جمعی از کارآفرینان شناختهشده ایرانی در نامهای هشدارآمیز به مسعود پزشکیان اعلام کردند روند امنیتیسازی فضای نوآوری بهجایی رسیده که مهاجرت سازمانی به تنها راه تداوم فعالیت شرکتهای فناوری بدل شده است.
در این نامه که به امضای بنیانگذاران شرکتهایی چون دیجیکالا، علیبابا، فیلیمو، کافهبازار و دیوار رسیده، از یک جریان هدفمند برای تضعیف و تسلط بر اکوسیستم استارتاپی سخن گفته شده و نسبت به «فروپاشی قریبالوقوع» این زیستبوم هشدار داده شده است.
کارآفرینان نوشتهاند که فشارهای فزاینده نهتنها انگیزه را در میان جوانان خاموش کرده، بلکه مسیر «مهاجرت گروهی و سازمانی» را بهعنوان تنها راه باقیمانده برای ادامه کار گشوده است.
امضاکنندگان نامه با اشاره به دهه ۱۳۹۰ بهعنوان دوران شکوفایی امید و نوآوری، تاکید کردهاند که در میانه همان دهه، با شروع فضای اتهامزنی و روایتسازی از سوی نهادهای امنیتی، استارتاپها بهعنوان ابزار نفوذ و تغییر معرفی شدند و همین روند باعث آغاز یک سیاست سرکوب پنهان شد. در این میان، انتشار شبنامه، تهدید سرمایهگذاران، بازداشت مدیران و جلوگیری از ورود شرکتها به بورس، تنها بخشی از ابزارهای اعمال فشار عنوان شده است.
نویسندگان این نامه، با اشاره مستقیم به دستور برای حذف بنیانگذار پلتفرم دیوار، این اقدام را نشانهای کمسابقه از تسلط کامل ساختارهای امنیتی بر بخش خصوصی دانستهاند. این موضوع، بهنوشته آنها، از مرحله دخالت گذشته و وارد فاز «تصاحب و اخراج» شده است.
همزمان با انتشار این نامه، روزنامه واشینگتنپست در گزارشی اختصاصی نوشت که سپاه پاسداران، با مداخله مستقیم، مانع ورود دیوار به بورس تهران شده و خواستار واگذاری بخشی از سهام آن به شرکتی وابسته به نهادهای اقتصادی تحت کنترل علی خامنهای شده است. این روزنامه به نقل از منابع متعدد فاش کرد که مواضع مستقل و انتقادی حسام آرماندهی، بنیانگذار دیوار و کافهبازار، عامل اصلی این فشارها بوده است.
آرماندهی پیشتر در مصاحبهای هشدار داده بود که در اقتصاد ایران، هر زمان شرکتی به سودآوری میرسد، یک نهاد شبهدولتی پیدا میشود که سهمی از آن را مطالبه میکند. او همچنین با انتشار نامه رد صلاحیتش برای ورود دیوار به بورس، فاش کرد که دستگاه امنیتی خواستار خروج کامل او از هیئتمدیره و سهامداری بوده است.
بهنوشته واشینگتنپست، شرکتهای خصوصی فعال در حوزه فناوری، بارها تحت فشار نهادهای حکومتی برای تحویل دادههای کاربران یا واگذاری سهام به نهادهای وابسته قرار گرفتهاند. برخی از این شرکتها در برابر فشارها تسلیم شدهاند، اما دیوار تاکنون مقاومت کرده و همین مساله، موجب افزایش شدت برخوردها شده است.
در نامه کارآفرینان فناوری آمده است که کشورهای منطقه از جمله امارات و عربستان، با جذب نیروی انسانی متخصص، به قطبهای نوآوری و فناوری بدل شدهاند، در حالی که ایران در حال از دست دادن بزرگترین سرمایهاش، یعنی نیروی انسانی، است. آنان هشدار دادهاند که اگر این روند ادامه یابد، نهفقط رشد اقتصادی بلکه حتی بقای حداقلی صنعت نوآوری نیز در خطر است.
در پایان، امضاکنندگان از رییسجمهوری، بهعنوان رییس شورای عالی امنیت ملی خواستهاند که با توقف فوری روند امنیتیسازی و بازنگری در نگاه حاکم بر حوزه نوآوری، امکان بازگشت اعتماد و امید را برای نسل جوان فراهم کند.
عراقچی چهارشنبه ۱۵ مرداد در بخشی از مصاحبهاش با صداوسیمای جمهوری اسلامی در مورد حزبالله لبنان تاکید کرد: «ما به عنوان یک حامی، عمل میکنیم ولی در تصمیمگیری آنها دخالت نمیکنیم.»
او با اشاره به تلاشها برای خلع سلاح حزبالله گفت: «این بار اول نیست که برای خلع سلاح حزبالله و اینکه سلاح مقاومت را از کار بندازند تلاش میکنند. علت آن روشن است، چرا که در میدان نبرد، توانمندی سلاح مقاومت برای همگان آشکار شده است.»
همزمان ارتش اسرائیل اعلام کرد که ساعاتی پیش مواضع حزبالله در جنوب لبنان، از جمله انبارهای تسلیحات و سکوی پرتاب موشک را هدف قرار داده است.
در همین رابطه جنبش امل نیز ۱۵ مرداد در واکنش به تصمیم دولت لبنان در منحصر کردن سلاح به نیروهای دولتی اعلام کرد بهجای «عجله در ارائه امتیازهای رایگان به دشمن، دولت ابتدا تلاش خود را صرف تثبیت آتشبس کند و جلوی ماشین کشتار اسرائیل را بگیرد.»
کانال ۱۴ اسرائیل نیز نوشت: «از طریق اقدام تاریخی دولت لبنان در خلع سلاح حزبالله، شاید به سوی نقطه عطفی دراماتیک حرکت کنیم.»
عراقچی در مصاحبه تازه خود همچنین گفت: «الان حرکت جدیدی را شروع کردهاند و تصور میکنند با ضرباتی که به حزبالله خورده، میتوانند مجدداً این مسیر را دنبال کنند تا طرح خلع سلاح را پیش ببرند.»
او در ادامه گفت: «ولی موضعگیری قاطع رهبر حزبالله و صدور بیانیهای محکم، نشان داد که حزبالله کاملا در این قضیه ایستادگی خواهد کرد.»
در همین رابطه حزبالله لبنان هم در بیانیهای رسمی، تعیین جدول زمانی تحویل سلاحهای این گروه را «اشتباه فاحش» و «نقض حاکمیت ملی» توصیف کرد.
در این بیانیه آمده است: «ما با این تصمیم طوری برخورد خواهیم کرد که گویی چنین تصمیمی وجود ندارد.»
این گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی تاکید کرد که در شرایطی که به گفته آنها «تجاوز اسرائیل ادامه دارد»، گفتوگوی داخلی معنایی نخواهد داشت.
عراقچی با اشاره به حمایت داخلی از حزبالله افزود: «امروز، جریان شیعه در لبنان در اوج اقتدار قرار دارد.»
او در ادامه گفت: «بر اساس اطلاعات موجود، آسیبهای جنگ اخیر ترمیم شده، حزبالله مجددا سازماندهی شده، نیروهای خود را مستقر کرده و فرماندهان جایگزین شدهاند.»
عادل نصار، وزیر دادگستری لبنان ۱۴ مرداد اعلام کرد که در نشست کابینه خواستار تعیین جدول زمانی برای خلع سلاح حزبالله خواهد شد و تاکید کرد که نباید اجازه داد حزبالله کشور را به «خودکشی جمعی» بکشاند.
عادل نصار گفت: «امیدواریم وجدان رهبران حزبالله بیدار شود و سلاحها را تحویل دهند تا بتوانیم با هم دولت بسازیم؛ در غیر این صورت، این مسیر غیرقابل قبول است.»
عفو بینالملل در بیانیهای که چهارشنبه ۱۵ مرداد منتشر کرد، نوشت شهبازی در اردیبهشتماه پس از «محاکمهای ناعادلانه» به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» به اعدام محکوم شد.
این نهاد حقوق بشری تاکید کرده است که شهبازی ماهها پس از بازداشت از دسترسی به وکیل محروم بوده و در این مدت تحت انواع شکنجه از جمله نگهداری طولانیمدت در سلول انفرادی و تهدید به آسیب رساندن به اعضای خانوادهاش برای گرفتن اعترافات اجباری قرار گرفته است.
به گفته این نهاد، وکیل شهبازی چند روز پیش درخواست اعاده دادرسی را به دیوان عالی کشور ارائه داده بود، اما این درخواست «بلافاصله» رد شد.
در پایان بیانیه آمده است: «اکنون به اقدام جهانی فوری نیاز داریم تا مقامات ایرانی را از اجرای حکم اعدام بابک شهبازی بازداریم.»
ایراناینترنشنال ۱۴ مرداد گزارش داد درخواست اعاده دادرسی این زندانی سیاسی محبوس در زندان تهران بزرگ، ۱۱ مرداد به دیوان عالی کشور ارائه شد و سه روز بعد در ۱۴ مرداد از سوی قاسم مزینانی، رییس شعبه شعبه ۹ دیوان عالی کشور رد شده است.
گروگان پیشین فرانسوی: فریاد بزنید تا بابک زنده بماند
الیویه گروندو، شهروند فرانسوی و یکی از گروگانهای پیشین در زندانهای جمهوری اسلامی ایران، چهارشنبه ۱۵ مرداد با انتشار پیامی در اینستاگرام، خواستار توقف اجرای حکم اعدام شهبازی شد.
او که در مدتی از دوره بازداشت خود با شهبازی همسلول بوده، نوشت: «من پنج ماه با بابک زندگی کردم. خندههایش هنوز در گوشم میپیچد. خطر اجرای حکم وجود دارد. ما فریاد میزنیم که او باید زنده بماند.»
در این پیام که از سوی کمپین آزادی برای سسیل کوهلر، زندانی فرانسوی در ایران و اولیویه گروندو منتشر شده، گروندو از جامعه جهانی خواسته است تا برای نجات جان بابک شهبازی دست به اقدام بزند.
او در این پیام نوشت: «این فریاد را از سرزمین دور سر میدهیم. وقتی به استانهای ایران میرسد، فریاد ما ضعیف است. او را بشنوید، با او همراه شوید. بیایید با هم فریاد بزنیم تا بابک زنده بماند.»
گروندو در ماههای گذشته بارها درباره شکنجه، وضعیت زندانها و روندهای قضایی ناقض حقوق بشر در ایران سخن گفته و حمایت خود را از زندانیان سیاسی اعلام کرده است.
شهبازی ۱۶ دی ۱۴۰۲ بازداشت شد و پس از ماهها در سلولهای انفرادی در زندان اوین و در «خانههای امن» نهادهای امنیتی نگهداری شد.
او در ۱۴ اردیبهشت از سوی ابوالقاسم صلواتی، رییس شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به اتهام «افساد فیالارض از طریق جاسوسی برای اسرائیل» به اعدام محکوم شد. این حکم ۱۰ تیر در شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور تایید شد.
ابوالفضل قدیانی و مهدی محمودیان، دو زندانی سیاسی، در اعتراض به رد درخواست اعاده دادرسی بابک شهبازی که به اعدام محکوم شده، علی خامنهای را نه رهبر یک حکومت بلکه رهبر یک گروه تبهکار خواندهاند که برای بقای خود دست به کشتن شهروندان ایرانی میزند.
این دو در بیانیه مشترک خود که سهشنبه ۱۴ مرداد از زندان تهران بزرگ منتشر کردند، نوشتند: «وقتی حکومتی تا این اندازه از مرگ تغذیه میکند، دیگر نامش نه جمهوری است، نه اسلامی؛ یک دستگاه مرگ است با صورتک دین.»
عراقچی چهارشنبه ۱۵ مرداد گفت: «ما هرجا که لازم باشد، برای تامین منافع ملی میجنگیم، مذاکره میکنیم، دیپلماسی به کار میبریم و از قدرت دفاعی و مردممان استفاده میکنیم.»
پیش از اظهارات جدید عراقچی، یوسف پزشکیان فرزند مسعود پزشکیان چهارشنبه در واکنش به پست سعید جلیلی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در شبکههای اجتماعی درباره مذاکره هستهای نوشت: «تصمیم درباره مذاکره متولی دارد و مسئولان با هدایت رهبری هر تصمیمی بگیرند ما پشت آن میایستیم.»
او افزود: «مقایسه مذاکره با گوسالهپرستی نابجاست. گوسالهپرستی منکر مطلق است اما مذاکره حکم کلی ندارد. اصل منافع کشور است.»
جلیلی نوشته بود: «خداوند برای بنیاسرائیل پیامبری فرستاد تا آنها را از ظلم فرعون برهاند اما آنها پس از پیروزی بر فرعون، وقتی ۴۰ روز پیامبرشان به کوه طور رفت، گوسالهپرست شدند؛ عدهای نیز امروز پس از اینکه دشمن در وسط مذاکره به ما حمله کرد و ملت ایران پیروز شد، مجدد دم از مذاکره میزنند!»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی همچنین درباره سفر هیئت آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تهران گفت که این سفر در پاسخ به برخی درخواستهای آژانس و بر اساس قانون مجلس شورای اسلامی برنامهریزی شده است.
او اعلام کرد که از معاون مدیرکل آژانس دعوت شده تا برای گفتوگو درباره چارچوب همکاریهای آتی به تهران بیاید.
عراقچی تصریح کرد که این مقام آژانس «برای بررسی و ارزیابی» به ایران نمیآید و جمهوری اسلامی چنین اجازهای را «نه داده و نه خواهد داد».
او افزود که زمان قطعی سفر هنوز مشخص نشده، اما چارچوب زمانی آن تعیین شده است.
ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس ۱۳ مرداد گفت: «بر اساس قوانین مصوب مجلس، نه اجازه دسترسی فیزیکی به تأسیسات هستهای داده میشود و نه هیچگونه بازرسی از سوی این هیئت یا نهادهای خارجی مجاز است.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز ۱۳ مرداد اعلام کرد هر طرحی که بتواند «حق غنیسازی در ایران» را تامین کند، در مذاکرات هستهای قابل بررسی خواهد بود.
او افزود راهاندازی «کنسرسیوم» موضوع جدیدی نیست و از سالها پیش و در جریان مذاکرات، این ایده بهعنوان یکی از ابتکارها مطرح بوده، اما تهران هیچگاه وارد جزییات اجرایی آن نشده است.
عراقچی در ادامه تاکید کرد که در مورد تبعات مکانیسم ماشه یا «اسنپ بک بزرگ نمایی شده و بیشتر از چیزی که هست در چشم مردم جلوه اش دادند در حالی که اینطور نیست».
پیشتر کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی از بررسی طرح خروج حکومت ایران از انپیتی در واکنش به احتمال فعال شدن مکانیسم ماشه خبر داده بود.
تهدید جمهوری اسلامی به خروج از این معاهده در شرایطی صورت میگیرد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اخیرا هشدار داده اگر جمهوری اسلامی برنامه هستهای خود را از سر بگیرد، واشینگتن آن را بهسرعت نابود خواهد کرد.
عراقچی با اشاره به خروج آمریکا از برجام تاکید کرد: «برنامه هستهای ایران پس از این اقدام، نهتنها متوقف نشد، بلکه در بسیاری از بخشها فراتر از سطح پیش از برجام پیش رفته است. بنابراین، آنچه بهعنوان تهدید از اسنپبک مطرح میشود، پیشتر توسط ایران اجرا شده و نتایج آن مشخص است.»
بریتانیا، فرانسه و آلمان، سه کشور اروپایی عضو برجام، اعلام کردهاند در صورتی که جمهوری اسلامی به تعهدات خود در چارچوب این توافق عمل نکند، آمادهاند مکانیسم ماشه را برای بازگشت خودکار تحریمهای تهران فعال کنند.
عراقی با تهدید کشورهای اروپایی گفت در صورتی که آنها بخواهند از مکانیزم ماشه استفاده کنند، باید بدانند که با این اقدام، نقش خود را برای همیشه در روند مذاکرات هستهای بهطور کامل از دست خواهند داد و مسیر دیپلماسی را بهطور جدی تخریب خواهند کرد.
یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان ۱۱ مرداد اعلام کرد برنامه موشکهای دوربرد تهران نهتنها اسرائیل، بلکه اروپا را نیز تهدید میکند و باید بخشی از مذاکرات با جمهوری اسلامی باشد. او در عین حال گفت به نتیجهبخش بودن این مذاکرات امید چندانی ندارد.
منتجبی در این نشست که چهارشنبه ۱۵ مرداد با حضور اصحاب رسانه و علی ربیعی، دستیار اجتماعی مسعود پزشکیان، در مرکز علمی کاربردی خانه کارگر تهران برگزار شد، گفت این دولت مملو از افراد رسانهای است، اما برای اصحاب رسانه خوب کار نکرده و این ناامیدکننده است.
رییس انجمن صنفی روزنامهنگاران تهران با تاکید بر اینکه «در این وضعیت نمیتوان از همبستگی ملی حرف زد»، افزود: «وقتی ما در الفبای کار که حفظ نیروی خبرنگار و معیشت آن است، مشکل داریم. با شبه رسانهای مثل صداوسیما نمیتوان با غولهای بزرگ رسانه حتی در منطقه وارد رقابت شد. امروزه شبکههای برون مرزی صداوسیما هم محل ارجاع نیستند.»
هادی حیدری، روزنامهنگار و کارتونیست که هفت مرداد با شکایت دادستانی تهران به دلیل انتشار کاریکاتوری از مسعود پزشکیان که او را سوار بر الاغی با برچسب «وفاق» نشان میداد با اعلام جرم مواجه شد، نیز در این نشست گفت: «وقتی برخی خبرنگارهای ما با برخوردهای بدی روبرو میشوند، مشکلات به سمت دیگری سوق مییابد.»
این کاریکاتوریست در ادامه به موارد دیگری از جمله قطع اینترنت و بازداشت خبرنگاران در ایران نیز اشاره کرد.
در ادامه غزل حضرتی، خبرنگار روزنامه اعتماد، نگاه امنیتی به رسانه را «آسیبزا» دانست و گفت: «ما دیدیم که در حوادث جنگ، اغلب گفته میشد که جز صداوسیما هیچ کس حق دریافت مجوز ندارد. این انحصار صداوسیما در بسیاری از حوزههای تهیه خبری کشور، عملا امکان کار را به سایر رسانهها نمیدهد.»
روزنامه سازندگی، پیش از این در ۱۱ مرداد در گزارشی با عنوان «رسانهها در آستانه تعطیلی» نوشت در دوره پساجنگ، فشار اقتصادی بر مطبوعات و رسانهها بهصورت بیسابقهای افزایش یافته است.
در این گزارش آمده بود بحران کاغذ رسانههای مکتوب ایران را به آستانه تعطیلی رسانده و قیمت آن پس از جنگ دو برابر شده، اما دولت مسعود پزشکیان در زمینه واردات کاغذ و تخصیص ارز حمایتی هیچ اقدام عملی صورت نداده است.
سازندگی با بیان اینکه در چنین فضایی، باشگاه روزنامهنگاران ایران و انجمن صنفی روزنامهنگاران استان تهران از اخراج دستکم ۱۵۰ خبرنگار تنها طی مدت کوتاهی پس از جنگ خبر دادهاند، هشدار داد این رقم ممکن است با ادامه وضعیت کنونی بسیار بیشتر شود.
جمهوری اسلامی از آغاز روی کار آمدن خود همواره روزنامهنگاران، نویسندگان و فعالان مدنی و سیاسی منتقد حکومت را بازداشت، شکنجه و زندانی کرده است.
پیش از این در ۱۸ تیرماه، سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات در گزارشی درباره سرکوب آزادی بیان در ایران اعلام کرد در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ میلادی دستکم ۴۶ پرونده قضایی جدید علیه روزنامهنگاران و رسانهها تشکیل شده است.
در چهارم تیر نیز فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران به افزایش شمار احضار و بازداشت روزنامهنگاران در ایران از زمان آغاز جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل، واکنش نشان داد و خواستار توقف فشار حکومت ایران بر روزنامهنگاران و خبرنگاران شده بود.
