طعنههای لفظی میان مقامات لبنان و جمهوری اسلامی بر سر خلع سلاح حزبالله در حالی با واکنش تازه عباس عراقچی ادامه یافت که انتشار تصویر پسر حسن نصرالله در یک مراسم رسمی در بیت علی خامنهای، بار دیگر توجهها را به سطح و ماهیت نفوذ حکومت ایران بر حزبالله جلب کرده است.
در شرایطی که جدال دیپلماتیک میان تهران و بیروت بر سر آینده حزبالله این هفته وارد مرحله تازهای شد، وزارت خارجه اسرائیل با انتشار تصویری، حضور محمدمهدی نصرالله، فرزند دبیرکل کشتهشده حزبالله، در مراسم «جشن میلاد» دختر پیامبر در دفتر خامنهای را نشانهای از پیوند ساختاری جمهوری اسلامی و حزبالله دانست و در حساب فارسی خود در ایکس نوشت: «تا جمهوری اسلامی هست، این زالوها دست از ایران برنمیدارند.»
این مراسم پنجشنبه ۲۰ آذر با حضور مقامات ارشد جمهوری اسلامی و جمعی از مداحان حکومتی در حسینیه امام خمینی برگزار شد و برخی رسانههای داخلی نیز فرزند نصرالله را «مهمان ویژه» خامنهای توصیف کردند.
او پیشتر در پیامی خطاب به خامنهای نوشته بود: «به خدا سوگند، اگر بدانیم که کشته میشویم و سوزانده میشویم و هزار بار زنده میشویم و دوباره تکهتکه میگردیم، باز هم تو را رها نمیکنیم.»
این سطح از وفاداری علنی، همزمان با تلاش دولت لبنان برای بازتعریف رابطهاش با حزبالله، بار دیگر نقش جمهوری اسلامی در ساختار قدرت لبنان را برجسته کرده است.
ادامه تنش دیپلماتیک بر سر خلع سلاح حزبالله
در چنین فضایی، عراقچی در پیامی در شبکه ایکس ضمن استقبال از دعوت وزیر خارجه لبنان برای سفر به بیروت، تصمیم یوسف راجی برای نپذیرفتن سفر به تهران را «شگفتآور» خواند و نوشت کشورهایی که «روابط دوستانه» دارند برای دیدار نیازی به «محل بیطرف» ندارند.
او افزود در شرایط «اشغالگری اسرائیل و نقض آتشبس» درک میکند که چرا همتای لبنانیاش تمایلی به سفر به تهران ندارد.
چهارشنبه ۱۹ آذر، حساب رسمی وزارت خارجه لبنان در شبکه ایکس اعلام کرد که راجی در نامهای رسمی دعوت عراقچی برای سفر به تهران را رد کرده و نوشته است در حال حاضر «فضای مناسبی برای گفتوگو میان دو کشور فراهم نیست.»
راجی در این نامه تاکید کرده بود باور دارد «ساخت دولت نیرومند تنها زمانی ممکن است که انحصار سلاح در اختیار دولت و ارتش ملی باشد و تصمیمگیری درباره جنگ و صلح بهطور کامل در دست دولت قرار گیرد.»
وزارت خارجه لبنان همچنین اعلام کرد که راجی دعوت از عراقچی برای برگزاری دیدار در یک کشور ثالث بیطرف را تکرار کرده است.
عراقچی ۱۳ آذر در نامهای رسمی از همتای لبنانی خود برای سفر به ایران و گفتوگو درباره «توسعه روابط دوجانبه و بررسی تحولات منطقهای و بینالمللی» دعوت کرده بود.
رد دعوت تهران در حالی انجام میشود که کابینه لبنان، با حمایت آمریکا، طرحی را پیش میبرد که بر اساس آن تا پایان سال ۲۰۲۵ تنها ارتش لبنان حق حمل سلاح و تصمیمگیری درباره جنگ و صلح را داشته باشد.
حزبالله و حکومت ایران این طرح را بهشدت رد کرده و آن را تلاشی برای تضعیف «محور مقاومت» میدانند.
مقامهای لبنانی، از جمله راجی، بارها اظهارات مقامات ایرانی را «دخالت غیرقابلقبول در امور داخلی لبنان» خواندهاند.
راجی پیشتر نیز تاکید کرده بود که «انحصار سلاح باید در اختیار دولت و ارتش ملی باشد.» تحلیلگران این موضع را نشانه تلاش دولت جدید لبنان برای تقویت حاکمیت ملی و فاصلهگذاری با گروههای مسلح غیردولتی میدانند.
چرا بیروت موضع سختگیرانهتری اتخاذ کرده است؟
در شهریورماه، هیاتی بلندپایه از ایالات متحده شامل تام باراک و مورگان اورتگاس، فرستادگان دونالد ترامپ، در بیروت با مقامات لبنانی دیدار کردند. اعضای این هیات در گفتوگوهای خود تصریح کردند جمهوری اسلامی «مانع اصلی» در مسیر خلع سلاح حزبالله است.
یافتههای نظرسنجی جدید موسسه گالوپ نیز نشان میدهد ۷۹ درصد از لبنانیها معتقدند انحصار سلاح باید صرفاً در دست ارتش باشد. این رقم در میان شیعیان ۲۷ درصد و در میان اهل سنت ۸۷ درصد است. ۱۹ درصد از پاسخدهندگان نیز با این انحصار مخالفت کردهاند.
در همین حال، ولید جنبلاط، رهبر سیاسی دروزیها، نیز گفته است لبنان نباید به «ابزار پیامرسانی» ایران برای مذاکرات با آمریکا تبدیل شود و تأکید کرده ارتش باید تنها نیروی مسلح قانونی کشور باقی بماند.
تحلیلگران میگویند بیروت اکنون در وضعیتی حساس تلاش میکند میان دو الزام متعارض تعادل برقرار کند: از یک سو باید حمایت مالی غرب، بهویژه کمکهای آمریکا و صندوق بینالمللی پول را حفظ کند و مانع از آن شود که روند خلع سلاح حزبالله این حمایتها را به خطر اندازد؛ و از سوی دیگر بکوشد تنشها را از سطحی که میتواند لبنان را به آستانه درگیری داخلی بکشاند، دور نگه دارد.
واکنش رسانههای ایران
بیشتر رسانههای داخلی، از جمله رسانههای دولتی، از تحلیل این رویارویی دیپلماتیک و بحث بر سر محل دیدار دو وزیر خارجه خودداری کردهاند؛ امری که برخی ناظران آن را نتیجه دستور شورای عالی امنیت ملی برای «کوچکنمایی» موضوع میدانند.
برخی دیگر نیز با تحریف خبری، تیترهایی مانند «وزیر خارجه لبنان از عراقچی عذرخواهی کرد» یا «لبنان خواستار آغاز فصل جدید روابط شد» منتشر کردند.
روزنامه شرق تنها رسانه عمدهای بود که تحلیلی مستقل ارائه داد و نوشت تاکید راجی بر انحصار سلاح در دولت و ارتش نشاندهنده جهتگیری جدید سیاست لبنان و تلاشی برای حفظ فاصلهای کنترلشده از ایران، بدون ورود به تقابل آشکار است.
مرور گزارش رسانهها در روزهای اخیر این موضوع را برجسته میکند که ترکیب تنش دیپلماتیک بر سر خلع سلاح حزبالله و حضور فرزند نصرالله در مراسم رسمی خامنهای از عمیقتر شدن شکاف میان تهران و بیروت حکایت دارد.
به باور بسیاری از تحلیلگران، لبنان تلاش میکند ساختار حاکمیت خود را بازسازی و نقش بازیگران مسلح غیردولتی را محدود کند.
در مقابل، جمهوری اسلامی همچنان بر جایگاه حزبالله بهعنوان بخش جداییناپذیر «محور مقاومت» تاکید میکند و با نمایشهایی همچون حضور چهرههای نزدیک به حزبالله در مراسم رسمی، پیام میدهد که تغییری در راهبرد منطقهای خود نداده است. موضوعی که در هفتههای اخیر بارها از زبان مقامات رسمی حکومت، از جمله علی لاریجانی، عراقچی، پزشکیان و خامنهای تکرار شده است.
گلاشین در این گزارش که پنجشنبه ۲۰ آذر منتشر شد، افزود جمهوری اسلامی همچنین به حمایت از گروههای نیابتی خود در منطقه مانند حزبالله لبنان ادامه میدهد.
گلاشین به بازداشت یک عامل وابسته به سپاه قدس در ماه اکتبر ۲۰۲۴ در ارتباط با طرحهای ترور برخی مقامات کنونی و سابق آمریکا از جمله دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، اشاره کرد.
سال گذشته، وزارت دادگستری ایالات متحده، با انتشار بیانیهای، درباره تلاش جمهوری اسلامی برای ترور ترامپ پیش از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری این کشور نوشت که یک مقام ناشناس در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به یک رابط، به نام فرهاد شاکری، دستور داده بود تا طرحی را برای نظارت و در نهایت کشتن ترامپ تهیه کند.
پیشتر نیز دولت آمریکا تایید کرده بود که جمهوری اسلامی برای انتقامگیری از کشته شدن سلیمانی در پی کشتن ترامپ و شماری از مقامات دولت اول او از جمله مایک پمپئو، برایان هوک و جان بولتون هستند.
آذر ماه سال ۱۳۹۹، اواخر دوران ریاست جمهوری ترامپ، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در یک سخنرانی وعده داد که «انتقام از آمر و قاتل قاسم سلیمانی» حتمی است.
پس از این اظهارات، حساب توییتر خامنهای پوستری تهیه و منتشر کرد که در آن ترامپ در زمین گلف، زیر سایه یک پهپاد قرار داشت که اشارهای بود تلویحی به ترور او.
این پست اکنون از حساب ایکس (توییتر سابق) خامنهای پاک شده است.
تلاش جمهوری اسلامی علیه اماکن و اشخاص یهودی
در گزارش تازه مدیر عملیات اداره تحقیقات فدرال آمریکا آمده است: «حکومت ایران همچنین طی دهه گذشته بهطور دورهای اقدام به رصد و مراقبت از اماکن و اشخاص یهودی و اسرائیلی در ایالات متحده کرده است.»
این گزارش میافزاید: «این احتمال وجود دارد که درگیری اسرائیل و حماس و حملات متقابل حکومت ایران و اسرائیل موجب افزایش فعالیتهای نظارتی جمهوری اسلامی نسبت به افراد یهودی و اسرائیلی مستقر در آمریکا شود.»
این مقام افبیآی تاکید کرد که این نهاد همچنان از اطلاعات برای شناسایی تهدیدهای مرتبط با «قابلیتهای مرگبار» جمهوری اسلامی که متوجه شهروندان آمریکایی است، استفاده میکند.
او نوشت: «ما با سایر نهادهای دولتی آمریکا و همچنین شرکای خارجی برای مقابله با تهدید ایران و نیروهای نیابتیاش علیه منافع ایالات متحده همکاری نزدیک داریم.»
مرداد امسال، وزارت امور خارجه آمریکا و ۱۳ متحد این کشور افزایش تهدیدات از سوی سرویسهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی را محکوم کردند و این تهدیدات را «نقض آشکار حاکمیت ملی» خود دانستند.
این متحدان ایالات متحده شامل بریتانیا، آلبانی، اتریش، بلژیک، کانادا، جمهوری چک، دانمارک، فنلاند، فرانسه، آلمان، هلند، اسپانیا و سوئد بودند.
تهدید سایبری جمهوری اسلامی
همچنین گلاشین اضافه کرد چین، روسیه، کره شمالی و ایران تهدیدهای سایبری اصلی علیه آمریکا هستند.
به گفته این مقام امنیتی آمریکا، چین، روسیه و ایران برای تضعیف نهادهای دموکراتیک، علمی و اقتصادی آمریکا تلاش میکنند.
او از ایجاد «مرکز ماموریت تهدیدات ایران» خبر داد و نوشت که این مرکز همکاری در زمینه تمام تهدیدات مرتبط با ایران شامل سایبری، ضدجاسوسی و ضدتروریسم را افزایش میدهد و بخشی از اجرای فرمان ریاستجمهوری «اعمال فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی» است.
بر اساس این گزارش، افبیآی از ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵ تاکنون، طی کمتر از یک سال، بیش از ۷۰ بازداشت مرتبط با تهدیدهای اطلاعاتی انجام داده است.
لیویت پنجشنبه ۲۰ آذر به خبرنگاران گفت حکم توقیف این نفتکش از سوی وزارت دادگستری صادر شد.
او تاکید کرد: «دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، معتقد است که این اقدام در راستای اجرای سیاستهای تحریم دولت این کشور به شمار میرود.»
پم باندی، دادستان کل ایالات متحده، ۱۹ آذر اعلام کرد که آمریکا حکم توقیف یک نفتکش حامل نفت خام را که برای حمل نفت تحریمشده ونزوئلا و ایران استفاده میشد، اجرا کرده است.
همزمان ترامپ، این عملیات را تایید کرد و به خبرنگاران گفت: «ما همین حالا یک نفتکش را در سواحل ونزوئلا توقیف کردهایم؛ نفتکشی بزرگ، بسیار بزرگ، در واقع بزرگترین نفتکشی که تاکنون توقیف شده است.»
او بدون اشاره به جزییات بیشتر، گفته بود: «اتفاقات دیگری هم در جریان است که بعدا خواهید دید و با دیگران دربارهاش صحبت خواهید کرد.»
سخنگوی کاخ سفید: ترامپ به جنگ طولانی علاقه ندارد
این نخستین توقیف یک محموله یا نفتکش حامل نفت ونزوئلا از زمان آغاز تحریمهای آمریکا در سال ۲۰۱۹ است.
این اقدام همزمان با استقرار گسترده نیروهای نظامی آمریکا در کارائیب جنوبی و کارزار فشار دونالد ترامپ برای کنار زدن مادورو انجام شد.
سخنگوی کاخ سفید درباره احتمال عملیات نظامی زمینی علیه ونزوئلا گفت ترامپ علاقهای به جنگ طولانی ندارد و این را بارها روشن کرده است.
لیویت درباره احتمال استفاده محموله توقیفشده نفت برای کاهش قیمت انرژی در آمریکا نیز گفت: «کشتی اکنون در فرایند مصادره است. تیم تحقیقاتی آمریکا روی کشتی مستقر است و خدمه آن بازجویی میشوند.»
او افزود مصادره نفت این کشتی مستلزم روند قانونی است و این روند رعایت میشود.
استقبال اتحاد علیه ایران هستهای
در همین حال، سازمان اتحاد علیه ایران هستهای از توقیف نفتکش ناوگان سایه ونزوئلا و ایران از سوی آمریکا استقبال کرد.
چارلی براون، مدیر برنامه ردیابی نفتکشها در سازمان اتحاد علیه ایران هستهای پنجشنبه در بیانیه این سازمان نوشت: «توقیف این کشتی از سوی ایالات متحده، یکی دیگر از ابزارهای رژیم مادورو در ونزوئلا و تهران را که به کمک آنها این دولتهای اقتدارگرا سرِ پا میمانند، از بین میبرد.»
او افزود: «تصمیم جسورانه رییسجمهوری ترامپ همچنین پیام روشنی به رژیم ایران میفرستد که دولت او آماده است نفتکشهای بیشتری از "ناوگان ارواح" را که در حال فرار از تحریمهای آمریکا هستند، توقیف کند.»
سازمان اتحاد علیه ایران هستهای همچنین از دولت ترامپ و دیگر کشورها در سراسر جهان خواست که کل «ناوگان سایه» را تحت اختیارات ملی خود تحریم کنند.
آمریکا در حال آمادگی برای توقیف نفتکشهای بیشتر
رویترز نیز پنجشنبه گزارش داد که آمریکا در حال آماده شدن برای توقیف شمار بیشتری از کشتیهای ناوگان سایه ونزوئلا و ایران است که نفت تحریمشده این کشورها را منتقل میکنند.
شش منبع آگاه که نامشان فاش نشده، به این خبرگزاری گفتند انتظار میرود اقدامات مستقیم بیشتری از سوی آمریکا در هفتههای آینده صورت بگیرد.
به گفته این منابع آگاه، این نفتکشها ممکن است همچنین پیشتر نفت کشورهای دیگری مانند ایران را حمل کرده باشند که تحت تحریم آمریکا هستند.
منابع مطلع حوزه کشتیرانی به رویترز گفتند توقیف نفتکش باعث شده مالکان، بهرهبرداران و نهادهای دریانوردی مرتبط با حمل نفت ونزوئلا در وضعیت هشدار قرار گیرند و برخی از آنها در حال بررسی این موضوع هستند که آیا در روزهای آینده مطابق برنامه از آبهای ونزوئلا خارج شوند یا نه.
طبق گفته یکی از این منابع، آمریکا فهرستی از چند نفتکش تحت تحریم تهیه کرده است که ممکن است توقیف شوند.
بهگفته دو منبع، وزارت دادگستری آمریکا و وزارت امنیت داخلی این کشور ماهها در حال برنامهریزی برای توقیف این کشتیها بودهاند.
کاهش یا توقف صادرات نفت ونزوئلا، اصلیترین منبع درآمد دولت این کشور، میتواند فشار مالی زیادی بر دولت مادورو وارد کند.
این خبرگزاری پنجشنبه ۲۰ آذر بهنقل از این منبع آگاه که نامش را فاش نکرد، نوشت که این فرد «مدیر عامل سابق این بانک است و در حال حاضر هیچ سمتی در این موسسه ندارد.»
بر اساس این گزارش، در حال حاضر هیات سرپرستی بانک مرکزی مدیریت این موسسه را بر عهده دارد.
این منبع آگاه همچنین به انتشار خبر بازداشت جوادی در فضای مجازی اشاره کرد. او این خبر را رد نکرد اما صراحتا نیز آن را تایید نکرد.
هنوز قوه قضاییه جمهوری اسلامی در این زمینه توضیحی نداده است.
پیشتر بانک مرکزی ایران هیاتمدیره موسسه اعتباری ملل را برکنار کرد و اختیار آن را به هیات سرپرستی منتخب خود سپرد؛ موسسهای که عمده تسهیلات کلانش را در اختیار زیرمجموعه خود قرار داده و اکنون حدود ۶۲ درصد بدهکاران کلان موسسه را شرکتهای اقماری آن تشکیل میدهند.
مدیریت این نهاد مالی عمدتا در اختیار جوادی، یک آخوند، و بستگان او بوده است.
۲۵ آبان، ایراناینترنشنال بر اساس دادههای منتشر شده گزارش داد که همانند بانک آینده، موسسه ملل نیز حدود دو سوم تسهیلاتش را به گروه توسعه اقتصاد ملل، از زیرمجموعههای خود، اختصاص داده است.
فهرست بدهکاران موسسه مالی ملل در پایان شهریور ۱۴۰۴ شامل ۴۶ ذینفع واحد است که حدود ۱۷۰ فقره تسهیلات دریافت کردهاند.
از مجموع ۵۰ هزار و ۵۴۰ میلیارد تومان بدهی، مبلغ ۳۱ هزار و ۴۰۱ میلیارد تومان آن مربوط به گروه توسعه اقتصاد ملل است.
به عبارت دیگر، ۴۵ بدهکار کلان دیگر در مجموع سهمی حدود ۳۸ درصدی از تسهیلات پرداختنشده به موسسه ملل دارند.
در تیرماه نیز ، با انتشار اسناد مالی سالانه موسسه مالی ملل، رسانهها در ایران بار دیگر نسبت به زیان انباشته این موسسه و خطر آن برای شبکه بانکی کشور هشدار دادند.
این موسسه در سال ۱۳۶۶ تحت نام «عسکریه» به شکل بسیار محدود راهاندازی شد.
سال ۱۳۸۵ و در زمان ریاستجمهوری احمدینژاد، سیاستی برای ایجاد شبکهای شبه بانکی دنبال شد که طی آن، موسسه عسکریه با موافقت بانک مرکزی توسعه پیدا کرد.
موسساتی که در این دوران فعالیت خود را گسترش دادند، ساز و کار نسبتا غیرشفاف داشتند و با آغاز دوران ریاست جمهوری حسن روحانی، یکی از اولین اقدامات او، ادغام و تعطیلی این موسسات بود.
