آتشبس شکننده در خاورمیانه زیر فشار تازه قرار گرفته است. آمریکا و جمهوری اسلامی در خلیج فارس درگیر تبادل آتش شدهاند و رقابت برای کنترل تنگه هرمز شدت گرفته است. همزمان، گزارشهایی از آتشسوزیها و اختلال در کشتیرانی منتشر شده و تلاشهای دیپلماتیک نیز به بنبست خورده است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، سهشنبه ۱۵ اردیبهشت در شبکههای اجتماعی نوشت که «نقض آتشبس» چهار هفتهای از سوی آمریکا و متحدانش، امنیت کشتیرانی و انتقال انرژی از این آبراه حیاتی را به خطر انداخته است.
او افزود: «میدانیم ادامه این وضعیت برای آمریکا غیرقابل تحمل است، در حالی که ما هنوز حتی شروع نکردهایم.»
درگیریها در خلیج فارس
ارتش آمریکا اعلام کرد ۱۴ اردیبهشت شش قایق تندروی ایرانی، بههمراه موشکهای کروز و پهپادها را منهدم کرده است. اقدامی که پس از اعزام ناوهای آمریکایی برای اسکورت نفتکشهای گرفتار در قالب طرحی موسوم به «پروژه آزادی» انجام شد.
عبور از تنگه هرمز که مسیر بخش قابل توجهی از تجارت جهانی نفت و کالاهاست، از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ عملا مختل شده و این وضعیت باعث افزایش قیمتها در بازارهای جهانی شده است.
در همین حال، چند کشتی تجاری از وقوع انفجار یا آتشسوزی در خلیج فارس خبر دادند و یک پایانه نفتی در امارات متحده عربی که میزبان یک پایگاه بزرگ نظامی آمریکاست، بر اثر حملات موشکی جمهوری اسلامی دچار حریق شد.
سپاه پاسداران با تهدید به استفاده از مین، پهپاد، موشک و قایقهای تندرو، عملا تنگه هرمز را بسته نگه داشته و آمریکا نیز در پاسخ، محاصره بنادر ایران را ادامه داده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت تحولات اخیر نشان میدهد که این بحران راهحل نظامی ندارد.
او افزود مذاکرات صلح با میانجیگری پاکستان در جریان است و به آمریکا و امارات درباره گرفتار شدن در «باتلاق» هشدار داد.
ارتش آمریکا اعلام کرد دو کشتی تجاری آمریکایی با حمایت ناوشکنهایش از تنگه عبور کردهاند، اما تهران این موضوع را رد کرد.
شرکت کشتیرانی مرسک اعلام کرد یکی از کشتیهای تحت پرچم آمریکا ۱۴ اردیبهشت با اسکورت نظامی، از خلیج فارس خارج شده است.
گزارشها درباره درگیریها متناقض است.
فرمانده نیروهای آمریکایی از انهدام قایقهای ایرانی خبر داد، در حالی که رسانهها در ایران این موضوع را رد کردند و گفتند هدف حمله، قایقهای تجاری بوده و پنج غیرنظامی کشته شدهاند.
تهران همچنین اعلام کرد به یک ناو آمریکایی که به تنگه هرمز نزدیک شده بود شلیک هشدار کرده و آن را وادار به عقبنشینی کرده است.
خبرگزاری رویترز نوشت که نتوانسته است بهطور مستقل این گزارشها را تایید کند.
حملات و اختلال در کشتیرانی
کره جنوبی اعلام کرد یکی از کشتیهایش در تنگه هرمز دچار انفجار و آتشسوزی در موتورخانه شده، اما کسی آسیب ندیده است.
هنوز مشخص نیست این حادثه ناشی از حمله بوده یا نه.
همزمان، سازمان امنیت دریایی بریتانیا از هدف قرار گرفتن دو کشتی در نزدیکی سواحل امارات خبر داد و شرکت نفتی ایدیاناوسی (ADNOC) نیز اعلام کرد یکی از نفتکشهای خالیاش هدف پهپادهای ایرانی قرار گرفته است.
گسترش تنش به سواحل امارات
جمهوری اسلامی نقشهای منتشر کرده است که نشان میدهد دامنه کنترل دریایی خود را فراتر از تنگه هرمز و به بخشهایی از سواحل امارات گسترش داده است.
پس از حملات پهپادی و موشکی به خاک امارات، از جمله آتشسوزی در بندر فجیره، ابوظبی این اقدامات را «تشدید جدی تنش» خواند و اعلام کرد حق پاسخگویی را برای خود محفوظ میداند.
این نقشه شامل فجیره و بندر خورفکان است؛ دو بندری که امارات از آنها برای دور زدن تنگه هرمز استفاده میکند.
کنترل این مسیرها میتواند بهمعنای محاصره تقریبا کامل دریایی امارات باشد.
صداوسیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد حملات به امارات در پاسخ به «ماجراجویی نظامی آمریکا» انجام شده است.
انور قرقاش، مشاور ریاست امارات، گفت کشورش پیامهای حمایتی از متحدان دریافت کرده که نشان میدهد تهران مسئول تشدید بحران در خلیج فارس است.
بنبست در تلاشهای دیپلماتیک
جنگ در خاورمیانه هزاران کشته بر جا گذاشته و اقتصاد جهانی را دچار تلاطم کرده است.
آمریکا و حکومت ایران یک دور مذاکره مستقیم در اسلامآباد برگزار کردند، اما تلاشها برای ادامه گفتوگوها ناکام مانده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفته است هدف حملات آمریکا و اسرائیل، «حذف تهدیدهای فوری ناشی از برنامه هستهای و موشکی حکومت ایران و حمایت آن از گروههایی مانند حماس و حزبالله» بوده است.
رسانهها در ایران گزارش دادند واشینگتن پاسخ خود به پیشنهاد ۱۴ مادهای تهران را از طریق پاکستان منتقل کرده و جمهوری اسلامی در حال بررسی آن است.
این پیشنهاد شامل به تعویق انداختن مذاکرات هستهای تا پس از توافق بر سر پایان جنگ و امنیت کشتیرانی است.
ترامپ گفته این طرح را بررسی میکند اما احتمالا آن را رد خواهد کرد.
در همین حال مقامهای آمریکایی به رویترز گفتند ارزیابیهای اطلاعاتی جدید نشان میدهد برنامه هستهای جمهوری اسلامی در این جنگ آسیب محدودی دیده است.
واشینگتن خواستار حذف ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران است تا امکان دستیابی به سلاح هستهای از سوی حکومت از بین برود، اما تهران تاکید دارد برنامهاش صلحآمیز است و بهدنبال ساخت بمب نیست.
