حسن نوروزی، سرپرست سازمان هدفمندی یارانهها در حالی از «آمادهسازی مقدمات» حذف یارانه نقدی حدود ۲۵ میلیون نفر در ایران خبر داد که بر اساس گزارشها، از ماه آذر امسال یارانه نقدی برخی افراد به دلیل «تغییر دهکبندی» واریز نشده است.
به گفته نوروزی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در حال آمادهسازی مقدمات حذف یارانه نقدی دهکهای ۸ تا ۱۰ بر اساس نتایج «آزمون وسع» است و میتوان طبق شاخصها، دهکبندی جدیدی را ارائه داد.
سه دهک مورد اشاره او در مجموع شامل حدود ۲۵ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر، معادل ۳۳ درصد از کل جمعیت کشور است.
باتوجه به تاکید قانون بودجه سال ۱۴۰۴، انجام حذف یارانه نقدی سه دهک بالایی در سال آینده قطعی شده بود اما رسانههای اقتصادی با اشاره به واریز نشدن یارانه ماه آذر برخی شهروندان نوشتند اجرای طرح در ماههای پایانی سال جاری نیز بعید به نظر نمیرسد.
آذر امسال یارانه نقدی برخی افراد واریز نشد و سازمان هدفمندی یارانهها یکی از دلایل آن را تغییرات دهکبندی اعلام کرد و گفت هر فرد با توجه به وضعیتش باید بررسی شود.
نوروزی گفت در قانون بودجه سال جاری، ۳۱۵ هزار میلیارد تومان تحت عنوان یارانه نقدی، معیشتی و کالابرگ در نظر گرفته شده و اینکه چه مقدار از این مبلغ به شکل نقدی و چقدر به صورت کالابرگ اختصاص داده شود، در اختیار دولت است.
سرپرست سازمان هدفمندی یارانهها، وابسته به سازمان برنامه و بودجه، افزود پس از آنکه یارانه نقدی سه دهک بالایی حذف شد، از محل ذخیره بودجه آنها، منابعی برای دهکهای کمدرآمد جامعه ایجاد میشود.
افراد ساکن خارج از کشور و کسانی که پنج بار در سال سفر خارجی دارند از سوی دولت به عنوان برخی از مصادیق گروههای پردرآمد در نظر گرفته شده است.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سیام آبان گفته بود حذف افراد ثروتمند از دریافت یارانه «بر اساس شرایط اجتماعی و خیلی تدریجی» انجام خواهد شد اما در مقابل برنامهای برای افزودن به مبلغ یارانه افراد نیازمند تصویب نشده است.
رقم یارانه اعلام شده برای دهکهای چهارم تا نهم با جمعیت ۵۱ میلیون نفری، ۳۰۰ هزار تومان است که تامین آن بنا بر گزارشهای رسمی، هر ماه نیاز به بودجه ۱۶ هزار میلیارد تومانی دارد.
نزدیک به ٢٨ میلیون نفر نیز در دهکهای اول تا سوم و کمدرآمدترین گروههای خانوادهها در ایران قرار دارند که ماهانه برای آنها ۴۰۰ هزار تومان واریز میشود.
در ماه آبان بیش از ۵۰ میلیون ایرانی یارانه نقدی خود را با تاخیری یک روزه دریافت کردند که سازمان هدفمندسازی یارانهها، «تامین نشدن منابع» را دلیل آن نامید.
واریز نشدن یارانههای شش دهک چهارم تا نهم در موعد مقرر باعث سردرگمی و خشم بسیاری از شهروندان شده بود.
خبرگزاری تسنیم علت این تاخیر را «بدهی بزرگ ۷۰۰ میلیون دلاری» وزارت نفت به خزانه دولت خوانده بود.
جمهوری اسلامی به دنبال تحریمهای همهجانبه و ناتوانی از فروش عادی نفت، اکنون شرایط مالی و درآمدی مناسبی ندارد و با زنجیرهای از کسریها که آن را «ناترازی» میخواند، مواجه است.
آبان امسال آییننامهای در هیات وزیران دولت مسعود پزشکیان تصویب شد که بر اساس آن یارانه نقدی افراد پردرآمد حذف میشود. مجلس شورای اسلامی نیز در قانون بودجه ۱۴۰۴ دولت را نسبت به انجام این کار مکلف کرد.
آمارهای شرکت اطلاعات کالا، کپلر، که تانکرهای نفتی را نیز رصد میکند، نشان میدهد صادرات نفت ایران به چین از ماه اکتبر روند نزولی داشته و طی دو ماه گذشته، تحویل روزانه نفت ایران به چین به زیر ۱.۳ میلیون بشکه سقوط کرده که در مقایسه با ماه اکتبر ۵۵۰ هزار بشکه کمتر است.
در این میان، ذخایر نفت بیمشتری روی آب ایران نیز طی دوره یاد شده بیش از دو برابر شده و به حدود ۲۰ میلیون بشکه اوج گرفته است.
یک منبع در شرکت ملی نفت ایران با تایید افت چشمگیر صادرات نفت، به ایران اینترنشنال گفت که مشکل اصلی، حوزه لجستیک است و به خاطر تحریمهای اخیر آمریکا علیه دهها نفتکش، حمل نفت ایران به آبهای آسیای شرق و نهایتا انتقال پنهانی آن به چین با پیچیدگی مواجه شده است.
او گفت ایران امیدوار است با خرید نفتکشهای بیشتر این مشکل را در ماههای آتی حل کند.
تاکنون ۳۸۰ نفتکش که در کار قاچاق نفت ایران بودهاند، شناسایی شده و نیمی از آنها به لیست سیاه آمریکا اضافه شدهاند.
همایون فلکشاهی، کارشناس ارشد کپلر نیز با تاکید بر معضلات ایجاد شده با تحریمهای اخیر آمریکا بر ۳۵ نفتکش دخیل در قاچاق نفت ایران گفت که نیمی از کل نفتکشهای موسوم به «ناوگان تاریک» در لیست سیاه قرار گرفتهاند.
این نفتکشهای عمدتا کهنه و بدون بیمه معتبر، با خاموش کردن سیستم شناسایی خودکار، انتقال محموله در میانه دریا به نفتکشهای دیگر، تغییر اسناد و برند نفت از طریق واسطهها و نهایتا ارسال آن به بنادر چین نقش دارند.
او همچنین گفت تنها مشتریان نفتی ایران در چین، پالایشگاههای کوچک و مستقل، موسوم به «تیپات» هستند که به خاطر راندمان پایین و آلایندگی زیاد، از طرف دولت پکن تحت فشار هستند که یا تن به نوسازی دهند و یا از رده خارج شوند.
طی چند ماه گذشته دستکم سه «تیپات» چینی رسما اعلام ورشکستگی کردهاند.
ذخایر نفتی ایران در چین
ایران به غیر از ذخایر نفت روی آب، با معضل ذخایر نفت در تاسیسات خشکی بنادر چین نیز دست به گریبان است.
اخیرا ایران اینترنشنال از قول یک منبع آگاه گزارش داد که دولت ایران با وساطت سپاه پاسداران در تلاش برای فروش یک میلیارد دلار ذخایر نفت خود در بندر دالیان چین است.
این منبع ۲۷ دسامبر دوباره در اطلاعات جدیدی به اینترنشنال گفت دولت ایران همچنین تلاشهای هماهنگی را برای آزادسازی نفت انبار شده در بندر ژوشان چین آغاز کرده است.
به گفته او ایرانیها شروع به سرمایهگذاری در اجاره نفتکشهای خارجی غیرتحریمشده کردهاند تا ارتباط ایران با تلاشها برای آزادسازی این نفت را پنهان کنند: «ایران در حال اجرای عملیاتی است تا نفت را به این نفتکشها بارگیری کرده و سپس آن را از آبهای سرزمینی چین خارج کند تا عملیات تخلیه محموله نفتی به نفتکشهای دیگر در منطقه را انجام دهد. این کار با هدف پنهان کردن منشأ ایرانی نفت و جلوگیری از افشای آزادسازی و فروش آن صورت میگیرد».
او در ادامه تصریح کرد «شرکت چینی که به رژیم ایران در آزادسازی نفت از بنادر دالیان و ژوشان کمک میکند، شرکت Dalian NSK International Trading Co. Ltd. است.
این شرکت چینی تا لحظه تنظیم این گزارش، از جواب دادن به سوال ایران اینترنشنال خودداری کرده است.
منبع آگاه در ادامه گفت این موضوع ممکن است پیامدهای گستردهای برای خود بندر دالیان نیز با توجه به روابط آن با این شرکت، که در بندر فعالیت میکند، داشته باشد. اگر عملیات این بندر مختل شود، این موضوع پیامدهای قابلتوجهی برای فعالیت بسیاری از شرکتهای بینالمللی که از این بندر استفاده میکنند، خواهد داشت».
دقیقا مشخص نیست ایران چه میزان ذخایر نفتی در بنادر چینی دارد، اما ارزش ذخایر نفت جمهوری اسلامی در بندر دالیان حدود یک میلیارد دلار عنوان شده که معادل حدود ۱۲ میلیون بشکه است.
وضعیت صادرات و ذخایر نفت روی آب ایران
آمارهای کپلر نشان میدهد هم بارگیری نفت از بنادر ایرانی و هم تخلیه نفت ایران به بنادر چینی در ماههای نوامبر و دسامبر به شدت سقوط کرده است.
به غیر از مشکل لجستیک و از رده خارج شدن برخی پالایشگاههای «تیپات» چینی، بازگشت دونالد ترامپ با شعار «احیای سیاست فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی نیز یکی از عوامل سقوط صادرات نفت ایران به تنها مشتری نفت خود، چین، است.
دونالد ترامپ در دور قبلی ریاستجمهوری خود، با اعمال تحریمها علیه ایران در سال ۲۰۱۸، صادرات روزانه نفت ایران را تا سال ۲۰۲۰ به زیر ۳۵۰ هزار بشکه رساند. ایران قبل از تحریمها روزانه ۲.۵ میلیون بشکه صادرات نفت داشت.
سیاست فشار حداکثری ترامپ باعث شد ذخایر نفت روی آب جمهوری اسلامی به ۱۱۰ میلیون بشکه اوج یابد.
علت این است که بخشی از نفت صادراتی ایران در واقع میعانات گازی است که از میادین گازی تولید میشود و اگر ایران بخواهد تولید آن را متوقف کند، مجبور است تولید گاز را هم متوقف کند.
بخش عظیمی از نفت روی آب ایران در آن زمان، در واقع میعانات گازی بود.
با اوجگیری صادرات نفت ایران به چین در دوران ریاستجمهور جو بایدن، ایران بخش عظیمی از نفت روی آب خود را به پالایشگاههای چینی تحویل داد و حتی ذخایر میعانات گازی روی آب ایران در ژانویه امسال برای اولین بار از زمان تحریمهای آمریکا به صفر رسید و این وضعیت تاکنون ادامه داشته است.
با اینحال، ذخایر نفت خام روی آب ایران از ماه سپتامبر تاکنون به خرید افت صادرات به چین، دو برابر شده و به ۲۰ میلیون بشکه اوج گرفته است. البته شرکت وُرتکسا این رقم را نزدیک ۵۰ میلیون بشکه عنوان میکند.
ایران بعد از سقوط رژیم بشار اسد، نفتی تحویل سوریه نداده، اما در ۱۱ ماه ابتدایی امسال بطور متوسط روزانه ۵۶ هزار بشکه نفت تحویل سوریه داده است.
در مجموع، متوسط بارگیری روزانه نفت ایران در کل سال جاری میلادی یک میلیون و ۵۵۰ هزار بشکه بوده که نسبت به سال ۲۰۲۳ رشدی ۱۷ درصدی داشته است. حدود ۹۴ درصد از این محمولهها تحویل چین شده است.
توقف ارسال نفت ایران به سوریه از ماه جاری و افت تخلیه نفت ایران در چین به زیر ۱.۳ میلیون بشکه طی دو ماه گذشته در حالی است که دولت مسعود پزشکیان در لایحه بودجه سال آینده صادرات یک میلیون و ۸۵۰ هزار بشکه نفت را هدفگذاری کرده است.