نشریه نیوزویک نوشت روسیه و چین در برابر تهدید سه کشور اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه ایستادهاند؛ اقدامی که میتواند توان اروپا و غرب را برای فشار بر جمهوری اسلامی بهشدت تضعیف کند و احتمال رجوع آمریکا به گزینه نظامی را افزایش دهد.
نیوزویک پنجشنبه ۳۰ مرداد گزارش داد حمایت مسکو و پکن به تهران فرصت داده تا مواضع خود را تقویت کند.
این نشریه به اظهارات اخیر میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی وین، که تهدید تروئیکای اروپایی به فعالسازی مکانیسم ماشه را «باجخواهی» علیه ایران توصیف کرده بود، پرداخت و افزود مخالفت روسیه و چین میتواند اروپا را از ابزار فشار دیپلماتیک محروم کند، نفوذ آن را کاهش دهد و تهران را بیش از پیش به مسکو و پکن وابسته سازد.
اولیانوف ۲۹ مرداد تاکید کرد بریتانیا، آلمان و فرانسه خود «ناقض» توافق برجام به شمار میروند و از منظر حقوقی، از حق فعالسازی مکانیسم ماشه یا همان اسنپبک علیه جمهوری اسلامی برخوردار نیستند.
لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، نیز ۲۹ مرداد گفت مکانیسم ماشه «به دو طرف در ایجاد اعتماد و رفع اختلافات کمکی نمیکند و برای تلاشهای دیپلماتیک جهت از سرگیری زودهنگام مذاکرات مفید نیست».
سه کشور اروپایی اعلام کردهاند در صورتی که حکومت ایران همکاریهای لازم را در خصوص پرونده هستهای خود انجام ندهد، در پایان ماه اوت (۹ شهریور) مکانیسم ماشه را فعال خواهند کرد.
تهران برای تبعات فعالسازی مکانسیم ماشه آماده میشود
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، ۲۹ مرداد گفت: «چند سال است که با چین و روسیه در مورد اینکه چه راهحلی برای جلوگیری نهایی از اسنپبک وجود دارد، گفتوگو کرده و اقداماتی را مد نظر گرفتهایم، هر چند ممکن است موفق نباشیم.»
عراقچی تبعات فعالسازی مکانیسم مایشه را «واقعا جدی و سنگین» خواند و اضافه کرد: «باید برای جلوگیری از آن تلاش کرد، اما در عین حال نباید آن را بیش از اندازه بزرگ کرد.»
او با تاکید بر اینکه «فعال شدن اسنپبک از نظر اقتصادی بیش از وضعیت موجود تاثیرگذار نخواهد بود»، افزود: «اگر اسنپبک اتفاق بیفتد، برای ما خسارتهای سیاسی و راهبردی بهدنبال خواهد داشت، اما اینگونه نیست که پایان دیپلماسی یا پایان همه چیز باشد.»
پیشتر وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در نامهای محرمانه که نسخهای از آن به ایراناینترنشنال رسید، به وزارتخانهها و شرکتهای بزرگ هشدار داد پیامدهای فعالسازی مکانیسم ماشه موجب توقف فروش نفت ایران، وقوع بحرانهای بزرگ اقتصادی و امنیتی، رشد بیکاری و تشدید نارضایتی اجتماعی در کشور میشود
اطلاعات و تصاویر رسیده به ایراناینترنشنال از اصفهان حاکی از آن است که نیروهای امنیتی صبح ۲۹ مرداد ابتدا هفت واحد تجاری متعلق به بهائیان در این شهر را مورد تفتیش قرار دادند و سپس به منازل صاحبان این واحدها وارد شدند.
پیمان مخمور، کوروش صادقی، امید فیروزمندی، نوید مقربین، سعید مقربین، بهنام جانمیان، منوچهر رضایی، سپهر ترابی، شهاب ترابی، بابک بابکان و ریاض جمشیدی، شهروندانی هستند که خانهها، واحدهای تجاری یا هر دو ملک آنها به دست ماموران حکومت مورد تفتیش قرار گرفته است.
در میان این افراد، رضایی علاوه بر بازرسی منزل و محل کسب، تا ساعت پنج عصر از سوی نیروهای امنیتی مورد بازجویی قرار گرفت و سپس آزاد شد.
طبق اطلاعات رسیده، منزل دستکم سه شهروند بهائی دیگر نیز در جریان یورش نیروهای حکومتی مورد تفتیش قرار گرفت.
یک منبع نزدیک به خانوادههای این شهروندان به ایراناینترنشنال گفت ماموران هیچ حکمی برای بازرسی این خانهها نداشتند و در پاسخ به اعتراض ساکنان اعلام کردند که از «حکم تلفنی» و «حکم سیار» استفاده میکنند.
به گفته این منبع آگاه، وسایل ضبطشده از شهروندان بهائی شامل کتابها، عکسها، دستگاههای الکترونیکی مانند تلفن همراه، لپتاپ و تبلت و اموال ارزشمند از جمله طلا و سکه بوده است.
گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال همچنین حاکی از آن است ماموران در یکی از منازل، جوان ساکن خانه را بهشدت مورد ضرب و شتم قرار دادند و در خانهای دیگر تمامی سازهای موسیقی را تخریب کردند.
دستکم در یک مورد، تفتیش منزل همراه با فحاشی و توهین صورت گرفت و در یک مورد دیگر نیز ماموران برای ورود، در منزل را شکستند.
ماموران در جریان بازرسیها، خود را وابسته به سازمان اطلاعات سپاه پاسداران معرفی کردند و به شهروندان بهائی گفتند در صورت وجود اعتراض یا مشکل، با شماره ۱۱۴ تماس بگیرند.
بهائیان که بزرگترین اقلیت دینی غیرمسلمان در ایران به شمار میروند، از زمان انقلاب سال ۱۳۵۷ تاکنون بهطور سیستماتیک سرکوب شدهاند و طی یک سال گذشته، فشار نهادهای امنیتی و قضایی بر آنها افزایش یافته است.
طبق اعلام منابع غیررسمی، جمعیت بهائیان ایران بیش از ۳۰۰ هزار نفر برآورد میشود، اما قانون اساسی جمهوری اسلامی تنها ادیان اسلام، مسیحیت، یهودیت و زرتشتی را به رسمیت میشناسد.
جامعه جهانی بهائی پیشتر در بیانیهای مصادره خانهها، داراییها و وسایل نقلیه بیش از ۲۰ شهروند بهائی در اصفهان را «غیرقانونی و تبعیضآمیز» خواند و اعلام کرد آنها صرفا بهدلیل اعتقادشان با مصادره اموال خود مواجه شدند.
بر اساس این بیانیه، این شهروندان تنها از طریق یک پیامک و خارج از چارچوبهای قانونی، از این موضوع مطلع شدند.
۲۰ مرداد نیز سایت حقوق بشری هرانا گزارش داد بهائیان بیش از ۷۰ درصد از کل موارد نقض حقوق اقلیتهای دینی در ایران طی سه سال گذشته را تشکیل میدهند.
بر اساس ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال، این تجمع پنجشنبه ۳۰ مرداد برگزار شد.
معترضان حاضر در این تجمع گفتند با وجود دریافت پیشتاییدیه و پیشویزای اداره مهاجرت آلمان، سفارت از صدور ویزا سرباز میزند و وقت جدیدی نیز تعیین نمیکند.
به گفته آنان، تاریخ اعتبار پیشتاییدیهها رو به پایان است و کارفرمایان در انتظار صدور ویزا هستند؛ این در حالی است که هر متقاضی برای این مرحله ۴۱۱ یورو هزینه کرده است.
۲۳ مرداد نیز یک شهروند با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال خبر داد گروهی از متقاضیان ویزای آلمان جلوی ورودی سفارت این کشور در تهران تجمع کردند.
این شهروند افزود: «تجمعکنندگان ضمن اعتراض به عدم رسیدگی به پروندههای قدیمی، توقف نوبتدهیهای جدید، صادر نشدن ویزا و بی پاسخ ماندن ایمیلهای پیگیری، گفتند که بیش از یک سال از خانوادههای خود جدا مانده و فرصتهای شغلی بسیاری را از دست دادهاند.»
بیش از ۵۵۰ نفر از شخصیتها، کنشگران سیاسی، روزنامهنگاران، فعالان حقوق بشر و آسیبدیدگان چشمی خیزش مهسا ۲۲ مرداد در نامهای به دولت فدرال آلمان، خواستار از سرگیری فوری پذیرش فعالان سیاسی، مدنی و صنفی، روزنامهنگاران و اسیبدیدگان چشمی که جانشان در خطر است، شدند.
۱۹ مرداد، ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، به نقل از امید محمدعلیخان، عضو انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران، نوشت صدور روادید گردشگری از سوی برخی سفارتخانهها متوقف شده و حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار متقاضی بلاتکلیف ماندهاند.
او ۱۲ مرداد نیز با اشاره به خودداری برخی سفارتخانهها، از جمله آلمان، فرانسه، سوئیس و اسپانیا، از تعیین وقت جدید برای متقاضیان گفت پذیرش درخواست سفرهای توریستی در شماری از سفارتخانههای خارجی در تهران متوقف شده است.
وزارت امور خارجه آلمان ۹ مرداد در پاسخ به ایراناینترنشنال، تعطیلی کامل سفارت این کشور در تهران را تکذیب کرد و گفت تیمی کوچک از دیپلماتهای آلمانی فعال هستند، اما سفارت برای مراجعهکنندگان بسته است و خدماتی ارائه نمیکند.
در وبسایت رسمی سفارت آلمان در تهران نیز اعلام شد با توجه به «شرایط بحرانی فعلی»، این سفارت تا اطلاع ثانوی برای تردد مراجعان بسته است.
این سفارتخانه همچنین اعلام کرد نوبتهایی که پیشتر صادر شده بودند، لغو شدهاند و متقاضیان ایمیلی دریافت خواهند کرد که بر اساس آن، قرار ملاقات جدیدی بهطور خودکار برای موعد دیگری برایشان تعیین میشود.
بر اساس شاخص گذرنامه هنلی در سال ۲۰۲۵ درباره قویترین و ضعیفترین گذرنامههای جهان، از میان ۱۹۹ گذرنامه، تنها ۱۳ کشور موقعیت ضعیفتری نسبت به جایگاه ایران دارند.
تلگراف پنجشنبه ۳۰ مرداد نوشت جمهوری اسلامی قصد دارد از این مظنونان بهعنوان اهرم فشار در مذاکرات هستهای با غرب استفاده کند؛ در حالی که طالبان امیدوار است در ازای این همکاری، تهران حکومت این گروه بر افغانستان را به رسمیت بشناسد.
این سه نفر در فهرستی موسوم به «لیست مرگ» قرار داشتند؛ فهرستی محرمانه که شامل اسامی دهها هزار افغان متقاضی پناهندگی در بریتانیا، از جمله سربازان ارتش افغانستان، نیروهای ویژه و منابع اطلاعاتی بریتانیا در این کشور بود.
این فهرست در سال ۲۰۲۱ بهطور تصادفی فاش شد و یکی از بزرگترین رخنههای امنیتی بریتانیا لقب گرفت.
تلگراف پیشتر در ۲۷ مرداد نیز به نقل از یک مقام ارشد ایرانی گزارش داد چهار نفر از مقامهای سپاه پاسداران هفته گذشته بدون اطلاع دولت مسعود پزشکیان به کابل سفر و با رهبران طالبان درباره استفاده از این فهرست گفتوگو کردند.
این روزنامه ۱۴ مرداد نیز در گزارشی نوشته بود فرماندهان سپاه از طالبان خواستهاند فهرستی از ۲۵ هزار شهروند افغانستانی را که با بریتانیا همکاری داشتند، در اختیارشان بگذارد تا جاسوسان بریتانیا در ایران را دستگیر کنند.
منظونان آماده انتقال به ایران
تلگراف در ادامه گزارش ۳۰ مرداد خود به نقل از مقامهای ارشد طالبان نوشت سه مظنون به جاسوسی برای بریتانیا در کابل در بازداشت به سر میبرند و انتقال آنها به تهران در انتظار تایید وزارت کشور طالبان است.
در هفتههای اخیر، طالبان دستکم ۱۳ نفر از افرادی را که نامشان در فهرست افشاشده آمده، در خانهای در قندهار نگه داشته است.
یک مقام ارشد طالبان در قندهار گفت: «اسامی افراد حاضر در این خانه پس از دیدار افسران سپاه به تهران ارسال شد و آنها پاسخ دادند که سه نفر از آنها جاسوس هستند و آنها را میخواهند.»
او افزود: «این سه نفر شنبه [۲۵ مرداد] با چشمبند از خانه بیرون برده شدند و با هواپیما به کابل انتقال یافتند.»
یک مقام طالبان ماه گذشته به تلگراف گفت پس از انتشار گزارشها درباره این اسناد در بریتانیا، این گروه اهمیت آن را درک کرده و دستور داده است افراد مرتبط با این فهرست تا حد امکان بازداشت شوند تا از آنها بهعنوان ابزار فشار دیپلماتیک علیه لندن استفاده شود.
با وجود اختلافات تاریخی میان جمهوری اسلامی و طالبان، هر دو طرف اکنون در بهرهبرداری از این فهرست دارای منافع مشترک هستند؛ جمهوری اسلامی با هدف ایجاد اهرم فشار در مذاکرات هستهای و طالبان با انگیزه دستیابی به شناسایی بینالمللی.
کاهش شدید جریان آب، خشک شدن بخشهایی از بستر کارون و بوی تعفن ناشی از آب راکد، زنگ خطرهایی است که توجه کارشناسان و کنشگران محیط زیست را به خود جلب کرده است.
علی ارواحی، متخصص مدیریت زیستبومهای تالابی، پنجشنبه ۳۰ مرداد در مصاحبه با خبرآنلاین، تغییرات اقلیمی و استقرار صنایع آببر، مانند فولاد و پتروشیمی، را از عوامل تشدیدکننده خشکی کارون دانست و گفت مشکل اصلی، «حکمرانی نادرست و مدیریت ناکارآمد منابع آب» است که در نتیجه آن، احداث سدها و فشار کشتهای آببر شکل میگیرند و به بحران دامن میزنند.
او از احداث سدهایی مانند کارون سه، کارون چهار و گتوند، انتقال آب به استانهایی مثل اصفهان و یزد و کشتهای پرمصرف مانند نیشکر و برنج در خوزستان، بهعنوان مهمترین عوامل بحران آب در رودخانه کارون نام برد و افزود در این میان، ذخیره نمک در مخزن سد گتوند، شوری آب را چند برابر کرده است.
او با تاکید بر اینکه سدسازی و انتقال آب، جریان رودخانه را دستخوش تغییرات جدی کرده و جریان آب به پاییندست و تالابها را کاهش داده، هشدار داد: «در سالهای گذشته، آورد کارون که زمانی بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ متر مکعب بر ثانیه بود، در برخی ماهها به زیر ۱۰۰ متر مکعب رسیده است.»
پیامدهای هولناک
ارواحی در ادامه سخنان خود، به تاثیرات زیستمحیطی خشکشدن کارون و بوی تعفن ناشی از آب راکد پرداخت و گفت: «کاهش جریان آب، اکسیژن محلول را کم کرده و ریسک مرگومیر آبزیان و بیمهرگان را افزایش میدهد. رشد جلبکها و باکتریهای بیهوازی، بوی نامطبوع را ایجاد کرده و رسوبگذاری غیرطبیعی نیز زیستگاهها را تغییر داده است.»
او اضافه کرد: «گازهایی مثل سولفید هیدروژن میتوانند مشکلات تنفسی و سردرد ایجاد کنند و کیفیت پایین آب، بیماریهای گوارشی و عفونی را تشدید کند. احتمال افزایش پشهها و بیماریهایی مثل مالاریا یا تب دنگی نیز وجود دارد.»
کاهش اکسیژن و شوری آب کارون، مرگ آبزیان و تخریب زیستگاهها را به دنبال دارد و مهاجرت آنها برای تخمریزی را دشوار میکند.
ارواحی در این خصوص گفت: «تالابهای شادگان و حورالعظیم، زیستگاه پرندگان مهاجر، بهدلیل کاهش آب و آلودگی در معرض خطرند و ممکن است برخی گونهها از دست بروند. بحران کارون زنجیره اکولوژیک از آبزیان تا پرندگان را تحت فشار قرار داده است.»
مهاجرت اجباری
این متخصص زیستبوم با هشدار درباره مهاجرت اجباری در صورت ادامه این روند گفت بخشی از روستاییان خوزستان بهدلیل نبود آب کشاورزی و شوری زمینها مجبور به ترک سرزمین خود شدهاند و در چنین شرایطی، دامداران دیگر نمیتوانند امرار معاش کنند و نارضایتی اجتماعی افزایش خواهد یافت.
او افزود کاهش تولید کشاورزی، وابستگی به واردات مواد غذایی و از دست رفتن نیروی کار ماهر، امنیت اجتماعی و اقتصادی منطقه را تهدید میکند و ممکن است تغییر بافت جمعیتی را به دنبال داشته باشد.
به گفته ارواحی، خشکی تالابها میتواند کانونهای ریزگرد را افزایش دهد و سلامت مردم را تهدید کند و برای عبور از این بحران، باید از مدیریت تقاضامحور به سمت توسعه آباندوز و تامین حقآبه کارون و تالابهای پاییندست حرکت کرد.
در این شرایط، کارون بیش از هر زمان دیگری آینه شکست حکمرانی آب در جمهوری اسلامی است و در صورت انجام ندادن اقدامات موثر، «شاهرگ خوزستان» به کانون دائمی بحران بدل خواهد شد.
