حمله به تاسیسات پارس جنوبی، جنگ در ایران را وارد مرحله جدیدی کرد. شماری از شهروندان با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال، درباره پیامدهای اقتصادی این حمله و آثار منفی چنین اقداماتی بر زندگی مردم در آینده، ابراز نگرانی کردند.
ظهر چهارشنبه ۲۷ اسفند، تاسیسات پتروشیمی در میدان پارس جنوبی عسلویه هدف قرار گرفت. در پی این حمله، شماری از شهروندان در پیامهایی، نگرانی خود را از پیامدهای آن بر زیرساختهای حیاتی و زندگی روزمره مردم ابراز کردند.
برخی مخاطبان با تاکید بر نقش کلیدی این تاسیسات در تامین انرژی کشور، گفتند با توجه به نقش این تاسیسات در تامین گاز و برق مصرفی خانهها، تاثیر مستقیم آن بیشتر بر زندگی مردم است.
از نگاه این گروه از شهروندان، هدف قرار دادن این زیرساختها میتواند پیامدهای گستردهای برای معیشت مردم داشته باشد.
شماری دیگر از شهروندان نسبت به آسیبهای بلندمدت این حمله برای منابع انرژی کشور هشدار دادند.
یک مخاطب نوشت: «از اینکه نفت ما و تاسیسات نفتی مثل میدان پارس جنوبی هدف قرار میگیرد ناراحت هستیم. ما در ایران فردا به نفت کشورمان نیاز داریم.»
در کنار این نگرانیها، برخی نیز ضمن حمایت از تداوم حملات اسرائیل و آمریکا به سران جمهوری اسلامی و مقرهای نظامی و پایگاههای سرکوب، خواستار تفکیک میان مردم و حکومت شدند.
در یکی از پیامها به ایراناینترنشنال آمده است: «حساب ملت ایران را از حکومت جدا کنید .... عسلویه و پارس جنوبی متعلق به ملت ایران است، لطفا نزنید.»
در سوی دیگر، شهروندی با اشاره به این نگرانیهای عمومی گفت در حمله عراق به کویت، صدام حسین، رییسجمهوری عراق، بخش بزرگی از چاههای نفت کویت را آتش زد، اما طی حدود دو سال این کشور توانست به ظرفیت تولید نفت خود در پیش از جنگ برگردد.
با گذشت نزدیک به یک روز از بمباران این تاسیسات، هنوز جزییات دقیقی از اهداف و میزان خسارتهای احتمالی منتشر نشده است.
مقامهای استان بوشهر ۲۷ اسفند و ساعاتی بعد از حمله، اعلام کردند فازهای سه، چهار، پنج و شش در پالایشگاه پارس جنوبی هدف قرار گرفتهاند.
شهروندان نیز از همان دقایق نخست انفجار، در گزارشهایی به گمانهزنی درباره آسیب دیدن چندین فاز و پالایشگاه پرداختند.
مخاطبی گفت بخشی از ترکشهای ناشی از انفجار به نیروگاه کناری اصابت کرده و باعث آتشسوزی در انبار ضایعات شده است.
شهروندی دیگر ضمن ابراز نگرانی از هدف قرار گرفتن تاسیسات نفت و گاز، گفت این حمله آسیب جدی در پی نداشته است.
هرچند که بر اساس گزارش منابع رسمی، هدف قرار گرفتن پارس جنوبی منجر به مرگ کسی نشده است، اما برخی مخاطبان نسبت به خطرات انسانی احتمالی در چنین حملاتی هشدار دادند.
در یکی از پیامها آمده است که «به مهندسان اجازه خروج ندادند» و در صورت تکرار حمله، «افراد و متخصصان قربانی میشوند».
زیرساختها، زجر شهروندان و آنچه باقی خواهد ماند
گروهی دیگر از شهروندان، نگاه متفاوتی به پیامدهای این حمله دارند.
یکی از شهروندان که خود را دارای سابقه کار در عسلویه معرفی کرده، گفته است به دلیل وابستگی پالایشگاهها به سکوهای فراساحلی، وقتی پالایشگاه را بزنند، جمهوری اسلامی مجبور میشود سکوها را برای مدتی غیرفعال کند و در نتیجه، «منابع گاز و میعانات گازی ایران حفظ میشود».
برخی دیگر نیز با نگاهی انتقادیتر، این تحولات را در چارچوبی سیاسی تحلیل کردند و گفتند هدف قرار گرفتن زیرساختها میتواند به تشدید فشار بر مردم منجر شود.
در یکی از این پیامها آمده است: «این بازی حکومت است تا زیرساختها از دست برود و کسی نتواند چیزی ببیند یا منتشر کند.»
شهروندی دیگر نیز گفت: «متاسفانه جمهوری اسلامی هيچ تعلقی به اين كشور ندارد. اگر تمام زيرساختهای ايران را بزنند و کشور در تاریکی مطلق فرو برود، خوشحالتر هم خواهند شد.»
مخاطبی نیز معتقد است جمهوری اسلامی از این حمله رضایت دارد، زیرا «زجر شهروندان» همان هدف مطلوب حکومت است.
اثرات و پیامدهای منطقهای
در کنار این روایتها، برخی شهروندان نیز با اشاره به پیامدهای منطقهای این حمله، از آن انتقاد کردند.
یکی از مخاطبان نوشت: «حمله اسرائیل به تاسیسات عسلویه بسیار غلط بود .... این کار ثبات منطقه را به خطر میاندازد و برای اقتصاد ایران در آینده بسیار بد است.»
جمهوری اسلامی و قطر به طور مشترک از پارس جنوبی که بهعنوان بزرگترین میدان گازی جهان شناخته میشود، بهرهبرداری میکنند.
ساعتی پس از این حمله، سپاه پاسداران اعلام کرد به تاسیسات مهم نفتی، گازی و پتروشیمی در قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، حمله خواهد کرد.
شامگاه چهارشنبه ۲۷ اسفند و بامداد پنجشنبه ۲۸ اسفند، شهر صنعتی «راس لفان» و تاسیسات گازی در قطر هدف قرار گرفتند.
پنجشنبه نیز پالایشگاههای کویت، بندر ینبع و پالایشگاه سامرف شرکت آرامکوی عربستان سعودی، تاسیسات گازی حبشان و میدان باب امارات متحده عربی هدف قرار گرفتند اما به گفته مقامهای این کشورها، آسیبها حداقلی بودند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، همزمان با این حملات گفت آمریکا از حمله اسرائیل به تاسیسات پارس جنوبی هیچ اطلاعی نداشت و به جمهوری اسلامی در مورد حمله به قطر هشدار داد.
او تاکید کرد اسرائیل به شدت به میدان گازی پارس جنوبی در ایران حمله کرده است و اضافه کرد تنها بخش نسبتا کوچکی از این مجموعه هدف قرار گرفت.
ترامپ همچنین تاکید کرد دوحه به هیچ وجه و به هیچ شکل در این حمله دخالت نداشته و از وقوع آن نیز بیاطلاع بوده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
