دولت‌ها و سیاستمداران سراسر جهان به پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا واکنش نشان دادند؛ نتیجه‌ای که می‌تواند پیامدهای مهمی برای تجارت جهانی، امنیت و قیمت انرژی داشته باشد.
ایلان ماسک:
«ظاهرا لیزرهای فضایی من برای دخالت در انتخابات این بار کار نکردند.»
باراک اوباما، رییس‌جمهوری پیشین آمریکا:
«امشب مردم آمریکا پیام روشنی فرستادند؛ آنها خواهان سیاستی هستند که به‌جای ایجاد تفرقه، مردم را به یکدیگر نزدیک کند و رهبرانی می‌خواهند که برای چالش‌های پیش روی آنها راه‌حل‌های مشخص ارائه دهند.
این نتایج تنها به این دلیل ممکن شد که نامزدهای برجسته‌ای در تمام مناطق کشور وارد میدان شدند؛ از جمله در مناطقی که زمانی پیروزی در آنها بسیار دور از دسترس تصور می‌شد.
آنها از پیشینه‌های متفاوتی می‌آمدند و طیفی از دیدگاه‌های سیاسی را نمایندگی می‌کردند، اما ارزش‌های مشترک، باور به خدمت عمومی و تعهد به در اولویت قرار دادن مردم حوزه‌های انتخاباتی و ایالت‌هایشان، آنها را متحد کرده بود.
ما همچنین مدیون هزاران مسئول انتخاباتی و داوطلب از هر دو حزب هستیم که به برگزاری روان انتخابات کمک کردند و یکی از اساسی‌ترین وظایف دموکراسی ما را به انجام رساندند.
اگرچه این دولت دو سال دیگر در قدرت خواهد بود، وظیفه ما اکنون این است که آستین‌ها را بالا بزنیم، هر جا اختیار داریم تغییر ایجاد کنیم، از آسیب‌های بیشتر جلوگیری کنیم و زمینه را برای آینده فراهم آوریم.»
پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا:
«دیروز مردم آمریکا علیه سیاست‌هایی رأی دادند که تنها نتیجه آنها فقیرتر کردن مردم است. علیه نفرت. علیه تبعیض جنسیتی. علیه انکار تغییرات اقلیمی و علیه امتیازات ویژه نخبگان.
این اتفاق در برزیل رخ داد. اکنون در آمریکا رخ داده است و به‌زودی در اسپانیا نیز رخ خواهد داد.»
یوناس گار استوره، نخست‌وزیر نروژ:
«این یک پیام سیاسی قدرتمند درباره تغییر مسیر در میان رأی‌دهندگان آمریکایی است.
اکنون صداهایی در سیاست آمریکا در حال ظهور هستند که دیدگاه‌هایشان بیش از مواضع رییس‌جمهوری و دولت او به دیدگاه‌های ما نزدیک است؛ برای مثال در زمینه اقلیم و محیط زیست و همچنین سیاست خارجی و سیاست کمک‌های توسعه‌ای.»
ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه:
«شکست حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نشان داد که دموکراسی در این کشور همچنان زنده است، اما این نتیجه نباید توجه اروپا را از حفاظت از منافع خود منحرف کند.
اگر اجازه دهیم این نتیجه حتی برای لحظه‌ای ما را از ضرورتی حیاتی و فوری منحرف کند، مرتکب اشتباهی جدی شده‌ایم؛ ضرورتی که تضمین استقلال ملی ما و ایجاد اروپایی قدرتمندتر، مرفه‌تر و دموکراتیک‌تر است.»
رولان لسکور، وزیر دارایی فرانسه:
«یا او تصمیم می‌گیرد از کشمکش‌های سیاسی فراتر برود و بپذیرد که تغییراتی ضروری است، به‌ویژه در زمینه قیمت بنزین که مستقیما بر زندگی مردم تاثیر می‌گذارد، و به نظر من، از میزان مداخله خود در امور بین‌المللی نیز بکاهد؛ یا چنین نمی‌کند.
صادقانه بگویم، این موضوعی است که باید در روزهای آینده زیر نظر داشته باشیم.»
آندری بابیش، نخست‌وزیر جمهوری چک:
«فکر می‌کنم نتیجه همان چیزی بود که انتظار می‌رفت، هرچند پیروزی دموکرات‌ها البته بسیار بزرگ است. حتی سنگر جمهوری‌خواهان در تگزاس نیز سقوط کرد و دموکرات‌ها در برخی مناطق پس از دهه‌ها توانستند جایگاه‌هایی به دست آورند.
از نظر من، این به آن معناست که تا پایان دوره ریاست‌جمهوری ترامپ، همه‌چیز حول استیضاح و وتوها خواهد چرخید و نوعی فلج‌شدگی در اداره کشور پدید خواهد آمد. از سوی دیگر، تقریبا قطعی است که رییس‌جمهوری ترامپ همچنان دقیقا هر کاری را که خودش بخواهد انجام خواهد داد.
امیدوار باشیم که او سرانجام به وعده خود برای پایان دادن به جنگ اوکراین و حل‌وفصل مناقشه در تنگه هرمز بازگردد.»
تئو فرانکن، وزیر دفاع بلژیک:
«با توجه به سطح اختلافات داخلی و دوقطبی‌شدن جامعه، اداره ایالات متحده در سال‌های آینده تقریبا غیرممکن خواهد بود. من به‌عنوان یک سیاستمدار اروپایی، طبیعتا بیش از هر چیز سیاست‌های تجاری، حمایت از اوکراین و ناتو را زیر نظر خواهم داشت.»
پاولوس ماریناکیس، سخنگوی دولت یونان:
«روابط یونان و آمریکا همچنان مستحکم باقی خواهد ماند. ایالات متحده متحد راهبردی ماست و این همکاری در پروژه‌های بزرگ و تمام توافق‌های مهم ادامه خواهد یافت. این نتیجه هیچ تاثیری بر آن نخواهد گذاشت. بدیهی است که ما به هر نتیجه‌ای احترام می‌گذاریم؛ جمع‌بندی‌ها روشن است.
گذشته از این، آنچه می‌توانم به شما بگویم این است که به نظر می‌رسد در کمیته‌های کلیدی افرادی حضور خواهند داشت که دولت یونان روابط بسیار خوبی با آنها دارد و این برای کشور اهمیت دارد.»
کریستل شالدموزه، نایب‌رییس پارلمان اروپا:
«نه به این دلیل که اکنون همه‌چیز به سمت بهتر شدن تغییر می‌کند، بلکه به این دلیل که این نتیجه می‌تواند به حمایت از اوکراین، گذار سبز و روابط با سایر نقاط جهان کمک کند.
اما اتحادیه اروپا باید مسیر تقویت خود و ایستادن روی پای خود را ادامه دهد. این موضوع قابل بحث نیست.»
برند لانگه، رییس کمیته تجارت بین‌الملل پارلمان اروپا:
«ضربه‌ای خردکننده به ترامپ و سیاست‌های او. پیروزی بزرگی برای دموکراسی آمریکا. رأی‌دهندگان نظر خود را اعلام کرده‌اند: ترامپ فقط به ترامپ اهمیت می‌دهد. اکنون بهای آن را می‌پردازد. هرقدر هم فریاد «اخبار جعلی» سر داده شود، این واقعیت‌ها تغییر نمی‌کنند.
اما بعد چه خواهد شد؟ آیا جمهوری‌خواهان همچنان پشت ترامپ خواهند ایستاد؟ ساده‌لوح نباشیم. او در سال‌های گذشته تا حد زیادی با دور زدن کنگره حکومت کرده است.
ترامپِ تضعیف‌شده ممکن است تهاجمی‌تر و پیش‌بینی‌ناپذیرتر شود. یک رییس‌جمهوری رو به پایان دوران قدرت می‌تواند خیلی سریع به رییس‌جمهوری خشمگین تبدیل شود.
برای اتحادیه اروپا، این هم یک فرصت است و هم یک هشدار. افزایش نفوذ دموکرات‌ها می‌تواند پیش‌بینی‌پذیری بیشتر و گفت‌وگوی گسترده‌تری به همراه داشته باشد. اما حمایت‌گرایی اقتصادی آمریکا از بین نخواهد رفت. اتحادیه اروپا نمی‌تواند به خواست و اراده ترامپ وابسته باشد!
مشارکت دو سوی اقیانوس اطلس اهمیت دارد، اما اتحادیه اروپا باید بتواند مستقل عمل کند و از منافع خود دفاع کند.»
سیریل رامافوسا، رییس‌جمهوری آفریقای جنوبی:
« نتایج انتخابات دوران تازه‌ای را در روابط جهانی آغاز خواهد کرد.
«ما دیدیم که دموکرات‌ها کنترل سنا و مجلس نمایندگان را به دست گرفته‌اند و مردم آمریکا نظر خود را اعلام کرده‌اند.»
مینورو کیهارا، دبیر ارشد کابینه ژاپن:
«صرف‌نظر از نتیجه این انتخابات، اتحاد ژاپن و آمریکا سنگ‌بنای سیاست خارجی و امنیتی ژاپن است.
در شرایطی که اوضاع بین‌المللی متلاطم‌تر و بیش از پیش نامطمئن می‌شود، اتحاد قدرتمند ژاپن و آمریکا برای تامین حداکثری منافع ملی ژاپن و حفظ صلح و ثبات در جامعه بین‌المللی ضروری است.»
بیانیه وزارت امور خارجه تایوان:
«وزارت امور خارجه همچنان تحولات انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را از نزدیک دنبال می‌کند. سیاست کشور ما در قبال ایالات متحده همواره بر اصول فراجناحی بودن، ایجاد حسن نیت در طیفی گسترده و تعامل فعال استوار بوده و مدت‌هاست که از حمایت مستمر احزاب در کنگره آمریکا و قوه مجریه این کشور برخوردار است.
بر این اساس، وزارت امور خارجه به تعمیق همکاری‌های جامع با ایالات متحده در حوزه‌های مختلف، از جمله امنیت، تجارت، فناوری و آموزش، ادامه خواهد داد تا اطمینان حاصل شود که کنگره آمریکا و دولت‌های محلی این کشور همچنان روابط آمریکا و تایوان و موضوعات مورد اهتمام مشترک را در اولویت قرار می‌دهند و از آنها حمایت می‌کنند.»
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین:
«رییس‌جمهوری ترامپ همچنان در سمت خود باقی است. ما صمیمانه امیدواریم که او به تلاش‌های صلح‌جویانه خود ادامه دهد. پیش‌تر زمینه‌هایی فراهم شده است. دور دیگری از مذاکرات سه‌جانبه نیز به‌زودی برگزار خواهد شد.
این تلاش‌ها شامل ابتکارهای موفق صلح‌جویانه و بشردوستانه است. امیدواریم همه این‌ها ادامه پیدا کند. در نهایت، این موضوعی داخلی و مربوط به آمریکاست.»
سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه:
«بگذارید منتظر نتایج نهایی بمانیم. رویکرد رهبری حزب دموکرات به روابط با روسیه به‌شدت منفی است. این موضوع تازگی ندارد.
موضع اصولی و ثابت ما درباره اوکراین، و همچنین سیاست خارجی ما به‌طور کلی، بر ملاحظات کوتاه‌مدت استوار نیست و طبیعتاً به نوسان‌های فضای سیاسی در کشورهای دیگر وابسته نیست. ما به فعالیت خود مطابق دستورالعمل‌های رییس‌جمهوری فدراسیون روسیه ادامه خواهیم داد.»
اینس شوئرتنر، رهبر مشترک حزب چپ آلمان:
«این شکستی سهمگین برای راست‌گرایان در سراسر جهان است.»
آلیس وایدل، رهبر مشترک حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان:
«ترامپ به رأی‌دهندگان خود وعده داده بود که سیاست خارجی مداخله‌جویانه‌ای را دنبال نکند... اکنون نقض این وعده گریبان جمهوری‌خواهان را گرفته است.»
جردن باردلا، رییس حزب راست افراطی اپوزیسیون «اجتماع ملی» فرانسه:
«من آمریکایی نیستم و در ایالات متحده رأی نمی‌دهم. بنابراین باید به رأی صندوق‌ها احترام گذاشت؛ از جمله نتایج این انتخابات میان‌دوره‌ای که اتفاقا تقریبا همیشه به زیان رییس‌جمهوری مستقر تمام می‌شود.
آنچه مسلم است این است که دوره دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ از نظر فلسفه سیاسی و سیاست خارجی تفاوت نسبتا چشمگیری با دوره نخست او دارد؛ دوره‌ای که در آن، هدف سیاسی‌اش خارج کردن ایالات متحده از منازعات بزرگ جهانی بود.
واقعیت این است که به نظر من، مداخله آمریکا در موضوع ایران پیامدهای بسیار سنگینی نه‌تنها برای اقتصاد آمریکا، بلکه برای اقتصاد اروپا نیز دارد؛ به‌ویژه از نظر قدرت خرید شهروندان خودمان، با توجه به افزایش قیمت نفت. بنابراین بله، قطعا ارتباطی میان این مسائل وجود دارد.»
دن دونگاچیو، نایب‌رییس حزب راست‌گرای تندرو اپوزیسیون رومانی:
«خبرهای مربوط به مرگ سیاسی دونالد ترامپ بسیار اغراق‌آمیز است. دونالد ترامپ به‌طور خودکار به رییس‌جمهوری بی‌قدرت تبدیل نمی‌شود. در عوض، او از ریاست‌جمهوری‌ای که اکثریت جمهوری‌خواه از آن حمایت می‌کرد، وارد وضعیتی می‌شود که در آن قوه مجریه و کنگره با شدت بسیار بیشتری یکدیگر را مهار خواهند کرد.
تناقض اینجاست که ترامپ همچنان می‌تواند رییس‌جمهوری بسیار قدرتمند در حوزه اجرایی باقی بماند، اما توانایی او برای پیشبرد قانون‌گذاری به میزان قابل‌توجهی کاهش خواهد یافت.
«ما رییس‌جمهوری خواهیم داشت که خواهان پایان جنگ است و سنایی که احتمالا برای ادامه آن فشار خواهد آورد. اما با توجه به اختیارات واقعی طرف‌ها و توازن قدرت، در این زمینه نیز نباید انتظار تغییرات عمده‌ای داشته باشیم.
«علاوه بر این، تصور اینکه جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها درباره میزان مداخله یا حضور آمریکا در اروپا گزینه‌هایی کاملا متفاوت دارند، ساده‌لوحانه است.
هیچ‌کس به چشم‌انداز راهبردی بایدن بازنخواهد گشت، حتی اگر در آینده یک دموکرات وارد کاخ سفید شود.»
ماتئو سالوینی، رهبر حزب راست افراطی لیگ:
«دموکراسی در کشوری آزاد مانند ایالات متحده کار می‌کند و وقتی مردم رأی می‌دهند، همواره باید به رأی آنها احترام گذاشت و آن را درک کرد.
ما معتقدیم نتیجه انتخابات آمریکا بیش از هر چیز تحت تاثیر جنگ‌ها، تنش‌های بین‌المللی و افزایش هزینه‌های زندگی قرار داشته است؛ مسائلی که پیامدهای آن مستقیما بر خانواده‌ها تحمیل می‌شود.
امیدواریم این رأی بتواند روند پایان دادن به مناقشات و بازگشت به صلح را تسریع کند.»
خبرگزاری رویترز در گزارشی به بررسی پیامدهای احتمالی پیروزی گسترده دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در جهان پرداخته و نوشته است شرکای تجاری، متحدان راهبردی و دشمنان آمریکا، همگی نتایج این انتخابات را دارای پیامدهایی برای خود می‌دانند.
جمهوری اسلامی و اسرائیل
به‌نوشته رویترز هنوز روشن نیست که از دست رفتن کنترل کنگره از دست دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، چه تاثیری بر روند جنگ هشت‌ماهه این کشور با جمهوری اسلامی خواهد گذاشت. رأی‌دهندگان نشان داده‌اند که از این جنگ خسته شده‌اند؛ جنگی که بسیاری آن را عامل افزایش آزاردهنده قیمت سوخت می‌دانند.
دو منبع آگاه از دیدگاه دولت‌های خلیج فارس به رویترز گفتند برخی از این دولت‌ها اکنون معتقدند ترامپ بیش از هر زمان دیگری برای دستیابی به توافق صلح انگیزه دارد و احتمال حمله گسترده دیگری به حکومت ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کاهش یافته است.
اما شکست سنگین انتخاباتی ترامپ ممکن است جمهوری اسلامی را نیز جسورتر کند.
ابتسام الکتبی از مرکز سیاست‌گذاری امارات گفت: «اگر تهران دریابد که ترامپ به توافق نیاز دارد، اما نه هر توافقی، ممکن است فرصتی واقعی برای پایان دادن به جنگ پدید آید.»
با این حال، او افزود اگر نتیجه انتخابات به‌عنوان نشانه ضعف ترامپ تعبیر شود، این برداشت می‌تواند در مقابل به «تشدید نظامی تازه‌ای» منجر شود.
برای اسرائیل، کنترل مجلس نمایندگان و سنا به دست دموکرات‌ها ممکن است نظارت کنگره بر عملیات نظامی این کشور در ایران و همچنین غزه و لبنان را تشدید کند و در عین حال، حمایت دیرینه آمریکا از اسرائیل از طریق کمک‌های نظامی و فروش تسلیحات را با تهدید روبه‌رو سازد.
رقبای بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، که در پی کنار زدن او از قدرت هستند، از پیروزی‌های دموکرات‌ها برای انتقاد شدید از او به‌دلیل از دست رفتن حمایت هر دو حزب آمریکا از اسرائیل در دوران نخست‌وزیری‌اش استفاده کردند. این رقبا پس از انتخابات بی‌نتیجه هفته گذشته اسرائیل در تلاش‌اند ائتلافی برای تشکیل دولت ایجاد کنند.
قیمت سوخت در جایگاه‌های عرضه
جنگ ایران عرضه نفت خام و گاز طبیعی مایع‌شده از خلیج فارس را محدود کرده و باعث افزایش قیمت نفت خام و سوخت در جایگاه‌های عرضه در سراسر جهان شده است.
قیمت نفت چهارشنبه برای سومین روز متوالی کاهش پیدا کرد زیرا به‌نوشته رویترز بازار انرژی بر این احتمال حساب باز کرد که نتایج انتخابات بتواند جان تازه‌ای به مذاکرات صلح میان واشینگتن و تهران ببخشد هرچند به‌گفته تحلیلگران، پایین بودن سطح ذخایر مانع از افت شدیدتر قیمت‌ها شد.
اوله هانسن، تحلیلگر بانک ساکسو، گفت: «به نظر می‌رسد بازار بیش از پیش روی این احتمال شرط می‌بندد که رییس‌جمهوری ترامپ می‌خواهد جنگ خاورمیانه را پشت سر بگذارد.»
اوکراین
ترامپ، با وجود حمایت گسترده قانون‌گذاران دموکرات و جمهوری‌خواه از کمک‌های مالی و نظامی مستقیم آمریکا به اوکراین، این کمک‌ها را تا حد زیادی متوقف کرده است. او با لغو تحریم‌های گازوئیل روسیه و صدور معافیت از تحریم‌های انرژی این کشور، تنها چند هفته پس از امضای قانونی شدن آنها، خشم اعضای کنگره، از جمله بسیاری از جمهوری‌خواهان، را برانگیخته است.
کنترل هر دو مجلس کنگره به دموکرات‌ها امکان خواهد داد کمک‌های جدیدی به اوکراین پیشنهاد کنند. اگر آنها بتوانند حمایت کافی جمهوری‌خواهان را جلب کنند و اکثریت دوسوم آرا را به دست آورند، بسته جدید کمک‌ها حتی در صورت وتو ترامپ نیز می‌تواند به اجرا درآید. با این حال، بعید است افزایش احتمالی کمک‌های آمریکا به‌سرعت محقق شود و چنین افزایشی نیز فوری‌ترین نیاز اوکراین را برطرف نخواهد کرد: کمبود موشک‌های رهگیر سامانه پدافند هوایی پاتریوت ساخت آمریکا برای حفاظت از زیرساخت‌های انرژی و شهرهای این کشور در زمستان پیش رو.
دموکرات‌ها همچنین ممکن است دیگر سیاست‌های ترامپ را هدف قرار دهند.
گرگوری میکس، نماینده دموکرات نیویورک که از نامزدهای ریاست کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان است، طرح قانونی مورد حمایت هر دو حزب را برای جلوگیری از برنامه ترامپ به‌منظور بازگرداندن گازوئیل روسیه به بازار جهانی ارائه کرده است.
اما بعید است انتخابات میان‌دوره‌ای موضع دولت ترامپ را در مذاکرات صلح سه‌جانبه با روسیه تغییر دهد. در این مذاکرات، دولت آمریکا برای دستیابی به توافق، اوکراین را تحت فشار قرار داده است تا امتیازاتی بدهد و هم‌زمان درباره توافق‌هایی تجاری با مسکو گفت‌وگو می‌کند که به سود سرمایه‌گذاران آمریکایی خواهد بود.
کرملین چهارشنبه و پس از اعلام نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای تاکید کرد امیدوار است نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای بر آنچه «تلاش‌های صلح‌جویانه» ترامپ خواند، تاثیری نگذارد.
تجارت جهانی
تحلیلگران گفتند نتایج انتخابات ممکن است به برخی کشورهای آسیایی انگیزه بیشتری بدهد تا اجرای تعهدات سرمایه‌گذاری خود را که برای جلوگیری از اعمال تعرفه‌های آمریکا پذیرفته بودند، به تعویق بیندازند. این نتایج همچنین ممکن است این تصور را تقویت کند که چین، رقیب اقتصادی آمریکا، در مذاکرات تجاری جاری دست بالاتر را پیدا کرده است.
با این حال، چیم لی، تحلیلگر سیاست صنعتی در واحد اطلاعات اکونومیست در پکن، گفت روابط اقتصادی گسترده آمریکا و چین احتمالا همچنان در وضعیت «ثبات شکننده» باقی خواهد ماند.
شکست‌های ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای ممکن است به کاهش فشار بر هند در مذاکرات این کشور برای دستیابی به توافق تجاری با آمریکا منجر شود؛ مذاکراتی که به‌دلیل تلاش دهلی‌نو برای حمایت از کشاورزان خود با تاخیر روبه‌رو شده است.
آنوپ وادهاوان، دبیر پیشین تجارت دولت مرکزی هند، گفت: «پس از شکست‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، توانایی دونالد ترامپ برای اعمال تعرفه‌های خودسرانه قطعا با چالش روبه‌رو خواهد شد. او در مقطعی برای اقدامات تجاری به تایید کنگره نیاز دارد و از این نظر تضعیف شده است.»
کنگره اختیار تنظیم تجارت و تعیین عوارض وارداتی را دارد، اما ترامپ از قوانین موجود برای اعمال تعرفه‌ها با استناد به امنیت ملی یا رویه‌های تجاری ناعادلانه استفاده کرده است. تلاش‌های حزب دموکرات برای محدود کردن این اختیار احتمالا با وتو رییس‌جمهوری روبه‌رو خواهد شد.
پرسش دیگر این است که آیا ترامپ تهدیدهای فوری‌تر خود را عملی خواهد کرد یا نه؛ از جمله اعمال تعرفه ۱۰۰ درصدی بر کشورهای اروپایی که از غول‌های فناوری آمریکا مالیات خدمات دیجیتال دریافت می‌کنند. همچنین این پرسش مطرح است که آیا وام سه میلیارد یورویی بانک سرمایه‌گذاری اروپا به شرکت ایرباس، آتش‌بس تجاری نسبتا پایداری را که از سال ۲۰۲۵ میان دو سوی اقیانوس اطلس برقرار بوده است، تضعیف خواهد کرد یا نه.
هوش مصنوعی و فناوری
نظرسنجی‌های انجام‌شده از رأی‌دهندگان هنگام خروج از حوزه‌های رأی‌گیری نشان داد که بسیاری از آمریکایی‌ها نگران گسترش سریع و گسترده مراکز داده هوش مصنوعی هستند. این موضوع باعث نگرانی در بازار سهام شرکت‌های بزرگ تولیدکننده تراشه در آسیا شد.
جیک دلارهاید، مدیرعامل شرکت مدیریت دارایی لانگ‌بو در ایالت اوکلاهما، گفت: «پیروزی کامل دموکرات‌ها در کنگره به بخش فناوری فشار وارد خواهد کرد و احتمالا فشارهای نظارتی بر تمام حوزه‌های مرتبط با هوش مصنوعی را افزایش خواهد داد. این وضعیت ممکن است رشد افسارگسیخته‌ای را که هر روز شاهد ارقام آن هستیم و اغلب آن را امری بدیهی می‌پنداریم، کند کند.»
سهام شرکت‌های آسیایی فعال در حوزه تراشه و هوش مصنوعی، از جمله تی‌اس‌ام‌سی، سامسونگ الکترونیکس، اس‌کی هاینیکس و کیوکسیا، همگی روز چهارشنبه کاهش یافت.
نگرانی سرمایه‌گذاران آسیایی در معاملات پیش از گشایش بازارهای آمریکا نیز بازتاب یافت؛ جایی که سهام شرکت‌های آمریکایی فعال در حوزه مراکز داده، از جمله اپلاید دیجیتال، تراولف، کور ساینتیفیک و آیرن، کاهش پیدا کرد.
کرملین پس از پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات هر دو مجلس کنگره آمریکا ابراز امیدواری کرد تلاش‌های دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری این کشور، برای برقراری صلح تحت تاثیر نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای قرار نگیرد.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، چهارشنبه ۱۳ آبان گفت: «ترامپ همچنان رییس‌جمهوری است. صمیمانه امیدواریم او به تلاش‌های خود برای برقراری صلح ادامه دهد. پیش‌تر زمینه‌هایی فراهم شده و دور دیگری از مذاکرات سه‌جانبه نیز به‌زودی برگزار خواهد شد.»
او با اشاره به ابتکارهای موفق در زمینه صلح و امور بشردوستانه، خواستار تداوم این اقدامات شد و نتیجه انتخابات را در نهایت «مساله داخلی» آمریکا دانست.
ترامپ در کارزار انتخاباتی سال ۲۰۲۴ وعده داده بود به‌سرعت به جنگ اوکراین پایان دهد، اما ادامه اختلاف‌های مسکو و کی‌یف و مخالفت هر یک با خواسته‌های طرف مقابل، تاکنون مانع تحقق آن شده است.
کاخ سفید در هفته‌های اخیر با گسترش رایزنی‌های دیپلماتیک کوشیده است راهی برای خاتمه جنگ بیابد و فرستادگان آن در همین راستا با مقام‌های روسیه و اوکراین گفت‌وگو کرده‌اند.
استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا، پیش‌تر اعلام کرد هیات‌های اوکراین و روسیه ۱۹ و ۲۰ آبان در ابوظبی گرد هم می‌آیند تا درباره پایان مناقشه کنونی، توافق‌های امنیتی پس از آن و کاهش تنش‌ها مذاکره کنند.
این در حالی است که تصمیم‌های اخیر رییس‌جمهوری آمریکا در قبال روسیه، از جمله توافق برای خرید گازوئیل و معافیت مسکو از برخی تحریم‌ها، نارضایتی کی‌یف و متحدانش را برانگیخته است.
یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، پس از پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره، ابراز اطمینان کرد که حمایت واشینگتن از کی‌یف ادامه خواهد یافت.
او ۱۳ آبان در جمع خبرنگاران در برلین گفت: «در مورد اوکراین، تا حدی خوش‌بینم که اکنون بحث‌های بیشتری در کنگره، از جمله میان دو حزب، درباره اقدامات مشترک برای حمایت از اوکراین شکل بگیرد.»
وادفول افزود به باورش، دو حزب در جریان کارزار انتخاباتی مدت‌ها در پرداختن به این موضوع «محتاطانه عمل می‌کردند».
روسیه اسفند ۱۴۰۰ تهاجم گسترده خود به اوکراین را آغاز کرد. این مناقشه از آن زمان با درگیری‌های مرگبار ادامه یافته و به خونین‌ترین رویارویی نظامی در قاره اروپا پس از جنگ جهانی دوم تبدیل شده است.
۳۷ کشته در حمله روسیه به زاپوریژیا
مقام‌های اوکراینی اعلام کردند شمار کشته‌شدگان حمله روسیه به یک مرکز توزیع کمک در استان زاپوریژیا در جنوب شرقی اوکراین به ۳۷ نفر رسیده و ده‌ها تن دیگر همچنان مفقود هستند.
به‌گزارش خبرگزاری رویترز، این حمله که ۱۱ آبان رخ داد، یکی از مرگبارترین حملات به غیرنظامیان در سال جاری بوده است.
میخایلو سمیکین، سرپرست اداره نظامی زاپوریژیا، ۱۳ آبان گفت امدادگران همچنان در میان آوار ساختمان مدرسه‌ای سابق در روستای کومیشوواخا به دنبال بازماندگان هستند.
ایوان فدوروف، از روسای مشترک شورای دفاع این استان، نیز شمار مفقودان را ۵۹ نفر اعلام کرد.
ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، گفت ارتش روسیه ابتدا ساختمان مدرسه را هنگام مراجعه شهروندان برای دریافت کمک بمباران کرد و سپس پناهگاه را نیز هدف قرار داد.
به‌گفته او، کلاس‌های این مدرسه مدت‌ها پیش به‌دلیل نزدیکی به خط مقدم جنگ تعطیل شده بودند، ولی مردم از ساختمان آن به‌عنوان پناهگاه استفاده می‌کردند و هر دوشنبه برای دریافت کمک‌های بشردوستانه به این مکان می‌رفتند.
سازمان خدمات اضطراری اوکراین از کشته شدن دو عضو گروه امداد و چهار مامور پلیس در این حمله خبر داد.
در مقابل، وزارت دفاع روسیه هدف حمله را یگان‌های نظامی اوکراین در اطراف کومیشوواخا و دو منطقه مسکونی دیگر عنوان کرد و شمار نظامیان اوکراینی کشته‌شده را تا ۲۵ نفر دانست.
در خاک روسیه، مقام‌های استان مرزی بلگورود ۱۳ آبان گفتند سه نفر در حمله پهپادی اوکراین به این استان جان باختند.
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و به دست گرفتن کنترل هر دو مجلس کنگره، امکان نظارت بیشتر بر جنگ دونالد ترامپ با حکومت ایران را فراهم کرده است.
با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند این شکست انتخاباتی ممکن است رییس‌جمهوری آمریکا را به گسترش عملیات نظامی پیش از آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه ترغیب کند.
پیروزی دموکرات‌ها مخالفان جنگ را در موقعیت قدرتمندتری برای بررسی هزینه‌های نظامی، تحقیق درباره تصمیم‌های دولت و تصویب قوانین محدودکننده اختیارات رییس‌جمهوری قرار می‌دهد.
با این حال، تا ۱۳ دی که نمایندگان و سناتورهای جدید کار خود را آغاز می‌کنند، ترامپ فرصت دارد اهداف نظامی خود را بدون نظارت کنگره جدید دنبال کند.
این احتمال که شکست انتخاباتی به تشدید عملیات نظامی منجر شود، در ارزیابی کارشناسان سیاست خارجی و تحلیلگرانی مطرح شده است که با ایران‌اینترنشنال گفت‌وگو کردند.
فرشته پزشک، کارشناس روابط بین‌الملل، با اشاره به نتیجه انتخابات گفت: «می‌توان انتظار داشت آقای ترامپ برای اینکه بتواند هم قدرت خود را نشان دهد و هم بر روایت رسانه‌ها تاثیر بگذارد، حمله‌ای نظامی و شدید، شاید شدیدتر از آنچه در صورت حفظ کنترل کنگره انجام می‌داد، ترتیب دهد.»
پزشک افزود کنگره جدید ممکن است در تامین بودجه جنگ تاخیر ایجاد کند یا موانعی پیش روی دولت قرار دهد، اما این محدودیت‌ها لزوما نمی‌توانند مانع تصمیم ترامپ برای انجام عملیات نظامی شوند.
ترامپ پس از شکست جمهوری‌خواهان، تاثیر اقتصادی جنگ ایران بر رای‌دهندگان را پذیرفت، اما این برداشت را که آمریکایی‌ها با اصل عملیات نظامی مخالف بوده‌اند، رد کرد.
او در مصاحبه با فاکس‌نیوز گفت: «فکر نمی‌کنم مساله جنگ باشد. فکر می‌کنم مساله قیمت بنزین است. مردم با کاری که من در قبال ایران انجام می‌دهم موافق‌اند، اما احتمالا حاضر نبودند پیامد کوتاه‌مدت آن، یعنی پرداخت پول بیشتر برای بنزین، را تحمل کنند.»
رییس‌جمهوری آمریکا همچنین در گفت‌وگو با پولیتیکو از سیاست خود در قبال جمهوری اسلامی دفاع کرد و افزود: «کاملا متقاعد شده‌ام که تصمیم من درباره ایران، در راستای منافع بلندمدت کشورمان و حتی جهان، کاملا درست بوده و همچنان درست است.»
آیا شکست انتخاباتی به حمله گسترده‌تر منجر می‌شود؟
باربارا اسلاوین، پژوهشگر ارشد مرکز استیمسون، ۱۱ آبان در تحلیلی نوشت دولت ترامپ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای در حال آماده‌سازی یک عملیات نظامی بزرگ علیه جمهوری اسلامی بوده و نتیجه انتخابات می‌تواند انگیزه رییس‌جمهوری برای اجرای آن پیش از آغاز به کار کنگره جدید را افزایش دهد.
اسلاوین بازگشایی تنگه هرمز و دستیابی به ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران را از اهداف احتمالی این عملیات دانست.
او در عین حال هشدار داد حملات تازه می‌تواند متحدان آمریکا در خلیج فارس را در معرض اقدامات تلافی‌جویانه بیشتر جمهوری اسلامی قرار دهد، به افزایش هزینه انرژی بینجامد و بدون تحقق اهداف واشینگتن، به تخریب گسترده منجر شود.
تشدید عملیات نظامی همچنین ممکن است فرصتی در اختیار ترامپ قرار دهد تا پیش از افزایش اختیارات نظارتی دموکرات‌ها، برای دستیابی به نتیجه‌ای تعیین‌کننده تلاش کند.
امید معماریان، روزنامه‌نگار و تحلیلگر سیاسی، در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال تاکید کرد محاسبات ترامپ با روسای جمهوری پیشین آمریکا تفاوت دارد.
معماریان گفت: «آقای ترامپ یک رییس‌جمهور غیرمتعارف است که سود و زیان دستگاه محاسباتی‌اش با سیاستمدارهای دیگر و روسای جمهور سابق خیلی متفاوت است.»
به باور معماریان، ترامپ برخلاف سیاستمداران متعارف، لزوما پیامد تصمیم‌هایش برای آینده حزب جمهوری‌خواه را در اولویت قرار نمی‌دهد.
او ممکن است از فرصت باقی‌مانده تا ژانویه برای اجرای عملیاتی شدید بهره ببرد، توانایی‌های نظامی یا هسته‌ای ایران را تضعیف کند، اعلام پیروزی کند و سپس به‌دنبال مذاکره یا کاهش هزینه‌های جنگ برود.
معماریان درباره تاثیر نتیجه انتخابات بر احتمال حمله افزود: «به نظر من، [نتیجه انتخابات] احتمال حمله را ممکن است بیشتر هم کرده باشد.»
او معتقد است کنترل دموکرات‌ها بر کنگره، مدیریت جنگ را از طریق تحقیقات، جلسات استماع و بررسی تصمیم‌های نظامی برای دولت دشوارتر خواهد کرد.
چنین شرایطی ممکن است انگیزه ترامپ را برای دستیابی سریع‌تر به نتیجه افزایش دهد، نه اینکه لزوما او را از گزینه نظامی منصرف کند.
این احتمال یک نمونه تاریخی نیز دارد. پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای سال ۲۰۰۶، جورج دبلیو بوش، رییس‌جمهوری وقت آمریکا، با وجود افزایش مخالفت عمومی با جنگ عراق، در سال بعد شمار نیروهای آمریکایی مستقر در این کشور را افزایش داد.
این سابقه به معنای تکرار همان تصمیم از سوی ترامپ نیست، اما نشان می‌دهد شکست انتخاباتی لزوما به کاهش فوری عملیات نظامی منجر نمی‌شود.
دموکرات‌ها تا چه اندازه می‌توانند ترامپ را محدود کنند؟
کنترل کنگره اختیارات مهم قانون‌گذاری و بودجه‌ای در اختیار دموکرات‌ها قرار می‌دهد، اما رییس‌جمهوری همچنان فرمانده کل نیروهای مسلح آمریکا باقی می‌ماند.
کنگره می‌تواند درباره عملکرد دولت تحقیق کند، بودجه را محدود سازد و قوانینی برای کنترل عملیات نظامی تصویب کند.
با این حال، ترامپ می‌تواند چنین قوانینی را وتو کند و لغو وتوی او به رای دوسوم اعضای هر دو مجلس نیاز دارد.
جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی آمریکا، در مصاحبه با دویچه‌وله گفت: «حتی اگر دموکرات‌ها در هر دو مجلس اکثریت داشته باشند، نفوذ آنها به ابزارهای قانون‌گذاری و سیاسی کنگره محدود خواهد بود.»
دموکرات‌ها پیش از این نیز تلاش کرده‌اند از اختیارات مالی کنگره برای مخالفت با جنگ استفاده کنند.
تیم کین، سناتور دموکراتی که بارها عملیات نظامی ترامپ بدون مجوز کنگره را به چالش کشیده است، در ماه اوت وعده داد تلاش‌هایش را برای قطع بودجه جنگ ادامه دهد.
کین در بیانیه‌ای رسمی گفت: «به هر کاری که از دستم برمی‌آید، برای قطع بودجه جنگی ادامه خواهم داد که در تاریخ به‌عنوان یکی از احمقانه‌ترین فجایع سیاست خارجی آمریکا ثبت خواهد شد.»
برخی دیگر از دموکرات‌ها، از جمله کریس کونز، میان تامین دوباره ذخایر تسلیحاتی ارتش آمریکا و تامین بودجه عملیاتی که عملا جنگ را طولانی‌تر می‌کند، تفاوت قائل شده‌اند.
با این حال، اگر ترامپ پیش از ژانویه دستور حمله‌ای گسترده صادر کند، محدود کردن بودجه ممکن است از نظر سیاسی دشوارتر شود.
مراد ویسی، تحلیلگر سیاسی، گفت دموکرات‌ها ممکن است پس از آغاز به کار کنگره جدید، با جنگی روبه‌رو شوند که ترامپ پیش از آن آغاز کرده است.
ویسی اضافه کرد: «حتی اگر دموکرات‌ها مخالف جنگ باشند، اگر ترامپ جنگ را آغاز کند و در دوره ریاست‌جمهوری خود به پایان برساند، موضوع متفاوت است. اما اگر جنگ را به پایان نرساند، دموکرات‌ها ناچار خواهند بود با آن به‌عنوان جنگ ایالات متحده روبه‌رو شوند.»
به این ترتیب، مخالفت با جنگ لزوما به معنای آمادگی برای قطع منابع مورد نیاز نیروهای آمریکایی مستقر در میدان نبرد نخواهد بود.
آیا ترامپ به‌دنبال سرنگونی جمهوری اسلامی خواهد رفت؟
هدف احتمالی عملیات نظامی تازه، یکی از موضوعاتی است که تحلیلگران درباره آن دیدگاه‌های متفاوتی دارند.
ویسی معتقد است ترامپ ممکن است ادامه دوران ریاست‌جمهوری خود را فرصتی برای ثبت یک میراث تاریخی بداند؛ میراثی که حتی می‌تواند شامل اقدام نظامی موثر در سرنگونی جمهوری اسلامی باشد.
ویسی گفت: «به نظر من، ترامپ می‌تواند این میراث سیاسی را نیز از خود به جا بگذارد که به سرنگونی جمهوری اسلامی کمک کرده باشد. نمی‌خواهم بگویم حتما این کار را انجام می‌دهد، اما با توجه به شخصیت ترامپ، چنین اقدامی دور از انتظار نیست و ۶۰ روز هم فرصت دارد.»
او این احتمال را با آنچه تغییر سیاست اسرائیل به سمت سرنگونی جمهوری اسلامی توصیف می‌کند، مرتبط دانست و افزود اگر ترامپ تصور کند یک عملیات گسترده‌تر می‌تواند دستاوردی تعیین‌کننده برایش داشته باشد، ممکن است از آن حمایت کند.
به باور ویسی، تمایل ترامپ به ثبت دستاوردهای شخصی می‌تواند در تصمیم او موثر باشد، به‌ویژه اگر احساس کند یک عملیات نظامی می‌تواند به تغییر ساختار قدرت در ایران منجر شود.
در مقابل، فرشته پزشک میان وادار کردن جمهوری اسلامی به پذیرش خواسته‌های آمریکا و تلاش آگاهانه برای سرنگونی آن تفاوت قائل است.
پزشک گفت: «ما هنوز شواهدی نمی‌بینیم که نشان دهد آقای ترامپ در حال انجام اقداماتی است که بتوان از آنها نتیجه گرفت احتمالا قصد دارد به سمت سرنگونی جمهوری اسلامی حرکت کند، نه اینکه صرفا آن را وادار به تسلیم کند.»
به ارزیابی او، ترامپ بیشتر به رویکردی شبیه الگوی ونزوئلا تمایل دارد تا مداخله‌ای مشابه عراق که مستلزم پذیرش مسئولیت طولانی‌مدت آمریکا برای بازسازی ساختار سیاسی یک کشور باشد.
پزشک همچنین این پرسش را مطرح کرد که آیا واشینگتن برنامه روشنی برای جایگزینی نهادهای حاکم بر ایران دارد یا نه.
آیا جمهوری اسلامی نتیجه انتخابات را اشتباه تفسیر می‌کند؟
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، نتیجه انتخابات را نشانه مخالفت مردم آمریکا با جنگ دانست و به واشینگتن درباره نادیده گرفتن آنچه خواست رای‌دهندگان آمریکایی خواند، هشدار داد.
قالیباف چهارشنبه ۱۳ آبان در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «مردم آمریکا به جنگ نه گفتند و ما هم با آنها موافقیم.»
او در ادامه نوشت: «اگر دولت آمریکا خواست مردمش را نادیده بگیرد و به خواسته‌های حامیان مالی و باج‌گیران بین‌المللی تن دهد، پاسخ منفی ما به جنگ برای آمریکا به کابوس تبدیل خواهد شد.»
این موضع‌گیری، برداشت قالیباف از نتیجه انتخابات را با هشداری درباره پیامدهای ادامه عملیات نظامی آمریکا ترکیب می‌کند.
با این حال، تغییر ترکیب کنگره لزوما به معنای تغییر اهداف راهبردی واشینگتن نیست.
امیر حمیدی، متخصص امنیت ملی مستقر در واشینگتن، در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال هشدار داد مقام‌های جمهوری اسلامی نباید اختلافات سیاسی در آمریکا را نشانه تضعیف قدرت این کشور تلقی کنند.
حمیدی گفت: «رییس‌جمهور ترامپ ممکن است اکثریت کنگره را از دست بدهد، اما قدرت ریاست جمهوری را از دست نداده و شکست انتخاباتی یک حزب، شکست قدرت ملی آمریکا نیست.»
او گفت اشتباه گرفتن این دو موضوع می‌تواند هزینه یک خطای محاسباتی راهبردی را برای جمهوری اسلامی بسیار سنگین کند.
به گفته حمیدی، رییس‌جمهوری آمریکا همچنان فرمانده کل نیروهای مسلح است و اختیارات مهمی در دیپلماسی و مدیریت بحران دارد.
هرچند نظارت کنگره بر عملیات نظامی و هزینه‌های جنگ ممکن است با پیروزی دموکرات‌ها افزایش یابد، این تحول لزوما به معنای کاهش قدرت بازدارندگی آمریکا نیست.
حمیدی همچنین تاکید کرد توانایی آمریکا تنها به شخص رییس‌جمهوری وابسته نیست، بلکه بر نهادهای قانونی، قدرت نظامی، اقتصاد و شبکه گسترده متحدان این کشور تکیه دارد.
فرصتی محدود تا ژانویه
پیروزی دموکرات‌ها ممکن است جدول زمانی سیاسی جنگ ایران را تغییر داده باشد، بی‌آنکه کنترل فوری آن را از دست ترامپ خارج کرده باشد.
تا زمان آغاز به کار کنگره جدید، ترامپ همچنان اختیار اتخاذ تصمیم‌های نظامی را دارد؛ تصمیم‌هایی که می‌توانند مسیر جنگ را حتی پس از پایان دوره انتقالی تحت تاثیر قرار دهند.
یک حمله گسترده در این فاصله ممکن است قانون‌گذاران تازه‌وارد را در برابر تصمیم‌های انجام‌شده و تعهدات نظامی دشوار برای بازگشت قرار دهد.
نتیجه انتخابات برای جمهوری اسلامی نیز پرسشی مهم ایجاد کرده است: آیا اختلافات سیاسی داخلی آمریکا به خویشتنداری واشینگتن منجر خواهد شد یا نزدیک شدن موعد آغاز به کار کنگره جدید می‌تواند انگیزه اقدام نظامی بیشتر را افزایش دهد؟
از این منظر، هفته‌های پیش رو ممکن است بیش از ترکیب جدید قدرت در کنگره بر مسیر جنگ تاثیر بگذارند.
انتخاباتی که قرار بود جهت سیاست آمریکا را تغییر دهد، می‌تواند پیش از آنکه نمایندگان تازه‌منتخب امکان اثرگذاری عملی بر جنگ را پیدا کنند، با چرخشی تعیین‌کننده در آن همراه شود.
مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در بیانیه‌ای به مناسبت سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران، هر‌گونه «امتیاز دادن» به واشینگتن را رد کرد و درباره امید بستن به تغییرات حزبی در ایالات متحده هشدار داد.
این بیانیه چهارشنبه ۱۳ آبان هم‌زمان با مذاکرات تهران و واشینگتن و یک روز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا منتشر شد؛ رقابتی که در آن دموکرات‌ها اکثریت هر دو مجلس نمایندگان و سنا را به دست آوردند.
خامنه‌ای نوشت: «اگر هنوز کسانی هستند که اندک امیدی به تغییر رفتار یا جابه‌جایی‌های حزبی و جناحی در نظام سلطه دارند و یا تصور می‌کنند با امتیاز دادن به آمریکا می‌توانند او را از دشمنی با ملت ایران منصرف کنند، سخت در اشتباه‌اند.»
رهبر دیده نشده جمهوری اسلامی افزود «کمترین گرایش تسلیم‌آمیز» در برابر ایالات متحده، این کشور را به سوی «زیاده‌خواهی بیشتر و جنگ‌ها و جسارت‌های بعدی» سوق خواهد داد.
او با تکرار تهدیدهای پیشین خود هشدار داد حمله دوباره به حکومت ایران با پاسخی «بسیار وسیع‌تر» روبه‌رو خواهد شد.
پیش‌تر در ۱۲ آبان، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، پاسخ آمریکا به خواسته‌های حکومت ایران را «قانع‌کننده» ندانست و بازگشایی تنگه هرمز را منوط به تحقق شروط تهران کرد.
این مواضع در شرایطی مطرح می‌شود که چشم‌انداز مذاکرات تهران و واشینگتن در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی بالا گرفته است.
انتقاد از مواضع کشورهای منطقه
رهبر جمهوری اسلامی در ادامه بیانیه خود، بدون نام بردن از کشورهای عربی منطقه، حکومت‌های هم‌پیمان ایالات متحده را «دست‌نشانده» خواند و همکاری آنها با واشینگتن را هدف انتقاد قرار داد.
خامنه‌ای نوشت تحولات خلیج فارس و تنگه هرمز «افسانه شکست‌ناپذیری آمریکا» را باطل کرده و «بی‌وفایی و عجز قدرت‌های بزرگ در دفاع از حکومت‌های دست‌نشانده‌شان» را آشکار ساخته است.
او افزود مردم آمریکا و «حکومت‌های دست‌نشانده» هزینه‌های «محاسبات غلط و توهمات استکباری» را می‌پردازند.
مقام‌های جمهوری اسلامی در حالی بر شدت لفاظی‌های تهدیدآمیز خود افزوده‌اند که تداوم تحریم‌ها و تشدید بحران معیشتی، توان اقتصادی مردم ایران را تحلیل برده و سفره‌های آنان را هر روز کوچک‌تر کرده است.
هم‌زمان، بلاتکلیفی درباره آینده نیز فشار روانی سنگینی بر جامعه وارد آورده است. با این حال، مقام‌های حکومت همچنان بر ادامه سیاست خارجی خود، به‌ویژه رویارویی با آمریکا و اسرائیل، پافشاری می‌کنند.
علی‌رضا آقایوسفی، رییس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور، سوم آبان درباره نزدیک شدن جامعه ایران به وضعیت اضطراری در حوزه سلامت روان و آسیب‌های اجتماعی هشدار داد و اعلام کرد بلاتکلیفی ناشی از شرایط «نه جنگ و نه صلح» فشار شدیدی بر مردم وارد می‌کند.
مجتبی خامنه‌ای ۵۷ ساله، پس از کشته شدن علی خامنه‌ای، دیکتاتور پیشین ایران، در آغاز کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴، به‌عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی منصوب شد.
او از آن زمان، در هیچ مراسم یا مکان عمومی حاضر نشده و هیچ پیام صوتی یا تصویری منتشر نکرده است. پیام‌های منتسب به او تنها به‌صورت مکتوب منتشر می‌شوند.
از اتهام‌زنی به حکومت پهلوی تا ستایش گروه‌های نیابتی
خامنه‌ای واشینگتن را به تلاش برای «غارت دارایی‌های ملت ایران» در دوران پهلوی متهم کرد و نوشت مقام‌های آمریکایی «با تاسیس ساواک و مسلط ساختن فضای سنگین امنیتی بر جامعه، دست حکومت جائر آن زمان را برای اقدام به سرکوب هر حرکت معترضانه‌ای بازتر کردند».
او در راستای سخنان دیگر مقام‌های جمهوری اسلامی که پس از دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه به هویت ملی و تاریخ ایران متوسل شده‌اند، ایالات متحده را به تلاش برای «نابودی تمدن اصیل و کهن ایران» و «فروپاشی نظام» متهم کرد.
خامنه‌ای در حالی از «فضای سنگین امنیتی» دوران پهلوی سخن می‌گوید که جمهوری اسلامی از زمان استقرار خود در سال ۵۷، بارها اعتراضات مردمی را با کشتار و سرکوب گسترده پاسخ داده است.
اعدام زندانیان سیاسی و معترضان، یکی از ابزارهای سرکوبگرانه حکومت است. در تازه‌ترین مورد، جمهوری اسلامی ۱۲ آبان امیرحسین ملکی و امیرحسین ابراهیمی، دو تن از معترضان خیزش دی‌ماه، را اعدام کرد.
خامنه‌ای همچنین از «حماسه‌سازی‌های» جبهه مقاومت «از فلسطین و لبنان تا عراق و یمن» تمجید کرد و آن را نشانه «وحدت ساحات جبهه حق» دانست.
«جبهه مقاومت» عنوانی است که مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی برای گروه‌های مسلح مورد حمایت تهران، از جمله حماس، حزب‌الله لبنان، حشد شعبی عراق و حوثی‌های یمن، به کار می‌برند.
مقام‌های حکومت ایران در ماه‌های اخیر بارها بر تداوم حمایت از گروه‌های نیابتی تاکید کرده‌اند.
رویترز ۱۵ مهر گزارش داد حزب‌الله به‌تازگی ۲۰۰ میلیون دلار از جمهوری اسلامی دریافت کرده است. این خبرگزاری چهارم آبان نوشت حزب‌الله با کمک مالی حکومت ایران برای جنگ احتمالی تازه با اسرائیل آماده می‌شود.
ادامه کمک‌های مالی و تسلیحاتی به گروه‌های نیابتی در سال‌های گذشته با اعتراض گسترده ایرانیان روبه‌رو بوده است؛ آن هم در شرایطی که بحران معیشت، تورم و بیکاری، گذران زندگی را برای آنان دشوارتر کرده است.
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، واکنش‌های متفاوتی در میان مخاطبان ایران‌اینترنشنال برانگیخت. برخی از تعلل دونالد ترامپ در قبال جمهوری اسلامی و بلاتکلیفی طولانی او گفتند. گروهی دیگر معتقدند تغییر اکثریت کنگره به معنای پایان اختیار او برای اقدام نظامی نیست.
در انتخابات ۱۲ آبان، دموکرات‌ها پس از دو سال، کنترل مجلس نمایندگان و سنا را از جمهوری‌خواهان پس گرفتند.
این انتخابات اختیارات ریاست‌جمهوری ترامپ را در دو سال باقی مانده حضورش در کاخ سفید تغییر نمی‌دهد اما بر تصمیم‌گیری‌ها و اقدامات او بی‌تاثیر نخواهد بود.
یکی از مخاطبان خطاب به مقام‌های جمهوری اسلامی نوشت: «خوشحالی زودهنگام نداشته باشید. یک ترامپ عصبانی برای شما بسیار مهلک‌تر از یک ترامپ خوشحال است.»
هشدار به خوشحالی «زودهنگام» جمهوری اسلامی
در حالی که مقامات و حامیان جمهوری اسلامی در تلاشند تا این نتایج را به عنوان یک پیروزی برای خود و نشانه‌ای از شکست سیاست‌های دولت ترامپ تفسیر کنند، نگاهی به پیام‌های شهروندان نشان می‌دهد دیدگاه مردم ایران بسیار متفاوت، همراه با نگرانی‌های عمیق است.
بسیاری از مخاطبان این خوشحالی را «زودهنگام» و ناشی از درک نادرست از ساختار قدرت در آمریکا خواندند.
یک کاربر نوشت: «مقام‌های جمهوری اسلامی طوری دارند رجز می‌خوانند که انگار نمی‌دانند ترامپ هنوز دو سال دیگر بر سر کار است. و حتی همین زمان برای اتمام کار کافی است.»
شهروند دیگری اشاره کرد انتخابات کنگره الزاما تاثیر مستقیمی در حمله به جمهوری اسلامی ندارد؛ چون ترامپ می‌تواند با وتو کردن مخالفت‌ها در کنگره، کماکان عملیات نظامی را اجرا کند.
دوره کنگره جدید از سوم ژانویه ۲۰۲۷ آغاز می‌شود. ترامپ گفته بود در صورت پیروزی دموکرات‌ها، ممکن است آن‌قدر از حق وتوی مصوبات کنگره استفاده کند که به «آقای وتو» تبدیل شود.
ایران‌اینترنشنال پیش‌تر در گزارشی درباره پیامدهای انتخابات توضیح داد که اکثریت دموکرات‌ها می‌تواند نظارت بر دولت و محدودیت‌های بودجه‌ای جنگ را افزایش دهد، اما عبور از وتوی رییس‌جمهوری به رای دو-سوم اعضای حاضر و رای‌دهنده در هر دو مجلس نیاز دارد.
انتقاد از سیاست‌های مماشات‌گرایانه ترامپ
بخش قابل توجهی از پیام‌ها حاوی انتقاد از عملکرد ترامپ در قبال جمهوری اسلامی است.
برخی بر این باورند که ترامپ با اتخاذ سیاست‌های نامشخص میان مذاکره، فشار اقتصادی و اقدام نظامی، نتوانست به وعده‌های خود عمل کند و فرصت پایان دادن به جنگ و تغییر حکومت ایران را از بین برد.
شهروندی نوشت: «ترامپ آن‌قدر این وضعیت بلاتکلیف را ادامه داد و یک روز از جنگ و روز دیگر از مذاکره گفت که فرصت سرنگونی جمهوری اسلامی را از دست داد و موقعیتی را که می‌توانست برایش پیروزی باشد، به شکست تبدیل کرد.»
مخاطب دیگری گفت ترامپ با این همه «مماشات»، فقط به جمهوری اسلامی فرصت داد وقت‌کشی کند، پشت دیپلماسی پنهان شود و از حملات اسرائیل در امان بماند.
برخی این رویکرد را با عباراتی مانند «بازی موش و گربه» و «استراتژی یکی به نعل و یکی به میخ» توصیف کردند.
ترامپ ۱۱ آبان، در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، اعلام کرد برای ازسرگیری جنگ عجله ندارد و می‌خواهد با ادامه فشار اقتصادی، تهران را به پذیرش توافق وادار کند.
او تاکید کرد در صورت شکست مذاکرات، گزینه نظامی همچنان روی میز خواهد بود.
یکی از مخاطبان در واکنش به این رویکرد گفت ترامپ تصور می‌کند فشار اقتصادی، مردم ایران را به خیابان‌ها می‌کشاند، در حالی که شهروندان علاوه بر مشکلات معیشتی، با سرکوب مسلحانه مواجه هستند.
شهروندی، ترامپ را مسئول از دست رفتن فرصت ادامه حملات پس از کشته شدن علی خامنه‌ای دانست و کاربر دیگری گفت رییس‌جمهوری آمریکا با جلوگیری از ادامه عملیات اسرائیل، روند سرنگونی را متوقف کرد.
برخی شهروندان با اشاره به ادامه اعدام‌ها، فشارهای اقتصادی و تهدید زیرساخت‌های حیاتی ایران، سیاست ترامپ را ناکارآمد توصیف کردند.
آیا پیروزی دموکرات‌ها دست ترامپ را می‌بندد؟
در میان نگرانی‌ها از این تعلیق طولانی، پیام‌هایی نیز وجود دارند که با استناد به نمونه‌های تاریخی، نشان می‌دهند کنترل کنگره از سوی دموکرات‌ها لزوما مانع از اقدامات نظامی و فشارهای دولت ترامپ بر تهران نخواهد شد.
برخی شهروندان در همین زمینه به تاریخ ارجاع داده‌اند؛ یک کاربر فهرستی از جنگ‌های آمریکا را ارائه کرد که در زمان تسلط حزب مخالف بر کنگره ادامه یافته است.
تداوم جنگ ویتنام و گسترش آن به کامبوج در دوره ریچارد نیکسون، جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ و دوره جورج بوش پدر، عملیات نظامی علیه داعش و عملیات لیبی در دوره باراک اوباما، از جمله این موارد هستند.
جنگ‌های افغانستان و عراق در دوره جورج بوش پسر نیز نمونه‌هایی از این مثال هستند.
از سال ۲۰۰۷ تا پایان ریاست‌جمهوری بوش در سال ۲۰۰۹، هر دو مجلس در اختیار دموکرات‌ها بود اما جنگ‌ها ادامه یافتند.
