یادداشت و تحلیل

روزگاری هر سال بیش از دو میلیون نوزاد در ایران متولد می‌شد. نسلی که بعدها به «دهه‌شصتی‌ها» معروف شد، هنوز هم پرجمعیت‌ترین نسل کشور به شمار می‌رود. اما امروز آمارها تصویری کاملا متفاوت را نشان می‌دهند.

داده‌های تازه منتشرشده بانک مرکزی در ایران نشان می‌دهد واردات خدمات به کشور در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۲۵.۵ میلیارد دلار رسیده، در حالی که واردات کالا با کاهش چشمگیری روبه‌رو شده است. این تغییر از دگرگونی قابل توجه در ساختار تجارت خارجی ایران حکایت دارد.

۱۴ خرداد امسال را می‌توان در نقطه تلاقی چهار روایت متفاوت دید: غیبت خامنه‌ای، سالگرد مرگ خمینی، جشن غدیر و تعطیلاتی که برای بسیاری از ایرانیان فرصتی برای سفر و فراغت است.

شاید در نگاه اول، موضوع حقوق شهروندی، آزادی‌های فردی یا دسترسی به امکانات اجتماعی، مساله‌ای روشن به نظر برسد. اما اگر به تجربه سال‌های گذشته نگاه کنیم، می‌توان رد یک الگوی تکرارشونده را در بخش‌های مختلف زندگی اجتماعی مشاهده کرد.

آن‌چه بر زبان فارسی در دوران افول قاجار و به قدرت رسیدن پهلوی گذشت، نمونه‌ای است از تلاش یک زبان کهن برای رویارویی با جهان تازه‌ای که به آن هجوم آورده بود. در این نبرد نابرابر، «فرهنگستان ایران» با ادیبان و نامدارانی که بنیانگذارش بودند، نقشی کلیدی داشت.

در میان همه شاخص‌هایی که برای سنجش سلامت یک جامعه به کار می‌روند، شاید هیچ‌کدام به اندازه وضعیت طبقه متوسط، گویای حال و آینده یک کشور نباشد.

به نظر می‌رسد بخشی از جریان محافظه‌کار در جمهوری اسلامی در حال فاصله گرفتن از طیف تندرویی است که در هفته‌های اخیر حملات خود را به مسعود پزشکیان و تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای حکومت ایران، تشدید کرده‌اند.

گزارش سی‌بی‌اس نیوز به نقل از مقام‌های اطلاعاتی آمریکا درباره پنهان شدن مجتبی خامنه‌ای در مکانی نامشخص و محدود شدن ارتباطات او به پیک‌های مورد اعتماد، بار دیگر پرسش‌هایی جدی درباره کارآمدی ساختار تصمیم‌گیری، فرماندهی نظامی و انسجام درونی جمهوری اسلامی مطرح کرده است.

شورای سردبیری روزنامه وال‌استریت ژورنال، در یادداشتی انتقادی نوشته واشینگتن پیش از امضای یک توافق هسته‌ای، در حال دادن امتیازاتی به حکومت ایران است و نجات رژیم ایران در این شرایط خیانتی واقعی خواهد بود که بیش از آنکه به مردم ایران ضربه بزند، به منافع ایالات متحده لطمه می‌زند.

مرتضی پس از دو ماه توانست چند دقیقه‌ای آنلاین شود و در گروه دوستان قدیمیش بنویسد: «سلام رفقا، فیلترشکنی که کار کند سراغ دارید؟ برای ورود به اکانت سمعکم گرفتار شده‌ام. نمی‌توانم آپدیتش کنم.»

جمهوری اسلامی این روزها با راه‌اندازی پویش «جان ایران» تلاش می‌کند بحران کاهش جمعیت را به یکی از دغدغه‌های اصلی جامعه تبدیل کند. بحرانی که مقام‌های حکومتی سال‌هاست درباره آن هشدار می‌دهند و حالا با کمپین‌های تبلیغاتی و سیاست‌های تشویقی می‌کوشند برایش راه‌حلی پیدا کنند.

شرایطی که جمهوری اسلامی در ایران حاکم کرده است باعث شده تا برای بخشی از جوانان ایرانی، مهاجرت معنایی فراتر از پیشرفت تحصیلی یا شغلی داشته باشد.

دو سال پس از ناپدید شدن بالگرد ابراهیم رئیسی در مه و کشته شدن او در کوهستان‌های آذربایجان شرقی، جمهوری اسلامی فقط یک رییس‌جمهور را از دست نداده است، بلکه بخشی از طرح جانشینی، سپر منطقه‌ای، احساس امنیت و این باور را از دست داده که زمان همچنان به سودش حرکت می‌کند.

فیلم مستند «تمرین‌هایی برای یک انقلاب» ساخته پگاه آهنگرانی در بخش نمایش ویژه جشنواره کن به نمایش درآمد.

پژوهشی که اخیرا با عنوان «جنگ نرم ایران؛ مسلح‌سازی روایت» منتشر شده استدلال می‌کند جمهوری اسلامی طی سه دهه‌ گذشته «روایت» را از سطح تبلیغات سیاسی متعارف فراتر برده و آن را به بخشی از یک ساختار سازمان‌یافته برای نفوذ رسانه‌ای، بسیج ایدئولوژیک و تاثیرگذاری منطقه‌ای تبدیل کرده است.

در حالی که چین همچنان در سازمان ملل از جمهوری اسلامی حمایت دیپلماتیک می‌کند، نشانه‌های فزاینده‌ای از نگرانی درباره هزینه‌های اقتصادی و راهبردی تقابل حکومت ایران با آمریکا نشان می‌دهد.

شاید در سال‌های اخیر، به‌تدریج تغییراتی را در سبک زندگی خود یا اطرافیانتان تجربه کرده باشید؛ دگرگونی‌هایی که در ابتدا کوچک و کم‌اهمیت به نظر می‌رسیدند، اما به‌مرور به بخشی پایدار از زندگی روزمره تبدیل شدند.

سفر دونالد ترامپ به پکن ظاهراً دو نکته را درباره رویکرد چین به بحران ایران تایید کرده است: پکن مایل است به جلوگیری از تشدید بیشتر بحران کمک کند، اما نه به بهای تضعیف تهران.