سازمان عفو بینالملل اعلام کرد پاکستان با استفاده از سیستم شنود تلفنی و فایروال اینترنتی ساخت چین، میلیونها شهروند خود را تحت نظارت قرار داده و یکی از جامعترین نمونههای نظارت دولتی خارج از چین را ایجاد کرده است.
این سازمان حقوق بشری سهشنبه ۱۸ شهریور در گزارشی اعلام کرد شبکه نظارتی رو به رشد پاکستان با استفاده از فناوری چینی و غربی ساخته شده و سرکوب گسترده مخالفان و آزادی بیان را تقویت کرده است.
خبرگزاری رویترز گزارش داد آزادیهای سیاسی و رسانهای محدود در پاکستان طی سالهای اخیر، به ویژه پس از قطع رابطه ارتش با عمران خان، نخستوزیر وقت این کشور در سال ۲۰۲۲، تشدید شده است.
خان بعدا زندانی شد و هزاران نفر از فعالان حزب او بازداشت شدند.
نظارت بر چهار میلیون تلفن همراه
عفو بینالملل گزارش داد آژانسهای جاسوسی پاکستان میتوانند دستکم چهار میلیون تلفن همراه را همزمان از طریق سیستم مدیریت شنود (LIMS) تحت نظر داشته باشند.
فایروال موسوم به WMS 2.0 که ترافیک اینترنت را کنترل میکند نیز قابلیت مسدودسازی همزمان دو میلیون اتصال اینترنتی فعال را دارد.
یورهفان برگه، متخصص فناوری عفو بینالملل، به رویترز گفت این دو سیستم نظارتی در کنار هم عمل میکنند: «یکی به آژانسهای اطلاعاتی اجازه شنود تماسها و پیامکها را میدهد و دیگری وبسایتها و رسانههای اجتماعی را در سراسر کشور کُند یا مسدود میکند.»
این گزارش تاکید کرد: «نظارت گسترده اثر بازدارندگی در جامعه دارد و مردم را از اعمال حقوق خود، چه آنلاین و چه غیر آنلاین، منصرف میکند.»
عفو بینالملل گفت یافتههایش بر اساس پرونده دادگاه عالی اسلامآباد در سال ۲۰۲۴ است که بوشرا بیبی، همسر عمران خان، پس از انتشار تماسهای خصوصیاش در فضای مجازی تشکیل داد.
تامینکنندگان خارجی و محدودیتهای گسترده
عفو بینالملل اعلام کرد پاکستان در حال حاضر حدود ۶۵۰ هزار پیوند وب را مسدود و پلتفرمهایی مانند یوتیوب، فیسبوک و ایکس را محدود کرده است.
این کنترلها در استان بلوچستان که درگیر شورش است، شدیدتر بوده و برخی مناطق سالها قطعی اینترنت را تجربه کردهاند.
گروههای حقوق بشری، ارتش پاکستان را به ناپدید کردن و کشتار فعالان بلوچ و پشتون متهم کردهاند.
ارتش این اتهامات را رد کرده است.
این سازمان افزود فایروال مورد استفاده پاکستان، ساخت شرکت چینی جیج نتورکس است که در تولید آن از تجهیزات شرکت آمریکایی نیاگارا نتورکس، نرمافزار شرکت فرانسوی تالس دیآیاس و سرورهای یک شرکت دولتی فناوری اطلاعات چین استفاده شده است.
به گفته بن واگنر، استاد حقوق بشر و فناوری در دانشگاه فناوری اینسبروک اتریش، وجود هر دو سیستم در پاکستان «تحولی نگرانکننده از منظر حقوق بشر است».
او تاکید کرد با سهولت اجرای این ابزارها، محدودیتهای بیشتری بر آزادی بیان و حریم خصوصی اعمال خواهد شد.
امیرحافظ سلیمانی، در گفتوگو با خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، گفت رای صادر شده از سوی دادگاه کیفری یک تهران مبنی بر «قصاص نفس»، با توجه به مستندات و شواهد موجود، در دیوان عالی کشور تایید شد.
سلیمانی اضافه کرد که بهمن فرزانه، تا پیش از فصل پاییز اعدام خواهد شد.
علی القاصیمهر، رئیس دادگستری استان تهران هستم مرداد از صدور حکم اعدام برای متهم به قتل حسیننژاد از سوی شعبه ویژه دادگاه کیفری یک استان تهران خبر داد و گفت که رای صادر شده تا ۲۰ روز قابل فرجامخواهی است.
در هفتم مرداد نیز خواهر حسیننژاد گفت تاکید متهم به قتل که مدام تکرار میکند «خدا مرا سر راه الهه حسیننژاد قرار داده بود و بر اثر عصبانیت او را کشتم» خانواده مقتول را بیشتر آزار میدهد.
از ابتدای خبررسانی مبهم درباره قتل حسیننژاد، تردیدها راجع به انگیزه قتل افزایش یافت.
یکی از اصلیترین ابهامات با توجه به سابقه متهم در هواداری از علی خامنهای، رهبر جمهوریاسلامی و از طرفی، اظهارات او در یکی از بازجوییها، مطرح بودن فرضیه قتل این دختر به دلیل عدم رعایت حجاب اجباری بود.
فرزانه در یکی از بازجوییها که پس از بازداشت، ویدیویی از آن منتشر شد، گفت: «الهه حسیننژاد بیحیا بود و گناهش افتاد گردن من. سرنوشتش این بود.»
او همچنین با تاکید بر اینکه گوشی حسیننژاد را کمی پس از قتل به بیرون از خودرو پرتاب کرده، فرضیه سرقت که ابتدا از سوی پلیس مطرح شده بود را زیر سوال برد و در ادامه در یکی از گفتوگوهایش گفت نمیخواست «مال دزدی» وارد زندگیاش شود.
مساله قتل به دلیل تذکر حجاب در همان زمان با قاطعیت از سوی مقامات و رسانههای رسمی رد شد.
وکیل خانواده حسیننژاد ششم مرداد در گفتوگو با روزنامه اعتماد گفت: «متهم به قتل ادعا کرده؛ موضوع حجاب و بیحیایی را یک خبرنگار برایش روی کاغذ نوشته است. متهم با این اظهارات قصد داشته به گونهای خود را از اقدام مجرمانه تبرئه کند.»
حسیننژاد دختر ۲۴ سالهای بود که در یک سالن زیبایی در سعادتآباد تهران کار میکرد و وقتی روز چهارم خرداد برای مراقبت از برادر معلولش زودتر از محل کار خارج شد، به قتل رسید. پیکر او ۱۱ روز بعد در بیابانهای اطراف تهران پیدا شد.
ولودیمیر زلنسکی سهشنبه ۱۸ شهریور در شبکه اجتماعی ایکس با اعلام این خبر نوشت: «مستقیما بر روی مردم ... غیرنظامیان عادی. درست در همان لحظهای که مستمریها پرداخت میشد.»
زلنسکی ویدیویی را منتشر کرد که اجساد پراکنده بر زمین و آوارها را نشان میدهد.
وادیم فیلاشکین، فرماندار دونتسک، گفت که در این حمله ۲۱ نفر دیگر زخمی شدند.
رییسجمهوری اوکراین خواستار اعمال فشار متحدان کییف بر روسیه شد که نیروهایش حملهای فرسایشی را در بخشهای زیادی از منطقه شرقی دونتسک پیش میبرند.
تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ سهسالونیمه اوکراین عمدتا متوقف شده است.
زلنسکی گفت حمله هوایی روسیه به روستای یارووا اصابت کرده است؛ روستایی در حدود ۱۵ مایل (۲۴ کیلومتر) دورتر از شهر اسلاویانسک و چند کیلومتر پشت خط مقدم نبردها.
او افزود: «جهان نباید ساکت بماند. جهان نباید بیتفاوت بماند. پاسخی از سوی ایالات متحده لازم است. جوابی از سوی اروپا لازم است. پاسخی از سوی گروه ۲۰ لازم است.»
روسیه هنوز به اظهارات زلنسکی واکنش نشان نداده است.
مسکو همواره هدف قرار دادن غیرنظامیان را انکار کرده اما از زمان آغاز تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین، دهها هزار نفر کشته شدهاند.
دمیترو لوبینتس، کمیسر حقوق بشر اوکراین، گفت که این حمله «یک بار دیگر تاییدی است بر ترور سیستماتیک علیه جمعیت غیرنظامی اوکراین».
تلاشهای اروپا برای تحریم بیشتر روسیه
کمیسیون اروپا دوشنبه اعلام کرد که دیوید او’سالیوان، فرستاده ویژه تحریمهای اتحادیه اروپا، همراه با تیمی از کارشناسان در واشینگتن حضور دارد تا با مقامهای آمریکایی درباره تحریمهای بیشتر علیه روسیه گفتوگو کند.
یکشنبه، دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده گفت که آماده است به مرحله دوم محدودیتها علیه روسیه برود.
همزمان، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده در مصاحبه با شبکه انبیسی گفت: «اگر آمریکا و اتحادیه اروپا تحریمهای بیشتری اعمال کنند و تعرفههای ثانویه برای کشورهای خریدار نفت روسیه در نظر بگیرند، اقتصاد روسیه بهطور کامل فرو خواهد پاشید و پوتین را به میز مذاکره خواهد کشاند.»
پس از این اظهارات، آنتونیو کوستا، رییس شورای اروپا گفت که تحریمهای جدید بهطور نزدیک با ایالات متحده هماهنگ میشوند و مقامات اتحادیه اروپا امیدوارند پس از چند ناکامی در اوایل سال - هنگامی که ترامپ مذاکرات صلح خود با ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه را دنبال میکرد - همکاری بهتری برقرار شود.
ایالات متحده برخلاف دیگر کشورهای گروه هفت به کاهش سقف قیمت نفت خام روسیه - پیش از اعمال تحریمها - به ۴۷.۶۰ دلار در هر بشکه نپیوسته است.
با این حال، ترامپ تعرفههای سنگینی بر واردات ایالات متحده از هند اعمال کرده که بخشی از آن به دلیل خریدهای عمده انرژی روسیه از سوی دهلینو است.
اتحادیه اروپا در حال حاضر در حال تدوین نوزدهمین بسته تحریمهای خود علیه روسیه است.
دیپلماتهای اتحادیه اروپا گفتند که این بسته احتمالا شامل درج نام شرکتهای چینی بیشتر، بانکهای روسی و کشتیهای وابسته به «ناوگان سایه» روسیه خواهد بود که برای دور زدن تحریمها به کار گرفته میشوند و همچنین ممنوعیت تراکنشهای مربوط به نفت روسیه.
کرملین دوشنبه اعلام کرد هیچ تحریمی هرگز روسیه را مجبور به تغییر مسیر خود نخواهد کرد.
ریاحی سهشنبه ۱۸ شهریور با بازنشر بیانیه هشتاد و پنجمین هفته کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در اینستاگرام نوشت: «۹۲ اعدام در شهریور تا امروز؛ در کوچه و خیابان پرچم نه به اعدام را به اهتزاز درآورید. تیشرت نه به اعدام بپوشید.»
این بازیگر در سالهای گذشته نیز با انتشار استوریهایی در اینستاگرام و استفاده از عبارت «نه به اعدام» به احکام اعدام صادر شده از سوی دستگاه قضایی جمهوری اسلامی اعتراض کرده بود.
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در بیانیهای که سهشنبه ۱۸ شهریور منتشر شد، نوشت از ابتدای شهریور تاکنون، ۹۲ نفر از جمله چهار زن و تنها در یک هفته گذشته، ۴۶ زندانی اعدام شدهاند.
همچنین از آغاز سال ۱۴۰۴ تاکنون ۷۵۶ نفر اعدام شدهاند که ۱۰۰ مورد آن در زندان قزلحصار بوده است.
این بیانیه با اشاره به جریحهدار شدن افکار عمومی در پی موج تازه اعدامهای ظالمانه در کشور، اعلام کرد که اعدام مهران بهرامیان در سمیرم، خشم و اعتراض گستردهای در میان شهروندان برانگیخته و اعتصاب و تعطیلی مغازهها در این شهر نشان داد مردم در برابر چنین وقایعی سکوت نخواهند کرد.
کارزار همچنین اعدام «در سکوت خبری» دو زندانی عقیدتی اهل سنت به نامهای اسکندر بازماندگان و محمد کاشفی در زندان عادلآباد شیراز را نمونهای از «سرکوب سازمانیافته» توصیف کرد.
سهشنبههای نه به اعدام، با تاکید بر اینکه اعدام ابزاری برای نقض آشکار حقوق بشر و سرکوب آزادیهاست، خواستار توقف فوری و کامل اعدامها در سراسر کشور شد و از شهروندان خواست «با الگو گرفتن از مردم سمیرم» در هر شهر و خیابان «پرچم نه به اعدام را برافرازند» و به این کارزار بپیوندند.
جمهوری اسلامی ۱۵ شهریور بهرامیان را به اتهام «محاربه از طریق کشیدن سلاح کلاشینکف و سلاح شکاری» در زندان اصفهان و بازماندگان و کاشفی را به اتهام محاربه در زندان عادلآباد شیراز به دار آویخت.
اعتصاب غذای زندانیان عضو کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» از نهم بهمن ۱۴۰۲ با درخواست توقف صدور و اجرای این احکام آغاز شد و در هشتاد و پنجمین هفته با اعتصاب غذای جمعی از زندانیان زندان سبزوار به ۵۲ زندان گسترش پیدا کرد.
مطالبه توقف اعدام و پایان سرکوب
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران در بیانیهای با محکوم کردن تایید حکم اعدام شریفه محمدی، فعال کارگری و مدافع حقوق زنان، خواستار لغو فوری این حکم و توقف اعدامها در ایران شد.
این تشکل صنفی روند رسیدگی قضایی به پرونده محمدی را «ناعادلانه» توصیف و آن را نشانهای از سیاست سرکوب گستردهتر در آستانه سالگرد خیزش «زن، زندگی، آزادی» دانست.
نویسندگان این بیانیه حکم اعدام محمدی را ادامه سیاست سرکوب حکومت از جمله در احکام اخراج و زندان علیه معلمان در کردستان و کرج، احضار گسترده بازنشستگان در گیلان، تسریع در اجرای احکام اعدام، افزایش فشار بر زندانیان، بازداشتهای بیرویه با اتهام همکاری با اسرائیل و وخامت شرایط زندانها دانستند.
آنها تاکید کردند با وجود این فشارها، زنان در صف نخست مقاومت برای زندگی آزاد و عادلانه ایستادهاند و «صدور احکام اعدام برای زنانی چون شریفه محمدی، پخشان عزیزی و وریشه مرادی، اراده جامعه برای آزادی و عدالت را متزلزل نخواهد کرد».
پیش از این و در ۱۴ شهریور، پنج سندیکای کارگری فرانسه در بیانیهای مشترک تایید حکم اعدام محمدی را محکوم کردند و خواستار لغو فوری حکم، توقف پیگرد و آزادی این زندانی سیاسی محبوس در زندان لاکان رشت و همه فعالان صنفی و مدافعان حقوق بشر زندانی در ایران شدند.
محمدی ۱۴ آذر ۱۴۰۲ بازداشت و از سوی دادگاه انقلاب رشت به اتهام «بغی» به اعدام محکوم شد.
در حال حاضر علاوه بر محمدی، حدود ۷۰ زندانی در زندانهای سراسر ایران با اتهامات سیاسی در خطر تایید حکم اعدام یا اجرای آن قرار دارند.
سایت حالوش که اخبار استان سیستان و بلوچستان را پوشش میدهد، گزارش داد که این رخداد دوشنبه ۱۷ شهریور صورت گرفته و طی آن نیروهای مرزبانی با سلاحهای سنگین از جمله دوشکا و سلاحهای سبک، مهاجران افغانستانی را به رگبار بستهاند.
حالوش به نقل از منابع محلی نوشت اجساد پنج شهروند کشتهشده این رخداد در محل تیراندازی رها شده و یکی از زخمیها در اثر اصابت گلوله دوشکا، پای خود را از دست داده است.
این وبسایت هویت افراد مجروح شده را که به بیمارستان سراوان منتقل شدهاند، احسانالله تاجیک، نصرالله بارکزهی، حزبالله بارکزهی، وای بارکزهی و بشیر احمد بارکزهی، عنوان کرد و نوشت حال سه نفر از آنان وخیم گزارش شده است.
سایت حقوق بشری هرانا در گزارشی عملکرد نیروهای مرزبانی جمهوری اسلامی در این رخداد را «ناقض حقوق بنیادین بشر» توصیف کرد.
هرانا نوشت: «تیراندازی مستقیم و بدون هشدار بهسوی گروهی از مهاجران غیرمسلح شامل زنان و کودکان، استفاده نامتناسب از سلاحهای سنگین، رها کردن اجساد در محل، تاخیر در ارائه خدمات درمانی به مجروحان و بازداشت جمعی افراد، همگی مصادیق بارز نقض حق حیات، منع رفتار غیرانسانی و اصول بنیادین حقوق بینالملل هستند.»
تیراندازی ماموران مرزبانی جمهوری اسلامی به مهاجران اهل افغانستان پیش از این نیز سابقه داشته است.
۲۲ مهر ۱۴۰۳، نیروهای نظامی جمهوری اسلامی به یک گروه ۳۰۰ نفری مهاجران افغانستانی شلیک کردند که دهها کشته و زخمی بر جای گذاشت. ۲۶ مهر همان سال نیز گروهی ۱۵۰ نفری بر اثر انفجار مین و تیراندازی نیروهای مرزبانی هدف قرار گرفتند که به کشته، زخمی یا ناپدید شدن شماری از آنان منجر شد.
بر اساس آماربرداری سالانه هرانا، در سال ۲۰۲۴ مجموعا ۴۸۴ شهروند هدف شلیک نیروهای نظامی در ایران قرار گرفتند که از میان آنها ۱۶۳ شهروند جان خود را از دست دادند و ۳۲۱ شهروند دیگر مجروح شدند.
فشار نیروهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی بر مهاجران افغانستانی در ایران و رد مرزهای آنها در ماههای گذشته افزایش یافته است.
مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر در اسفند ۱۴۰۳ و فروردین سال جاری از آغاز طرحی برای اخراج مهاجران غیرقانونی افغانستانی خبر دادند اما شتاب ناگهانی اجرای این طرح پس از جنگ ۱۲ روزه میان حکومت ایران و اسرائیل رخ داد.
۲۷ تیر، کارشناسان سازمان ملل خواستار توقف بازگرداندن اجباری پناهجویان از ایران و پاکستان شدند و اعلام کردند در سال ۲۰۲۵ (تا آن تاریخ) بیش از یک میلیون و ۹۰۰ هزار افغانستانی از این دو کشور به افغانستان بازگشتهاند یا به اجبار بازگردانده شدهاند.
آویخای ادرعی، سخنگوی عربزبان ارتش اسرائیل، سهشنبه ۱۸ شهریور در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ارتش اسرائیل مصمم به شکست حماس است و در منطقه شهر غزه با قدرت فراوان عمل خواهد کرد؛ همانطور که در سراسر نوار غزه چنین کرده است.»
ارتش اسرائیل به فلسطینیها دستور داد از طریق جاده ساحلی به سمت منطقهای در جنوب نوار غزه که از سوی اسرائیل تعیین شده، حرکت کنند.
ادرعی افزود: «ماندن در این منطقه فوقالعاده خطرناک است.»
این اطلاعیه همچنین یک شماره تلفن در اختیار فلسطینیها قرار داده تا در صورت مشاهده «ایجاد موانع جادهای از سوی حماس یا تلاش اعضای آن برای جلوگیری از تخلیه»، از طریق آن موضوع را گزارش دهند.
پیچیده شدن موضوع آتشبس
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل نیز دوشنبه ۱۷ شهریور در بیانیهای ویدیویی از اتاق عملیات نیروی هوایی اسرائیل در مقر وزارت دفاع در تلآویو گفت: «به ساکنان غزه میگویم از این فرصت استفاده کنید و با دقت به من گوش دهید: به شما هشدار داده شده: اکنون منطقه را ترک کنید!»
خبرگزاری رویترز سهشنبه نوشت که تسلط اسرائیل بر شهری که یک میلیون فلسطینی در آن زندگی میکنند، تلاشها را برای دستیابی به آتشبس بهمنظور پایان دادن به جنگ نزدیک به دوساله غزه، پیچیدهتر میکند.
بر اساس گزارش این خبرگزاری، دستورهای تخلیه موجب وحشت و سردرگمی در میان ساکنان شهر غزه شده است. برخی گفتهاند چارهای جز رفتن به جنوب ندارند؛ در حالی که اکثریت معتقدند هیچ جای دیگری امن نیست و ترجیح میدهند بمانند.
یک مقام آگاه از مذاکرات آتشبس به رویترز گفت قطر دوشنبه در دوحه، رهبران حماس را تحت فشار گذاشته تا به آخرین طرح «آتشبس-تبادل گروگانها» از سوی ایالات متحده «پاسخ مثبت» بدهند.
حماس اعلام کرد برخی ایدهها را از طرف آمریکا برای دستیابی به توافق آتشبس در غزه دریافت کرده و در حال گفتوگو با میانجیها برای توسعه این ایدههاست.
گیدون سعار، وزیر خارجه اسرائیل، دوشنبه گفت این کشور طرح آتشبسی را که از سوی دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده، پیشنهاد شده، پذیرفته است.
همچنین یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، اعلام کرد که اگر غزه خلع سلاح نشود و گروگانهایی که ۲۳ ماه در اسارت نگه داشته شدهاند، آزاد نشوند، غزه به تلی از ویرانه تبدیل خواهد شد.
کاتز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دیروز یک طوفان بیسابقه غزه را درنوردید. ۳۰ ساختمان چندطبقه تروریستی هدف قرار گرفته و ویران شد و دهها هدف تروریستی دیگر نیز بمباران و نابود شد تا زیرساختهای دیدهبانی و ترور از بین برود و راه برای نیروهای زمینی هموار شود.»
انتقادهای بینالمللی
منتقدان بینالمللی میگویند طرح اسرائیل که شامل خلع سلاح کامل نوار غزه و قرار گرفتن آن تحت کنترل امنیتی اسرائیل است، میتواند بحران انسانی برای جمعیت ۲.۲ میلیونی منطقه را که با خطر جدی قحطی روبهرو هستند، تشدید کند.
نتانیاهو گفته بود اسرائیل چارهای جز تکمیل کار و شکست کامل حماس ندارد، چرا که این گروه فلسطینی حاضر نشده سلاحهای خود را زمین بگذارد.
حماس اعلام کرده تنها در صورت تأسیس یک کشور مستقل فلسطینی حاضر به خلع سلاح خواهد شد.
