روزنامه فایننشال تایمز نوشت که فرانسه، آلمان و بریتانیا، در نامهای رسمی خطاب به شورای امنیت و دبیرکل سازمان ملل اعلام کردند اگر جمهوری اسلامی به مذاکرات بازنگردد، آمادهاند مکانیسم ماشه را فعال کنند. اقدامی که به اعمال مجدد تحریمهای شورای امنیت منجر خواهد شد.
وزیران امور خارجه این سه کشور اروپایی موسوم به «E3» سهشنبه ۲۱ مرداد در نامه خود به سازمان ملل هشدار دادند در صورت عدم اقدام حکومت ایران، تحریمها بهطور خودکار بازمیگردد.
آنان تاکید کردند برای جلوگیری از این اقدام تا پایان ماه جاری میلادی به تهران مهلت دادهاند.
فایننشال تایمز که به نسخهای از این نامه دست یافته، گزارش داد که در این نامه آمده است: «ما روشن کردهایم اگر ایران تا پایان اوت ۲۰۲۵ حاضر به دستیابی به راهحل دیپلماتیک نباشد یا از فرصت تمدید استفاده نکند، E3 آماده فعالسازی مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها است.»
این نامه خطاب به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، و شورای امنیت سازمان ملل نوشته شده و آن را ژان نوئل بارو وزیر امور خارجه فرانسه، یوهان وادفول وزیر امور خارجه آلمان و دیوید لمی وزیر امور خارجه بریتانیا امضا کردهاند.
این اقدام دو ماه پس از حمله آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران کمی بیش از دو ماه از فرصت این سه کشور برای فعال کردن مکانیسم ماشه براساس توافق اتمی ۲۰۱۵ معروف به برجام نوشته و ارسال شده است.
نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل و یا مقامات حکومت ایران هنوز به این نامه واکنشی نشان نداده اند.
آمریکا در سال ۲۰۱۸، در دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ، از توافق هستهای خارج شد؛ توافقی که باراک اوباما با تهران و قدرتهای جهانی امضا کرده بود و در ازای رفع تحریمها، محدودیتهای شدیدی بر برنامه هستهای ایران اعمال میکرد.
تحریمهای سازمان ملل در ۱۸ اکتبر به پایان میرسد مگر آنکه یکی از طرفهای باقیمانده شامل بریتانیا، آلمان، فرانسه، روسیه یا چین، مکانیسم ماشه برای بازگشت خودکار تحریمها را فعال کند.
ماه گذشته، سه کشور اروپایی در مذاکراتی در ترکیه به جمهوری اسلامی پیشنهاد دادند اگر تهران پیش از سپتامبر با ازسرگیری گفتوگو با آمریکا و همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی موافقت کند، مهلت پایان اوت را تمدید خواهند کرد.
یک دیپلمات غربی این گفتوگوها را «دشوار» توصیف کرد و سه کشور اروپایی سهشنبه ۲۱ مرداد اعلام کردند پیشنهادشان «بیپاسخ مانده است».
وزیران امور خارجه اروپا در نامه خود به سازمان ملل تاکید کردند تمدید محدود مهلت، زمان بیشتری برای دستیابی به توافق هستهای جدید فراهم میکند، در حالی که امکان بازگرداندن تحریمها برای جلوگیری از اشاعه هستهای همچنان محفوظ خواهد ماند.
پس از نشست استانبول در ژوئیه، عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در گفتوگو با فایننشال تایمز هشدار داد که اروپا «هیچ مبنای حقوقی یا اخلاقی» برای فعال کردن مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمها را ندارد و در صورت اقدام، تهران قدرتهای اروپایی را از مذاکرات آینده کنار خواهد گذاشت.
او تاکید کرد: «مکانیسم بازگشت تحریمها دیگر اهمیت چندانی ندارد.»
مقامات مختلف جمهوری اسلامی در هفتههای گذشته بر این موضوع اصرار کرده بودند که اجرای مکانیسم ماشه بیشتر جنبه روانی دارد.
با این همه وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در نامهای محرمانه که نسخهای از آن به ایراناینترنشنال رسیده، به وزارتخانهها و شرکتهای بزرگ هشدار داده است که پیامدهای فعالسازی مکانیسم ماشه موجب توقف فروش نفت ایران و وقوع بحرانهای بزرگ اقتصادی و امنیتی و رشد بیکاری و تشدید نارضایتی اجتماعی در کشور میشود.
وزارت اطلاعات در این نامه که دوشنبه ۲۰ مرداد ارسال شده، با اشاره به تحرکات اخیر آمریکا و سه کشور اروپایی، از نهادهای اقتصادی «حساس» خواسته است در برابر سناریوی فعالسازی این سازوکار، آمادگی کامل داشته باشند.
وزیران امور خارجه سه کشور اروپایی در نامه خود تصریح کردند از نظر حقوقی «کاملاً روشن و بدون ابهام» حق بازگرداندن تحریمها را دارند، زیرا جمهوری اسلامی از سال ۲۰۱۹ «عمداً» از تعهدات خود در توافق هستهای عدول کرده است.
تهران اعلام کرده همچنان آماده گفتوگو با دولت ترامپ است.
محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، سهشنبه ۲۱ مرداد اعلام کرد جمهوری اسلامی آماده است در «شرایط مناسب»، حتی بهصورت مستقیم با آمریکا مذاکره کند.
عارف گفت: «به طرف مذاکرهکننده اعلام کردیم که حاضریم اعتمادسازی کنیم، اما انگار خود را به خواب زده است. کشور در شرایط متعادل آماده مذاکره است، چرا که مذاکره برای حفظ منافع دو طرف است که نباید موضوعی دیکته شود.»
عراقچی نیز پیشتر گفته جمهوری اسلامی خواستار تضمینهایی از سوی واشینگتن مبنی بر عدم حمله به کشور در جریان مذاکرات آینده و نیز «اقدامات اعتمادساز» از جمله جبران خسارات جنگی از سوی آمریکا است.
مجید تختروانچی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز اعلام کرده تهران حاضر است در صورت لغو تحریمها، محدودیتهای هستهای را «برای مدت معینی» بپذیرد.
تختروانچی در مصاحبه با رسانه ژاپنی کیودو گفت جمهوری اسلامی آماده است در ازای لغو تحریمهای آمریکا، با محدودیتهای «موقت» بر برنامه هستهای خود موافقت میکند، اما توقف کامل غنیسازی خط قرمز تهران به حساب میآید.
او افزود تهران میتواند بهعنوان بخشی از یک «توافق برد-برد و عادلانه»، در خصوص ظرفیت و سقف غنیسازی خود «انعطاف» نشان دهد.
جمهوری اسلامی در ماه ژوئن اعلام کرد همکاری خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را متوقف کرده است؛ آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل بازرسان باقیمانده خود را از ایران خارج کرد.
ماسیمو آپارو، معاون مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، دوشنبه پس از گفتوگو با مقامهای حکومت ایران در زمینه «نحوه تعامل آژانس و جمهوری اسلامی در شرایط جدید»، تهران را ترک کرد. آژانس بینالمللی انرژی اتمی هنوز درباره نتیجه این سفر اظهارنظر نکرده است.
با این حال، عباس عراقچی یک روز پیش از سفر آپارو به تهران گفت در این سفر مذاکراتی درباره چارچوب جدید همکاری بر مبنای قانون مجلس شورای اسلامی برگزار خواهد شد.
عراقچی تاکید کرد تا جمهوری اسلامی و آژانس به چارچوب جدیدی نرسیدهاند، هیچ برنامهای برای بازرسی و بازدید از تاسیسات اتمی ایران در کار نخواهد بود.
سایت حقوق بشری هرانا سهشنبه ۲۱ مرداد گزارش داد دادستان کرج با درخواست آزادی مشروط سرین کرتیس (بدیعی) مخالفت کرده است.
این شهروند دوتابعیتی ایرانی-نیوزیلندی است که اقامت کشور آمریکا را نیز دارد، ششم فروردین ۱۴۰۳ چند روز پس از سفر به ایران به دست نیروهای امنیتی در کرج بازداشت و مدتی بعد به زندان مرکزی این شهر منتقل شد.
او مرداد ۱۴۰۳ از سوی شعبه سوم دادگاه انقلاب کرج به اتهام «تشویق به فساد و فحشا» به ۶۶ ماه حبس، بابت اتهام «توهین به مقدسات» به ۳۶ ماه حبس و به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به هفت ماه و ۱۶ روز حبس، به همراه دو سال ممنوعیت خروج از کشور و فعالیت در فضای مجازی محکوم شد.
دادگاه تجدیدنظر استان البرز این حکم را اسفند گذشته به شش سال و هفت ماه و ۱۶ روز حبس کاهش داد و اجرای ۳۶ ماه آن به عنوان مجازات اشد تعیین شد.
هرانا در گزارشی دیگر نوشت خالد پیرزاده، زندانی سیاسی با بروز علائم جسمی از جمله ضعف، حالت تهوع و تشنج، همچنان از رسیدگی درمانی مناسب و اعزام به مراکز درمانی تخصصی محروم مانده است.
یک منبع نزدیک به خانواده پیرزاده به هرانا گفت او روزهای ۲۰ و ۲۱ مرداد دچار دو نوبت تشنج و علائم جسمی شدید شد اما بهداری زندان اقدام درمانی موثری در این خصوص انجام نداده است.
این منبع مطلع افزود: «با توجه به شرایط جسمانی پیرزاده، درمان او باید تحت نظر پزشکان متخصص و در مراکز درمانی مجهز صورت گیرد، اما این امکان تاکنون برای او فراهم نشده است.»
پیرزاده شهریور ۱۴۰۲ بازداشت و دیماه همان سال از سوی ایمان افشاری، رییس شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به پنج سال و هشت ماه حبس محکوم شد.
هرانا در خبری دیگر با بیان اینکه فرهاد حافظی سمنانی، بدون برخورداری از رسیدگی پزشکی مناسب دوران محکومیت خود را در زندان اوین سپری میکند، نوشت: «بهداری زندان ضرورت درمان تخصصی و اعزام او به بیمارستان را تایید کرده، اما این زندانی سیاسی تاکنون از دسترسی به خدمات درمانی محروم مانده است.»
یک منبع نردیک به خانواده حافظی به هرانا گفت او ۲۱ مرداد با علائم شدید درد در ناحیه قفسه سینه و دست چپ به بهداری زندان منتقل شد و پزشکان علائم او را ناشی از ضربان بالای قلب و افتادگی دریچه قلب (پریکاردیت) تشخیص دادند اما مسئولان زندان از انتقال او به مراکز درمانی تخصصی خودداری کردهاند.
به گفته این منبع مطلع، حافظی از خونریزی معده نیز رنج میبرد و این موضوعی دشواری تحمل کیفر حبس را برایش دوچندان کرده است.
حافظی پیشتر در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ در تهران بازداشت و با حکم ابوالقاسم صلواتی، رییس شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به هشت سال زندان که پنج سال از آن قابل اجراست، محکوم شد.
در سالهای اخیر، گزارشهای متعددی در خصوص عدم رسیدگی پزشکی به زندانیان سیاسی در ایران و نقض حق دسترسی آنان به درمان مناسب توسط مسئولان زندانها منتشر شده است.
بسیاری از زندانیان سیاسی در دوران حبس خود جان خود را از دست دادهاند و جمهوری اسلامی هیچگونه مسئولیتی در قبال مرگ آنها که ناشی از فشارهای روانی، شکنجه و عدم ارائه خدمات پزشکی بوده، بر عهده نگرفته است.
نتانیاهو سهشنبه ۲۱ مرداد در مصاحبه با شبکه آی۲۴نیوز، حملات اسرائیل به تاسیسات اتمی حکومت ایران در جریان جنگ اخیر را «عملیاتی تاریخی» توصیف کرد.
او با اشاره برخی گمانهزنیها درباره سرنوشت ۴۰۰ کیلوگرم ذخیره اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه گفت: «از پیش میدانستیم که نابود نخواهد شد، اما [این ذخایر] برای ساخت بمب اتم کافی نیست. آنها در حال حاضر در موقعیتی نیستند که بتوانند پیشرفت کنند.»
نخستوزیر اسرائیل هشدار داد این کشور همواره برای اقدامات احتمالی تهران، بهویژه تلاش برای بازسازی برنامه هستهای خود، آمادگی دارد.
«مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی» ۱۶ مرداد با استناد به تصاویر ماهوارهای گزارش داد فعالیت در تاسیسات زیرزمینی «کُلَنگ گَزلا» همچنان ادامه دارد و جمهوری اسلامی در حال ساخت و ساز گسترده در این تاسیسات در نزدیکی سایت هستهای نطنز است.
بر اساس این گزارش، کلنگ گزلا میتواند مکان نگهداری قطعات و مجموعههای سانتریفیوژ یا حتی محل اختفای ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد حکومت ایران باشد.
پیشتر در ۱۱ مرداد، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت از سرنوشت و محل نگهداری فعلی ذخایر اورانیوم اطلاعی ندارد، اما این ذخایر پیشتر در تاسیساتی نگهداری میشد که هدف بمباران آمریکا قرار گرفتند.
نتانیاهو: حمله به ایران با تایید آمریکا یا بدون آن انجام میشد
نتانیاهو در ادامه مصاحبه خود با آی۲۴نیوز، به حمایت تهران از گروههای مسلح در منطقه پرداخت و گفت حمله به مواضع حکومت در جنگ ۱۲ روزه بخشی از کارزار گستردهتری بود که پیشتر به از میان برداشتن حسن نصرالله، اسماعیل هنیه، محمد ضیف و برادران سنوار انجامید.
او افزود: «ما ایران را که برای نابودی اسرائیل با بمب اتمی آمده بود، شکست دادیم و دو خطر موجودیتی عظیم را از میان بردیم.»
عبارت «دو خطر بزرگ موجودیتی» در سخنان نخستوزیر اسرائیل، به جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی آن اشاره دارد.
نتانیاهو همچنین از مواضع دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در خصوص تقویت روابط دوجانبه، مقابله با تهدیدات تهران و انعقاد پیمان ابراهیم تقدیر کرد و در عین حال گفت حملات اخیر اسرائیل به ایران با تایید ایالات متحده یا بدون آن، انجام میگرفت.
او افزود: «با یا بدون تایید [واشینگتن]، این کار را انجام میدادیم، اما در نهایت همکاری دونالد ترامپ را به دست آوردیم. خوشبختانه رییسجمهوری [در آمریکا] داریم که بسیار همدل است... اما تصمیم برای انجام این عملیات بدون توجه به این موضوع گرفته شد.»
چهار منبع کنونی و پیشین در دستگاه اطلاعاتی اسرائیل ۲۱ مرداد اعلام کردند حمله این کشور به ایران در خردادماه، حاصل سالها برنامهریزی بود و در شرایطی اجرا شد که چند عامل کلیدی، از جمله حضور مجدد ترامپ در کاخ سفید، پایان مهلت ۶۰ روزه مذاکرات هستهای و حملات مستقیم ایران به اسرائیل، بهطور همزمان رخ داد.
پیشتر در ۱۸ مرداد، روزنامه تلگراف گزارش داد پس از آنکه اسرائیل حدود ۳۰ تن از عوامل برنامه هستهای حکومت ایران را از پا درآورد، جمهوری اسلامی متخصصان باقیمانده خود را به «مخفیگاههای امن» فرستاده است.
نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، در پیامی خطاب به مردم ایران گفت که کشور با بحران کمآبی مواجه است، «اما اصلاً لازم نیست اینطور باشد.»
او با انتقاد از سیاستهای حکومت جمهوری اسلامی افزود: «رهبران کنونی شما ترجیح میدهند پولتان را به جای تأمین آب و رفاه، صرف ساخت بمب، ترور و موشک کنند.»
بنت با اشاره به تجربه و توانایی بالای اسرائیل در مدیریت منابع آبی تأکید کرد: «ما بسیار دوست داریم این دانش را با شما به اشتراک بگذاریم.»
وی در پایان گفت ایران یک انتخاب مهم پیشرو دارد: «میتواند جنگ را ادامه دهد یا صلح را انتخاب کند.»
گیلا گملیئل، وزیر نوآوری و علوم اسرائیل، نیز در پیامی در شبکه ایکس خطاب به مردم ایران با اشاره به بحران شدید آب در کشور، اعلام کرد که «به محض آزادی ایران»، اسرائیل آماده است با فناوریهای پیشرفته بازیافت و شیرینسازی آب، برای تضمین آیندهای ایمن، پایدار و بهتر در کنار مردم ایران بایستد.
او یادآور شد که حدود یک سال و نیم پیش همراه با رضا پهلوی، از تاسیسات آبشیرینکن «شورک» در اسرائیل بازدید کرده بود؛ مجموعهای که به گفته او نماد فناوری پیشگام اسرائیلی در تامین آب پاک و سالم است.
گملیئل با تاکید بر چشمانداز گشودن صفحهای تازه از همکاری، صلح و پیشرفت میان دو ملت، پیام خود را با عبارت «سال آینده در تهران آزاد» پایان داد.
پیش از این نیز بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پیامی ویدیویی خطاب به مردم ایران، با اشاره به بحران کمبود آب در کشور گفت اکنون زمان «مبارزه برای آزادی» فرا رسیده است. نتانیاهو در بخشی از این پیام تاکید کرد: «عطش آب در ایران تنها با عطش آزادی برابر میکند.»
سایت حقوق بشری هرانا سهشنبه ۲۱ مرداد با اعلام این خبر گزارش داد که دادگاه تجدیدنظر استان البرز ۲۱ مرداد درخواست آزادی مشروط او را رد کرده است.
علی شریفزاده اردکانی، وکیل این پدر دادخواه، ۲۸ اردیبهشتماه با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس خبر داد که درخواست آزادی مشروط او را پس از ۲۱ ماه حبس، به قوه قضاییه ارائه کرد.
این وکیل دادگستری با اشاره به اینکه کل حکم حبس پرونده موکلش سه سال و هفت ماه است، گفته بود با توجه به تحمل بیش از نصف حبس، امکان آزادی مشروط او وجود دارد.
کرمی ۱۵ تیرماه در پیامی از زندان مرکزی کرج اعلام کرد: «نه قاتلم، نه مجرم؛ فقط یک پدر بودم و حالا ۶۸۴ روز است که در زندان هستم.»
این پدر دادخواه ۳۱ مرداد ۱۴۰۲ با یورش نیروهای وزارت اطلاعات به خانهاش در کرج دستگیر و مدتی بعد، از بازداشتگاه اداره اطلاعات این شهر به زندان مرکزی کرج منتقل شد.
او نهایتا پس از حدود یک سال بلاتکلیفی، از سوی دادگاه کیفری دو شهرستان نظرآباد و شعبه دوم دادگاه انقلاب کرج، به احکام حبس، جریمه نقدی و مصادره اموال شامل خودرو و منزل مسکونی محکوم شد.
محمدمهدی کرمی، جوان ۲۱ سالهای بود که در جریان مراسم چهلم حدیث نجفی و پارسا رضادوست، از کشتهشدگان جنبش مهسا، به اتهام کشتن یک نیروی بسیجی به نام روحالله عجمیان بازداشت شد.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی حکم به محکومیت ۱۶ نفر در این پرونده داد که از میان آنها، محمدمهدی کرمی و محمد حسینی، ۱۷ دی ۱۴۰۱ اعدام شدند.
صدای محمدمهدی کرمی در حافظه تاریخی مردم ثبت شده است که در تماسی با پدرش به او گفت: «بابا حکمها رو دادن، حکم من اعدامه، به مامان چیزی نگو ...»
خانوادههای دادخواه در سالهای گذشته همواره تحت فشار و آزار جمهوری اسلامی قرار داشتهاند؛ خانوادههایی که نهتنها عزیزانشان را در اعتراضات از دست دادهاند، بلکه به دلیل پیگیری حقیقت و عدالت، خود نیز با احکام سنگین همچون حبس، جزای نقدی و مصادره اموال مواجه و زندانی میشوند.
