگونه درگیری احتمالی آینده با ایران، از طریق کاهش وابستگی به تنگه هرمز همسو است.
این روزنامه در توضیح این طرح نوشت ساخت این بندر جدید به امارات متحده عربی امکان میدهد کانتینرها را بدون نیاز به عبور از تنگه هرمز وارد کشور یا از آن خارج کند، سپس از طریق حملونقل زمینی با کامیون به نقاط دیگر درون این کشور یا دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس انتقال دهد.
در جریان جنگ ۴۰روزه امارات یکی از اهداف اصلی حملات پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی بود. مقامهای این کشور اعلام کردند که طی این درگیریها نزدیک به سه هزار پهپاد و موشک به این کشور شلیک شد. آتشسوزی بندر جبلعلی در پی سقوط بقایای ناشی از رهگیری یکی از موشکهای شلیکشده از ایران، در نخستین روزهای جنگ از نقاط عطف این درگیریها برای امارت دبی بود.
منابع آگاه به فایننشال تایمز گفتند پس از آنکه تهران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل تنگه هرمز را بست، فعالیت بندر جبلعلی، بزرگترین بندر کانتینری منطقه، بین ۹۰ تا ۹۵ درصد کاهش یافت.
چند هفته پیش از آغاز این جنگ، سلطان احمد بن سلیم، رییس هیاتمدیره و مدیرعامل دیپی ورلد که از سالها پیش این مسئولیت را بر عهده داشت، به دلیل ارتباط با جفری اپستین، سرمایهدار آمریکایی و مجرم جنسی، از سمتش کنار گذاشته بود. به نوشته فایننشال تایمز، هرچند این دو رویداد ضربه بزرگی برای شرکت دیپی ورلد بود، اما این شرکت بهسرعت طرحهایی برای بهبود وضعیت خود در نظر گرفت و اکنون در حال مذاکره با مقامهای دولتی بر سر پیشنویس توافق اولیه است. هنز ساختار و شیوه تامین مالی پروژه احداث بندر جدید نهایی نشده است، اما به گفته یکی از مقامهای ارشد این شرکت، بندر جدید ممکن است ظرف یک سال و نیم تکمیل شود.
فایننشال تایمز نوشت: «به گفته منابع آگاه، دیپی ورلد در مرحله نخست صدها میلیون دلار برای توسعه تاسیسات جدید سرمایهگذاری خواهد کرد، اما این رقم در صورت نیاز به ظرفیت بیشتر، میتواند در آینده افزایش یابد.»
پیش از آغاز جنگ، روزانه حدود ۱۳۵ کشتی از تنگه هرمز عبور میکردند. این رقم حتی پس از امضای یادداشت تفاهم میان تهران و واشینگتن، شمار کشتیهای عبوری در روز بهندرت از ۴۰ کشتی فراتر رفت. با شدت گرفتن تنشها و حملات از روز سهشنبه ۱۶ تیر، تنگه هرمز تقریبا بسته شده و شمار کشتیهای عبوری بسیار اندک است.
این برنامههای جدید در حالی مطرح میشود که شرکت «گالفتِینر» (Gulftainer)، مستقر در شارجه، نیز توسعه فعالیتهای خود را در بندر خورفکان، یکی از مهمترین پایانههای کانتینری سواحل شرقی امارات، دنبال میکند. این شرکت اوایل تیر از یک برنامه سرمایهگذاری دو میلیارد دلاری برای افزایش ظرفیت بندر خورفکان خبر داد.
رییسجمهوری ایالات متحده، دوشنبه ۲۲ تیر در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «تنگه هرمز باز است و با حضور یا بدون حضور ایران، باز خواهد ماند. ما در حال برقراری مجدد «محاصره ایران» هستیم.»
او افزود آمریکا در ازای تامین عبور امن کشتیهای باری، معادل ۲۰ درصد «عوارض» دریافت خواهد کرد. هرچند جزئیات بیشتری درباره این طرح و میزان جدی بودن آن ارائه نداد.
ترامپ نوشت: «در حال برقراری مجدد «محاصره ایران» هستیم؛ این عنوان به این دلیل انتخاب شده است که تنها از ورود یا خروج کشتیهای متعلق به ایران و یا مشتریان آن جلوگیری میکند. تمامی کشورهای دیگر از حق استفاده عادلانه و آزادانه از این تنگه برخوردار خواهند بود. از آنجا که نگهبانی از تنگه هرمز مستلزم تامین امنیت و ایمنی در این منطقه بسیار بیثبات جهان است، به عنوان یک اقدام عادلانه، ۲۰ درصد از هزینه تمامی محمولههای کشتیرانی برای جبران مخارج عملیاتی دریافت خواهد شد.»
همزمان با انتشار این پست، فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده، سنتکام، با انتشار ویدیویی از حملات روز یکشنبه ۲۱ تیر به مواضع نیروی دریایی جمهوری اسلامی در بندرعباس نوشت که با استفاده از چندین شهپاد (شناور هدایتپذیر از دور) انتحاری یک تاسیسات تعمیر و نگهداری زیردریایی و کشتی و سه شناور سطحی بدون سرنشین را هدف قرار داد.
طبق اعلام سنتکام این عملیات، توانایی جمهوری اسلامی در حمله به کشتیهای تجاری را کاهش داد.
همزمان با این اظهار نظرها، ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه خاتمالانبیا، در یک پیام ویدیویی اعلام کرد نیروهای نظامی جمهوری اسلامی «اجازه دخالت آمریکا در مدیریت تنگه هرمز را نخواهند داد» و با به گفته او «اختلال و ناامنی در عبور و مرور کشتیها از سوی ارتش آمریکا» بهشدت برخورد خواهند کرد.
او گفت: «نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با هرگونه اختلال و ناامنی در عبور و مرور کشتیهای تجاری و نفتکشها از سوی ارتش آمریکا، خارج از مسیر تعیینشده و بدون مجوز نیروهای مسلح، با شدت برخورد میکنند.»
ذوالفقاری در پایان این پیام کوتاه مسئولیت افزایش تنش را متوجه آمریکا و کشورهایی دانست که با ارتش آمریکا همکاری میکنند.
رسانه آمریکایی اکسیوس، به نقل از یک منبع ارشد از کشورهای حاشیه خلیج فارس نوشت آمریکا موضوع دریافت احتمالی عوارض در ازای تامین امنیت تنگه هرمز را با متحدان خود در منطقه در میان نگذاشته است.
ادامه حملات متقابل در خلیج فارس
تازهترین دور حملات متقابل جمهوری اسلامی و ایالات متحده که از سهشنبه ۱۶ تیر با شلیک سپاه به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز آغاز شد، تا ظهر دوشنبه ۲۲ تیر ادامه داشت.
خبرگزاری رسمی اردن، پترا، صبح دوشنبه به نقل از یک منبع نظامی در فرماندهی کل نیروهای مسلح این کشور گزارش داد سامانههای پدافند هوایی اردن بامداد دوشنبه چهار موشک را که از خاک ایران وارد حریم هوایی این کشور شده بودند، رهگیری و منهدم کردند.
خبرگزاری مهر نیز نوشت که بامداد دوشنبه مواضعی در شهرهای بهبهان، اهواز، دزفول، امیدیه، ماهشهر، اندیمشک، آبادان و شادگان هدف قرار گرفت. همزمان با این حملات، یک مقر نظامی در شهرستان نائین استان اصفهان هدف حملات موشکی آمریکا قرار گرفت که به گفته استانداری اصفهان یک کشته بر جای گذاشت.
ظهر دوشنبه نیز گزارشهایی از شنیده شدن صدای انفجار در اطراف بندرعباس و قشم منتشر شد. پس از آن استانداری هرمزگان حملات تازه آمریکا به مواضعی در اطراف این دو شهر را تایید کرد و کمی بعدتر، گزارشهای رسمی از حمله آمریکا به سه نقطه در شهرستان آبادان منتشر شد.
ارتش بحرین بعدازظهر دوشنبه با انتشار بیانیهای، از حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به مناطق غیرنظامی در این کشور خبر داد و افزود تمام این حملات رهگیری شدهند.
همزمان با این تحولات، سازمان دریانوردی تجاری بریتانیا از شلیک سرنشینان یک قایق کوچک به یک نفتکش، در ۵۰ مایلی جنوب شهر عدن یمن خبر داد. در این خبر به جزئیاتی درباره قایقهای کوچک اشاره نشده است.
ترامپ: مجتبی خامنهای به احتمال ۹۰ درصد از بین رفته است
ترامپ صبح دوشنبه، پیش از اینکه از بازگشت محاصره دریایی بندرهای جنوب ایران در شبکههای اجتماعی بنویسد، در گفتوگو با فاکسنیوز با اشاره به تحولات ایران و تنگه هرمز گفت: «کنترل تنگه هرمز را به دست خواهیم گرفت.»
او در بخشی از این مصاحبه، جمهوری اسلامی را به نقض یادداشت تفاهم متهم کرد و گفت: «مسئولیت حفاظت از تنگه هرمز را بر عهده خواهیم گرفت و باید هزینه این کار به ما پرداخت شود. بابت حفاظت از این تنگه پول هم دریافت خواهیم کرد.»
ترامپ درباره تلاش جمهوری اسلامی برای بازسازی تاسیسات هستهای گفت: «آنها هیچ شانسی ندارند. ما کاملا آنها را تحت فشار گذاشتهایم. بیشتر تجهیزاتشان از بین رفته و سامانههای پدافند هواییشان نابود شدهاند. هر بار که یک پهپاد بفرستند، با قدرت پاسخ میدهیم و ضربه سنگینی وارد میکنیم.»
رییسجمهوری آمریکا مقامهای کنونی جمهوری اسلامی را «گروهی بد» خواند و بار دیگر به کشته شدن رهبران حکومت ایران اشاره کرد. او گفت: «علی خامنهای از بین رفت و مجتبی خامنهای نیز ۹۰ درصد از بین رفته است.»
ایلنا دوشنبه ۲۲ تیر نوشت ریشه بحران کنونی را باید در «نادیده انگاشتن» گروههای تحت حمایت بهزیستی، بهویژه افراد دارای معلولیت، از سوی مسئولان جمهوری اسلامی جستوجو کرد.
این رسانه وضعیت کنونی جامعه هدف سازمان بهزیستی را نتیجه «سیاستهای ناکارآمد ساختار مدیریت کشور و نبود فرصتهای برابر اجتماعی، اقتصادی و سیاسی» دانست و هشدار داد با افزایش فاصله از پایتخت، شرایط معلولان وخیمتر میشود.
در ماههای اخیر، تشدید مشکلات اقتصادی و افزایش چشمگیر هزینههای درمان و دارو، فشار مضاعفی بر شهروندان ایرانی وارد کرده است.
این شرایط بهویژه برای افراد دارای معلولیت که نیاز مستمر به خدمات پزشکی، توانبخشی و دارو دارند، چالشهای جدیتری به وجود آورده است.
معلولان در تنگنای معیشت
حسین ۴۴ ساله یکی از افراد دارای معلولیت است که کمکهزینه معیشتی او از ماه گذشته قطع شده است.
او که با هزینههای گزاف زندگی دستوپنجه نرم میکند، در همین رابطه به ایسنا گفت: «برای من سوال است که چرا کمکهزینه معیشتیام را قطع کردهاند، در حالی که حتی به گفته خودشان، سطح معلولیتم شدید است و دچار زخم بستر شدهام.»
این شهروند افزود سازمان بهزیستی در تامین هزینههای دارو نیز کمکی نمیکند و حتی پس از ارائه فاکتور عمل جراحی، بهدلیل مربوط بودن آن به سال ۱۴۰۴، از پرداخت هزینه خودداری کرده است.
حسین خاطرنشان کرد تشدید بحران اقتصادی در کشور توان مالی خیرین برای حمایت از معلولان را کاهش داده است.
ایلنا در ادامه نوشت بسیاری از افراد دارای معلولیت مانند حسین، امکان اشتغال و کسب درآمد ندارند و تنها از طریق یارانه و مستمریهای اندک سازمان بهزیستی زندگی را میگذرانند.
پنجم خرداد، وبسایت خبرآنلاین گزارش داد گرانی لوازم بهداشتی در ایران، زندگیِ حدود ۴۵ هزار فرد دارای آسیب نخاعی را تحت تاثیر قرار داده است.
بر پایه این گزارش، بهای اقلام و تجهیزات پزشکی مورد استفاده روزانه این افراد، از جمله گاز استریل، پانسمانهای تخصصی، سوند، کیسه سوند، ژل، سرنگ، دستمال کاغذی و داروهای مرتبط با زخم بستر، دستکم دو تا سه برابر شده است.
کمکهزینهای که تنها هزینه چند روز را تامین میکند
راحله، ۴۵ ساله و دارای آسیب نخاعی، در گفتوگو با ایلنا از تاثیر بحران اقتصادی بر زندگی معلولان انتقاد کرد.
او گفت سازمان بهزیستی ماهانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بابت تامین لوازم بهداشتی پرداخت میکند، اما این مبلغ به هیچوجه پاسخگوی نیازهای افراد دارای معلولیت نیست.
راحله افزود: «هر روز باید از سوندهای یکبار مصرف استفاده کنم و این مبلغ تنها برای یک هفته یا ۱۰ روز کفایت میکند و نمیتواند همه ماه را پوشش دهد... برای من هرگز امکان اشتغال فراهم نشده است. به همین علت، در این شرایط گرانی و تورم حقوقی ندارم.»
او حق پرستاری ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار تومانی را در برابر هزینههای موجود «نزدیک به هیچ» توصیف کرد و ادامه داد: «نیازهای درمانی من بسیار است. ویزیت پزشکان و هزینه اقدامات تشخیصی و درمانی کم نیست. با توجه به شرایط جسمیام، هزینه رفتوآمد قابلتوجه است. با این درآمد اندک به نیمه ماه که میرسم، دیگر توان تامین نیازهایم را ندارم.»
هشتم خرداد، فاطمه عباسی، معاون توانبخشی سازمان بهزیستی، با اشاره به مشکلات فزاینده افراد دارای معلولیت در پی وخامت بحران اقتصادی کشور اعلام کرد این سازمان خواستار افزایش ۸۰ تا ۹۰ درصدی کمکهزینه حق پرستاری نسبت به سال ۱۴۰۴ شده، اما اجرای آن منوط به تصویب دولت خواهد بود.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، دوشنبه ۲۲ تیر در بیانیهای اعلام کرد: «این اختیارات جدید، پیگرد قضایی و زندانی کردن هر کسی را که در بریتانیا کارهای کثیف آنها را انجام میدهد، آسانتر خواهد کرد.»
«حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» گروه دیگری است که طبق اعلام دولت بریتانیا مرتبط با جمهوری اسلامی است. این گروه در ماههای گذشته مسئولیت حملات یهودستیزانه و همچنین حمله به رسانههای فارسیزبان مستقر در لندن را بر عهده گرفته بود. یکی از این حملات به آتش کشیدن چهار آمبولانس سازمان یهودی هاتسولا در فروردین سال جاری بود.
یک گروه وابسته به سازمان اطلاعات نظامی روسیه (گرو) نیز بهدلیل «خرابکاری و سایر فعالیتهای هدایتشده علیه بریتانیا و اروپا» مشمول این ممنوعیت شد.
این موارد پیش از اجرایی شدن باید به تصویب پارلمان بریتانیا برسد. در این صورت هرگونه حمایت از این گروهها غیرقانونی خواهد بود و به پلیس و نهادهای اطلاعاتی بریتانیا اختیارات تازهای برای مقابله با تهدیدها میدهد.
آنجلا ایگل، وزیر امنیت بریتانیا، در بیانیهای کتبی به پارلمان این کشور اعلام کرد دولت فعالیتهای مرتبط با سپاه پاسداران را شناسایی کرده است که از جمله شامل «تهدید جان افراد و ارعاب در خاک بریتانیا» میشود.
این اقدام پس از آن صورت گرفت که دولت بریتانیا در راستای تحقق وعده کییر استارمر، نخستوزیر این کشور، روند بررسی قانون امنیت ملی (تهدیدات دولتی) را سرعت بخشید و آن را به تصویب رساند.
حدود دو ماه پیش، جاناتان هال، مسئول مستقل بازبینی قوانین مربوط به تهدیدهای دولتی، گزارش داده بود دلایل محکمی برای ایجاد سازوکاری قانونی بهمنظور ممنوع اعلام کردن فعالیت نهادهای وابسته به دولتهای خارجی، مشابه قانون مبارزه با تروریسم سال ۲۰۰۰، وجود دارد.
به گفته او، هدف این سازوکار مختل کردن فعالیت افرادی است که منافع و اهداف این نهادها را ترویج میکنند.
جرمانگاری حمایت از گروههای ممنوعه در بریتانیا
این تصمیم درصورت تصویب در هر دو مجلس برتیانیا اختیارات گستردهتری برای مقابله با فعالیتهای بیثباتکننده در خاک بریتانیا در اختیار دولت قرار میدهد و بر اساس آن دعوت به حمایت از گروههای ممنوعه یا ابراز دیدگاههایی که پشتیبانی از آنها تلقی شود، جرم کیفری محسوب میشود.
همچنین کمک به این گروهها برای انجام فعالیتهای مرتبط با بریتانیا یا دریافت و نگهداری هرگونه منفعت مادی از سوی آنها یا به نمایندگی از آنها جرم کیفری خواهد بود.
۲۰ خرداد، بریتانیا به همراه ۲۱ کشور دیگر در آمریکای شمالی، اروپا و اقیانوسیه، با انتشار بیانیهای مشترک، «اقدامات تروریستی» جمهوری اسلامی در خاک خود علیه مخالفان حکومت، روزنامهنگاران و همچنین جوامع و منافع یهودی و اسرائیلی را محکوم کردند و هشدار دادند تهران باید فورا به این اقدامات پایان دهد.
تاکنون آمریکا، کانادا، اتحادیه اروپا، اکوادور، کاستاریکا، اوکراین، آرژانتین، هندوراس و شماری دیگر از کشورها سپاه را سازمانی «تروریستی» اعلام کردهاند.
شهریور ۱۴۰۴، دولت استرالیا در پی اثبات نقش تهران در دستکم دو حمله یهودستیزانه، سفیر جمهوری اسلامی را از این کشور اخراج کرد. استرالیا آذر سال گذشته نیز سپاه پاسداران را در فهرست «تروریسم دولتی» قرار داد.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۲ تیر در گزارشی نوشت که اوکراین در طول بیش از چهار سال جنگ با روسیه، بهشدت به انواع مختلف سامانههای بدون سرنشین متکی بوده است.
این کشور سالانه میلیونها پهپاد تولید میکند و نیروهای اوکراینی هر روز هزاران حمله پهپادی انجام میدهند.
حملات پهپادی اوکراین به روسیه در هفتههای اخیر، شدت، تنوع و گستردگی بیشتری پیدا کرده است.
سفارش خرید پهپاد برای اوکراین شامل پهپادهای «شرایک» است که شرکت بزرگ اوکراینی اسکایفال تولید میکند.
این پهپادها به نرمافزار شرکت فناوری دفاعی آمریکایی اوتریون مجهز هستند که برای ردیابی و اصابت خودکار به اهداف متحرک در مرحله پایانی پرواز، طراحی شده است.
لورنتس مایر، مدیرعامل اوتریون، وجود این قرارداد را تایید کرد و گفت ارزش آن حدود ۹۰ میلیون یورو، معادل ۱۰۳ میلیون دلار، است و هزینه آن را «یک کشور اروپایی» تامین میکند.
مایر به رویترز گفت بخشی از پهپادها پیشتر به دولت اوکراین تحویل داده شدهاند و بقیه نیز قرار است در سال جاری ارسال شوند.
اسکایفال مشارکت آلمان در این خرید را تایید کرد، اما گفت نمیتواند درباره جزییات قرارداد اظهار نظر کند.
وزارت دفاع آلمان با استناد به ملاحظات امنیت عملیاتی، از اظهارنظر خودداری کرد.
وزارت دفاع اوکراین نیز حاضر به اظهارنظر نشده است.
این در حالی است که ران بوسو، تحلیلگر حوزه انرژی، در تحلیلی برای رویترز نوشت توسعه پهپادهای ارزانقیمت و تولید انبوه آنها، به تغییر معادلات جنگهای مدرن منجر شده و زیرساختهای حیاتی انرژی را به یکی از آسیبپذیرترین نقاط اقتصاد جهانی تبدیل کرده است.
جلب توجه پنتاگون به پهپاد شرایک
شرایک، پهپادی کمهزینه که از سال ۲۰۲۳ در اوکراین به کار گرفته شده، اخیرا در خارج از این کشور نیز مورد توجه قرار گرفته است.
نسخهای از این پهپاد با نام «شرایک ۱۰-اف» که اسکایفال با همکاری شرکت بریتانیایی اسکایکاتر تولید کرده، بهتازگی در نخستین مرحله یک رقابت تحت مدیریت پنتاگون در صدر جدول قرار گرفت.
این رقابت بخشی از طرحی ۱.۱ میلیارد دلاری برای خرید صدها هزار پهپاد تهاجمی است.
اوتریون اعلام کرد نرمافزار این شرکت در چند نمونه شرکتکننده در این رقابت استفاده شده است.
مایر گفت اوتریون در همکاری با چند تولیدکننده سختافزار و با تامین مالی چند دولت غربی، امسال در مجموع به تامین ۱۰۰ هزار پهپاد برای اوکراین کمک میکند.
این رقم شامل قراردادی ۵۰ میلیون دلاری با پنتاگون برای تامین ۳۳ هزار پهپاد نیز میشود که به گفته مایر، به اوکراین تحویل داده شدهاند.
بریتانیا هم ماه گذشته اعلام کرد امسال در چارچوب یک بسته مالی گستردهتر به ارزش ۷۵۲ میلیون پوند، معادل ۱.۰۱ میلیارد دلار، ۱۵۰ هزار پهپاد در اختیار اوکراین قرار میدهد.
از سوی دیگر، اعضای ناتو هفته گذشته اعلام کردند طی پنج سال آینده، ۴۰ میلیارد دلار برای توسعه سامانههای مقابله با پهپادها سرمایهگذاری خواهند کرد و تا پایان سال ۲۰۲۷، شمار اپراتورهای آموزشدیده پهپادی را پنج برابر افزایش خواهند داد.
فناوریهای در حال توسعه در این حوزه شامل رادارهای پیشرفته، سامانههای اخلال در ارتباطات، پهپادهای رهگیر، سلاحهای لیزری و سامانههای موشکی ویژهای است که برای منهدم کردن پهپادها پیش از رسیدن به هدف طراحی شدهاند.
بر اساس این مطلب که دوشنبه ۲۲ تیر منتشر شد، تجربه میدانهای نبرد در اوکراین، روسیه و خاورمیانه نشان داده است پهپادهای کوچک و کمهزینه قادرند از سامانههای سنتی پدافند هوایی عبور کنند و پالایشگاهها، نیروگاهها، پایانههای صادراتی و خطوط لوله را در معرض تهدید قرار دهند.
این تحول توازن سنتی میان مهاجم و مدافع را بهطور چشمگیری بر هم زده است، زیرا تاسیساتی که ساخت آنها دههها زمان و میلیاردها دلار هزینه برده، اکنون در برابر حملات انبوه پهپادی که هر یک تنها چند صد تا چند هزار دلار قیمت دارند، آسیبپذیر شدهاند.
بوسو جمهوری اسلامی را یکی از آشکارترین نمونههای این تغییر توصیف کرد و نوشت تهران از زمان آغاز جنگ اخیر در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بارها با استفاده از پهپادها تلاش کرده است کشتیرانی در تنگه هرمز را مختل کند و این تصور دیرینه را که بستن این آبراه تنها با حضور گسترده نیروی دریایی امکانپذیر است، به چالش بکشد.
این تهدید کشورهای تولیدکننده نفت و گاز حاشیه خلیج فارس را واداشته است برنامههای قدیمی خود را برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز احیا کنند.
این کشورها اکنون با سرعت در حال توسعه هزاران کیلومتر خط لوله جایگزین هستند تا صادرات نفت و گاز را از مسیرهایی خارج از این گذرگاه انجام دهند.
با این حال، بوسو هشدار داد هر کیلومتر خط لوله، هر ایستگاه پمپاژ و هر تاسیسات جدید، خود به هدفی بالقوه برای حملات پهپادی تبدیل میشود و توسعه زیرساختهای جایگزین به تنهایی امنیت انرژی را تضمین نمیکند.
حکومت ایران در ماههای اخیر دهها پالایشگاه، تاسیسات گاز طبیعی مایع و نیروگاه را در سراسر منطقه هدف قرار داده است.
اوکراین و دگرگونی معادلات میدان نبرد
بوسو اوکراین را بارزترین نمونه تاثیر پهپادها بر جنگهای مدرن دانست و نوشت کییف در ماههای اخیر با استفاده از دستههای پهپادهای دوربرد، پالایشگاهها، انبارهای سوخت و زیرساختهای انرژی را در عمق خاک روسیه هدف قرار داده و نشان داده است حتی تاسیسات راهبردی دور از خطوط مقدم نیز از حملات در امان نیستند.
اوکراین همزمان صنعت گستردهای برای تولید داخلی پهپاد ایجاد کرده و گزارشها از تولید ماهانه صدها هزار پهپاد ارزانقیمت در این کشور حکایت دارد.
به نوشته این تحلیلگر، گسترش چنین توانمندیهایی دولتها را ناچار کرده است در راهبردهای دفاعی خود بازنگری کنند.
در همین چارچوب، اعضای ناتو هفته گذشته اعلام کردند طی پنج سال آینده، ۴۰ میلیارد دلار برای توسعه سامانههای مقابله با پهپادها سرمایهگذاری خواهند کرد و تا پایان سال ۲۰۲۷ شمار اپراتورهای آموزشدیده پهپادی را پنج برابر افزایش خواهند داد.
فناوریهای در حال توسعه در این حوزه شامل رادارهای پیشرفته، سامانههای اخلال در ارتباطات، پهپادهای رهگیر، سلاحهای لیزری و سامانههای موشکی ویژهای است که برای منهدم کردن پهپادها پیش از رسیدن به هدف طراحی شدهاند.
زیرساختهای جایگزین؛ راهکاری با چالشهای تازه
بوسو در ادامه نوشت جنگهای اوکراین و ایران آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی در سراسر جهان را آشکار کردهاند؛ از تاسیسات انرژی و شبکههای مخابراتی گرفته تا سامانههای حملونقل و شبکههای برق.
برای کشورهای حاشیه خلیج فارس، ایجاد مسیرهای جایگزین صادرات انرژی به ضرورتی راهبردی تبدیل شده است، زیرا احتمال اختلال در تنگه هرمز میتواند درآمدهای صادراتی آنها را با خطر جدی روبهرو کند.
عربستان سعودی در حال بررسی افزایش ظرفیت یک خط لوله انتقال نفت خام است که میدانهای نفتی شرق این کشور را به سواحل دریای سرخ متصل میکند و تنگه هرمز را دور میزند.
خط لوله شرق-غرب در جریان جنگ ایران، نقشی حیاتی ایفا کرد و به عربستان سعودی امکان داد به صادرات بیش از چهار میلیون بشکه نفت در روز ادامه دهد. رقمی که بالغ بر نیمی از صادرات این کشور پیش از جنگ بود.
امارات متحده عربی نیز در حال توسعه ظرفیت خط لوله منتهی به بندر فجیره در خارج از تنگه هرمز است و عراق و کویت نیز پروژههای مشابهی را بررسی میکنند.
با این حال، بوسو هشدار داد هرچه این شبکههای جایگزین گستردهتر شوند، حفاظت از آنها نیز دشوارتر خواهد شد و شرکتهای انرژی ناچار خواهند بود خطر حملات پهپادی و سایر اشکال جنگ نامتقارن را در طراحی، بهرهبرداری و حفاظت از تاسیسات خود لحاظ کنند.
حتی ممکن است برخی شرکتها به خرید سامانههای اختصاصی دفاع ضدپهپادی روی آورند.
پژواک جنگ جهانی اول
بوسو در پایان، وضعیت کنونی را با تحولاتی مقایسه کرد که در جنگ جهانی اول رخ داد.
او نوشت همانگونه که تیربار، توپخانه و سیمخاردار دکترین سنتی جنگهای پیادهنظام را بیاثر کردند و زمینهساز جنگهای سنگری شدند، پهپادها نیز امروز توازن قدرت را در میدان نبرد تغییر دادهاند.
او افزود به همان ترتیب که توسعه تانکها و هواپیماهای رزمی سرانجام بنبست جنگ جهانی اول را شکست، دولتها و ارتشها نیز در آینده راهکارهای موثرتری برای مقابله با حملات پهپادی خواهند یافت.
اما تا آن زمان، برتری نسبی همچنان در اختیار مهاجمان خواهد بود، زیرا فناوریهای ارزانقیمت به تهدیدی جدی برای تاسیسات انرژی چند میلیارد دلاری تبدیل شدهاند؛ وضعیتی که صنعت انرژی را به پاشنه آشیل اقتصاد جهانی بدل کرده است.
