یک مقام وزارت خارجه جمهوری اسلامی به خبرگزاری رویترز گفت که عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی به نیویورک میرود نه وین.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی نیز از سفر عراقچی و هیات دیپلماتیک برای شرکت در نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک خبر داد.
پیشتر نورنیوز، نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، خبر داده بود که عراقچی برای دیدار با مقامهای سه کشور اروپایی عازم وین شده است.
الشرع یکشنبه ۳۰ شهریور با تاکید بر این که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گامهای بزرگی در قبال سوریه برداشته است، گفت: «با او دیدار و در مورد روابط بین سوریه و ایالات متحده گفتگو خواهم کرد.»
او اضافه کرد که سوریه امکان بازگشت پناهجویان به کشور را فراهم خواهد کرد.
اکسیوس پنجشنبه ۲۷ شهریور به نقل از قانونگذاران و مقامهای آمریکایی گزارش داد اسعد حسن شیبانی، وزیر خارجه سوریه، به منظور گفتوگو با قانونگذاران آمریکایی در کنگره این کشور برای لغو دائمی تحریمهای باقیمانده آمریکا علیه سوریه، به واشینگتن سفر خواهد کرد.
سناتور لیندسی گراهام به اکسیوس گفت که او و دیگر سناتورها قرار است با شیبانی دیدار کنند تا درباره لغو دائمی برخی تحریمهای تصویبشده در قانونگذاری، از جمله «قانون سزار» گفتوگو کنند.
الشرع چهارشنبه اعلام کرده بود که مذاکرات جاری با اسرائیل برای رسیدن به یک توافق امنیتی میتواند «در روزهای آینده» به نتیجه برسد.
امیدواری اسرائیل به توافق با سوریه
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل یکشنبه در جلسه با برخی اعضای کابینه این کشور گفت: «ما تهدید دهها هزار موشک بالستیکی را که جمهوری اسلامی قصد داشت ظرف چند سال تولید کند و همچنین تهدید بمبهای اتمی آنها که قرار بود ما را نابود کند از سرمان دور کردهایم.»
او تاکید کرد: «پیروزیهای ما در برابر حزبالله دریچهای به سوی احتمالات غیرقابل تصور باز کرده است، و آن احتمال صلح با همسایگان شمالیمان است.»
نتانیاهو با اشاره به مذاکرات با سوریه اظهار داشت که این مذاکرات پیشرفتهایی داشته که میتواند منجر به توافقات صلح با دمشق و بیروت شود.
امیدواری اسرائیل به توافق با سوریه در شرایطی است که خبرگزاری رویترز ۲۷ شهریور به نقل از پنج منبع آگاه گزارش داد که برخی از ارشدترین دیپلماتهای آمریکایی متمرکز بر پرونده سوریه در روزهای اخیر بهطور ناگهانی از سمتهای خود کنار گذاشته شدهاند.
این اقدام در حالی رخ میدهد که واشینگتن بهدنبال ادغام متحدان کُرد سوری خود در دولت مرکزی دمشق است.
دیپلماتهای حاضر در «پلتفرم منطقهای سوریه» که ماموریت دیپلماتیک غیررسمی آمریکا در این کشور را بر عهده دارند و از استانبول بهطور دورکاری فعالیت میکنند، همگی زیر نظر تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه و مشاور و دوست قدیمی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، خدمت میکردند.
جمهوری اسلامی روی میز گفتوگوهای اسرائیل و سوریه
آلون اویاتار، افسر اطلاعاتی پیشین ارتش اسرائیل، ۲۷ شهریور پیشبینی کرد بخشی از توافق با سوریه شامل ایجاد «یک کریدور پروازی در مسیر به سوی ایران» خواهد بود.
ایندیپندنت عربی ۲۶ شهریور به نقل از منابع دیپلماتیک نوشت سوریه و اسرائیل در حال انجام مذاکرات پیشرفته برای امضای توافق امنیتی در روزهای آینده هستند.
بر اساس این گزارش، دمشق در این توافق متعهد میشود از حضور جمهوری اسلامی و گروههای وابسته به آن در خاک سوریه جلوگیری کند.
احتمال میرود که دستگاه قضایی ترکیه در ماه آینده دستور برکناری اوزل و دیگر رهبران حزبش را صادر کند.
کنگره فوقالعاده حزب جمهوریخواه خلق یکشنبه ۳۰ شهریور برگزار شد و طبق اعلام حزب، از مجموع ۹۱۷ رای ماخوذه در کنگره، ۸۳۵ رای معتبر شناخته شد که همه به اوزل تعلق داشتند.
با انتخاب دوباره اوزل به رهبری حزب جمهوریخواه خلق، مقامات این حزب امیدوارند خطر برکناری او بر اساس حکم احتمالی دادگاهی در آنکارا که در پروندهای درباره کنگره ۲۰۲۳ و به اتهام «تخلف» صادر خواهد شد، کاهش یابد.
در کنگره سال ۲۰۲۳نیز اوزل به عنوان رهبر حزب جمهوریخواه خلق انتخاب شد.
در روزهای اخیر، فضای سیاسی ترکیه بهشدت زیر سایه تحولات مربوط به حزب جمهوریخواه خلق قرار گرفته و ۲۳ شهریور، دهها هزار نفر در آنکارا علیه پیگرد قضایی حزب جمهوریخواه خلق دست به تجمع اعتراضی زدند.
خبرگزاری رویترز نوشت که منتقدان دولت رجب طیب اردوغان رییسجمهور ترکیه میگویند این پرونده نشانهای از حرکت این کشور به سوی «خودکامگی» است.
رای احتمالی دادگاه که بازارهای مالی نیز با دقت آن را دنبال میکنند، در ابتدا قرار بود ۲۴ شهریور صادر شود اما به دوم آبان موکول شد.
در همین حال، ۱۲ عضو حزب جمهوریخواه خلق از جمله اکرم اماماوغلو شهردار زندانی استانبول و بزرگترین رقیب سیاسی اردوغان، با اتهاماتی چون پیشنهاد پول و شغل به نمایندگان و نیز نقض قانون احزاب سیاسی ترکیه روبهرو هستند.
آنان همه این اتهامات را رد کردهاند و در همینحال دادگاه درخواست دادستانها برای تعلیق اوزل و هیئترئیسهاش را رد کرده است.
اوزل پس از بازداشت اماماوغلو در ماه مارس به چهرهای برجستهتر بدل شده و اکنون بهعنوان مهمترین رقیب بعدی اردوغان مطرح است.
اردوغان، که حزب عدالت و توسعه تحت رهبری او از بیش از دو دهه پیش تاکنون بر سیاست ترکیه سلطه دارد، بارها حزب جمهوریخواه خلق را هدف حمله قرار داده و انتخابات سال گذشته را «آلوده» و «فرآیندی متقلبانه» توصیف کرده است.
حزب جمهوریخواه خلق بزرگترین نیروی اپوزیسیون در پارلمان ترکیه به شمار میرود و کنترل بزرگترین شهرهای کشور از جمله استانبول و آنکارا را در دست دارد.
نیروی هوایی آلمان یکشنبه ۳۰ شهریور در بیانیهای اعلام کرد: «بار دیگر، نیروی واکنش سریع ما، متشکل از دو یوروفایتر، به دستور ناتو موظف شد یک هواپیمای ناشناس را که فاقد طرح پرواز و تماس رادیویی بود در حریم هوایی بینالمللی بررسی کند.»
این نیرو افزود: «این هواپیما یک هواپیمای شناسایی روسیایل-۲۰اِم بود و پس از شناسایی بصری، وظیفه اسکورت این هواپیما را به شرکای ناتوی خود در سوئد واگذار کردیم و به پایگاه روستوک-لاگه بازگشتیم.»
خبرگزاری رویترز به نقل از دو مقام آگاه گزارش داد که شورای آتلانتیک شمالی ناتو قرار است سهشنبه برای بررسی نقض حریم هوایی استونی توسط روسیه تشکیل جلسه دهد.
پیشتر هم در ۲۸ شهریور اعلام کرد سه جنگنده نظامی میگ-۳۱ روسیه بدون اجازه وارد حریم هوایی این کشور عضو ناتو شدند و بهمدت ۱۲ دقیقه این حریم را نقض کردند.
استونی این اتفاق را یک نفوذ «بیشرمانه و بیسابقه» توصیف کرد. اتحادیه اروپا و ناتو نیز این اقدام روسیه را محکوم کردند.
ارتش لهستان نیز اعلام کرد جنگندههای این کشور و اعضای ناتو بامداد ۲۹ شهریور برای حفاظت از حریم هوایی لهستان به پرواز درآمدند.
شنبه، دولت بریتانیا اعلام کرد جنگندههای این کشور نخستین پرواز دفاع هوایی خود را در چارچوب ماموریت «نگهبان شرقی» ناتو بر فراز لهستان انجام دادند.
این ماموریت با هدف تقویت توان دفاعی ناتو و چند روز پس از ورود پهپادهای روسیه به حریم هوایی لهستان انجام شد.
جان هیلی وزیر دفاع بریتانیا در بیانیهای اعلام کرد که این ماموریت «پیامی روشن ارسال میکند: از حریم هوایی ناتو دفاع خواهد شد.»
وزارت دفاع روسیه این ادعا را که جنگندههایش وارد حریم هوایی استونی شدهاند رد کرده و گفت آنها بر فراز آبهای بیطرف پرواز کردهاند.
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، ۲۸ شهریور از تازهترین بسته تحریمی اتحادیه اروپا علیه روسیه رونمایی کرد و گفت هدف آن است که «فرصتی واقعی» برای صلح فراهم آید و مسکو به پای میز مذاکره کشانده شود تا بیش از سه سال و نیم جنگ در اوکراین خاتمه پیدا کند.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، از این اقدام اتحادیه اروپا استقبال کرد و گفت انتظار دارد که آمریکا تحریمهای شدیدی علیه روسیه اعمال کند.
در همین حال، خبرگزاری رویترز ۲۹ شهریور گزارش داد مقامات پنتاگون اوایل شهریور در دیدار با گروهی از دیپلماتهای اروپایی، «پیامی جدی» به آنها داده و تاکید کرند ایالات متحده قصد دارد بخشی از کمکهای امنیتی خود به لتونی، لیتوانی و استونی ـ سه کشور عضو ناتو و همسایه روسیه ـ را قطع کند.
بر اساس این گزارش، نتانیاهو یکشنبه ۳۰ شهریور در جلسهای که برای بررسی وضعیت مذاکرات با سوریه تشکیل شده بود، اعلام کرد: «پیروزیهای ما در برابر حزبالله دریچهای به سوی احتمالات غیرقابل تصور باز کرده است، و آن احتمال صلح با همسایگان شمالیمان است.»
او گفت: «ما در حال برقراری تماس هستیم و پیشرفتهای خاصی با سوریها حاصل شده است، اما این هنوز چشماندازی برای آینده است.»
نتانیاهو تاکید کرد که در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دیدار خواهد کرد و افزود که موضوعات زیادی برای گفتوگو با ترامپ وجود دارد.
یک مقام اسرائیلی در مصاحبه با روزنامه اورشلیم پست تایید کرد مذاکرات با سوریه در خصوص دستیابی به یک توافق امنیتی با پیشرفتهایی همراه بوده است.
با این حال، یک مقام اسرائیلی دیگر با اتخاذ رویکردی محتاطانهتر گفت بعید است که پیش از برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل در هفته جاری توافقی حاصل شود.
پیشتر در ۲۷ شهریور، یک مقام وزارت خارجه سوریه در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه اعلام کرد انتظار میرود اسرائیل و سوریه تا پایان سال ۲۰۲۵ به چند توافق امنیتی و نظامی دست یابند.
او یکی از محورهای اصلی توافق احتمالی میان دو کشور را «توقف عملیات نظامی اسرائیل در داخل سوریه» معرفی کرد و افزود: «گفتوگوها با اسرائیل در حال پیشرفت است.»
احمد الشرع، رییسجمهوری موقت سوریه، ۲۶ شهریور خبر داد گفتوگوهای امنیتی میان دمشق و تلآویو در مرحلهای پیشرفته قرار دارد و ممکن است طی روزهای آینده به نتیجهای مشخص منجر شود.
او ضمن تاکید بر ضرورت دستیابی به چنین توافقی تاکید کرد این توافق باید به تمامیت ارضی سوریه و حاکمیت آن بر حریم هواییاش احترام بگذارد.
جمهوری اسلامی روی میز گفتوگوهای اسرائیل و سوریه
آلون اویاتار، افسر اطلاعاتی پیشین ارتش اسرائیل، ۲۷ شهریور پیشبینی کرد بخشی از توافق با سوریه شامل ایجاد «یک کریدور پروازی در مسیر به سوی ایران» خواهد بود.
ایندیپندنت عربی ۲۶ شهریور به نقل از منابع دیپلماتیک نوشت سوریه و اسرائیل در حال انجام مذاکرات پیشرفته برای امضای توافق امنیتی در روزهای آینده هستند. بر اساس این گزارش، دمشق در این توافق متعهد میشود از حضور جمهوری اسلامی و گروههای وابسته به آن در خاک سوریه جلوگیری کند.
در دوران زمامداری بشار اسد، سوریه نقشی محوری در انتقال تجهیزات و سلاحهای جمهوری اسلامی به حزبالله بر عهده داشت.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، آذر سال گذشته اذعان کرد این گروه پس از سرنگونی اسد «مسیر تامین تدارکات نظامی خود از طریق سوریه» را از دست داده است.
الشرع بهمن ۱۴۰۳ از سیاستهای تهران در قبال حکومت اسد انتقاد کرده و گفته بود حضور شبهنظامیان جمهوری اسلامی در سوریه تهدیدی برای کل منطقه بود.
یکشنبه، ۳۰ شهریور در آستانه مراسم موسوم به «هفته دفاع مقدس» نیروهای مسلح به روال معمول بیانیههایی صادر کردند. در این بین، بیانیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء به تشدید تنشها با اسرائیل، آمریکا و احتمال فعال شدن مکانیسم ماشه پرداخته است.
سپاه پاسداران در بیانیه خود از آنچه «اتحاد مقدس ایرانیان غیور» در مقابل «اردوگاه خصم» برای حفظ «میهن اسلامی» خوانده قدردانی کرد. در این بیانیه همچنین به اسرائیل و هیات حاکمه آمریکا که «مستکبر» و «دغلباز» توصیف شده، هشدار داده است.
ارزیابیهای متعدد نشان میدهد مقامات تهران و سپاه پاسداران، با توجه به در جریان بودن مذاکرات با ایالات متحده، حمله تهران را بعید میدانستند. موضوعی که در اظهار نظر مقامها نیز پیداست.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، تیرماه، در گفتوگویی با تاکر کارلسون، مجری مشهور آمریکایی، با گلایه از آمریکا گفت: «آمریکا در آستانه جلسه ششم، در حالی که ما همچنان در حال مذاکره بودیم، عملا روی میز مذاکره بمب انداخت و دیپلماسی را نابود کرد.»
در بیانیه سپاه آمده است هرگونه خطای محاسباتی اسرائیل و آمریکا علیه منافع و امنیت ملی یا «قلمرو سرزمینی جمهوری اسلامی» با واکنش قاطع نیروهای مسلح بهویژه «پاسداران رشید انقلاب اسلامی» مواجه خواهد شد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از زمان تاسیس تاکنون، به جز دوران کوتاه جنگ ۱۲ روزه، همواره تاکید داشته از نام ایران را در عنوان رسمی یا توصیفات خود استفاده نکند.
سپاه در بیانیه خود، جنگ ۱۲ روزه را جنگی در مقیاس «جنگ جهانی» ارزیابی کرد. در این بیانیه آنچه «پیروزی» نیروهای مسلح در جنگ ۱۲ روزه خوانده شده، محصول «آمادگی دائمی و توسعه مستمر فناوریها و سامانه های پیشرفته دفاعی و نظامی» خوانده شده و تاکید شده است روند «توانافزایی نیروهای مسلح» متوقف نخواهد شد.
۱۶ شهریور، کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی طرح «تقویت بنیه نیروهای مسلح در مقابله همهجانبه با جنایات و تجاوزات» اسرائیل را تصویب کرد. بر اساس این طرح، علاوه بر بودجه معمول، دستکم دو میلیارد یورو دیگر برای «تقویت بنیه دفاعی» به نیروهای مسلح اختصاص خواهد یافت.
در این بیانیه آمده است در سختترین شرایط تحریم های اقتصادی و فشارهای ترکیبی چند لایه حداکثری دشمنان در بخشهای مختلف، بازهم نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با «حفظ ابتکار عمل» در جنگ ۱۲ روزه به پیروزی دست یافتند.
در اولین روز جنگ از بامداد ۲۳ خرداد تا ظهر آن، اسرائیل با هدف قراردادن فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، از فرمانده کل سپاه پاسداران، فرمانده قرارگاه خاتم، فرمانده هوافضای سپاه پاسداران تا رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، زنجیره فرماندهی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی را متلاشی کرد.
ارزیابیهای جدید هم نشان داد، اسرائیل با اعزام ۱۰۰ نیروی نظامی به داخل خاک ایران، ظرف مدت ۴۸ ساعت از آغاز حملات، پدافند جمهوری اسلامی را از کار انداخته و آسمان ایران را در اختیار گرفته است.
پیشتر خبرنگار شبکه زد دی اف تلویزیون آلمان در گزارش زنده خود از کنفرانس ژنو اعلام کرد عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی برای خروج از ایران به اسرائیل اطلاع داده است، چون حریم هوایی ایران کاملا در اختیار اسرائیل بود.
شورای عالی امنیت ملی و تهدید به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی
در اطلاعیهای که به نقل از شورای عالی امنیت ملی شنبه شب، ۲۹ شهریور منتشر شد آمده است در جلسه این شورا که به ریاست رییسجمهور تشکیل شد، ضمن بحث و تبادلنظر در مورد وضعیت منطقه و «ماجراجوییهای» اسرائیل، تاکید شد که سیاست جمهوری اسلامی در شرایط فعلی «همکاری هرچه بیشتر برای ایجاد صلح و ثبات در منطقه» خواهد بود.
با این حال در ادامه این بیانیه، اقدامات اخیر سه کشور اروپایی در یک ماه اخیر و حرکت در مسیر فعال سازی مکانیسم ماشه، «اقدامات نسنجیده» توصیف شده است.
اطلاعیه تصریح کرده است «علیرغم همکاریهای وزارت امورخارجه با آژانس» و ارائه طرحهایی برای حل و فصل موضوع، با اقدامات کشورهای اروپایی عملا مسیر همکاری با آژانس دچار تعلیق خواهد شد.
این بیانیه یکروز پس از عدم تصویب قطعنامه تعلیق تحریمهای بینالمللی علیه جمهوری اسلامی منتشر شد. وضعیتی که میتواند در ۶ مهرماه به بازگشت خودکار همه تحریمهای پیشین شورای امنیت علیه ایران منجر شود.
والاستریت ژورنال همزمان با عدم تصویب تعلیق تحریمها، گزارش داد طبق پیشنهاد جمهوری اسلامی که سه کشور اروپایی اخیرا آن را رد کردند، تهران اعلام آمادگی کرده بود ذخایر اورانیوم غنیشده در سطح نزدیک به درجه تسلیحاتی را بازیابی و آن را به خلوص پایینتر رقیق کند تا در ازای آن تحریمهای جمهوری اسلامی لغو شود.
تهدید به تعلیق همکاریها با آژانس در حالی مطرح میشود که ۱۸ شهریور، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و گروسی در قاهره برای ادامه همکاریها میان دو طرف به توافق رسیدند.
این توافق در حالی انجام شد که پزشکیان ۱۱ تیر، قانون «الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» مصوب مجلس شورای اسلامی را ابلاغ کرده بود. توافق قاهره با نظر شورای عالی امنیت ملی و در تعطیلات مجلس شورای اسلامی انجام شد، موضوعی که برخی نمایندگان مجلس و نیروهای وفادار جمهوری اسلامی، نسبت به آن انتقاداتی مطرح کردند که مورد توجه قرار نگرفت.
