مرکز اطلاع رسانی پلیس تهران بزرگ اعلام کرد که فردی با استفاده از «یک قبضه سلاح شکاری»، اقدام به تیراندازی در مقابل ساختمان مجلس شورای اسلامی کرده است. به گفته پلیس، عامل تیراندازی توسط نیروهای امنیتی دستگیر شده است و هیچ یک از شهروندان نیز آسیب ندیدهاند.
گروههایی از بازنشستگان در ایران روز سهشنبه ۳۰ آبان در استانهایی مانند خوزستان، فارس، کرمانشاه و تهران تجمع کردند و علاوه بر طرح مطالبات صنفی و معیشتی، خواهان آزادی معلمان زندانی شدند.
ویدیوهای منتشر شده از تجمع بازنشستگان در کرمانشاه نشان میدهند آنان شعار «معلم زندانی آزاد باید گردد» و «ایران پردرآمد، چه بر سر تو آمد؟» سر دادند.
در خوزستان، تجمعکنندگان در شهر اهواز شعار دادند: «رئیسی بیعرضه، برگرد برو به حوزه» و «معلم زندانی آزاد باید گردد».
صدور احکام حبسهای طولانیمدت و بازداشت معلمان و فعالان صنفی طی ماههای گذشته در ایران شدت گرفته است.
انجمن صنفی معلمان فارس به تازگی بیانیهای در محکومیت بازداشت فعالان صنفی فرهنگی شیراز منتشر کرد و نوشت محمدعلی زحمتکش، افشین رزمجویی و مژگان باقری در یک اقدام «غیرقانونی و ضدانسانی» روز ۲۹ آبان در منزل خود بازداشت و روانه زندان شدند.
بر اساس این بیانیه، ۱۳ مهر و مصادف با روز جهانی معلم نیز غلامرضا غلامی کندازی و ایرج رهنما، از فعالان فرهنگی شیراز پیش از اعلام رای دادگاه تجدیدنظر، در اقدامی «خودسرانه» از سوی نهادهای امنیتی دستگیر و زندانی شدند.
احضار و بازداشت اصغر امیرزادگان و اجرای حکم پابند الکترونیکی زهرا اسفندیاری و عبدالرزاق امیری از دیگر موارد اعمال فشار و تلاش برای سرکوب فعالان صنفی فرهنگیان است که به تازگی انجام و اجرا شده است.
در اعتراض به مجموعه این موارد، بازنشستگان تجمعاتی هماهنگ تشکیل داده و علاوه بر طرح مطالبات صنفی و معیشتی خود، خواهان آزادی معلمان زندانی و برداشته شدن فشار از روی فعالان صنفی شدند.
روز سهشنبه تجمعی مشابه از سوی بازنشستگان در ممسنی استان فارس و نیز شهر تهران برگزار شد.
پیشتر شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان بیانیهای در حمایت از تجمع ۳۰ آبان بازنشستگان سراسر ایران منتشر کرده بود.
بر اساس این بیانیه، اجرای قوانین مربوط به همترازی و همسانسازی حقوقها که سالها از تصویبشان میگذرد، هر روز و هر سال با «بهانه و فریبی تازه» به تاخیر میافتد.
روز دوشنبه ۲۹ آبان نیز جمعی از بازنشستگان مخابرات مقابل ساختمانهای این شرکت در کرمانشاه، اصفهان، اردبیل، زاهدان، تبریز، زنجان، رشت، شیراز، ساری، مریوان، بندرعباس، خرم آباد، بیجار، بروجرد، ارومیه و تهران تجمع کردند.
همزمان با این تجمعها، مجلس شورای اسلامی مصوبه «متناسبسازی حقوق بازنشستگان» را در جریان اجرای برنامه هفتم توسعه تصویب کرد.
بر اساس این مصوبه، دولت باید تا پایان سال سوم برنامه هفتم توسعه اقدامات لازم را برای متناسبسازی حقوق بازنشستگان با ۹۰ درصد حقوق و فوقالعادههای مستمر مشمول کسور شاغلان مشابه و همتراز انجام دهد.
از سوی دیگر مجلس روز یکشنبه ۲۸ آبان به افزایش سن بازنشستگی رای داد. موضوعی که حواشی فراوانی به دنبال داشته و برخی از آن با عنوان ضدکارگریترین مصوبه ایران معاصر یاد کردهاند.
روابط عمومی مجلس در واکنش به انتقادها، افزایش ۱۲ ساله سن بازنشستگی را تکذیب کرد اما منتقدان گفتند دولت بار ورشکستگی صندوقهای بازنشستگی را روی دوش بازنشسته، کارگر و خانوادهاش انداخته است.
هدف از این مصوبه، حل مشکل ناترازی و ورشکستگی صندوقهای بازنشستگی اعلام شده است.
این در حالی است که به گفته اتحادیه آزاد کارگران، پرداخت نکردن بدهی دولت به سازمان تامین اجتماعی به عنوان بزرگترین صندوق بازنشستگی عمومی و افزایش بیمههای تکلیفی برای گروههای خاص بدون پرداخت سهم حق بیمهشان از سوی دولت، باعث شده است این صندوق با وضعیتی بحرانی روبهرو شود.
پیش از این و در خرداد سال جاری، کمیته فنی پیگیری مطالبات صنفی بازنشستگان کشوری و لشکری تاکید کرده بود وضعیت صندوقها ریشه در مشکلات اقتصادی کلان کشور و گردش و توزیع ناعادلانه منابع و ثروت دارد.
بازنشستگان صندوقهای تامین اجتماعی، حمایت از کارکنان صنعت فولاد، لشکری و کشوری و حتی صندوقهای خصوصی در سالهای اخیر به صورت پیوسته به سیاستهای فقیرسازی خود و تضعیف صندوقهای بین نسلی اعتراض کردهاند.
نرگس محمدی برای «دومین و سومین بار»، بدون روسری و با کت و دامن از زندان اوین به بیمارستان رفت. بر اساس اطلاعیه خانواده این فعال حقوق بشر زندانی در روز سهشنبه ۳۰ آبان، او توانسته است انژیوگرافی مورد نظر را انجام دهد. محمدی دوباره به زندان بازگردانده شده است.
صفحه اینستاگرام نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح ۲۰۲۳، روز سهشنبه اعلام کرد این فعال حقوق بشر زندانی در حالی بدون حجاب اجباری به بیمارستان منتقل شده است که دادستان تهران با صدور دستور کتبی، مانع اعزامش بدون روسری شده بود.
به گفته خانواده محمدی، این اعزامها با حضور پر تعداد نیروهای امنیتی وزارت اطلاعات، حفاظت زندان و فرمانده و ماموران انتظامی انجام شد.
اینستاگرام او پیش از این و در روز ۲۴ آبان خبر داده بود مسوولان زندان از انتقال این زندانی سیاسی به بیمارستان قلب به دلیل تن ندادن به حجاب اجباری جلوگیری کردهاند.
یک روز بعد و به دنبال پیگیریها، در نهایت دادستانی اجازه اعزام محمدی را به بیمارستان صادر کرد.
بر اساس نتایج آزمایشهای پزشکی انجام شده، نرگس محمدی دچار «گرفتگی دو رگ قلب، جمع شدن مایع دور قلب و التهاب شدید مری» است.
او روز ۱۷ آبان هم «بدون روسری، با کت و دامن» از زندان اوین به بیمارستان منتقل شده و ساعاتی بعد به زندان بازگشته بود.
محمدی از صبح ۱۵ آبان در اعتراض به آنچه «سیاست جمهوری اسلامی برای تعلل و عدم رسیدگی پزشکی به وضعیت زندانیان بیمار و از دست رفتن سلامتی و جان انسانها» و «سیاست یا مرگ یا حجاب اجباری برای زنان ایران» خواند، اعتصاب غذا کرد.
هفت تن از همبندیهای این زندانی سیاسی هم از لحظه اعتصاب غذای محمدی لب به غذا نزدند و «علیه ظلم بیامان حکومت»، همراه و همصدا با او اعتصاب کردند.
این هفت زندانی سیاسی همراه با محمدی پس از بازگشت او از بیمارستان به بند زنان زندان اوین، به اعتصاب غذای سه روزهشان پایان دادند.
یک هفته پس از این اتفاقات، مسوولان زندان بار دیگر از حضور نرگس محمدی در بیمارستان و عمل قلبش جلوگیری کردند.
در یک پست اینستاگرام صفحه محمدی، فایلی صوتی منتشر شد با عنوان «فریاد درخواست حمایت زندانیان بند پنج از مردان محبوس در بندهای چهار و شش» که در آن زندانیان شعار میدادند: «برادر زندانی، حمایت، حمایت».
پیشتر برخی زندانیان سیاسی مانند سپیده قلیان گفته بودند در صورت عدم رسیدگی پرشکی به وضعیت نرگس محمدی، ممکن است کل بند زنان دست به اعتصاب غذا بزنند.
روز نهم آبان رییس بهداشت و درمان سازمان زندانها، رییس بهداری اوین، معاون سلامت اوین و پزشک متخصص قلب از بیمارستان رجایی برای معاینه محمدی و انجام اکو به داخل بند زنان زندان اوین رفتند اما به دلیل روسری سر نکردن نرگس محمدی، مسوولان زندان حتی حاضر نشدند او را به بهداری زندان منتقل کنند.
محمدی روز هشتم آبان برای دومین بار به دلیل سر نکردن روسری از دسترسی به خدمات درمانی مناسب و اعزام به بیمارستان محروم شده بود.
در روزهای هشتم و نهم آبان، او و تعدادی از همبندیهایش در حیاط زندان اوین تحصن کردند. این تحصن در اعتراض به ممانعت از اعزام این زندانی سیاسی به بیمارستان قلب به دلیل سر نکردن روسری بود.
به دنبال آغاز اعتصاب غذای این فعال مدنی زندانی، حمایتهایی از او شکل گرفت و واکنشهایی از جمله از سوی نهادهای حقوق بشری نشان داده شد.
سازمان گزارشگران بدون مرز محروم ماندن نرگس محمدی از دسترسی پزشکی را شدیدا محکوم کرد و کمیته نوبل درباره سلامتی این برنده جایزه نوبل صلح ابراز نگرانی شدید کرد.
پس از حمایتهای گسترده از نرگس محمدی، او نهایتا روز ۱۷ آبان از زندان اوین به بیمارستان اعزام شد اما ساعتی بعد به زندان بازگردانده شد.
در سالهای گذشته گزارشهای متعددی درباره عدم رسیدگی پزشکی به زندانیان سیاسی و زیر پا گذاشتن حق دسترسی آنان به درمان مناسب از سوی مسوولان زندانها در ایران منتشر شده است.
نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی در اوین، روز ۱۴ مهر برنده جایزه نوبل صلح سال ۲۰۲۳ شد.
بر اساس اعلام کمیته نوبل، او به دلیل مبارزهاش با ظلم علیه زنان ایرانی و تلاش برای ارتقای حقوق بشر و آزادی برای همه، شایسته دریافت این جایزه شناخته شد.
فایننشنالتایمز با استناد به آمار سازمان همکاری و توسعه اقتصادی اعلام کرد ایران بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۱ با افزایشی ۱۴۱ درصدی، سریعترین رشد نرخ مهاجرت به کشورهای ثروتمند را در جهان داشت و تعداد مهاجرانش از ۴۸ هزار نفر در سال ۲۰۲۰ به ۱۱۵ هزار نفر در سال ۲۰۲۱ رسید.
ایرانیان در مرحله مهاجرت دستهجمعی کنترلنشده
رصدخانه مهاجرت ایران با اشاره به افزایش شدید درخواستهای ایرانیان برای پناهندگی یا کار و ویزای دانشجویی در خارج از کشور در سالهای اخیر، گفت که ایران در حال گذراندن مرحله «مهاجرت دستهجمعی کنترلنشده» است.
بر اساس تحلیل سازمان بینالمللی مهاجرت از دادههای آژانس پناهندگان سازمان ملل، تعداد درخواستهای جدید پناهندگی که از سوی ایرانیها در سراسر جهان در سال ۲۰۲۲ ارائه شده، نسبت به سال قبل ۴۴ درصد افزایش یافته است.
تعداد دانشجویان ایرانی که در خارج از کشور تحصیل میکنند نیز برای هشت سال متوالی افزایش یافته و از ۴۹ هزار نفر در سال ۲۰۱۳ به ۷۰ هزار نفر در سال ۲۰۲۱ رسیده است.
فایننشنالتایمز در گزارش روز سهشنبه ۳۰ آبان خود به نقل از تحلیلگران، مشکلات اقتصادی و سیاسی را نیروی محرک مهاجرت و پناهندگی ایرانیان خواند.
نرخ تورم ایران در چهار سال گذشته بالای ۴۰ درصد بوده و جمهوری اسلامی خیزش انقلابی و اعتراضات گسترده مردم را پس از قتل حکومتی مهسا ژینا امینی با شدیدترین و خشنترین واکنش پاسخ داد.
از سوی دیگر ادامه تنشهای ژئوپلیتیکی بین تهران و رقبایش و ترس از اینکه ایران به عنوان حامی گروههای ضد اسرائیلی و ضد آمریکایی در منطقه، در صورت تشدید جنگ در غزه به یک درگیری گستردهتر کشیده شود، از عوامل رشد مهاجرت هستند.
مهاجران ایرانی به طور سنتی به سمت آمریکا، استرالیا، کانادا و اروپا رفتهاند اما توسعه مستمر کشورهای همسایه در منطقه خلیج فارس باعث شده کشورهای عربی مانند امارات متحده عربی، قطر و عمان به مقصدی جذاب برای افراد جویای کار تبدیل شوند.
بر اساس گزارش سازمان بینالمللی مهاجرت، ترکیه نیز در سالهای اخیر به یک مقصد مطلوب برای مهاجران ایرانی تبدیل شده است.
مهاجرت نگرانکننده کارآفرینان و کادر درمان
کسانی که ایران را ترک میکنند شامل ورزشکاران حرفهای، هنرمندان، کارگران ماهر و تکنیسینهای نخبه و در عینحال تعداد زیادی از ایرانیان فقیرتری هستند که اغلب برای رسیدن به کشورهای غربی از مسیرهای خطرناکی عبور میکنند.
از ابتدای سال ۲۰۱۸ تا مارس ۲۰۲۳ ایرانیان بزرگترین گروهی را تشکیل دادند که با عبور از کانال مانش از سرزمین اصلی اروپا با قایقهای کوچکی که توسط قاچاقچیان انسان اداره میشد، به بریتانیا رسیدند.
به گفته رصدخانه مهاجرت دانشگاه آکسفورد، ۱۸ هزار ایرانی از این گذرگاه عبور کردند: برابر با ۲۱ درصد از کل افرادی که در آن دوره از کانال مانش گذشته بودند.
مهاجرت در میان کادر بهداشت و درمان ایران هم منجر به بروز نگرانی شده است.
علیرضا گچکوبان، رییس نظام پرستاری اهواز، روز سهشنبه ۳۰ آبان از مهاجرت ۱۵۰ پرستار خوزستانی به خارج از کشور خبر داد و گفت کمبود پرستار در اوج خود قرار گرفته است.
او توضیح داد: «در سال گذشته حدود ۱۵۰ گواهی گود استندینگ برای پرستاران خوزستانی صادر شد که به خارج از کشور مهاجرت کردهاند. این آمار به جز پرستارانی است که از خوزستان به سایر استانها مهاجرت میکنند.»
محمد شریفی مقدم، دبیرکل خانه پرستار به تازگی گفت تعداد پرستارانی که سالانه از کشور خارج میشوند به سه هزار نفر رسیده است اما وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی حتی به اندازه همین آمار به کادر درمان اضافه نمیکند.
به گفته او مقصد مهاجرت برای پرستاران، آلمان، آمریکا، استرالیا و کاناداست چون در این کشورها به راحتی میتوانند به جای درآمد ماهی ۲۰۰ یورو در ایران، دو هزار و ۵۰۰ یورو در ماه به دست بیاورند.
علاوه بر پرستاران، مهاجرت در میان پزشکان نیز رشدی فزاینده داشته است، بهطوری که طی دو سال گذشته تقریبا ۱۰ هزار پزشک درخواست دریافت گواهینامههای حرفهای داشتهاند که کشورهای مقصد از پزشکان خارجی میخواهند.
صنعت فنآوری ایران نیز رشد مشابهی را در میزان مهاجرت تجربه کرده است.
یکی از مشاوران وزیر امور اقتصادی و دارایی چندی پیش گفته بود ۵۰ درصد استارتآپهای فنآوری ایران درخواست فعالیت در خارج از کشور دادهاند.
بهرام صلواتی، مدیر رصدخانه مهاجرت ایران گفت طی سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ حدود دو هزار ویزای استارتآپ برای کارآفرینان ایرانی در کانادا و انگلیس صادر شده است.
نیما نامداری، تحلیلگر اقتصاد دیجیتال به فایننشالتایمز گفت: «تعدادی از متخصصان صنعت فنآوری بر این باورند که ایران به دلیل چشمانداز اقتصادی ناپایدار، محیط پر ریسکی برای یک استارتآپ است.»
به گفته او، موج مهاجرتهای گسترده اکوسیستم استارتآپی ایران را خالی کرده است.
با وجود این مقامهای جمهوری اسلامی نگرانیها درباره رشد روزافزون مهاجرت را کماهمیت جلوه میدهند.
روحالله دهقانی فیروزآبادی، معاون ابراهیم رئیسی اخیرا گفت دادههای مهاجرت «اصلا نگرانکننده» نیستند.
رئیسی هم اخیرا استدلال کرده بود مهاجرت پزشکان روندی است که میتواند «معکوس» شود.
او «اطمینان داد» شغلهایی شایسته در انتظار کسانی است که به ایران برگردند.
در مقابل، سازمان بینالمللی مهاجرت در گزارش سال ۲۰۲۱ خود گفت که سیاستهای دولت ایران برای مدیریت مهاجرت و تشویق به بازگشت مهاجران «گیجکننده» است.
بسیاری از کسانی که در ایران ماندهاند، احساس میکنند گزینههای کمی برایشان باقی مانده است تا به موج مهاجرت و ترک کشور بپیوندند.
فایننشنالتایمز در انتهای گزارش خود به نقل از یک موسیقیدان ایرانی نوشت: «برای بسیاری از ایرانیان از جمله نوازندگان مستقل، چارهای جز بستن چمدانها باقی نمانده است.»
حسن مومنی، رییس پلیس راه راهور فراجا از رشد آمار تصادفهای جادهای در ایران طی سالهای اخیر خبر داد و گفت در سال ۱۴۰۱ بیش از ۲۰ هزار نفر به این دلیل کشته شدند.
مومنی با اشاره به مهمترین عوامل وقوع حوادث جادهای، «عامل انسانی» را با ۶۲ درصد در رتبه نخست اعلام کرد و گفت پس از آن «مسیرهای مواصلاتی و خودروها» در تلفات نقش داشتند.
او سرعت غیرمجاز، عدم توجه به جلو، سبقت، خستگی و خوابآلودگی را مهمترین دلایل تصادف خواند.
به گفته این مقام مسوول، در دهه ۸۰ مرگ و میر ناشی از تصادف سالی ۲۸ هزار نفر بود که این آمار به مرور کاهش یافت و در سال ۹۵ به حدود ۱۶ هزار نفر رسید اما دوباره تعداد قربانیان تصادفات جادهای روندی صعودی به خود گرفته است.
یکی از پرتلفاتترین بازههای زمانی در تصادفهای جادهای در ایران، تعطیلات نوروزی است.
طی نوروز امسال ۸۵ هزار تصادف و ۸۷۱ مرگ در سراسر ایران ثبت شد.
پلیس راهور فراجا همان زمان اعلام کرد نیمی از فوتیها، سرنشینان خودروهای پراید و پژو بودهاند.
با این حال تیمور حسینی، جانشین پلیس راهور فراجا در تشریح این آمار، گزینه ناامنی خودروهای داخلی و غیراستاندارد بودن جادههای کشور را از فهرست «مهمترین دلایل وقوع تصادفات رانندگی در ایام نوروز ۱۴۰۲» حذف کرده بود.
سایر مقامهای پلیس نیز همواره عدم رعایت حق تقدم، عدم توانایی در کنترل وسیله نقلیه و سرعت و سبقت غیرمجاز را دلایل عمده تصادفها اعلام کرده و گفتهاند ۸۲ درصد این حوادث جادهای بر اثر عدم توجه به جلو و خستگی و خوابآلودگی رانندگان به ویژه در مسیرهای طولانی اتفاق میافتند.
بسیاری از کارشناسان علاوه بر این عوامل انسانی، استاندارد و ایمن نبودن خودروهای ایرانی و وضعیت نامناسب جادهها را عاملی موثر در بروز تصادفات عنوان میکنند. نکتهای که پیشتر کمال هادیانفر، رییس پلیس راهور هم آن را به صورت تلویحی تایید کرده و گفته بود: «پنج هزار و ۲۰۰ نقطه حادثهخیز در کشور داریم که از بین آنها تقریبا ۸۷۷ نقطه پر حادثه هستند و باید با اولویت برطرف شوند.»
بر اساس آنچه مقامهای مسوول در ایران میگویند ۴۳ درصد از کشتهشدگان حوادث رانندگی پس از انتقال به بیمارستان جان خود را از دست میدهند و دلیلش «عدم تشخیص در ضربه مغزی یا خونریزی داخلی» و «خطای» پزشکی است.
سازمان زمینشناسی آمریکا اعلام کرد زمینلرزهای به بزرگی ۴/۶ در بامداد سهشنبه در ۱۹ کیلومتری شرق زاهدان به وقوع پیوست که منجر به بیرون آمدن مردم از خانهها شد.
پیشتر رسانههای داخل ایران نیز اعلام کردند زمینلرزهای به بزرگی ۴/٧ در عمق ١٠ کیلومتری زمین، زاهدان را لرزانده.
مجید محبی، مدیر ستاد بحران سیستان و بلوچستان در مصاحبهای به ایرنا گفت اطلاعات دقیقی از میزان خسارات احتمالی این زمینلرزه در دست نیست و افزود :«تیمهای ارزیاب به مناطق مختلف زاهدان اعزام شدند.» وی همچنین از دایر بودن مدارس شیفت صبح و عصر زاهدان در روز سهشنبه خبر داد.
کمی بعد، محمدرضا میرادی، رییس بیمارستان خاتمالانبیای زاهدان، به خبرگزاری مهر گفت دستکم ۲۵ بیمار سرپایی به این بیمارستان منتقل شدهاند که غالبا «بر اثر افتادن از تخت و یا هنگام پایین آمدن از پلهها، دچار مصدومیت سطحی شدهاند».
میرادی همچنین از مردم زاهدان خواست «خونسردی خود را حفظ کرده و هوشیار باشند».
در همین حال، ویدیوهایی در فضای مجازی منتشر شد که نشان میدهد در پی وقوع زلزله، بسیاری از مردم منطقه به خیابانها آمدهاند.
کمپین فعالین بلوچ با انتشار ویدیویی خبر داد هنگام زمینلرزه در زاهدان، در خوابگاه دانشجویان پسر دانشگاه آزاد از بیرون قفل بوده و دانشجویان مجبور شدند آن را بشکنند تا بتوانند از خوابگاه خارج شوند.
حبیب الله سربازی، فعال بلوچ، در یک ستوری اینستاگرامی نوشت: «امیدوارم مردم زاهدان در امنیت و سلامتی باشند. مردمان مبارزی که زمانی با خروجشان به خیابان، شهر را میلرزاندند امروز هم شهر آنها را برای خروج به خیابان میلرزاند. شاید تداوم مبارزه و لرزانیدن تن رژیم خواسته زمین و زمان ماست.»
به گزارش حالوش، «شدت زمینلرزه در حدی بود که در همه نقاط شهر زاهدان حس شده.»