جعفر پناهی، کارگردان سرشناس ایرانی، که سالها با سانسور، بازداشت و ممنوعیت فیلمسازی روبهرو بوده است، در نشست خبری جشنواره بینالمللی فیلم بوسان تاکید کرد که «هیچکس نمیتواند جلوی فیلمسازی را بگیرد» و فیلمسازان همواره راهی برای خلق اثر پیدا میکنند.
این نشست روز سهشنبه در مرکز فیلم «ههاونده» بوسان و به مناسبت نمایش فیلم تازه پناهی با عنوان «فقط یک تصادف» برگزار شد.
پناهی که امسال جایزه «شخصیت سال سینمای آسیا» را از جشنواره دریافت کرده، گفت فیلم برای او «آینهای است که جامعه را بازتاب میدهد» و حتی در سالهایی که از فیلمسازی منع شده بود، مقابل دوربین ایستاده و از دل زندگی شخصی ایده گرفته است.
پناهی در توضیح تجربههای شخصیاش از دو دهه محدودیت گفت: «۲۰ سال است از فیلمسازی منع شدهام. اما همان دوران بود که فیلم «تاکسی» ساخته شد. هیچ حکومتی نمیتواند جلوی خلاقیت و بیان را بگیرد.»
او افزود: «ساخت فیلم بهترین کار دنیاست، اما فکر کردن به اینکه چه بسازیم، سختترین بخش است. فیلمساز وقتی میسازد زنده است و وقتی نتواند، افسرده میشود.»
سانسور، بازداشت و مقاومت
این کارگردان ایرانی با یادآوری شرایط دشوار سینماگران در ایران گفت: «اگر بخواهید فیلمی بسازید باید فیلمنامه را به نهادهای دولتی بدهید تا سانسور شود. اگر پیروی نکنید، با مشکلاتی جدی روبهرو خواهید شد.»
او افزود همکار فیلمنامهنویسش بهتازگی پس از گذراندن محکومیت طولانی آزاد شده است: «او نیمی از عمرش را در زندان گذراند. این بهای سنگینی است که هنرمندان در دیکتاتوریها میپردازند.»
پناهی در بخشی از سخنانش با لحنی طنزآمیز همسرش را «نیروی محرکه فیلمسازیاش» دانست و گفت: «اگر فیلم نسازم شاید همسرم مرا ترک کند. ادامه زندگی مشترکم وابسته به فیلمسازی است.»
موفقیتهای جهانی و محدودیتهای داخلی
پناهی که پیشتر شیر طلایی ونیز و خرس طلایی برلین را دریافت کرده بود، امسال با فیلم جدیدش نخل طلای جشنواره کن را هم به دست آورد.
او درباره احتمال معرفی فیلمش به آکادمی اسکار توضیح داد: «در ایران فیلمسازان برای حضور در جشنوارههای بینالمللی باید مجوز بگیرند. این روند در کشورهای بسته مانند ایران و چین دشواریهای زیادی دارد.»
او همچنین یادآوری کرد که سالها به دلیل ممنوعالخروجی نمیتوانست در جشنواره بوسان حضور یابد و گفت: «وقتی برای نخستین بار آمدم، بوسان را شهری زیبا و پرنشاط یافتم. احساس گرمی و استقبال داشتم. حالا بازگشت به این جشنواره برایم افتخار بزرگی است.»
جایزه «شخصیت سال سینمای آسیا»
جعفر پناهی در سیامین جشنواره بوسان جایزه «شخصیت سال سینمای آسیا» را دریافت کرد. او در سخنرانی هنگام دریافت جایزه گفت: «این افتخاری بزرگ است که در نخستین دوره جشنواره حضور داشتم و اکنون در سیامین سالگرد آن باز هم اینجا هستم. این جایزه را به همه فیلمهای مستقل که در خط مقدم مبارزه برای آزادی بیان ایستادهاند تقدیم میکنم.»
او در پایان تاکید کرد: «کره در ۳۰ سال گذشته برای آزادی سینما جنگیده است. این مسیر ادامه دارد. باید تا پایان برای آزادی بیان که اساس سینماست مبارزه کنیم.»
جشنواره بینالمللی فیلم بوسان امسال با نمایش ۳۲۸ فیلم از ۶۴ کشور در مرکز سینمایی سئول برگزار شد.
در این نامه که چهارشنبه ۲۶ شهریور منتشر شد آمده است: «ما این مقاومت و شجاعت را ارج مینهیم، اما از شما میخواهیم برای حفظ جان و ادامه این مسیر مشترک به اعتصاب غذایت پایان دهی. وجود آزادیخواهانی چون شما برای ایران، مردم و ادامه این مبارزه ضروری است.»
امضاکنندگان با اشاره به سابقه اعتصاب غذا و فشارهای جسمانی بر زندانیان سیاسی، از جمله فاطمه سپهری، ابوالفضل قدیانی، منوچهر بختیاری و محمد نوریزاد، هشدار دادهاند که اعتصاب غذای رونقی میتواند خطری دوچندان برای جان او باشد.
در بخشی دیگر از نامه تاکید شده است: «هیچ زندان و زندانبانی قادر به خاموش کردن این ایستادگیها نیست. ما همچنین خواهان آزادی فوری و بیقید و شرط همه زندانیان سیاسی هستیم، بهویژه زندانیانی که جانشان در خطر است و نیازمند درمان فوریاند.»
از میان امضاکنندگان این نامه میتوان به جعفر پناهی، محمد رسولاف، نرگس محمدی، علی مصفا، پگاه آهنگرانی، کتایون ریاحی، هنگامه قاضیانی، منیژه حکمت، پرستو فروهر، رضا علامهزاده، پروین فهیمی و سعید دهقان اشاره کرد.
این فعال سیاسی زندانی، ۱۵ شهریور در شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به یک سال حبس تعزیری محکوم شد. به گزارش منابع حقوق بشری، این حکم در ادامه فشارهای قضایی بر او صادر شد.
پیشتر خانواده و نزدیکان او نسبت به وضعیت سلامتیاش ابراز نگرانی کردهاند.
رونقی اکنون در بازداشت موقت در زندان قزلحصار نگهداری میشود و از ۱۲ شهریور امسال دست به اعتصاب غذا زده است.
او در نامهای از زندان قزلحصار خطاب به مردم ایران، شرایط کشور و وضعیت زندانیان سیاسی را تشریح کرده و نوشته بود که حاضر است جان خود را برای آزادی و حق حاکمیت مردم ایران فدا کند.
رونقی در ابتدای این نامه نوشته بود: «زمانی جان به لب میرسد و انسان سر به عصیان برمیدارد که قانون ابزار ظلم، عدالت تهی از معنا و سفرهها خالی از نان میشوند و وطندوستی جرم انگاشته میشود و موجودیت و انسانیت مردم لگدمال میشود.»
به گفته او در چنین شرایطی آزادی دستیافتنی نیست.
علیرضا بختیار، فرزند محمدباقر بختیار، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «او که بهدلیل آنژیو قلبی و وخامت شرایط جسمانی در سی سی یو بستری است، در شرایطی که تنها ۳۸ روز از دوره محکومیتش باقی مانده، با ابلاغ پایان محکومیت، آزاد شد.»
علیرضا بختیار اشاره کرد که تا قبل از ابلاغ رسمی خبر پایان محکومیت پدرش، ماموران امنیتی در سی سی یو بالای سر او بودند و پس از آن، از بیمارستان رفتهاند.
عطیه بختیار، فرزند دیگر محمدباقر بختیار، نیز در ایکس نوشت که پدرش همچنان در بیمارستان بستری است و پس از انجام آنژیو قلب، در بخش سیسییو تحت درمان قرار دارد.
محمدباقر بختیار روز دوشنبه ۲۴ شهریور برای سپری کردن مراحل درمان از زندان اوین به بیمارستان خاتم الانبیا تهران منتقل شده بود. او پیشتر در اوایل شهریور ماه به دلیل وخامت حال جسمیاش به بیمارستان منتقل شد اما ۱۱ شهریور، باوجود ناتمام ماندن مراحل درمانی، به زندان اوین بازگردانده شد.
هانیه بختیار، یکی دیگر از فرزندان محمدباقر بختیار، بیستم شهریور در ایکس اعلام کرده بود که «به اشتباه به پدرم آنتیبیوتیکی تزریق شد که نباید برای او استفاده میشد.»
بر اساس گزارشها، این تزریق منجر به وخامت وضعیت پوستی محمدباقر بختیار شده بود، به ویژه که او در جریان جنگ هشت ساله جمهوری اسلامی و عراق شیمیایی شده و در عین حال، از بیماری دیابت نیز رنج میبرد.
محمدباقر بختیار ۱۳ اردیبهشت برای اجرای حکم حبس راهی زندان اوین شد. او پیشتر با حکم دادگاه انقلاب اسلامی به هشت ماه حبس تعزیری و ۱۶ ماه حبس تعلیقی محکوم شده بود.
محمدباقر بختیار در جریان تجمع ۲۵ بهمن سال گذشته که در اعتراض به تداوم حصر خانگی میرحسین موسوی، زهرا رهنورد و مهدی کروبی برگزار شده بود، بازداشت و بیش از یک ماه زندانی بود.
اسلامی در این مصاحبه گفت که وضعیت امنیتی کنونی در بحبوحه خطر حملات آتی اسرائیل، «مشابه زمان جنگ» باقی مانده است و اعتماد به آژانس بینالمللی انرژی اتمی سازمان ملل باید بازسازی شود.
او گفت: «این اولین بار در تاریخ است که تاسیسات هستهای حفاظت شده مورد حمله نظامی قرار میگیرند»
او افزود: «قبل از اینکه بازرسیها به حالت عادی بازگردند، باید اقدامات احتیاطی ویژه انجام شود.»
اسرائیل روز ۲۳ خرداد سال جاری حملات خود به جمهوری اسلامی را آغاز کرد که در جریان آن شمار زیادی از فرماندهان ارشد نظامی و دهها گرداننده برنامه هستهای حکومت ایران کشته شدند. در جریان این جنگ، ایالات متحده نیز سه سایت اصلی هستهای جمهوری اسلامی در فردو، نطنز و اصفهان را هدف قرار داد.
در پی این حملات، مجلس شورای اسلامی با تصویب یک قانون، همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را به حالت تعلیق درآورد و عملاً اکثر فعالیتهای بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ایران متوقف شد.
پس از آن، بازرسان آژانس ایران را ترک کردند و در عین حال، جمهوری اسلامی آشکارا از رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، انتقاد کرد.
در این انتقاد که در ادامه انتقادهای ماههای قبل مقامات جمهوری اسلامی انجام شد، رافائل گروسی متهم شد که از اطلاعات محرمانه محافظت نمیکند و در مقابل فشارهای غرب سر فرود آورده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۸ شهریور در قاهره بر سر سازوکاری تازه برای ادامه همکاریها میان دو طرف به توافق رسیدند.
بر اساس این گزارش، تفاهم تهران و آژانس مشهور به «توافق قاهره»، یک سازوکار عملی برای همکاری ایجاد میکند که بازتاب «شرایط استثنائی» ایجاد شده در نتیجه حمله به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی و تهدیدهای ادامهدار نسبت به آنها است.
گروسی، مدیرکل آژانس، ۱۹ شهریور در این مورد گفت: «سند فنی شامل همه تاسیسات و مراکز در ایران میشود و همچنین گزارشدهی الزامی درباره همه تاسیسات مورد حمله قرار گرفتهشده، از جمله مواد هستهای موجود در آنها را نیز در نظر میگیرد.»
اما در روایتی متناقض، عراقچی روز ۱۹ شهریور اعلام کرد در چارچوب این توافق، «هیچ دسترسی به بازرسان آژانس داده نمیشود؛ مگر در مورد نیروگاه بوشهر».
پس از آن، ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، در مطلبی نوشت سند قاهره «چک سفید امضا» نیست و فعالیت آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ایران «مشروط» است.
ایرنا شنبه ۲۲ شهریور در گزارشی نوشت اگر غرب بخواهد اقداماتی علیه جمهوری اسلامی انجام دهد، توافق با آژانس لغو خواهد شد.
توافق جمهوری اسلامی و آژانس پس از آن به دست آمد که در روز ششم شهریور، سه کشور اروپایی امضاکننده برجام، فرانسه، بریتانیا و آلمان، در نامهای به شورای امنیت روند ۳۰ روزه مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمهای سازمان ملل را فعال کردند.
محمد اسلامی در مصاحبه خود به کیودو نیوز گفت: «با تلاشها برای اجرای کامل توافق، ایران در این مدت با بازرسیهای داخلی محدودی از جمله در نیروگاه هستهای بوشهر موافقت کرده، اما مجلس همچنان نسبت به درز اطلاعاتی که میتواند آسیبپذیریها را افشا کند، محتاط است.»
او همچنین با طرح این موضوع که «تهدیدات دشمنان ما پابرجاست»، عنوان کرد: «همه کشورها هیچ موضوعی را بالاتر از حاکمیت و امنیت ملی خود قرار نمیدهند.»
دولتهای غربی، آژانس بین المللی انرژی اتمی را برای ادامه نظارت دقیق بر ذخایر اورانیوم غنی شده جمهوری اسلامی تحت فشار قرار دادهاند.
به نوشته کیودو نیوز، محمد اسلامی کشورهای غربی را به آنچه «سوء استفاده از آژانس برای اهداف سیاسی» نامید، متهم کرد.
او همچنین با ادعای اینکه آژانس استقلال خود را از دست داده است، ناکامی این نهاد جهانی در «محکومیت حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای» جمهوری اسلامی را «اشتباهی نابخشودنی که در تاریخ ثبت خواهد شد»، توصیف کرد.
پیش از این، یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز ۲۱ شهریور در مصاحبه با شبکه خبری العربیه گفت ایالات متحده در انتظار روشن شدن جزییات توافق تهران و آژانس است.
او افزود: «ضروری است توافقی به دست آید که در چارچوب آن، ایران از جاهطلبی برای ساخت سلاح هستهای دست بکشد و غنیسازی را متوقف کند. اقدامی که به سود مردم ایران، منطقه و جهان خواهد بود.»
او تاکید کرد: «اگر این هدف محقق نشود، ایالات متحده به پاسخگو کردن ایران بابت اقداماتش ادامه خواهد داد.»
در گزارش العربیه به نام این مقام آمریکایی اشاره نشده است.
جمهوری اسلامی تنها تا هشتم مهر فرصت دارد که با غرب به توافق برسد و از بازگشت تحریمها جلوگیری کند.
پلیس فدرال آمریکا (افبیآی)، چهارشنبه ۲۶ شهریور اعلام کرد این سه نفر در ارتباط با فعالیتهای مخرب سایبری مرتبط با سپاه تحت تعقیب هستند.
به گفته افبیآی، این سه ایرانی به توطئه برای بدست آوردن اطلاعات از یک کامپیوتر محافظت شده، کلاهبرداری از طریق سرقت هویت و احراز هویت جعلی و حمایت مادی از سازمانهای خارجی تروریستی متهم شدهاند.
دادگاهی در واشینگتن دیسی در سپتامبر گذشته این سه عامل سپاه را به ارتکاب چندین جرم مرتبط با فعالیتهای سایبری متهم و برای آنها حکم بازداشت صادر کرد.
افبیآی اضافه کرد از سال ۲۰۱۹ تا کنون، فعالیتهای سایبری منتسب به سپاه پاسداران افراد مرتبط با کارزارهای انتخاباتی ریاستجمهوری آمریکا در سال ۲۰۲۴ و همچنین افراد مرتبط با امور ایران و خاورمیانه، از جمله مقامهای ارشد پیشین یا فعلی دولتی، کارشناسان ارشد اندیشکدهها، روزنامهنگاران و کنشگران را هدف قرار داده است.
حمله سایبری به مذاکرات آتش بس در غزه
شرکت امنیت سایبری «دریم» هفتم شهریور اعلام کرد که موفق به کشف یک حمله سایبری پیچیده با منشاء ایران شده است.
به گفته این شرکت، حمله مورد نظر «برای تضعیف روندهای میانجیگری و اعتماد میان کشورها» طراحی شده و حتی تا داخل مذاکرات قاهره برای آتشبس در غزه نفوذ کرده است.
در این حمله هکرهای وابسته به جمهوری اسلامی موفق شدند به حساب ایمیل واقعی یک کارمند در سفارت عمان در پاریس نفوذ کنند و از این طریق امکان ارسال پیامهایی که کاملا شبیه مکاتبات دیپلماتیک رسمی بودند را به دست آورند.
به گفته این شرکت، که پلتفرمهای هوش مصنوعی برای حفاظت از دولتها و داراییهای ملی توسعه میدهد، از آن حساب پیامهایی به شبکههای دیپلماتیک ارسال شد که شامل فایلهای مایکروسافت ورد به ظاهر بیضرر بودند، اما حاوی نرمافزارهای پیشرفتهای بودند که با باز شدن فعال میشدند.
ایران طی سالهای گذشته بارها به مشارکت در اقدامات مشابه متهم شده است؛ از جمله حمله باجافزاری به یک بیمارستان کودکان در نیوانگلند، توطئه برای ترور مقامهای آمریکایی در خاک ایالات متحده، و تلاش برای قتل یک روزنامهنگار منتقد ایرانی در آمریکا.
خبرگزاری آسوشیتدپرس چهارم تیر در گزارشی از شدت گرفتن حملههای گروههای هکری وابسته به جمهوری اسلامی پس از حملات آمریکا به تاسیسات هستهای در ایران خبر داد و نوشت: «بانکها، پیمانکاران نظامی و شرکتهای نفتی آمریکایی در روزهای گذشته هدف حمله بودهاند.»
افبیآی و سازمانهای اطلاعاتی آمریکا ۲۹ مرداد ۱۴۰۳ در بیانیه مشترکی اعلام کردند که جمهوری اسلامی مسئول تلاشهای اخیر برای هک کردن ستادهای انتخاباتی دونالد ترامپ و بایدن-هریس بوده است.
