
آبان ۹۸ و زندگیهای نادیده در آینه ادبیات
اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تنها یک رویداد سیاسی در تاریخ معاصر ایران نبود. این اعتراضات پرسشی جدی را نیز پیش روی ادبیات گذاشت: کسانی که در خیابانها دیده شدند، پیش از آن چه جایگاهی در جهان داستانهای ما داشتند؟

اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تنها یک رویداد سیاسی در تاریخ معاصر ایران نبود. این اعتراضات پرسشی جدی را نیز پیش روی ادبیات گذاشت: کسانی که در خیابانها دیده شدند، پیش از آن چه جایگاهی در جهان داستانهای ما داشتند؟

اعتراضات آبان ۱۳۹۸ یکی از مهمترین نقاط عطف در تاریخ سیاسی جمهوری اسلامی است؛ واقعهای که نهتنها ابعاد شکاف میان جامعه و حکومت را آشکار کرد، بلکه نشان داد ساختار سیاسی ایران برای حفظ کنترل خود تا چه اندازه آمادگی استفاده از خشونت سازمانیافته را دارد.
هفت سال پس از آبان خونین ۹۸، هنوز شمار دقیق کشتهشدگان بهدست ماموران امنیتی، انتظامی و لباسشخصی جمهوری اسلامی روشن نیست. حکومت کشتهشدن ۲۲۵ نفر را تایید کرده است، اما گزارشها و تحقیقات مستقل از صدها تا هزار و ۵۰۰ کشته و حتی بیشتر حکایت دارند.
راهاندازی پویش «جانفدا برای ایران» از سوی مجموعهای وابسته به سپاه پاسداران نشان میدهد جمهوری اسلامی در تلاش است با استفاده از نامی تازه، تصویر نیروهای مرتبط با سرکوب را بازسازی کند و راه را برای جذب داوطلبان جدید هموار سازد.

در فاصله چند هفته، دو خبر از کشورهای عربی بار دیگر باعث مقایسه جایگاه حقوقی و سیاسی زنان در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا شد. در مراکش، برای نخستین بار یک زن به مقام نخستوزیری رسید و در مصر، طرحی برای حذف تخفیف مجازات قتلهای موسوم به ناموسی، به پارلمان ارائه شد.

کاهش خرید غذا، تعویق درمان، قرض و فروش وسایل، بخشی از راههای تامین مخارج زندگی شده است. در یک نظرسنجی داوطلبانه درباره معیشت خانوار، بیش از ۷۰ درصد پاسخدهندگان به پرسش مقابله با گرانی، کاهش خرید غذا یا عقب انداختن درمان و دارو را گزارش کردهاند.

درگذشت حمید علیدوستی، پدر ترانه علیدوستی، و حملاتی که همزمان با مراسم تشییع و خاکسپاری او متوجه این بازیگر شد، بار دیگر یکی از تاریکترین وجوه فضای مجازی را به نمایش گذاشت: سایبربولی و خشونتی که بخشی از کاربران دیگر در آن هیچ مرز اخلاقی و انسانیای نمیشناسند.

برای مهتاب، هنرمند ایرانی، سرکوب هالووین در امتداد مقابله جمهوری اسلامی با جامعهای است که مردمش پس از کشتار دی و جنگ، در خیابان و کنار یکدیگر راهی برای ادامه زندگی میجویند و با انتخاب آنچه میپوشند و آنگونه که شادی میکنند، اختیار زندگی خود را پس میگیرند.

همهچیز از یک شوخی ساده شروع شد؛ از آن گفتوگوهای نیمهشبی که قرار نیست به جایی برسند، چه برسد به بحث درباره جنسیت، فرهنگ و تبعیض.

تصور کنید یک خانه کوچک چهارنفره دارید، اما ناگهان ۲۰ نفر مهمان جدید سر برسند، بدون اینکه متراژ خانه یک سانتیمتر بزرگتر شود، شیری به شیرهای آب اضافه شود یا بشقاب و غذای بیشتری در یخچال باشد. ماجرای ۱۲۶ سال گذشته ما و کره زمین دقیقا همین است.

در حالی که ترامپ کمک روسیه به جمهوری اسلامی را ناچیز میداند، گزارشهای تازه از نقش ماهوارههای جاسوسی مسکو در حملات به اهداف آمریکایی حکایت دارند. آیا جمهوری اسلامی با پشتیبانی اطلاعاتی و نظامی روسیه و چین، به بازوی عملیاتی این دو قدرت در رویارویی غیرمستقیم با آمریکا تبدیل شده؟

اگر روزگاری بابک زنجانی با دکلهای گمشده نفت و شمشهای فرضی طلا در ترکیه تیتر یک رسانهها بود، حالا در عصر پساآزادی ظاهرا تصمیم گرفته کتوشلوار تاجر نفتی را با تیشرت مشکی ایلان ماسک تاخت بزند. پروژه جدید: داتوان.

۷۸ سال تجربه نظامی اسرائیل نشان میدهد پیروزی در میدان نبرد، پایان جنگ و دستیابی به صلح سه مفهوم متفاوت هستند.

ترکیه روز جمعه اول آبان میزبان وزیران خارجه هفت کشور خواهد بود؛ نشستی که جنگ ایران و آمریکا، امنیت تنگههای هرمز و بابالمندب، تحولات یمن و مساله فلسطین در دستورکار آن قرار دارد.

۱۶ دی ۱۴۰۴ در آبدانان، معترضانی کیسههای برنج را گشودند و محتویات آنها را به هوا پرتاب کردند. در پاریس، گروههایی از افراد در جریان ناآرامیها به فروشگاهها حمله کردند و کالاهای گرانقیمت و اموال کسبوکارهای کوچک را با خود بردند.

فرانسه امروز در وضعیتِ تراژیک دولتی قرار دارد که کمر زیر بار سنگین وعدههای رفاهی خود خم کرده، اما جامعهاش هرگونه جراحی و اصلاح را به عنوان یک خیانت تمدنی پسمیزند.

جمهوری اسلامی از زمان انقلاب ملی دیماه و نظامیسازی فضای کشور در پی جنگ با اسرائیل و آمریکا، سازماندهی و تجهیز هواداران خود را همزمان از مسیر توزیع و مدیریت در توزیع سه امتیاز استراتژیک پیش میبرد: پول و کالا، امکانات ارتباطی، و در نهایت سلاح و آموزش نظامی.

۱۰ اکتبر، روز جهانی سلامت روان، هر سال توجه عمومی و تخصصی را به اهمیت سلامت روان افراد و جوامع جلب میکند. این روز یادآور میشود سلامت روان فقط به نبود اختلالات روانی محدود نیست و با احساس امنیت، کیفیت روابط، توانایی سازگاری با فشارها و امکان داشتن تصویری از آینده ارتباط دارد.

سوگل راهش را عوض میکند تا از پل هفت تیر مشهد نگذرد. پرهام هر صبح با آهنگی از خواب برمیخیزد که اسامی جاویدنامان دی با آن خوانده شده است. سپهر از زمانی که ساچمهای به نزدیکی چشمش اصابت کرده، بیشتر به مرگ فکر میکند؛ به اینکه اگر نباشد، بر سر همسر و فرزندش چه خواهد آمد.

پالایشگاههای مستقل چین برای جبران کاهش عرضه نفت ایران در پی محاصره آمریکا، به نفت خام عراق روی آوردهاند. این تغییر، پرسشی را مطرح کرده است: آیا تهران بار دیگر نفت خود را با عنوان نفت عراقی به خریداران میرساند؟

چهلوپنجمین سالگرد ترور انور سادات، فرصتی برای بازخوانی تغییر سیاست منطقهای ایران است؛ از روابط نزدیک با رهبران عرب در دوره پهلوی تا نامگذاری خیابانی به نام قاتل سادات در تهران و اتکای جمهوری اسلامی به گروههای مسلح غیردولتی برای گسترش نفوذ.

آخرین بار که حلقه اصلی امنیت ملی دونالد ترامپ در کمپدیوید درباره ایران گرد هم آمد، تنها چند روز بعد جنگ آغاز شد؛ حالا، هفت ماه پس از آغاز جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی، تقریبا همان چهرهها بار دیگر پشت درهای بسته کمپدیوید نشستهاند.