یادداشت و تحلیل

خامنه‌ای در دی ۱۴۰۴ اعتراض بازاریان را «به‌جا» خواند؛ ۴۵ روز بعد، درباره کشته‌شدگان آن اعتراضات گفت: «به درک واصل شدند.» کدگذاری ۲۱۵ سخنرانی او نشان می‌دهد این چرخش نه یک استثنا، بلکه فشرده‌ترین اجرای الگویی بود که نخستین نمونه کاملش در واکنش او به اعتراضات مشهد ۱۳۷۱ دیده می‌شود.

پس از پلمب چندین کافه در مرکز تهران، باغچه‌ها و پیاده‌روهای مقابل کافه‌های خیابان سنایی که به پاتوقی برای شهروندان تبدیل شده بود، شبانه تخریب شدند. همزمان، در ادامه روند محدودسازی فضاهای شهری، از حضور و فعالیت چند نوازنده خیابانی و هنرمندان دست‌فروش در تجریش نیز جلوگیری شده است.

در سال‌های اخیر چهره شهرها تغییر کرده است و کافه‌ها، کتاب‌فروشی‌ها و فضاهای اجتماعی، بیش از گذشته، محل قرار، گفت‌وگو و حضور مردم شده‌اند.

اعتراض‌ها همیشه با سرکوب پایان نمی‌یابند. گاهی آنچه مسیر یک بحران سیاسی را تغییر می‌دهد، نه تصمیم یک حکومت، بلکه رویدادی است که در ظاهر ارتباط مستقیمی با سیاست ندارد؛ یک همه‌گیری، یک جنگ یا بزرگ‌ترین رویداد ورزشی جهان.

دوران ابتدایی کرونا را یادتان هست؟ زمانی که محموله‌های ماسک و دستگاه‌های تنفسی در فرودگاه‌ها توسط کشورهای به ظاهر دوست مصادره می‌شدند، مرزها بسته شد و تمام معاهدات بین‌المللی یک‌شبه بی‌اعتبار شدند.

اکبر عبدی از معدود بازیگرانی بود که محبوبیت گسترده را با نوآوری در بازیگری کمدی پیوند زد. کارنامه او آمیزه‌ای از نبوغ، جسارت و انتخاب‌هایی بود که تا پایان عمر درباره آنها بحث شد.

یکی از ویژگی‌های کم‌نظیر جمهوری اسلامی در سیاست خارجی، توانایی تبدیل کردن «مزیت‌های نسبی» به نقاط ضعف راهبردی است.

جنگ ۴۰ روزه، نه فقط به حذف زمامدار تمامیت‌خواه جمهوری اسلامی، بلکه به کشته‌شدن ده‌ها مقام ارشد نظامی و امنیتی و حکومتی رژیم ولایت فقیه منجر شد.

نرخ رسمی بیکاری فقط کسانی را می‌شمارد که فعالانه دنبال کار می‌گردند. هر که از پیدا کردن کار ناامید شود، از آمار حذف می‌شود. اگر چرتکه بیندازیم و بیکارشدگان جنگ و میلیون‌ها ناشمرده را به آمار برگردانیم، کف نرخ بیکاری به ۳۴ درصد می‌رسد.

در دی‌ماه ۱۴۰۴، هم‌زمان با سرکوب خونین معترضان، قطع اینترنت و استقرار نیروهای امنیتی در بیمارستان‌ها، نبردی دیگر نیز آغاز شد؛ نبردی بر سر روایت قربانیان و این‌که کدام مرگ‌ها در حافظه رسانه‌های جهان ثبت می‌شوند و کدام‌یک در سکوت فراموش می‌شوند.

ششمین ماه پس از کشتار خونین ۱۸ دی، با مراسم حکومتی دفن بقایای علی خامنه‌ای، دیکتاتور کشته‌شده ایران، هم‌زمان شده است. این روزها تمامی دستگاه‌های جمهوری اسلامی در تلاش برای بخشیدن هویتی ویژه به مردی هستند که نسبتی با زندگی معمولی نداشت: تحمیل انسانیت به یک تابوت احتمالا خالی.

علی خامنه‌ای در کمتر از ۳۷ سال رهبری‌اش بر جمهوری اسلامی، چهار پروژه علیه زنان را پیش برد: خانه، جمعیت، حجاب و قدرت.

کارنامه ۳۶ سال حکمرانی علی خامنه‌ای در مقام رهبر جمهوری اسلامی، با دو موضوع پیوند خورده است: نقض فاحش حقوق بشر و اقدام علیه امنیت و منافع ملی.

در تصاویر منتشر شده از مراسم تشییع جنازه خامنه‌ای، حضور زنان یکی از معنادارترین بخش‌های نمایش است. نه فقط به دلیل تعدادشان، بلکه به خاطر شیوه‌ای که تصویر می‌شوند: زنانی گریان، بی‌تاب، بر سر و سینه‌زن، گاه چنان فروپاشیده که انگار مرگ رهبر، برایشان یک فقدان شخصی و خانوادگی است.

این مقاله گزارشی است از حدود ۴ دهه جنگ‌های علی خامنه‌ای با ایران و ایرانی. جنگ‌هایی که اگرچه با انقلاب ۵۷ و آمدن روح‌الله خمینی آغاز شد، اما با رهبری خامنه‌ای تبدیل به ساختار و شناسنامه‌ جمهوری اسلامی شد و تا ویرانی ایران و زندگی ایرانیان ادامه یافت.

«خانه دوست این‌جاست» ساخته حسین کشاورز و مریم عطایی تازه‌ترین نماینده سینمای زیرزمینی ایران در شصتمین دوره جشنواره کارلووی‌واری، یکی از بزرگ‌ترین جشنواره‌های سینمایی اروپا به نمایش درآمد.

بعضی نویسندگان، جهان را روایت می‌کنند؛ بعضی دیگر، شیوه دیدن جهان را تغییر می‌دهند. شهرنوش پارسی‌پور از آن معدود نویسندگانی است که میان واقعیت و خیال، پلی ساخت تا ناگفته‌ترین روایت‌های زن ایرانی را به ادبیات معاصر بیاورد.

زمانی که صحبت از برنامه هسته‌ای ایران و بحران‌های دیپلماتیک پیرامون آن می‌شود، ذهن همه به سمت اصطلاحاتی چون «سانتریفیوژ»، «غنی‌سازی اورانیوم» و تاسیسات معروفی مانند «نطنز» و «فردو» می‌رود.