شماری از زندانیان سیاسی زن محبوس در زندان قرچک ورامین در نامهای به غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، نوشتند تنها بهدلیل «تفاوت در نظر سیاسی»، حقوق شهروندی و انسانیشان پایمال شده است.
آنها در این نامه که نسخهای از آن جمعه ۳۱ مرداد به ایراناینترنشنال رسید، از زندان قرچک بهعنوان «کنج ستم» یاد کردند: «ما در زندان قرچک نیستیم؛ ما در کنج ستم، در گوشهای طراحیشده برای محو کردنمان محبوس شدهایم.»
آنها خطاب به رییس قوه قضاییه افزودند در زندان قرچک، «درهای عدالت را با قفلهای آهنینِ محرومیت از ابتداییترین حقوق انسانی به روی ما بسته و ما را در سیاهچالی از ظلم و تبعیض به اسارت گرفتهاید».
زهره سرو، گلاره عباسی، محبوبه رضایی، پریوش مسلمی، مهناز طراح، مرجان دیبا و فرزانه محمدی پارسا از امضاکنندگان این نامه هستند.
این زندانیان سیاسی در ادامه نامه خود خطاب به اژهای نوشتند: «شما تنها به این دلیل که باورمان با شما یکی نیست، زندگی را از ما سلب کردهاید. وظیفه شما، بهعنوان حاکمیت، فراهم آوردن حداقل شرایط زیستی برای ماست؛ وظیفهای که نهتنها از عهده آن برنیامدهاید، بلکه با بیکفایتی ما را به شرایطی صدچندان ظالمانهتر از زندان قرچک سپردهاید.»
آنها در ادامه هشدار دادند که جمهوری اسلامی سالها کباده جنگ کشیده، اما در شرایط جنگی توانایی فراهم آوردن ابتداییترین امکانات و حقوق زندانیان را ندارد: «ما را از دسترسی به کارگاه قرچک، از آب آشامیدنی، از برق و گاه حتی از غذا محروم کردهاید؛ این ستم سیستماتیک است.»
امضاکنندگان این نامه در خصوص شرایط خود افزودند: «دیگر بحث بر سر اینکه زندانی سیاسی هستیم یا امنیتی، بیمعناست. ما در این سیستم انسان به شمار نمیآییم. شرایط اسفناک قرچک را ضرب در ۱۰ کنید، باز هم به عمق فلاکت ما در این کنج ستم نمیرسد. ما را نه در رده یک قاتل زنجیرهای، که کمتر از موجودات زنده میدانید؛ گویی از بمب و موشک نیز خطرناکتریم.»
ایراناینترنشنال پیشتر در گزارشی نوشته بود زنان زندانی سیاسی که پس از حمله اسرائیل به زندان اوین به بخش قرنطینه زندان قرچک منتقل شدند، با مشکلات بسیاری در این زندان مواجهاند و در وضعیتی نامناسب به سر میبرند.
هفت زندانی سیاسی زن در بخش دیگری از نامه خود، به دو ماه بلاتکلیفی در قرچک اشاره کردند: «دو ماه است که با وعدههای پوچ آزادی یا انتقال به اوین، تا طنین تلخ "همینجا خواهید ماند"، زندگی ما را به تمسخر گرفتهاید. دو ماه است که صدای بمب و موشک در گوشمان میپیچد و ما را به آرزوی پایان این کابوس سیاه وا میدارد.»
آنها در پایان خطاب به اژهای نوشتند: «وضعیت ما باید بیدرنگ تعیین تکلیف شود. این کابوس سیاه باید ویران شود. ما انسانیم و حق حیات و کرامت انسانیمان را با صدای بلند فریاد میزنیم.»
لاریجانی در مصاحبه با وبسایت دفتر رهبر جمهوری اسلامی که جمعه ۳۱ مرداد منتشر شد، گفت: «من نمیگویم الان جنگ بالفعل وجود دارد، ولی بدانیم که جنگی شروع شده و این جنگ الان فقط به قطع آتش بسنده کرده است.»
او تاکید کرد: «پس ما باید آماده باشیم.»
پیشتر در ۲۶ مرداد، یحیی رحیم صفوی، مشاور عالی علی خامنهای، با اتخاذ موضعی مشابه گفته بود احتمالا میان حکومت ایران و اسرائیل مجددا جنگی به وقوع خواهد پیوست، اما «پس از آن، ممکن است دیگر جنگی رخ ندهد».
رویارویی جمهوری اسلامی و اسرائیل با انجام مجموعهای از حملات غافلگیرکننده از سوی اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی در ۲۳ خرداد آغاز شد و پس از ۱۲ روز، دو طرف با آتشبس موافقت کردند.
از زمان برقراری آتشبس، گمانهزنیهایی در ایران و اسرائیل درباره آغاز مجدد جنگ مطرح شده است.
در یک نمونه، رسانههای اسرائیلی به نقل از منابع امنیتی گزارش دادند در پی تهدیدهای جمهوری اسلامی، ارتش اسرائیل قصد دارد با انجام آزمایشهای تازه، توسعه سامانههای پدافند موشکی «پیکان-۳» و «پیکان-۴» را تسریع کند تا امکان رهگیری تهدیدات دور از مرزها فراهم شود.
جمهوری اسلامی به حمایت از «محور مقاومت» ادامه میدهد
لاریجانی در بخش دیگری از این گفتوگو، در پاسخ به این پرسش که آیا جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه همچنان به حمایت از «جریان مقاومت» ادامه خواهد داد، گفت: «جمهوری اسلامی همیشه از مقاومت حمایت میکند، چون آن را یک جریان اصیل و یک سرمایه میداند.»
او اضافه کرد: «اگر از جریان مقاومت و قدرتهایمان صیانت نکنیم، ضربه میخوریم، این خیلی چیز بدی است.»
محور مقاومت عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حماس، جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
«به حزبالله کمک میکنیم»
دبیر شورای عالی امنیت ملی در بخش دیگری از مصاحبه با وبسایت خامنهای بهطور خاص درباره حزبالله لبنان گفت: «ما به حزبالله کمک کردهایم و کمک میکنیم.»
او در واکنش به منتقدان حمایت از حزبالله افزود: «من دیدم گاهی میگویند مقاومت کاری برای ما نکرده. در واقع، میخواهند روی ذهن شما کار کنند و به شما القا کنند که اینها مثلا وبال گردن شما هستند و برایتان هزینهزا هستند، ولشان کنید، میشود صلح کرد.»
در روزهای اخیر موضوع خلع سلاح حزبالله بر روابط تهران و بیروت سایه افکنده است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که نواف سلام، نخستوزیر لبنان، ۲۶ مرداد با تاکید بر خروج بیروت از «محور مقاومت» اعلام کرد نفوذ گسترده جمهوری اسلامی در کشورهای عربی رو به افول گذاشته است.
او به سفر اخیر لاریجانی به بیروت اشاره کرد و ادامه داد: «بهشدت بابت انتقاد ایران از تصمیم دولت لبنان برای خلع سلاح [حزبالله] گلایه کردم. به او اطلاع دادم که روابط متوازن میان کشورها، بهویژه میان ما و ایران، باید بر پایه احترام متقابل و عدم مداخله در امور داخلی استوار باشد.»
درخواست از رسانه ها برای خودسانسوری
لاریجانی که مشاور خامنهای است، در ادامه مصاحبه خود با اشاره به لزوم کنترل حکومت بر رسانهها گفت شورای عالی امنیت ملی باید با روزنامهنگاران و صاحبنظران ارتباط داشته باشد و آنها را «توجیه کند».
او تاکید کرد: «همه قبول دارند که به خاطر مسائل امنیتی، همه حرف را نمیشود زد... ما در گذشته هم این جلسات را میگذاشتیم و شرایط را برایشان توضیح میدادیم. البته من فکر میکنم این بلوغ فکری در اکثر این افراد هم وجود دارد؛ وقتی شرایط برایشان خوب ترسیم شود، آنوقت تصمیمات بهقاعدهای میگیرند.»
جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ ۱۲ روزه، سرکوب رسانهها و خبرنگاران را شدت بخشیده است.
همچنین در این بازه زمانی، تعدادی از شهروندان به اتهام «جاسوسی» بازداشت و حتی اعدام شدهاند.
در پرونده هستهای «تسلیم نمیشویم»
لاریجانی در بخش دیگری از اظهاراتش گفت سیاست هستهای جمهوری اسلامی «این است که شما مذاکره را هیچ وقت رفع نکنید، ولی در مذاکره تسلیم هم نشوید، بلکه راهحلهای عقلایی ارائه بدهید».
او افزود: «من نمیگویم انعطاف نباید داشت، اما در جایی باید انعطاف داشت که قصدشان حل مساله باشد.»
لاریجانی به اظهارات پیشین خامنهای درباره «نرمش قهرمانانه» اشاره کرد و ادامه داد: «این برای جایی است که طرف مقابل هم بخواهد این کار را بکند؛ اما اگر طرف مقابل بگوید باید تسلیم بشوید، اینجا نباید تسلیم شد، باید ایستادگی کرد.»
در ماههای اخیر، اصرار جمهوری اسلامی بر غنیسازی اورانیوم در خاک ایران، مذاکرات هستهای را به بنبست کشانیده است.
در آخرین تحول، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ۳۱ مرداد اعلام کرد عباس عراقچی در تماس تلفنی با همتایان خود از بریتانیا، فرانسه و آلمان و همچنین مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره مکانیسم ماشه گفتوگو کرده و مقرر شده است این مذاکرات چهارم شهریور در سطح معاونان ادامه یابد.
لاریجانی همچنین درباره احتمال خروج جمهوری اسلامی از معاهده منع اشاعه تسلیحات هستهای (انپیتی) گفت: «این فرض همیشه وجود دارد. واقعیت این است که انپیتی هیچ خاصیتی برای ما نداشته.»
او به احتمال فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی کشورهای اروپایی اشاره کرد و گفت: «در مورد نحوه استفاده از مکانیسم ماشه اختلاف نظر هست و کشورهای مهمی هم این اختلاف نظر را دارند. اگر به شورای امنیت برود، تازه آنجا هم محل بحث است. در آنجا میتوانند تصمیم بگیرند که این را فعال کنند یا نه.»
کریدور زنگزور و «خفگی ژئوپلتیک» برای جمهوری اسلامی
لاریجانی در بخش دیگری از اظهاراتش، به توافق اخیر میان باکو و ایروان بر سر کریدور زنگزور پرداخت و گفت: «این ذیل یک طراحی بزرگتر است که فقط مال ایران نیست؛ ذیل استفاده زیاد از آسیای مرکزی و قفقاز است که آمریکا و ناتو و مانند اینها حتما یک نگاه ریبآمیزی هم دارند؛ یک نوع فشار به روسیه هم هست، فشار به ما هم هست.»
او افزود: «سوال این است که آیا این عمل میتواند یک خفگی ژئوپلتیکی برای ایران ایجاد کند یا نه. خفگی ژئوپلتیکی برای ما بستگی دارد به اینکه با این پدیده چگونه عمل بشود و این همین حرفی است که الان بین ما و آنها در جریان است.»
او اظهارات مقامات ارمنستان و جمهوری آذربایجان در تلاش برای توجیه جمهوری اسلامی در خصوص کریدور زنگزور را ناکافی دانست و تاکید کرد: «این الفاظ تلفنی کفایت لازم را ندارد.»
کاخ سفید ۱۷ مرداد میزبان الهام علیاف، رییسجمهوری آذربایجان و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان برای امضای پیمان صلح بود.
بر اساس این توافق، نام دالان زنگزور به «مسیر ترانزیتی دونالد ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی» تغییر مییابد و آمریکا بهمدت ۹۹ سال آن را اجاره خواهد کرد.
تسنیم جمعه ۳۱ مرداد نوشت شمار افراد متعلق به دهکهای چهارم تا نهم درآمدی که مشمول دریافت یارانه ۳۰۰ هزار تومانی بودند، در مردادماه کاهش یافته است.
این خبرگزاری با استناد به دهکبندی وزارت کار افزود شمار یارانهبگیران از ۴۹ میلیون و ۶۴۲ هزار و ۶۶۵ نفر در تیرماه به ۴۶ میلیون و ۵۷۶ هزار و ۳۳۱ نفر رسیده است.
بر اساس این گزارش، تفاوت در مبالغ واریزی یارانه نقدی در مردادماه بیانگر آن است که بخشی از سرپرستان خانوار و خانوادههای دهکهای چهارم تا نهم از فهرست دریافتکنندگان یارانه حذف شدهاند.
حذف یارانه نقدی ۱۸ میلیون نفر تا پایان سال
حسن نوروزی، رییس سازمان هدفمندسازی یارانهها، از حذف یارانه نقدی سه دهک بالا از شهریورماه خبر داد و گفت مهلت اعتراض در این خصوص تعیین شده و افراد میتوانند از طریق درگاه هدفمندی یارانه و سامانه حمایت، اطلاعات خود را ثبت کنند.
او افزود بر اساس قانون بودجه، سه دهک بالایی جامعه که در مجموع ۱۸ میلیون نفر میشوند، تا پایان سال ۱۴۰۴ از مجموعه یارانهبگیران حذف خواهند شد.
در پی تشدید تحریمها و کاهش درآمدهای نفتی، جمهوری اسلامی بهتدریج سهم مالیات را در ترکیب منابع بودجه سالانه افزایش داده و همزمان طی یک سال گذشته روند کاهش یارانههای پرداختی را نیز در دستور کار قرار داده است.
در فروردینماه، احمد میدری، وزیر کار دولت چهاردهم، از قصد دولت برای حذف یارانه نقدی ۱۸ میلیون نفر خبر داد و گفت: «پس از حذف یارانه، افرادی که به این اقدام معترض شوند، در صورت رد شدن اعتراض، تمامی یارانهها و معافیتهای مالیاتی آنها قطع خواهد شد.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، نیز اسفند ۱۴۰۳ گفت: «ما در این کشور به ۸۰ میلیون نفر یارانه میدهیم... خدا وکیلی ۸۰ میلیون یارانه میخواهند؟»
یارانه نقدی از سال ۱۳۸۹ در قالب طرح هدفمندسازی یارانهها و همزمان با حذف یارانههای غیرمستقیم انرژی آغاز شد.
پس از مدتی بحث دهکهای درآمدی مطرح شد و از سال ۱۳۹۲ در دولت حسن روحانی، شناسایی داراییها مبنای حذف بخشی از یارانهبگیران قرار گرفت.
کارشناسان هشدار میدهند اجرای حذف گسترده یارانهها با وجود تورم و گرانی شدید فعلی، فشار سنگینی بر اقشار کمدرآمد وارد خواهد کرد و میتواند به گسترش فقر و نارضایتی اجتماعی منجر شود.
زارع جمعه ۳۱ مرداد گفت: «اگر بر اساس واقعیت نگاه کنیم، بسیاری از ایرانیان خانههای خودشان را برای فروش گذاشتند و بهدنبال مهاجرت بهدلیل شرایطی که وجود دارد، هستند و این هم یکی از متغیرهایی است که بر افزایش قیمت ارز اثر گذاشته است.»
او افزود: «ظرف ۴۸ ساعت، ۲۴۰ هزار واحد در تهران برای فروش گذاشته شده که این نگرانکننده است و یکی از متغییرهایی است که سهم بسیار بالایی در افزایش قیمت دلار دارد.»
این اظهارات در حالی بیان میشود که با تداوم روند صعودی نرخ ارزهای خارجی در ایران، بهای دلار در بازار آزاد از مرز ۹۵ هزار تومان عبور کرده است.
زارع در ادامه اظهارات خود گفت احتمال فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای بینالمللی میتواند یکی از عوامل موثر بر افزایش نرخ ارز در ایران باشد.
او اضافه کرد: «در افزایش قیمتها، اصل همین تحریمها هستند که با مکانیسم ماشه به همان حالت اولیه بازمیگردد و در بسیاری از جاها از جمله فروش نفت و بحث واردات و سویفت تاثیر میگذارد.»
این نماینده مجلس ادامه داد: «از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ ارز دولتی تقریبا ۳.۵ برابر شده است، اما طلا پنج الی شش برابر شده است که این جای نگرانی دارد و نظارت داخلی باید تقویت شود.»
این در حالی است که مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر کوشیدهاند پیامدهای اقتصادی بازگشت احتمالی تحریمهای بینالمللی را ناچیز جلوه دهند.
تشدید روند مهاجرت از ایران
روند مهاجرت از ایران مدتها پیش از جنگ اخیر میان جمهوری اسلامی و اسرائیل شتاب گرفته بود و نهادها و سازمانهای گوناگون پیشتر نسبت به پیامدهای آن هشدار داده بودند.
بهرام صلواتی، رییس سابق رصدخانه مهاجرت ایران، ششم مرداد گفت نزدیک به چهار درصد از جمعیت تحصیلکرده و دانشجویان ایرانی به خارج از کشور رفتهاند.
او پیش از این نیز خبر داده بود شمار دانشجویان ایرانی مهاجر به بیش از ۱۰۰ هزار نفر رسیده و از این میان، تنها یک درصد به ایران برمیگردند.
مهاجرت نخبگان، اعضای کادر درمان، استادان دانشگاه و نیروی کار متخصص در سالهای اخیر نگرانیهای گستردهای را در میان کارشناسان و افکار عمومی ایران برانگیخته است.
سایت دیجیاتو اردیبهشتماه گزارش داد ایران به صادرکننده نیروی متخصص برنامهنویسی تبدیل شده است.
بر اساس اطلاعیه وزارت خارجه که جمعه ۳۱ مرداد منتشر شد، عراقچی در این گفتوگو بار دیگر بر «نبود صلاحیت قانونی و اخلاقی اروپا برای توسل به این سازوکار» تاکید کرد و نسبت به عواقب فعالسازی مکانیسم ماشه هشدار داد.
در این اطلاعیه به نقل از عراقچی آمده است جمهوری اسلامی همانطور که «در دفاع از خود مقتدرانه عمل میکند»، برای هر راهحل دیپلماتیک آمادگی دارد.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی افزود وزیران خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان مجددا پیشنهاد خود را درباره تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ مربوط به مکانیسم ماشه با هدف «فراهم کردن زمان بیشتر برای دیپلماسی» مطرح کردند.
عراقچی در واکنش گفت جمهوری اسلامی در این روند ورود نخواهد کرد، اما «با دوستان خود در شورای امنیت» درباره پیامدهای آن مشورت میکند.
در همین رابطه دیوید لامی، وزیر خارجه بریتانیا، اعلام کرد که در گفتوگو با عباس عراقچی و شرکای اروپایی، نگرانیهای خود را درباره برنامه هستهای ایران مطرح کرده است. او تاکید کرد که بریتانیا همچنان به مسیر دیپلماسی متعهد است، اما زمان برای رسیدن به توافق محدود است. لامی افزود که کشورهای اروپایی راهحلی دیپلماتیک شامل تمدید رفع تحریمها به ایران پیشنهاد دادهاند، اما هشدار داد که در صورت عدم دستیابی به توافقی پایدار و قابل راستیآزمایی، این روند متوقف خواهد شد.
پیشتر در ۲۹ مرداد، میخائیل اولیانوف، نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین، تاکید کرد بریتانیا، آلمان و فرانسه خود «ناقض» توافق برجام به شمار میروند و از منظر حقوقی، از حق فعالسازی مکانیسم ماشه یا همان اسنپبک علیه جمهوری اسلامی برخوردار نیستند.
نشریه نیوزویک نیز ۳۰ مرداد گزارش داد روسیه و چین در برابر تهدید سه کشور اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه ایستادهاند و مخالفت آنها میتواند تهران را بیش از پیش به مسکو و پکن وابسته کند.
واکنش فرانسه
ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، ۳۱ مرداد در پیامی در شبکه ایکس، گفتوگوی خود به همراه کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، یوهان وادفول و دیوید لمی، وزاری خارجه آلمان و بریتانیا، با عراقچی را «مهم» ارزیابی کرد.
او نوشت در این تماس تلفنی درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی و تحریمهایی که اروپا در قالب فعالسازی مکانیسم ماشه در آستانه بازاعمال آنها علیه حکومت ایران است، صحبت شد.
بارو افزود: «زمان رو به اتمام است. هفته آینده جلسه جدیدی در این زمینه برگزار خواهد شد.»
وزارت خارجه جمهوری اسلامی نیز در اطلاعیه خود اعلام کرد این مذاکرات سهشنبه چهارم شهریور در سطح معاونان ادامه مییابد.
دیدار هیات جمهوری اسلامی با نمایندگان آژانس در وین
همزمان با اعلام خبر تماس تلفنی عراقچی با مقامات اروپایی، رسانههای داخلی ۳۱ مرداد از سفر یک هیات ایرانی به وین، برای ملاقات با مقامهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی خبر دادند.
کانال تلگرامی سینرژی گزارش داد در این سفر دو نفر از اعضای تیم نمایندگی جمهوری اسلامی با معاون رافائل گروسی، دبیرکل آژانس، دیدار کردند.
بنا بر این گزارش، در این دیدار درباره چگونگی ادامه همکاری تهران با آژانس بینالمللی گفتوگو شد.
بلومبرگ ۳۰ مرداد به نقل از چند دیپلمات مطلع گزارش داد در پی ممانعت جمهوری اسلامی از بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی از مراکز غنیسازی و ذخایر اورانیوم، مقامات آژانس هفته آینده به واشینگتن سفر خواهند کرد تا در این زمینه با مقامهای ایالات متحده رایزنی کنند.
پس از حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران در خرداد، بازرسان آژانس نتوانستهاند به این مراکز دسترسی پیدا کنند.
آژانس پیشتر تاکید کرده بود حکومت ایران فاصله زیادی با تولید سلاح اتمی ندارد.
نشریه ژورنال نشنال سکیوریتی ۲۳ مرداد در تحلیلی با اشاره به احتمال استفاده اروپا از مکانیسم ماشه علیه جمهوری اسلامی نوشت در صورت فعال شدن این ساز و کار، ایران با انزوای مالی و کاهش شدید صادرات نفت روبهرو خواهد شد.
