در جریان جنگی که از ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، گروه حزبالله برای تغییر وضعیت خود در برابر اسرائیل، هزینهای سنگین پرداخت. از اشغال بخشی از جنوب لبنان و آوارگی صدها هزار نفر از حامیانش، تا کشته شدن هزاران نیرویش.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۱۴ اردیبهشت در گزارشی نوشت که اقدامات حزبالله، پیامدهای سیاسی قابل توجهی نیز به همراه داشته است: در بیروت، مخالفتها با وضعیت حزبالله بهعنوان یک گروه مسلح تشدید شد.
رقیبان داخلی، این گروه را عامل قرار گرفتن لبنان در معرض جنگهای مکرر با اسرائیل میدانند.
فروردین ۱۴۰۵، دولت لبنان برای نخستین بار در چند دهه گذشته، وارد گفتوگوهای مستقیم با اسرائیل شد. تصمیمی که حزبالله بهشدت با آن مخالفت کرد.
با این حال، بیش از ۱۰ مقام حزبالله گفتند این گروه همچنان فرصتی برای تغییر شرایط میبیند؛ از جمله از طریق همراستایی با تهران در جنگ با اسرائیل و آمریکا.
گروه مسلح شیعه حزبالله که در سال ۱۹۸۲ (۱۳۶۱) بهوسیله سپاه پاسداران تاسیس شد، دو روز پس از آغاز درگیریها با جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، وارد جنگ شد.
به گفته منابع مطلع، هدف این است که موضوع لبنان وارد دستور کار مذاکرات آمریکا و حکومت ایران شود و فشار تهران، به آتشبس قویتری بینجامد.
خسارتهای سنگین و تلاش برای بازسازی
حزبالله در جنگ قبلی ضربات سنگینی متحمل شد؛ از جمله کشته شدن حسن نصرالله، دبیرکل پیشین این گروه و حدود پنج هزار نیروی آن و تضعیف نفوذش در دولت لبنان.
با این حال، این گروه که با کمک تهران دوباره مسلح شد، با تاکتیکهای جدید و پهپادها، پس از یک آتشبس شکننده ۱۵ماهه، بار دیگر وارد درگیری شد.
ابراهیم الموسوی، نماینده حزبالله، گفت که این گروه در پی «شکستن چرخهای» است که به گفته او، در آن اسرائیل بدون گرفتن پاسخ، حمله میکند.
او با اذعان به تلفات حزبالله گفت در شرایطی که «کرامت و حاکمیت» مطرح است، محاسبه تعداد کشتهها اولویت ندارد.
رویترز نوشت که دفتر رسانهای حزبالله، آمار کشته شدن چند هزار نیروی خود را رد کرد.
تلفات و فشار بر جامعه
وزارت بهداشت لبنان اعلام کرد از ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون بیش از دو هزار و ۶۰۰ نفر در این کشور کشته شدهاند.
این آمار تفکیکی میان غیرنظامیان و نیروهای نظامی قائل نشده است.
منابعی گفتند تلفات حزبالله در این آمار لحاظ نشده و ممکن است به چند هزار نفر برسد.
در جنوب بیروت، پس از آتشبس ۲۷ فروردین ۱۴۰۵، دهها قبر تازه با پیکر نیروهای کشتهشده پر شد و در روستای یاطر، مرگ ۳۴ نیروی حزبالله ثبت شده است.
جامعه شیعه لبنان بیشترین آسیب را دیده و بسیاری به مناطق دیگر پناه بردهاند. جایی که برخی حزبالله را مسئول جنگ میدانند.
ادامه درگیری و بنبست سیاسی
اسرائیل اکنون حضور خود را در منطقهای تا عمق حدود ۱۰ کیلومتری لبنان تثبیت کرده و میگوید هدفش جلوگیری از حملات حزبالله است.
یک مقام اسرائیلی گفت حزبالله با حمله در ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ آتشبس را نقض کرد و اسرائیل قصد دارد تهدید را از میان بردارد.
ارتش اسرائیل از شلیک صدها راکت و پهپاد از سوی حزبالله خبر داده و کشته شدن ۱۷ نظامی خود را اعلام کرده است.
حزبالله نیز آتشبس فروردین ۱۴۰۵ را بیمعنا دانسته و به حملات ادامه داده است.
نقش ایران و چشمانداز مذاکرات
یک دیپلمات، اقدامات حزبالله لبنان را «خطرآفرینی بزرگ» و در عین حال تلاشی برای نقش داشتن در راهحل آینده تنشها میان آمریکا و اسرائیل و جمهوری اسلامی توصیف کرد.
تهران خواستار گنجاندن موضوع حزبالله در هر توافقی شده، اما دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفته است توافق با حکومت ایران، به لبنان «مرتبط نخواهد بود».
برخی مقامهای غربی نیز احتمال دادهاند توافقی حاصل شود که شامل لبنان نباشد.
اختلاف بر سر خلع سلاح
حزبالله میگوید به جمهوری اسلامی «اعتماد کامل» دارد و تهران، متحدانش را معامله نخواهد کرد.
در مقابل، آمریکا بر حق دفاع اسرائیل تاکید کرده و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، خلع سلاح حزبالله را «شرط صلح» دانسته است.
حزبالله این موضوع را رد کرده و آن را به گفتوگوی ملی موکول کرده است.
مقامهای لبنانی هشدار دادهاند تلاش برای خلع سلاح اجباری میتواند به درگیری داخلی منجر شود.
در همین حال، مقامهای لبنان معتقدند گفتوگوهای مستقیم با اسرائیل با میانجیگری آمریکا بهترین مسیر برای دستیابی به آتشبس پایدار و خروج نیروهای اسرائیلی است.
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
