روسیه بامداد دوشنبه با موشکها و پهپادهای خود کییف و مناطق اطراف آن را بهشدت هدف حمله قرار داد؛ حملاتی که براساس آخرین آمارها دستکم ۲۸ نفر را کشت و کمبود بحرانی موشکهای رهگیر ساخت آمریکا برای سامانههای پدافند هوایی اوکراین را آشکار ساخت.
این حمله در آستانه نشست ناتو انجام شد؛ نشستی که قرار است دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در آن با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، دیدار و در چارچوب تلاشی تازه برای دستیابی به صلح گفتوگو کند.
حمله بامداد دوشنبه تنها چند روز پس از حمله بامداد ۱۱ تیر روسیه به کییف انجام شد. حملهای که با ۳۱ کشته، مرگبارترین حمله به پایتخت اوکراین از آغاز سال جاری بوده است.
بر اساس دادههای نیروی هوایی اوکراین، ارتش این کشور نتوانست حتی یکی از ۲۳ موشک بالستیک شلیکشده از سوی روسیه را رهگیری و منهدم کند؛ موضوعی که آسیبپذیری روزافزون اوکراین در برابر حملات مسکو را، همزمان با رو به پایان بودن ذخایر موشکهای ارزشمند پاتریوت، نشان میدهد.
زلنسکی بارها خواستار دریافت موشکهای رهگیر شده است؛ تسلیحاتی که تنها سلاح موجود در زرادخانه اوکراین برای مقابله با موشکهای بالستیک به شمار میرود، زیرا سرعت بسیار بالا و مسیر پرواز شیبدار این موشکها رهگیری آنها را بسیار دشوار میکند.
زلنسکی در پیام ویدئویی شبانه خود گفت:«واقعا مضحک است که در دنیای امروز، تولید این سامانهها هنوز به سطحی که واقعا برای حفاظت از مردم در برابر ترور موشکهای بالستیک لازم است، افزایش نیافته است.»
او افزود که اوکراین دانش فنی تولید این تسلیحات را در اختیار دارد و اگر مجوزهای آمریکا برای تولید سامانههای پاتریوت در اختیار کییف قرار گیرد، «توان تولید ما نهتنها برای دفاع از اوکراین کافی خواهد بود، بلکه میتوانیم به شرکایی که به این سامانهها نیاز دارند نیز کمک کنیم.»
رییسجمهوری اوکراین پیشتر نیز خواستار اتخاذ «تصمیمهای قاطع» در نشست ناتو در ترکیه که از سهشنبه ۱۶ تیر آغاز میشود، شده بود تا اوکراین بتواند از خود دفاع کند.
دادههای نیروی هوایی اوکراین نشان میدهد که سامانههای پدافند هوایی این کشور در ماه ژوئیه تنها ۴ فروند از مجموع ۴۹ موشک بالستیک را رهگیری کردهاند.
زلنسکی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تا زمانی که موشکهای پاتریوت در انبارهای متحدان ما باقی ماندهاند، روسیه تنها بیشتر تشویق میشود که به تخریب ساختمانهای مسکونی ادامه دهد. آمریکا و اروپا قدرت متوقف کردن این ترور را دارند.»
نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد که در حمله روز دوشنبه، علاوه بر موشکهای بالستیک، ۳۷ موشک دیگر و بیش از ۹۰ درصد از ۳۵۱ پهپاد بهکار گرفتهشده از سوی روسیه را رهگیری و منهدم کرده است.
ملات متقابل روسیه و اوکراین
وزارت دفاع روسیه اعلام کرد این کشور با استفاده از تسلیحات دوربرد دقیق پرتابشونده از هوا، زمین و دریا و همچنین پهپادها، «حملهای گسترده» علیه کییف و دیگر مناطق اوکراین انجام داده و تاسیسات نظامی، انرژی و فرودگاههای نظامی را در کییف و چند منطقه دیگر هدف قرار داده است.
بندر اودسا در ساحل دریای سیاه نیز هدف حمله قرار گرفت و دستکم یک نفر زخمی شد.
لهستان، عضو ناتو و اتحادیه اروپا، در اقدامی پیشگیرانه برای مدتی جنگندههای خود را به پرواز درآورد.
همزمان، مقامهای روسیه اعلام کردند اوکراین نیز با پهپاد به خاک این کشور حمله کرده و به بنادر ویسوتسک و اوست-لوگا در ساحل دریای بالتیک، یکی از مهمترین مراکز صادرات نفت روسیه، آسیب رسانده است.
به گفته این مقامها، حملات اوکراین همچنین باعث قطع برق در شهر سواستوپل در شبهجزیره کریمه، محل استقرار ناوگان دریای سیاه روسیه، شده است.
این حملات متقابل در آستانه نشست ناتو در ترکیه انجام شد. جایی که قرار است دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، درباره تلاشهای تازه برای پایان دادن به جنگی که با تهاجم گسترده روسیه آغاز شد، گفتوگو کنند.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
خبرگزاری رویترز در گزارشی این سفر را نشاندهنده تحول ژئوپلیتیکی سوریه تحت رهبری الشرع دانسته و نوشته است فرمانده پیشین القاعده که روابط نزدیکی با قدرتهای غربی و کشورهای خاورمیانه که در دوران حکومت اسد از دمشق فاصله گرفته بودند، برقرار کرده و در تلاش است کشوری را که طی ۱۳ سال جنگ ویران شده، بازسازی کند.
مکرون پس از ورود به دمشق در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «من اینجا هستم تا بر تعهد فرانسه به مردم سوریه تاکید کنم. برای سوریهای مستقل، متحد در عین تنوع، و در صلح با همسایگانش. بیایید با هم صفحهای تازه از ثبات و صلح بگشاییم.»
مکرون در فرودگاه دمشق مورد استقبال اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، قرار گرفت. او دوشنبه شب در شامی کاری با احمد الشرع شرکت میکند و سهشنبه نیز مذاکراتی با رهبران این کشور خواهد داشت.
بازسازی سوریه یکی از محورهای اصلی این سفر خواهد بود. شماری از مدیران ارشد شرکتهای بزرگ، از جمله مدیران عامل توتالانرژیز (TotalEnergies) و شرکت فرانسوی حملونقل کانتینری سیامای سیجیام (CMA CGM) رییسجمهوری سوریه را در این سفر همراهی میکنند.
یک مقام کاخ الیزه پیش از سفر به خبرنگاران گفت که مکرون همچنین بر تعهد فرانسه به سوریهای آزاد، چندصدایی و احترامگذار به تمامی اقوام و مذاهب تاکید خواهد کرد و با شهروندان سوری از پیشینهها و گرایشهای مختلف دیدار خواهد داشت.
الشرع که از اکثریت سنی سوریه است، پس از پایان دادن به بیش از پنج دهه حکومت سختگیرانه خاندان اسد، وعده داده است نظامی فراگیر در سوریه ایجاد کند. با این حال، این وعده با موجهایی از خشونت میان نیروهای طرفدار دولت و اعضای اقلیتهای مذهبی و قومی روبهرو شده است؛ درگیریهایی که سال گذشته صدها کشته بر جای گذاشت.
یک مقام کاخ ریاستجمهوری فرانسه گفت سوریه تنها زمانی میتواند شریک فرانسه باشد که اصل تکثرگرایی را بهطور کامل رعایت کند. از نظر پاریس، به هیچ وجه قابل قبول نیست که صرفا یک شکل از انحصار قدرت جایگزین شکل دیگری شود.
الشرع سال گذشته در نخستین سفر خود به یک کشور اروپایی پس از سرنگونی اسد، با مکرون در فرانسه دیدار کرده بود. مکرون از اصلیترین حامیان لغو تحریمهای غرب علیه سوریه بود؛ تحریمهایی که بخش عمده آنها سال گذشته برداشته شد.
هشدار درباره هرگونه مداخله در لبنان
الشرع که در سال ۲۰۱۶ روابط خود را با القاعده قطع کرد، سوریه را وارد مرحلهای تازه کرده است؛ تغییری که در روابط نزدیک او با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، نیز بازتاب یافته است. سال گذشته، دمشق به ائتلاف جهانی به رهبری آمریکا علیه گروه «دولت اسلامی» (داعش) پیوست.
ترامپ اخیرا احتمال مشارکت نیروهای سوری در نبرد با حزبالله لبنان، گروه شیعه مورد حمایت ایران، را مطرح کرده است؛ گروهی که در جریان جنگ داخلی سوریه در کنار بشار اسد جنگیده بود.
مقام کاخ الیزه به خبرنگاران گفت مکرون بهصراحت به الشرع اعلام کرده است که سوریه تحت هیچ شرایطی نباید نیروهای خود را به لبنان اعزام کند و الشرع نیز پاسخ داده که فارغ از هرگونه درخواست یا فشار، دست به چنین اقدامی نخواهد زد.
الشرع پیشتر نیز آنچه را «شایعات» درباره حضور نیروهای سوری در لبنان خوانده، رد کرده بود.
پس از سقوط اسد، فرانسه در میانجیگری میان دولت دمشق و گروههای کرد سوریه، که در چارچوب ائتلاف ضد داعش کنترل بخش بزرگی از شمال این کشور را در اختیار گرفته بودند، نقش ایفا کرد.
دولت دمشق و گروههای اصلی کرد سوریه در ماه فوریه، پس از آنکه نیروهای دولتی بخشهای وسیعی از مناطق تحت کنترل کردها را تصرف کردند، توافقی برای ادغام این مناطق امضا کردند؛ توافقی که با حمایت آمریکا حاصل شد.
سفر رهبران قطر و اوکراین
فرانسه از سال ۱۹۲۰ تا زمان استقلال سوریه در سال ۱۹۴۶، این کشور را تحت قیمومت خود اداره میکرد.
منابع دیپلماتیک اعلام کردند که گفتوگوها بر همکاری در زمینه مبارزه با تروریسم و همچنین احتمال ارتقای روابط دیپلماتیک متمرکز خواهد بود. فرانسه در حال حاضر تنها از طریق یک کاردار که حضور دائمی در دمشق ندارد و عمدتا در بیروت مستقر است، در سوریه نمایندگی دارد.
اتحادیه اروپا در ماه مه ۲۰۲۵ تمامی تحریمهای اقتصادی علیه سوریه را لغو کرد، اما همچنان تحریمهای مربوط به اعضای دولت پیشین اسد و همچنین تحریمهایی را که به دلایل امنیتی وضع شده بود، حفظ کرده است.
همچنین در ماه مه، اتحادیه اروپا نام هفت نهاد سوری از جمله وزارتخانههای دفاع و کشور سوریه را از فهرست تحریمها حذف کرد، اما همزمان محدودیتها علیه اشخاص و نهادهای وابسته به دولت سابق اسد را تمدید کرد.
شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، نخستین رییس کشور خارجی بود که پس از سقوط اسد به سوریه سفر کرد. او در ژانویه ۲۰۲۵ وارد دمشق شد. اورزولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، نیز در همان ماه از سوریه دیدار کرد. همچنین ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در جریان سفر خود به سوریه در ماه آوریل با احمد الشرع دیدار کرد.
بهگفته این مقامها، نتانیاهو همچنین از ترامپ خواست که در دیدارش با اردوغان در جریان نشست این هفته ناتو در آنکارا، از فروش سامانههای تسلیحاتی از جمله جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه ، خودداری کند.
طی دو سال گذشته و همزمان با جنگهای غزه و ایران، تنش میان اسرائیل و ترکیه بهشدت افزایش یافته است. با این حال، ترامپ روابط نزدیک و دوستانه خود را هم با نتانیاهو و هم با اردوغان، که از متحدان کلیدی آمریکا و یک میانجی مهم منطقهای برای واشینگتن به شمار میرود، حفظ کرده است.
در سوی مقابل، جایگاه نتانیاهو در واشینگتن طی ماههای اخیر، در پی جنگ ایران، تضعیف شده است؛ جنگی که به محبوبیت ترامپ آسیب زد و پایگاه حامیان جنبش «ماگا» (MAGA) را دچار شکاف کرد.
اکسیوس در گزارش خود افزوده که هم به دلیل رابطه نزدیک ترامپ با اردوغان و هم به دلیل منافع مالی قابل توجهی که فروش تسلیحات آمریکایی به ترکیه برای واشینگتن به همراه دارد، مشخص نیست که نتانیاهو تا چه اندازه همچنان بر ترامپ نفوذ دارد.
ترامپ برای شرکت در نشست ناتو در آنکارا، سهشنبه و چهارشنبه در ترکیه خواهد بود و علاوه بر شرکت در نشست ناتو، با اردوغان نیز جداگانه دیدار خواهد کرد.
براساس گزارشها در این دیدار توافقی ۷۰۰ میلیون دلاری برای فروش موتورهای جدید جنگندههای ترکیه امضا خواهد شد و همچنین احتمال از سرگیری فروش جنگندههای اف-۳۵ به دومین ارتش بزرگ ناتو مورد گفتوگو قرار خواهد گرفت.
ترکیه در سال ۲۰۱۹، پس از خرید سامانه دفاع هوایی اس-۴۰۰ از روسیه، از برنامه دریافت اف-۳۵ کنار گذاشته شد؛ زیرا مقامهای آمریکایی معتقد بودند این سامانه میتواند امنیت فناوریهای پیشرفته این جنگنده را به خطر بیندازد.
نتانیاهو دوشنبه ۱۵ تیر همین موضع را در گفتوگویی با شبکه فاکس بهصورت علنی مطرح کرد. او به اظهارات ضداسرائیلی مقامهای ارشد ترکیه اشاره کرد و گفت که ترکیه در منطقه از «آدمهای بد» حمایت میکند.
نتانیاهو همچنین شخص اردوغان را هدف حمله قرار داد و گفت رییسجمهوری ترکیه اسرائیل و دیگر کشورهای عضو ناتو را تهدید میکند.
او گفت: «حکومتی که به اخوانالمسلمین، جنبشی افراطی که از آمریکا نفرت دارد، آلوده شده است. به نظر من نباید جنگندههای اف-۳۵ یا موتورهای جنگندههایش را دریافت کند، زیرا این موضوع توازن قدرت در خاورمیانه را بر هم میزند؛ توازنی که با برتری هوایی اسرائیل و حضور آمریکا تضمین شده است.»
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، هفته گذشته گفت که پنتاگون در حال بررسی این موضوع است که چگونه میتوان با وجود در اختیار داشتن سامانه موشکی ساخت روسیه، جنگندههای اف-۳۵ را به ترکیه فروخت.
ونس در گفتوگو با خبرنگاران در دفتر بیضی کاخ سفید گفت: «برای رعایت قوانین آمریکا، باید اطمینان حاصل کنیم که برخی شرایط مشخص تحقق یافته است. رییسجمهوری از ما خواسته این بررسی را انجام دهیم.»
از نگاه نتانیاهو، احتمال فروش این تسلیحات را نمیتوان از مواضع روزبهروز خصمانهتر دولت اردوغان علیه اسرائیل جدا دانست.
اردوغان هفته گذشته صهیونیسم را «یک ایدئولوژی نسلکش» توصیف کرد و مدعی شد که این ایدئولوژی تهدیدی برای بقای ترکیه به شمار میرود.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز در مصاحبهای با تلویزیون دولتی این کشور حملات لفظی را تشدید کرد و دولت اسرائیل را باری خواند «که بشریت دیگر توان تحمل آن را ندارد».
او اسرائیل را «مشکلی برای تمام جهان» خواند و خواستار اعمال تحریمهای بینالمللی علیه این کشور شد. این اظهارات واکنش تند اسرائیل را به دنبال داشت.
اکسیوس بهنقل از منابع آگاهی که نامشان را اعلام نکرد، گزارش داد نتانیاهو در تماس تلفنی روز جمعه با ترامپ از اردوغان شکایت کرد و خواستار مهار رهبر ترکیه شد.
یکی از مقامهای آمریکایی گفت: «نتانیاهو درخواستش را مطرح کرد و رییسجمهوری هم آن را شنید. بنابراین ممکن است رییسجمهوری این پیام را به اردوغان منتقل کند که میشود کمی ملایمتر رفتار کنی؟ اما در نهایت، اوضاع همین است که هست.»
دفتر نخستوزیر اسرائیل و کاخ سفید از اظهار نظر درباره این موضوع خودداری کردند.
رابطه نتانیاهو و ترامپ طی سالهای گذشته گاهی نزدیک و گاهی پرتنش بوده است. در ماههای اخیر پس از آنکه ترامپ برای پایان دادن به جنگ ایران به شکلی مذاکره کرد که نتانیاهو از آن ناراضی بود، تنش میان دو طرف افزایش یافت.
شماری از مقامهای آمریکایی، از جمله جیدی ونس، نتانیاهو را متهم کردهاند که درباره جنگ ایران وعدهها و پیشبینیهای خوشبینانهای مطرح کرده بود که هیچکدام تحقق نیافتهاند.
یکی از مقامهای ارشد دولت آمریکا به اکسیوس گفت: «بیبی درباره جنگ ایران کلی وعده داد که هیچکدام عملی نشد. اما خب، چه میتوانیم بکنیم؟ او میآید، وعدههایش را میدهد و بعد ما باید همه چیز را خودمان بررسی کنیم.»
با این همه انتظار میرود نخستوزیر اسرائیل اواخر همین ماه برای دیدار با ترامپ به واشینگتن سفر کند.
دفتر رسانهای دولتِ تحت اداره حماس در غزه، دوشنبه ۱۵ تیر، در بیانیهای اعلام کرد که محمد الفرا، رییس کمیته اضطراری دولت، استعفا کرده و خود کمیته نیز بهطور رسمی منحل شده است تا امور اداری و حکمرانی به «کمیته ملی اداره غزه» منتقل شود.
در بخش دیگری از این بیانیه، انحلال دولت در غزه برای «اثبات جدیت» و تسهیل انتقال اداری توصیف شده است.
اسماعیل الثوابته، مدیر دفتر رسانهای دولت در غزه، نیز در یک نشست رسانهای اعلام کرد سازوکارهای اداری و حقوقی برای تحویل دولت به «کمیته ملی» کامل شده است.
او افزود وزارتخانهها و کارکنان آنها همچنان به ارائه خدمات ادامه خواهند داد و آماده کار زیر نظر کمیته ملی اداره غزه هستند. به گفته او حماس همچنان بر امنیت و امور انتظامی در بخشهایی از غزه که پس از آتشبس با میانجیگری آمریکا تحت کنترلش باقی مانده، نظارت خواهد داشت.
حازم قاسم، سخنگوی حماس، نیز به خبرگزاری فرانسه گفت این گروه بخشی از سازوکار حکمرانی غزه در مرحله پساجنگ نخواهد بود.
انحلال دولت تحت اداره حماس که بیش از یک دهه فعالیت داشت، بخش کلیدی طرح ۲۰مادهای دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای غزه بود. این طرح پس از آغاز آتشبس غزه در پاییز ۱۴۰۴ از سوی دولت آمریکا به هیاتهای مذاکرهکننده ارائه شد و مورد موافقت قرار گرفت. بر اساس آن کمیته ملی اداره غزه را هیات صلحی که ترامپ ایجاد کرده بود، تاسیس کرده است.
علی شعث، رییس کمیته ملی اداره غزه نیز اعلام کرد این کمیته ۱۵نفره آماده است به محض فراهم شدن «منابع لازم و شرایط مساعد» مسئولیت خود در غزه را بر عهده بگیرد.
او در صفحه فیسبوک خود نوشت: «موفقیت این کمیته مشروط به آن است که اداره غزه زیر نظر یک مرجع واحد و بر پایه یک قانون روشن انجام شود و سلاح نیز فقط در اختیار نیرویی باشد که تابع همان مرجعیت است. »
حماس، گروه شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی، در سال ۱۹۸۷ و همزمان با آغاز انتفاضه اول تشکیل شد. این گروه پس از پیروزی در انتخابات پارلمانی فلسطینیها در سال ۲۰۰۶ و درگیری خونین با فتح در سال ۲۰۰۷، کنترل باریکه غزه را در دست گرفت و از آن زمان، جدا از تشکیلات خودگردان فلسطینی در کرانه باختری، ساختار اداری و امنیتی خود را در این منطقه اداره کرده است.
اسرائیل: ترک قدرت مادامی که سلاحها زمین گذاشته نشود، ظاهری است
گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس این اقدام حماس را «تمایل ظاهری» این گروه برای «باز کردن جا» برای یک دولت تکنوکرات خواند که با هدف جلوگیری از خلع سلاح خود این گروه طراحی شده است.
ساعر افزود: «تا زمانی که حماس سلاحهای خود را حفظ کند، هر دولت غیرنظامی، بیتردید طبق دستور حماس عمل خواهد کرد.»
او گفت اسرائیل بر اجرای کامل طرح ترامپ، از جمله زمین گذاشتن سلاحها از سوی حماس، اصرار دارد.
حما، اسرائیل را به نقض چندباره آتشبس و خودداری از اجرای بخشهای دیگر طرح صلح که خواستار عقبنشینی نیروهای اسرائیلی از غزه است، متهم کرده است. این گروه بارها اعلام کرده تا زمانی که اسرائیل حملات خود در غزه را متوقف نکند، سلاحهایش را زمین نمیگذارد. از سوی دیگر، اسرائیل میگوید حملاتش در غزه از زمان برقراری آتشبس با هدف خنثی کردن تهدیدهای شبهنظامیان انجام شده است.
این باریکه کوچک ساحلی، بیش از دو سال و نیم پس از آنکه تازهترین جنگ غزه با حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس به اسرائیل آغاز شد، همچنان بهصورت نیمهویران است و ساکنان آن در اردوگاههای موقت زندگی میکنند.
در حال حاضر نیروهای اسرائیلی کنترل بیش از ۶۰ درصد غزه را در اختیار دارند و در مناطقی که مقامهای این کشور آن را «منطقه حائل برای بازدارندگی در برابر حملات حماس» توصیف میکنند، گشتزنی میکنند.
هرچند حملههای هوایی گسترده اسرائیل پس از شروع آتشبس به ابتکار دولت آمریکا پایان یافت، اما درگیریهای پراکنده میان نیروهای اسرائیل با ساکنان غزه و نیروهای حماس در این باریکه همچنان سبب کشته شدن فلسطینیها میشود.
مقامهای بهداشتی غزه گفتند حمله هوایی اسرائیل به غزه در روز دوشنبه ۱۵ تیر، به کشته شدن یک زوجرا در آپارتمانی در محله تلالهوا منجر شد، اما ارتش اسرائیل اعلام کرد این حمله فادی عاشور دغمش، یک فرمانده مسلح حماس، را هدف قرار داد.
شکلگیری حماس و اداره غزه
حماس، با نام کامل «جنبش مقاومت اسلامی»، در دسامبر ۱۹۸۷ و همزمان با آغاز انتفاضه اول، به ابتکار شیخ احمد یاسین و بهعنوان شاخه سیاسی اخوانالمسلمین فلسطین در غزه شکل گرفت. این گروه که از ابتدای شکلگیری از حمایت جمهوری اسلامی برخوردار بوده، در ژانویه ۲۰۰۶ با فهرست «تغییر و اصلاح» در انتخابات شورای قانونگذاری فلسطین پیروز شد و از مسیر انتخابات وارد ساختار رسمی حکمرانی فلسطینیها شد.
بر اساس قانون پایه تشکیلات خودگردان فلسطینی، رییس تشکیلات نخستوزیر را منصوب و او را مامور تشکیل دولت میکند. نخستوزیر نیز پس از معرفی کابینه باید برای آغاز کار از شورای قانونگذاری رای اعتماد بگیرد. در همین چارچوب، محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان، اسماعیل هنیه را مامور تشکیل دولت کرد و هنیه در سال ۲۰۰۶ نخستوزیر دولت حماس در چارچوب تشکیلات خودگردان شد.
اما این سازوکار رسمی پس از درگیری خونین فتح و حماس در ژوئن ۲۰۰۷ در عمل از هم گسیخت. محمود عباس در ۱۴ ژوئن ۲۰۰۷ وضعیت فوقالعاده اعلام کرد، هنیه را از نخستوزیری برکنار کرد و دولت تازهای در رامالله تشکیل داد. با این حال، حماس برکناری هنیه را نپذیرفت و کنترل اداری و امنیتی غزه را حفظ کرد.
از آن زمان، دو ساختار جداگانه شکل گرفت: تشکیلات خودگردان فلسطینی، به رهبری فتح، در کرانه باختری مستقر ماند و از نظر بینالمللی نماینده رسمی حکمرانی فلسطینیها شناخته شد، اما در غزه، حماس یک دولت بالفعل و غیررسمی را اداره کرد. دولت حماس در غزه وزارتخانهها، نیروهای امنیتی، کارمندان و نهادهای اجرایی خود را داشت.
به این ترتیب، «دولت غزه» از نظر حقوقی بخشی از نظام رسمی تشکیلات خودگردان به شمار میرفت، اما در عمل زیر کنترل حماس بود و تعیین رییس دولت یا مسئولان ارشد آن دیگر از مسیر عادی قانون پایه و رای اعتماد شورای قانونگذاری انجام نمیشد، بلکه تابع تصمیمها و سازوکارهای داخلی حماس و نهادهای وابسته به آن در غزه بود.
ترامپ در آستانه نشست ناتو در ترکیه، تصویری از ملونی را در شبکه اجتماعی تروث سوشال منتشر کرد که او را در حال نگاه کردن به ترامپ نشان میدهد و زیر آن نوشت: «حکم منع نزدیک شدن لازم است.»
این تازهترین اقدام رییسجمهوری آمریکا علیه نخستوزیر ایتالیا پس از آن است که ماه گذشته در گفتوگو با شبکه ایتالیایی La7 مدعی شده بود ملونی در حاشیه نشست گروه هفت در فرانسه، برای گرفتن عکس مشترک با او «التماس کرده» است.
ترامپ همچنین گفته بود: «احتمالا [ملونی] خوشحال است که با او صحبت کردم. لازم نبود با او صحبت کنم.»
او اضافه کرده بود که اگر دلش برای ملونی نسوخته بود، با درخواست او برای گرفتن عکس موافقت نمیکرد.
نخستوزیر ایتالیا این ادعا را «کاملا ساختگی» خواند و گفت: «صادقانه بگویم، شوکه شدهام. نمیدانم چرا رییسجمهوری ایالات متحده با متحدان خود چنین رفتاری میکند و این نخستین بار هم نیست.»
او همچنین گفت مایه تاسف است که ترامپ در برابر دشمنان غرب و آمریکا همان قاطعیتی را نشان نمیدهد که در برخورد با متحدانش دارد و تاکید کرد: «نه من و نه ایتالیا، هرگز التماس نمیکنیم.»
واکنش مقامهای ایتالیا
ملونی تاکنون به پیام تازه ترامپ در تروث سوشال واکنشی نشان نداده است.
گوئیدو کروستو، وزیر دفاع ایتالیا، در گفتوگو با شبکه اسکای ایتالیا، در پاسخ به پرسشی درباره این پیام گفت واکنشی به آن ندارد و افزود مهمترین موضوع، حفظ روابط با آمریکا بهعنوان یکی از متحدان کلیدی ایتالیاست.
او گفت: «افراد میآیند و میروند، اما روابط میان کشورها باقی میماند.»
در مقابل، سیاستمداران مخالف دولت لحن تندتری داشتهاند.
کارلو کالندا، رهبر حزب آزیونه، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که «ترامپ یک قلدر نفرتانگیز و حقیر است» و حمایت خود را از ملونی اعلام کرد.
در پی تنشهای اخیر، آنتونیو تایانی، وزیر خارجه ایتالیا، سفر برنامهریزیشده خود به آمریکا را لغو کرد.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اظهارات جدی و توهینآمیز رییسجمهوری ترامپ درباره جورجا ملونی، توهین به تمام ایتالیا است.»
تایانی قرار بود در همایش ایتالیا-آمریکا برای تجارت، سرمایهگذاری، علم و نوآوری در میامی شرکت کند و با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز دیدار داشته باشد.
اختلافهایی که عمیقتر شدهاند
تنش تازه در حالی رخ میدهد که روابط ترامپ و ملونی در ماههای اخیر با اختلافهای فزایندهای همراه بوده است.
ملونی زمانی از حامیان سرسخت ترامپ به شمار میرفت و تنها رهبر اروپایی بود که در مراسم تحلیف او در سال ۲۰۲۵ شرکت کرد.
با این حال، او امسال از حملات لفظی ترامپ به پاپ لئو چهاردهم به دلیل انتقاد این رهبر کاتولیک از جنگ ایران انتقاد کرد.
ترامپ نیز در پاسخ، ملونی را به نداشتن شجاعت متهم کرد.
جیووان باتیستا فاتسولاری، معاون دفتر نخستوزیری ایتالیا و از نزدیکترین متحدان ملونی، در واکنشی کمسابقه گفت مشخص نیست که آیا ترامپ «از روی عمد یا از سر ناتوانی» در حال تخریب روابط تاریخی آمریکا و اروپا است.
او افزود رفتارهای ترامپ موجب شده محبوبیت آمریکا در اروپا کاهش یابد و این روند بیش از آنکه به اروپا آسیب بزند، به منافع خود ایالات متحده لطمه میزند.
تنش میان دو طرف در حالی شدت گرفته است که ترامپ و ملونی قرار است در نشست سران ناتو در ترکیه، بار دیگر در کنار یکدیگر حضور یابند.
ویتالی کلیچکو، شهردار کییف، دوشنبه ۱۵ تیر اعلام کرد نیروهای امدادی همچنان در حال بیرون کشیدن ساکنان از ساختمانهایی هستند که در حملات شبانه بهشدت آسیب دیدهاند.
خبرگزاری رویترز گزارش داد شمار کشتهشدگان در پایتخت به ۱۲ نفر رسیده و حدود ۵۰ نفر نیز در نقاط مختلف شهر زخمی شدهاند.
نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد روسیه در این حمله از ۶۸ موشک، از جمله ۲۳ موشک بالستیک و شش موشک سوپرسونیک و هایپرسونیک، همراه با ۳۵۱ پهپاد استفاده کرده است.
بر اساس این گزارش، سامانههای پدافند هوایی اوکراین ۳۷ موشک و ۳۲۶ پهپاد را رهگیری کردند یا از کار انداختند، اما هیچ یک از موشکهای بالستیک و موشکهای سوپرسونیک و هایپرسونیک رهگیری نشدند.
اوکراین بارها اعلام کرده است با کمبود موشکهای رهگیر سامانه پاتریوت روبهروست. سامانهای که به گفته مقامهای این کشور، تنها سامانه موثر برای مقابله با موشکهای بالستیک به شمار میرود.
این حمله تنها چند روز پس از حمله بامداد ۱۱ تیر روسیه به کییف انجام شد. حملهای که با ۳۱ کشته، مرگبارترین حمله به پایتخت اوکراین از آغاز سال جاری بود.
عملیات نجات ادامه دارد
به گفته خدمات اضطراری اوکراین، دستکم ۱۵ ساختمان مسکونی در این حمله آسیب دیده یا ویران شدهاند؛ از جمله یک ساختمان ۹ طبقه در منطقه تاریخی پودیلسکی که از طبقه پنجم به بالا بهشدت تخریب شده است.
مقامهای اوکراینی اعلام کردند تنها در منطقه پودیلسکی، چهار ساختمان مسکونی هدف قرار گرفتهاند.
دفتر دادستان کل اوکراین نیز اعلام کرد مناطق پودیلسکی و دارنیتسکی بیشترین آسیب را دیدهاند و دو منطقه دیگر شهر نیز خسارت دیدهاند.
نیروهای امدادی با استفاده از نردبانهای آتشنشانی به طبقات بالایی ساختمانها دسترسی پیدا کردند و همزمان آتشنشانان در حال مهار آتشسوزیهای باقیمانده بودند.
به گفته شهردار کییف، ۱۵ نفر از ساختمان آسیبدیده در پودیلسکی تخلیه شدند؛ از جمله سه زن و شش کودک که از طبقات بالایی به محل امن منتقل شدند.
خبرنگاران رویترز از وقوع چندین انفجار در داخل و اطراف کییف خبر دادند و گفتند سامانههای پدافند هوایی اوکراین برای مقابله با پهپادهای روسیه فعال شده بودند.
تصاویر منتشرشده در کانالهای غیررسمی تلگرام نیز آتشسوزی چند برج مسکونی و یک ساختمان تجاری و خسارت گسترده به داخل ساختمانها را نشان دادند.
همزمان، وبلاگنویسان محلی از شهروندان خواستند به دلیل دود غلیظ ناشی از حملات، پنجره خانههای خود را بسته نگه دارند.
بسیاری از ساکنان نیز برای در امان ماندن از حملات، به ایستگاههای متروی کییف و پارکینگهای زیرزمینی پناه بردند.
حملات متقابل روسیه و اوکراین
وزارت دفاع روسیه اعلام کرد این کشور با استفاده از تسلیحات دوربرد دقیق پرتابشونده از هوا، زمین و دریا و همچنین پهپادها، «حملهای گسترده» علیه کییف و دیگر مناطق اوکراین انجام داده و تاسیسات نظامی، انرژی و فرودگاههای نظامی را در کییف و چند منطقه دیگر هدف قرار داده است.
بندر اودسا در ساحل دریای سیاه نیز هدف حمله قرار گرفت و دستکم یک نفر زخمی شد.
لهستان، عضو ناتو و اتحادیه اروپا، در اقدامی پیشگیرانه برای مدتی جنگندههای خود را به پرواز درآورد.
همزمان، مقامهای روسیه اعلام کردند اوکراین نیز با پهپاد به خاک این کشور حمله کرده و به بنادر ویسوتسک و اوست-لوگا در ساحل دریای بالتیک، یکی از مهمترین مراکز صادرات نفت روسیه، آسیب رسانده است.
به گفته این مقامها، حملات اوکراین همچنین باعث قطع برق در شهر سواستوپل در شبهجزیره کریمه، محل استقرار ناوگان دریای سیاه روسیه، شده است.
این حملات متقابل در آستانه نشست ناتو در ترکیه انجام شد. جایی که قرار است دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، درباره تلاشهای تازه برای پایان دادن به جنگی که با تهاجم گسترده روسیه آغاز شد، گفتوگو کنند.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
