بزرگترین عملیات تاریخ موساد در جنگ ۱۲ روزه با جمهوری اسلامی چگونه انجام گرفت؟
جنگ ۱۲ روزه بزرگترین عملیات تاریخ موساد بود. این سازمان ۱۰۰ مامور خود را به داخل ایران اعزام کرد تا سکوهای پرتاب موشک و پدافند جمهوری اسلامی را نابود کنند. جزییات جدید نشان میدهد چگونه اسرائیل دونالد ترامپ را تحت تاثیر قرار داد و علی خامنهای چطور به هدف ثانویه تبدیل شد.
با پخش مستند کامل کانال ۱۳ اسرائیل از جزییات عملیات «طلوع شیران» که پیشتر بخش کوتاهی از آن منتشر شده بود، روشن شد جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی بزرگترین عملیات تاریخ موساد بوده است.
بر اساس این گزارش، ماموران آموزشدیده موساد سامانههای موشکی سنگینی را که مخفیانه به ایران منتقل شده بود، مستقر کردند و از این طریق، سکوهای پرتاب موشکهای بالستیک و سامانههای ضد هوایی ایران را هدف گرفتند.
این عملیات از نظر گستردگی (حضور بیسابقه این تعداد مامور در یک ماموریت) و از نظر پیچیدگی، اقدامی بیهمتا توصیف شده؛ چرا که کنترل تسلیحات پیشرفته به افراد غیراسرائیلی سپرده شده بود.
«حمله میکنیم، حتی اگر آمریکا مخالف باشد»
در گزارش شبکه ۱۳ مصاحبههایی با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع، گیدئون سعار، وزیر خارجه و تساحی هنگبی، مشاور امنیت ملی اسرائیل، پخش شد که درباره جزییات حملات شبانه ۲۳ خرداد به شخصیتها و مراکز جمهوری اسلامی در خاک ایران سخن گفتند.
در بخشی از این مستند، نتانیاهو گفت: «به مجموعه امنیتی اسرائیل گفتم ما پروژه هستهای جمهوری اسلامی را تا جایی که بتوانیم نابود میکنیم. منتظر چراغ سبز آمریکا نمیمانیم و حتی اگر مخالفت هم بکنند، برای ما اهمیتی ندارد.»
جمعبندی این مصاحبهها نشان میدهد امید به دخالت آمریکا برای نابودی تاسیسات زیرزمینی فردو، تلاش برای یافتن فرصتی جهت کشتن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، بهعنوان هدف ثانویه، بیثبات کردن حکومت در تهران و نیز کوشش برای واداشتن ساکنان تهران به ترک پایتخت، از اهداف جنگ ۱۲ روزه بوده است.
سطح محرمانگی
سطح محرمانگی عملیات از لابهلای مصاحبهها پیداست. در قسمتی از مستند، وزیر خارجه اسرائیل گفت: «دوستی داشتم که دخترش قرار بود همان هفته ازدواج کند. من درباره مراسم عروسی صحبت میکردم در حالی که میدانستم دیگر برگزار نخواهد شد.»
حتی نتانیاهو نیز خانواده خود را در جریان حمله قرار نداده بود. او با اشاره به اینکه پسرش قرار بود چند روز بعد از آغاز جنگ ازدواج کند، گفت: «البته همسرم میدانست که اقدامات امنیتی ضروری در پیش است. او میتوانست حدس بزند، اما هیچکس چیزی نمیدانست.»
به گزارش کانال ۱۳، در تابستان سال ۲۰۲۳ و پیش از حمله هفتم اکتبر حماس، نیروی هوایی اسرائیل واحد اطلاعاتی تازهای تاسیس کرد تا تهدید جمهوری اسلامی را جدیتر دنبال کند.
امنیت خلبانان اسرائیلی
گیلاد کینان، رییس عملیات نیروی هوایی اسرائیل، درباره امنیت خلبانان این کشور در جنگ ۱۲ روزه گفت طبیعی بود که نگرانیهایی درباره کشته شدن یا سرنگونی خلبانان وجود داشته باشد.
او ادامه داد: «ما مطمئن بودیم که اگر خلبان یا ناوبر سرنگون شود، میدانیم چطور به او دسترسی پیدا کنیم. مساله این بود که آیا میتوانیم آنها را بیرون بکشیم یا نه.»
جمهوری اسلامی پیشتر اعلام کرده بود یک جنگنده اسرائیلی را سرنگون و خلبان آن را که در رسانههای رسمی بر «زن» بودن او تاکید میشد، به اسارت گرفته است؛ ادعایی که هیچگاه به اثبات نرسید.
کینان افزود جمهوری اسلامی جتهایش را در جنگ ۱۲ روزه به پرواز درنیاورد، زیرا بیم داشت هواپیماهای خودی با موشکهای زمینبههوا منهدم شوند.
رییس عملیات نیروی هوایی اسرائیل همچنین تایید کرد سربازانی هم «جایی» روی زمین درگیر عملیات بودند، اما توضیحات بیشتری در این خصوص ارائه نداد.
یک افسر دیگر که مسئول برنامهریزی این عملیات بود، گفت نیروهایی در «خاورمیانه» حضور داشتند، اما تایید نکرد که این حضور در داخل خاک ایران بوده یا در کشوری دیگر.
اشتباه محاسباتی دستگاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی
گزارش شبکه ۱۳ همچنین شامل صورتجلسات نشستهای کابینه پیش و در طول جنگ است.
چند ساعت قبل از آغاز جنگ، یک مقام ارشد امنیتی به وزیران کابینه گفت دستگاه اطلاعاتی جمهوری اسلامی متوجه نشانههای حمله احتمالی اسرائیل شده، اما گمان میکند آمریکا اسرائیل را برای آغاز مذاکرات جدید هستهای مهار خواهد کرد.
تساحی هنگبی، مشاور امنیت ملی اسرائیل گفت نگرانیهایی وجود داشت که توییت ساعت ۲ بامداد مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، مقامهای حکومت ایران را از عملیات آگاه کند.
او نوشته بود: «در سفارت آمریکا در اورشلیم هستیم و اوضاع را از نزدیک دنبال میکنیم. تمام شب اینجا خواهیم ماند. برای صلح اورشلیم دعا کنید.»
کمی بعد ترامپ هم در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت ارتش آمریکا «در روزهای آینده بر شکوه خواهد افزود».
«عروسی خونین»
وقتی فرماندهان نیروی هوایی جمهوری اسلامی بهتدریج متوجه شدند که عملیات بزرگی در جریان است، در مراکز فرماندهی گرد آمدند.
یکی از مقامهای اسرائیلی این وضعیت را «عروسی خونین» توصیف کرد؛ عبارتی برگرفته از مجموعه «بازی تاج و تخت» برای اشاره به قتلعام.
پیشتر یک مقام امنیتی اسرائیل در مصاحبه با فاکسنیوز گفت اسرائیل با عملیات فریب، فرماندهان ارشد نیروی هوافضای سپاه پاسداران، از جمله امیرعلی حاجیزاده، را به حضور در یک جلسه مخفی در پناهگاه زیرزمینی ترغیب کرد و سپس با حملهای دقیق آنها را هدف قرار داد.
ارتش اسرائیل تایید کرد این جلسه برای هماهنگی در خصوص حمله احتمالی به اسرائیل برگزار شده بود.
یک مقام نیروی هوایی اسرائیل گفت: «ما ظرف ۴۸ ساعت فهمیدیم که آسمان تهران در اختیار ماست.»
«باید ترامپ را تحت تاثیر قرار دهیم»
بر اساس مستند شبکه ۱۳، هنگامی که جمهوری اسلامی ضد حمله را آغاز کرد، برخی وزیران نگران بودند ترامپ تصاویر ویرانی در برخی شهرهای اسرائیل را ببیند.
آریه دری، رهبر حزب «شاس»، در دومین روز جنگ گفت: «ترامپ نباید این انفجارها را در اسرائیل ببیند. ممکن است اوضاع بدتر شود.»
اما ران درمر، وزیر امور راهبردی، پاسخ داد: «برعکس، من فکر میکنم این تصاویر به نفع ماست. اگر آسیبی دیده نشود، او چگونه برای افکار عمومی توضیح دهد که چرا سوخترسان اعزام میکند و چرا چند روز بعد دستور خواهد داد ارتش آمریکا وارد عمل شود؟»
نتانیاهو با این سخنان موافق بود و به وزیران گفت: «نمایش آتش و رنگ مهمتر از چیزهای دیگر است. باید امشب مخازن سوخت، یک مرکز بسیج و موارد دیگر را بزنیم. این همان چیزی است که ترامپ را تحت تاثیر قرار میدهد و وادارش میکند وارد عمل شود.»
یکشنبه ۲۵ خرداد مخازن سوخت تهران از جمله انبار نفت شهران و تاسیسات گازی سواحل جنوبی ایران هدف حملات اسرائیل قرار گرفت.
گزارشهای متعددی نیز از حملات به پایگاههای بسیج در نقاط مختلف کشور منتشر شد.
خامنهای هدف اولیه عملیات نبود، اما به هدف بدل شد
وزیر دفاع اسرائیل در این مستند گفت رهبران این کشور درباره هدف قراردادن خامنهای صحبت کردند، گرچه این اقدام جزو اهداف رسمی جنگ نبود.
کاتز افزود: «اگر فرصتی پیش میآمد، او را هم میزدیم. اما او به عمق زمین رفت و دسترسی به او ممکن نبود.»
وقتی از نتانیاهو پرسیده شد آیا خامنهای بهطور مشخص هدف این عملیات بود، پاسخ داد: «رژیم او میخواهد ما را نابود کند. دلیلی نمیبینم که او مصون باشد.»
اسرائیل میگوید حملات همهجانبهاش علیه فرماندهان ارشد نظامی، دانشمندان هستهای، سایتهای غنیسازی اورانیوم و برنامه موشکی بالستیک حکومت ایران برای جلوگیری از تحقق نقشه جمهوری اسلامی جهت نابودی اسرائیل ضروری بود.
جمهوری اسلامی هنوز مواد هستهای دارد
مسئول عملیات ارتش اسرائیل در مصاحبه با شبکه ۱۳ اعلام کرد بسیاری از سایتهای هستهای جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه هدف قرار گرفت، اما تنها «بخشی» از ذخایر هستهای تهران آسیب دید.
بسیاری از کارشناسان و سیاستمداران پیش از جنگ ۱۲ روزه هشدار داده بودند تهران به اندازه کافی اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد که برای ساخت دستکم ۱۰ بمب هستهای کافی باشد.
پس از حمله هوایی اسرائیل به زندان اوین در جریان جنگ ۱۲ روزه با جمهوری اسلامی، همچنان اطلاع دقیقی از وضعیت زندانیان ترنس و الجیبیتیکیو پلاس محبوس در این زندان در دست نیست.
زندان اوین، دوم تیر و در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی هدف حمله قرار گرفت. پس از این حمله، محمد حبیبی، زندانی سیاسی پیشین و محمد حسنپوره، معلم زندانی در اوین، در شبکه ایکس به کشته شدن تعدادی از افراد از جمله زندانیان ترنس اشاره کردند اما در هیچ یک از روایتها به تعداد مشخص کشتهشدگان اشاره نشد.
یکی از کارمندان بخش اداری زندان اوین که در حمله اسرائیل بهصورت سطحی زخمی شده است و به شرط ناشناس ماندن با ایران اینترنشنال گفتوگو کرد، درباره وضعیت زندانیان ترنس و آخرین آمار آنان گفت که تعداد زندانیان این بخش در ماههای منتهی به حمله دوم تیرماه، بین ۱۴ تا ۳۶ نفر در نوسان بوده وهیچگاه از ۳۶ نفر فراتر نرفته است.
با این حال، روزنامه نیویورک تایمز ۱۵ تیر در گزارشی به نقل از یک وکیل دادگستری نوشت که نزدیک به ۱۰۰ نفر از زندانیان ترنس و الجیبیتیکیو پلاس، در جریان حمله اسرائیل به زندان اوین کشته شدهاند.
منبع ایراناینترنشنال با رد این عدد گفت اطلاعات او نشان میدهد در کل زندانهای استان تهران، ۱۰۰ زندانی ترنس و الجیبیتیکیو پلاس نگهداری نمیشوند و این گزارش نمیتواند درست باشد.
او به ایراناینترنشنال گفت که افراد ترنس محبوس در زندان اوین، به دلایل مختلفی بازداشت و زندانی شده بودند: «از اتهامات مالی و درگیری و ضرب و جرح بگیر تا زنانه پوشیدن برای افرادی که ظاهری مردانه داشتند و شماری از آنها هم کارگر جنسی بودند.»
بیخبری زندانیان سیاسی از سرنوشت زندانیان ترنس
یک زندانی ترنس که بین سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ با اتهامات مالی در زیرزمین بند یک (بند ترنسها) دوره زندان خود را گذرانده است، به ایراناینترنشنال گفت: «تعداد زندانیان این بند در دورههای مختلف بهدلیل آزادی یا بازداشتهای جدید تغییر میکرد. در دورهای که من بودم از ۹ نفر تا ۳۰ و چند نفر را دیدم.»
سه زندانی سیاسی فعلی و پیشین هم در گفتوگو با ایراناینترنشنال، به عدم دسترسی به زندانیان ترنس و اخبار و اطلاعات مربوط به آنها تاکید کردند.
یکی از این زندانیان به احتمال جابهجایی این زندانیها در ماههای پیش از حمله اسرائیل به ساختمانی متروکه در اطراف بند چهار زندان اشاره کرد و گفت: «ما هیچگاه این افراد را نمیدیدیم اما در ماههای گذشته شایعاتی در خصوص جابهجایی آنها مطرح شده بود. اگر این شایعات درست باشد و آنها به محدوده نزدیک به بند چهار و ساختمانهای اداری منتقل شده باشند، احتمال آسیب دیدن یا کشته شدنشان وجود دارد.»
یکی از مددکاران زندان اوین نیز با اشاره به اینکه روز ملاقات زندانیان ترنس با اعضای خانواده خود یک دوشنبه در هر ماه بود، گفت دوشنبه دوم تیر که حمله اسرائیل به زندان اوین رخ داد، این زندانیان ملاقات نداشتند و طبیعتا در سالن ملاقات که آسیب فراوانی دیده، حضور نداشتند.
اعضای خانواده یک زندانی هم به نقل از او به ایراناینترنشنال گفتند زندانیان از برخی کارمندان زندان تهران بزرگ شنیدهاند که زندانیان ترنس، پس از حمله اسرائیل به این زندان منتقل شدند.
خانواده این زندانی به نقل از او گفت: «اخباری در خصوص کشته شدن سه زندانی ترنس و زخمی شدن تعدادی دیگر در حمله اسرائیل به اوین، در این زندان شنیده شده است.»
ایراناینترنشنال نمیتواند مستقلا این آمار را تایید کند.
محل نگهداری زندانیان ترنس و الجیبیتیکیو پلاس در زندان اوین
زندانیان ترنس و الجیبیتیکیو پلاس در زندان اوین از سالهای دور در شرایطی جدا از سایر زندانیان محبوس بودند. تا پیش از دی سال ۱۳۹۸، این زندانیان در سلولهای انفرادی و چند نفری بند امنیتی ۲۴۰ زندان اوین نگهداری میشدند اما بر اساس گزارشی که سایت ایران وایر در خرداد ۱۴۰۰ منتشر کرد و همچنین بررسیهای ایراناینترنشنال، این زندانیان در دی سال ۱۳۹۸ به زیرزمین بند یک زندان اوین منتقل شدند.
از طبقه همکف بند یک زندان اوین به عنوان قرنطینه استفاده میشود. زندانیان در بدو ورود به زندان، به این بند منتقل و پس از دو روز، بر حسب نوع اتهام، حکم یا قرار وثیقه، به بندهای مختلف انتقال داده میشوند. این ساختمان زیرزمینی دارد که در سال ۱۳۹۸ به محل نگهداری زندانیان ترنس و دگرباش بدل شد.
موقعیت جغرافیایی این ساختمان به گونهای است که بر اساس تصاویری که پس از حمله اسرائیل از زندان منتشر شد، آسیبی به آن نرسیده است.
آمارهای رسمی و تردیدها
سازمان حقوق بشری ههنگاو که پیشتر گزارشهایی درباره زندان اوین و حمله اسرائیل به آن منتشر کرده است، در پاسخ به ایراناینترنشنال درباره کشته شدن زندانیان ترنس در این حمله اعلام کرد: «ما تاکنون هیچ گزارش موثقی مبنی بر کشته شدن این تعداد از زندانیان تراجنسیتی دریافت نکردهایم؛ هرچند گزارشهایی رسمی حاکی از کشته شدن شماری از افراد در حمله اسرائیل به این زندان منتشر شده است و همچنین اعلام گردیده که شماری از زندانیان موفق به فرار شدهاند.»
اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه، ۹ تیر اعلام کرد ۷۹ نفر از مراجعان، خانواده زندانیان، کادر اداری، سربازان وظیفه و زندانیان در این حمله کشته و تعدادی نیز مجروح شدند.
قوه قضاییه تاکنون نام و تصاویر ۴۱ نفر از پرسنل زندان را که در حمله اسرائیل کشته شدند منتشر کرده که سرشناسترین آنها علی قناعتکار، سرپرست دادسرای اوین (مقدسی) و معاون امنیتی دادستان تهران و روحالله توسلی، معاون زندان اوین بودند.
نام و تصاویر ۱۳ نفر از سربازان وظیفه که در این حمله کشته شدند نیز منتشر شده است.
یکی از قربانیان، مهرانگیز ایمنپور، همسر سابق رضا خندان مهابادی، نویسنده و عضو کانون نویسندگان بود که در مجاورت زندان اوین زندگی میکرد و در روز حمله در آن منطقه حاضر شده بود.
لیلا جعفرزاده، شهروند دیگری است که روز حمله برای انجام امور اداری مرتبط با همسرش که در زندان اوین دوران محکومیت خود را میگذراند، به دادسرای اوین رفته بود و همانجا کشته شد.
همچنین نام مهرداد خیری، فرزند پنج ساله زهرا عبادی، کارمند زندان اوین نیز در میان کشتهشدگان حمله به زندان اوین مشاهده میشود.
مغایرت آمارها و قربانیان گمنام
آمار رسمی کشته شدن ۷۹ نفر در زندان اوین با اسامی و تعداد افراد کشته شده اختلافی ۲۲ نفره دارد. هویت ۵۷ نفر از کشتهشدگان در زندان اوین اعلام شده اما از ۲۲ قربانی دیگر اطلاعاتی در دست نیست.
سخنگوی قوه قضاییه ۲۱ تیر اعلام کرد تعداد زندانیان کشته شده در زندان اوین پنج نفر بودند که همه آنها با اتهامات مرتبط با جرایم مالی زندانی شده بودند.
قوه قضاییه به هویت این پنج زندانی اشارهای نکرده است.
در روزهای پس از حمله به زندان اوین، در روایتهای شماری از زندانیان از آنچه در روز حمله تجربه کردند، به کشته شدن تعدادی از بازجویان امنیتی در زندان اشاره شده است. نام و تعداد این افراد از سوی مقامهای رسمی اعلام نشده است.
ابهام در سرنوشت زندانیان ترنس
با وجود گزارشها و آمارهای مختلف، فقدان شفافیت رسمی در مورد سرنوشت دقیق زندانیان ترنس و الجیبیتیکیو پلاس، نگرانیها و ابهامات جدی را در سطح جامعه و خانوادههای آنان ایجاد کرده است.
عدم انتشار اطلاعات کامل و دسترسی نداشتن به اخبار مرتبط با این افراد، موجب افزایش تردیدها و گمانهزنیها شده و مانع از شفافیت و بررسی دقیق شرایط آنان میشود.
روشن نشدن نام و مشخصات دستکم ۲۲ نفر از کسانی که بر اساس آمار رسمی در حمله به زندان اوین کشته شدهاند، به ابهام و نگرانیها درباره سرنوشت زندانیان ترنس که تا پیش از این حمله در زندان اوین محبوس بودند، دامن زده است.