انتخابات میاندورهای آمریکا و پیامدهای آن برای ایران و ایرانیان
انتخابات میاندورهای آمریکا در ۱۲ آبان ۱۴۰۵، برابر با سوم نوامبر ۲۰۲۶، رییسجمهوری را تغییر نمیدهد، اما ترکیب تازه کنگره میتواند اجرای سیاستهای او در قبال ایران را آسانتر یا دشوارتر کند؛ از تحریم و مذاکره تا اقدام نظامی و مهاجرت.
در این انتخابات، شماری از فرمانداران، نمایندگان مجالس ایالتی و مقامهای محلی هم انتخاب میشوند؛ اما نتیجه رقابتهای مجلس نمایندگان و سنا، دو مجلس تشکیلدهنده کنگره، اثر مستقیمتری بر سیاست آمریکا در قبال ایران دارد.
برای مردم ایران، مساله این است که چه کسانی در کنگره درباره قوانین تحریمی، بودجه نظامی و اختیارات مهاجرتی دولت تصمیم میگیرند و تا چه اندازه با سیاستهای دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، همراه میشوند یا برای اجرای برنامههای او محدودیت میگذارند.
کدام کرسیها برای ایرانیان اهمیت بیشتری دارند؟
مجلس نمایندگان و سنا هر دو در تصویب قوانین و تامین بودجه دولت نقش دارند. یک طرح برای رسیدن به مرحله تایید رییسجمهوری باید با متن یکسان در هر دو مجلس تصویب شود؛ بنابراین تغییر اکثریت حتی در یکی از دو مجلس میتواند بر سرنوشت پیشنهادهای دولت اثر بگذارد.
عکس آرشیوی، نمایی از صحن مجلس نمایندگان، منبع: وبسایت کنگره آمریکا
اگر دولت بخواهد تحریم تازهای را به قانون تبدیل کند یا برای برنامهای درباره ایران بودجه بگیرد، به موافقت هر دو مجلس نیاز دارد. کنترل یکی از این دو مجلس میتواند به مخالفان امکان دهد جلوی تصویب پیشنهاد دولت را بگیرند یا برای موافقت با آن شرط بگذارند.
سنا اختیار تایید بسیاری از مقامهای ارشد دولت و قضات فدرال را نیز دارد. برای نمونه، اگر رییسجمهوری فرد تازهای را برای وزارت خارجه، دفاع یا خزانهداری معرفی کند، سناتورها میتوانند صلاحیت، دیدگاهها و برنامههای او درباره ایران را بررسی کنند و به انتصابش رای موافق یا مخالف بدهند.
عکس آرشیوی، نمایی از صحن سنا با حضور نمایندگان، منبع: وبسایت کنگره آمریکا
ترکیب کنگره پیش از انتخابات میاندورهای
[@portabletext/react] Unknown block type "table", specify a component for it in the `components.types` prop
در حال حاضر جمهوریخواهان اکثریت هر دو مجلس را در اختیار دارند. دو سناتور مستقل در سنا، در بیشتر موارد با دموکراتها همراهند.
حفظ یا تغییر اکثریت کنگره چه پیامدی برای ایران دارد؟
حفظ اکثریت جمهوریخواهان در هر دو مجلس میتواند تصویب قوانین و بودجه مورد نظر ترامپ را آسانتر کند؛ چه برای فشار بر ایران و چه اجرای توافق احتمالی با تهران.
اگر دموکراتها فقط اکثریت مجلس نمایندگان را بگیرند، میتوانند نظارت بر سیاستهای دولت را افزایش دهند و مانع تصویب پیشنهادهای آن شوند؛ اما تغییر قانون به همراهی سنا نیز نیاز دارد.
اگر دموکراتها فقط اکثریت سنا را بگیرند، علاوه بر قانونگذاری و نظارت، میتوانند تایید نامزدهای ترامپ برای سمتهای ارشد و قضاوت را دشوارتر کنند.
اکثریت دموکراتها در هر دو مجلس، امکان بیشتری برای محدود کردن بودجه جنگ یا تغییر محدودیتهای مهاجرتی فراهم میکند. اما عبور از وتوی ترامپ به رای دوسوم اعضای حاضر و رایدهنده در هر دو مجلس نیاز دارد.
در سنا، پایان دادن به مانع ادامه بحث برای بسیاری از طرحها نیز معمولا به ۶۰ رای نیاز دارد؛ بنابراین اکثریت ساده همیشه کافی نیست.
ترکیب کنگره چگونه بر تحریمها اثر میگذارد؟
بخشی از تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی بر پایه قوانین کنگره و بخشی با فرمانهای اجرایی رییسجمهوری برقرار شدهاند. وزارت خزانهداری و دیگر نهادهای دولت مسئول اجرای این محدودیتها هستند.
کنگره میتواند دولت را به تحریم اشخاص، بانکها یا شرکتهایی با فعالیتهای مشخص موظف کند، شرایط کاهش تحریمها را تغییر دهد و درباره اجرای قانون گزارش بخواهد. بنابراین تغییر اکثریت مجلس نمایندگان یا سنا میتواند تصویب تحریمهای تازه یا اصلاح قوانین موجود را آسانتر یا دشوارتر کند.
با این حال، برخی قوانین به رییسجمهوری اجازه میدهند با رعایت شرایط، از اجرای تحریم در موارد مشخص و برای مدتی معین صرفنظر کند. برای نمونه، در بخشی از قوانین تحریمی ایران، معافیتهای قابل تمدید تا ۱۸۰ روز، با اعلام دلایل امنیت ملی به کنگره، پیشبینی شده است.
بنابراین تغییر قانون به تصویب کنگره نیاز دارد، اما استفاده دولت از اختیارات قانونی موجود همیشه مستلزم رایگیری تازه نیست.
ترکیب کنگره بر معیشت مردم در ایران اثر میگذارد؟
نتیجه انتخابات آمریکا میتواند از راه تغییر تحریمها بر درآمد ارزی جمهوری اسلامی و هزینه تجارت اثر بگذارد. فرض کنیم فروش نفت یا دریافت پول حاصل از آن در اثر اجرای تحریمها برای حکومت ایران دشوارتر شود. به این ترتیب، منابع ارزی در اختیار جمهوری اسلامی کاهش مییابد و با دشوارتر شدن پرداختهای بانکی و گرانتر شدن حملونقل، هزینه واردات کالا بالا میرود. این تغییر در نهایت به افزایش قیمت برخی کالاها منجر میشود.
اما تورم و مشکلات معیشتی مردم فقط محصول تحریم نیست؛ سیاستهای بودجهای، پولی و بانکی جمهوری اسلامی نیز در ایجاد و تداوم این مشکلات نقش دارد.
برای نمونه، وقتی دولت بیشتر از درآمدش هزینه میکند، نحوه جبران این کسری اهمیت دارد. تامین کسری با خلق پول به افزایش تورم و کاهش قدرت خرید مردم دامن میزند. یک پژوهش منتشرشده در صندوق بینالمللی پول، با بررسی دادههای اقتصاد ایران در فاصله سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۱، کسری بودجه، افت ارزش پول، رشد حجم پول و تحریمها را از عوامل موثر بر تورم شناسایی کرده است. در چنین اقتصادی، تشدید تحریمها فشار بیشتری ایجاد میکند.
کاهش تحریمها نیز میتواند تجارت را آسانتر و درآمد ارزی را بیشتر کند، اما تضمینی نیست که این درآمد به بهبود زندگی خانوارها بیانجامد. نحوه تخصیص منابع و سیاستهای اقتصادی حکومت تعیین میکند درآمد بیشتر چگونه مصرف شود و چه کسانی از آن بهره ببرند.
بنابراین انتخابات آمریکا میتواند بخشی از فشار خارجی بر اقتصاد ایران را تغییر دهد؛ اصلاح سیاستهای تورمزا و تصمیم درباره نحوه مصرف منابع کشور همچنان بر عهده حکومت ایران است. پیروزی هیچ حزبی در واشینگتن، بهتنهایی مشکلات معیشتی مردم را حل نمیکند.
انتخابات آمریکا و جنگ ایران
در ماههای گذشته، دموکراتها بارها کوشیدند با تصویب قطعنامههایی، ترامپ را به توقف جنگ ایران یا گرفتن مجوز کنگره وادار کنند. این تلاشها بخشی از اختلاف بر سر حدود اختیار رییسجمهوری برای ادامه جنگ است؛ اختلافی که نتیجه انتخابات میاندورهای میتواند بر توان دو طرف برای پیشبرد مواضعشان اثر بگذارد.
یکی از محورهای اختلاف، مهلت ۶۰ روزه قانون اختیارات جنگی است. دموکراتها میگفتند ترامپ برای ادامه جنگ باید از کنگره مجوز بگیرد، اما دولت این الزام را نپذیرفت. یکی از قطعنامههای توقف عملیات بدون مجوز کنگره در هر دو مجلس تصویب شد، اما کاخ سفید آن را از نظر قانونی الزامآور ندانست و تصویب آن به توقف جنگ نینجامید.
تلاشهای دیگر نیز با مخالفت بیشتر جمهوریخواهان روبهرو شد. برای نمونه، در مهر، قطعنامه دیگری با اختلاف تنها یک رای در سنا رد شد؛ هرچند چند سناتور جمهوریخواه از آن حمایت کردند. چنین فاصله اندکی نشان میدهد تغییر چند کرسی در انتخابات میتواند شانس تصویب محدودیتهای جنگی را افزایش دهد، اما تصویب قطعنامه بهتنهایی تضمینکننده اجرای آن نیست.
اگر مخالفان جنگ در انتخابات قدرت بیشتری بگیرند، امکان بیشتری برای پیشبرد محدودیتهای بودجهای و بازخواست مقامهای دولت درباره هدف و هزینه عملیات خواهند داشت. با این حال، تبدیل محدودیتهای پیشنهادی به قانون، به تصویب هر دو مجلس و امضای رییسجمهوری یا بیاثر کردن وتوی او نیاز دارد؛ کاری که مستلزم رای دوسوم اعضای حاضر و رایدهنده در هر مجلس است.
نمایی از ساختمان کنگره آمریکا در یک روز پاییزی، ششم مهر ۱۴۰۵. عکس: رویترز
در سال ۱۳۹۹ نیز ترامپ مصوبه محدود کردن اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی را وتو کرد و سنا نتوانست آرای لازم برای بیاثر کردن آن را فراهم کند. بنابراین افزایش قدرت مخالفان جنگ، امکان محدود کردن دولت را بیشتر میکند، اما تضمینکننده توقف جنگ نیست.
مذاکره و توافق با جمهوری اسلامی چقدر به کنگره وابسته است؟
هدایت مذاکره با جمهوری اسلامی با دولت است، اما اجرای بعضی تعهدهای آمریکا به همراهی کنگره نیاز پیدا میکند. اگر توافق احتمالی با جمهوری اسلامی مستلزم تغییر قانون تحریم یا اختصاص بودجه باشد، رییسجمهوری باید موافقت قانونگذاران را جلب کند.
همه توافقهای خارجی نیز در یک مسیر مشابه پیش نمیروند. در چارچوب قانون اساسی آمریکا «معاهده» به موافقت دوسوم سناتورهای حاضر نیاز دارد، اما توافقهای اجرایی دولت مشمول همین شیوه تایید نیست. در نتیجه، هر توافق احتمالی با تهران الزاما به رای دوسوم سنا نیاز ندارد.
درباره توافق هستهای با جمهوری اسلامی، طبق قانونِ «بازبینی توافق هستهای ایران» مصوب ۲۰۱۵، دولت باید توافق هستهای با جمهوری اسلامی را برای بررسی به کنگره ارائه کند. این قانون، آغاز اجرای توافق را در همه حالتها به رای مثبت کنگره مشروط نمیکند، اما بر امکان اجرای تعهدهای تحریمی آمریکا اثر میگذارد.
از این جهت، نتیجه انتخابات میتواند بر امکان اجرای تعهدات و دوام سیاسی توافق اثر بگذارد. یک کنگره همراه با دولت ممکن است تغییر قوانین لازم را آسانتر کند، اما کنگره مخالف دولت ممکن است در مسیر اجرای توافق سنگ بیاندازد و مانعتراشی کند. البته هیچیک، بهتنهایی تضمینکننده موفقیت یا شکست مذاکره نیست.
انتخابات و مساله ممنوعیت ورود ایرانیان
برای جمعی از ایرانیان، ملموسترین ارتباط با انتخابات میاندورهای آمریکا، امکان تحصیل، کار، مهاجرت یا دیدار اعضای خانواده است. محدودیت ورود موسوم به «تراولبن» میتواند این برنامهها را متوقف کند.
طبق اعلام وزارت خارجه آمریکا، بر اساس فرمانی که از اول ژانویه ۲۰۲۶، برابر با ۱۱ دی ۱۴۰۴، به اجرا درآمده، صدور ویزا برای ایرانیان، جز در موارد استثنا، متوقف شده است. این محدودیت شامل ویزاهای سفر و تحصیل و همچنین ویزاهای مهاجرتی، از جمله برای پیوستن به خانواده، میشود.
اگر مخالفان ممنوعیت ورود اکثریت مجلس نمایندگان یا سنا را به دست آورند، قدرت بیشتری برای تغییر این سیاست خواهند داشت؛ مثلا میتوانند طرحی برای آسانتر شدن پیوستن ایرانیان به خانوادههایشان در آمریکا پیش ببرند. همچنین میتوانند برای کاهش بودجه اجرای ممنوعیت تلاش کنند و از مقامهای دولت درباره مشکلاتی که برای خانوادهها ایجاد شده، توضیح بخواهند.
در مقابل، پیروزی حامیان ممنوعیت میتواند به حفظ یا تشدید محدودیتها کمک کند.
با این حال، نتیجه انتخابات بهخودیخود شرایط ورود ایرانیان را تغییر نمیدهد؛ تغییر قانون به موافقت هر دو مجلس و تایید رییسجمهوری یا آرای کافی برای بیاثر کردن وتوی او نیاز دارد.
حقوق بشر در ایران و دسترسی به اینترنت آزاد
کنگره آمریکا میتواند برای تحریم عاملان نقض حقوق بشر، گزارشدهی درباره سرکوب و حمایت از دسترسی آزاد به اطلاعات قانون و بودجه تصویب کند.
یک نمونه مشخص، قانونی است که به وزارت خارجه اجازه حمایت مالی از برنامههای دسترسی آزاد و امن به اینترنت در ایران را میدهد. افزایش دسترسی به ابزارهای عبور از محدودیتهای اینترنت و تقویت امنیت دیجیتال از اهداف این برنامه است.
مسیر اثرگذاری در این مورد روشن است: کنگره اختیار قانونی و بودجه را فراهم میکند؛ دولت برنامهها و قراردادها را اجرا میکند؛ نهادهای دریافتکننده حمایت، ابزار و خدمات ارائه میدهند. تغییر اولویتهای بودجهای ممکن است ظرفیت این برنامهها را کم یا زیاد کند، هرچند تامین بودجه بهتنهایی تضمینکننده دسترسی کاربران داخل ایران به اینترنت آزاد نیست.
آیا نام حزب برای پیشبینی سیاستها در قبال ایران کافی است؟
موضع نمایندگان را باید درباره هر موضوع جداگانه سنجید. یک کاندیدای نمایندگی ممکن است از تحریم جمهوری اسلامی حمایت کند، با اقدام نظامی مخالف باشد و خواستار تسهیل ورود اعضای خانواده ایرانیان شود. این مواضع الزاما در یک بسته حزبی ثابت قرار نمیگیرند.
برای نمونه، در همان رایگیری سال ۲۰۲۰ برای بیاثر کردن وتوی ترامپ که پیشتر به آن اشاره شد، هفت سناتور جمهوریخواه در کنار دموکراتها رای موافق دادند. این سناتورها با وجود همحزبی بودن با ترامپ، از محدود کردن اختیار او برای اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی حمایت کردند. این نمونه نشان میدهد اعضای یک حزب نیز لزوما درباره نحوه برخورد با ایران موضع یکسانی ندارند.
کمتر از یک ماه مانده به انتخابات میاندورهای آمریکا، رقابت جمهوریخواهان و دموکراتها دیگر تنها به برنامههای انتخاباتی، تبلیغات و جلب حمایت رأیدهندگان محدود نیست.
تغییر گسترده مرز حوزههای انتخاباتی، اختلاف بر سر قوانین رأیگیری و نگرانی از دخالت احتمالی دولت فدرال در روند انتخابات، به موضوعاتی تعیینکننده در آستانه سوم نوامبر تبدیل شدهاند.
در حالی که جمهوریخواهان برای حفظ اکثریت خود در کنگره تلاش میکنند، دموکراتها علاوه بر رقابت انتخاباتی، خود را برای مقابله حقوقی با سناریوهای احتمالی اختلال در رأیگیری آماده کردهاند.
چرا انتخابات سوم نوامبر اهمیت ویژه دارد؟
در انتخابات میاندورهای آمریکا که دو سال پس از انتخابات ریاستجمهوری برگزار میشود، تمامی ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و حدود یکسوم کرسیهای مجلس سنا به رأی گذاشته میشود. انتخابات فرمانداریها، مجالس ایالتی و برخی مقامهای محلی نیز همزمان برگزار میشود.
در شرایط کنونی، جمهوریخواهان کنترل کاخ سفید و هر دو مجلس کنگره را در اختیار دارند.
از دست رفتن اکثریت یکی از مجالس میتواند توانایی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را برای پیشبرد برنامههایش محدود کند و به دموکراتها امکان بیشتری برای نظارت بر عملکرد دولت، برگزاری جلسات تحقیق و مخالفت با طرحهای قانونی او بدهد.
با این حال، رقابت امسال یک ویژگی متفاوت دارد: احزاب نه تنها برای کسب رأی، بلکه بر سر تعیین مرز حوزههایی رقابت کردهاند که نمایندگان کنگره از آنها انتخاب میشوند.
تغییر نقشههای انتخاباتی؛ رقابت بر سر کرسیها پیش از رأیگیری
در آمریکا، مرز حوزههای انتخاباتی معمولا هر ۱۰ سال یک بار و پس از سرشماری جمعیت بازنگری میشود. هدف این است که حوزههای انتخاباتی با تغییرات جمعیتی هماهنگ شوند و شمار ساکنان آنها تا حد امکان متوازن باشد.
اما در آستانه انتخابات ۲۰۲۶، چندین ایالت برخلاف روال معمول، در میانه این دوره ۱۰ ساله نقشههای خود را تغییر دادهاند.
این روند پس از آن شدت گرفت که ترامپ در سال ۲۰۲۵ از جمهوریخواهان تگزاس خواست مرز حوزههای انتخاباتی را بهگونهای تغییر دهند که موقعیت حزب در مجلس نمایندگان تقویت شود.
جمهوریخواهان تگزاس نقشهای تصویب کردند که با هدف ایجاد فرصت برای کسب پنج کرسی بیشتر طراحی شده بود. این اقدام با اعتراض دموکراتها و شکایتهای حقوقی روبهرو شد، اما دیوان عالی آمریکا اجازه داد نقشه جدید در انتخابات امسال به کار گرفته شود.
دموکراتهای کالیفرنیا نیز در واکنش، طرحی را برای تغییر نقشههای انتخاباتی این ایالت به رأی عمومی گذاشتند. رأیدهندگان در نوامبر ۲۰۲۵ آن را تصویب کردند و نقشه جدید با هدف تقویت موقعیت دموکراتها در پنج حوزه انتخاباتی تنظیم شد.
در ایالتهای دیگری از جمله فلوریدا، اوهایو، میزوری و کارولینای شمالی نیز تغییراتی در نقشهها صورت گرفته است.
این شیوه که در سیاست آمریکا با عنوان «جریمندرینگ» شناخته میشود، به ترسیم هدفمند مرز حوزههای انتخاباتی برای ایجاد مزیت سیاسی اشاره دارد. برای مثال، ممکن است محلههای طرفدار یک حزب میان چند حوزه تقسیم شوند یا رأیدهندگان آن حزب در یک حوزه متمرکز شوند تا تأثیر آرای آنها بر کرسیهای دیگر کاهش یابد.
گزارشهای سیانان و آسوشیتدپرس نشان میدهند جمهوریخواهان در مجموع از تغییر نقشهها انتظار کسب کرسیهای بیشتری دارند، هرچند تحقق این هدف به رفتار واقعی رأیدهندگان بستگی دارد.
عکس از آرشیو
نگرانی دموکراتها از دخالت دولت در انتخابات
در کنار اختلاف بر سر نقشهها، موضوع دیگری فضای سیاسی آمریکا را تحت تأثیر قرار داده است: احتمال دخالت دولت ترامپ در روند برگزاری انتخابات.
سیانان یک هفته قبل (۱۲ مهر) گزارش داد رهبران دموکرات کنگره در ماههای گذشته نشستهای محرمانهای با کارشناسان حقوقی و مقامهای پیشین برگزار کردهاند تا برای سناریوهای احتمالی اختلال در انتخابات آماده شوند.
به نوشته این شبکه، چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات سنا، در این نشستها سناریوهایی از جمله حضور مأموران امنیت داخلی یا گارد ملی در مراکز رأیگیری، توقیف برگههای رأی به بهانه نفوذ خارجی و انتشار ویدیوهای جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی درباره تقلب انتخاباتی را بررسی کرده است.
جو مورل، نماینده دموکرات مجلس نمایندگان، نیز گفته است بیش از ۱۵۰ تهدید احتمالی مرتبط با روز انتخابات و مراحل پس از آن شناسایی شدهاند.
با این حال، این موارد سناریوهای پیشگیرانهاند و طرح آنها به معنای وقوع چنین اقداماتی یا اثبات تصمیم دولت برای اجرای آنها نیست.
کاخ سفید نگرانیهای دموکراتها را رد کرده و در پاسخ به سیانان، بر ضرورت تصویب قوانین سختگیرانهتر برای احراز هویت رأیدهندگان و جلوگیری از مشارکت افراد فاقد حق رأی تاکید کرده است.
ترامپ نیز پیشتر در پاسخ به پرسشی درباره احتمال حضور نیروهای فدرال در مراکز رأیگیری گفته بود برای تضمین برگزاری انتخابات سالم، اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
آمادهباش حقوقی تا زمان تایید نتایج
دموکراتها برای مقابله با تهدیدهای احتمالی، شبکهای از وکلا، ناظران انتخاباتی و مقامهای ایالتی تشکیل دادهاند.
بر اساس گزارش سیانان، گروه حقوقی «الیاس» که با دموکراتها همکاری میکند، درگیر ۸۵ پرونده انتخاباتی در ۴۱ ایالت است. اتحادیه آزادیهای مدنی آمریکا نیز با اختصاص ۲۵ میلیون دلار، هزاران داوطلب را برای نظارت بر روند انتخابات آموزش داده است.
از سوی دیگر، برنامهای دوحزبی برای اعزام ناظران کنگره به مراکز رأیگیری در نظر گرفته شده است.
در نظام انتخاباتی آمریکا، ایالتها مسئول اصلی برگزاری انتخابات هستند و دولت فدرال اختیار نامحدودی برای مداخله در روند رأیگیری ندارد. با این حال، اختلاف بر سر حدود اختیارات دولت و ایالتها ممکن است به دادگاهها کشیده شود.
این آمادگیهای حقوقی صرفا به سوم نوامبر محدود نیست و تا پایان شمارش آرا، تایید نتایج و آغاز به کار کنگره جدید در سوم ژانویه ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.
انتخاباتی فراتر از رقابت دو حزب
برای رأیدهندگان آمریکایی، مسائل اقتصادی، هزینه زندگی، مهاجرت و سیاست خارجی همچنان از موضوعات مهم انتخابات هستند.
اما فراتر از اختلافهای سیاسی، انتخابات امسال آزمونی برای سازوکارهای انتخاباتی و حقوقی آمریکا نیز خواهد بود؛ سازوکارهایی که باید تضمین کنند رقابت احزاب، تغییر قوانین و اختلاف بر سر نتایج، مانع اعمال حق رأی شهروندان نشود.
پرسش اصلی در آستانه سوم نوامبر تنها این نیست که کدام حزب اکثریت کنگره را بهدست میآورد، بلکه این است که رقابت بر سر قواعد انتخابات تا چه اندازه بر اعتماد عمومی به روند رأیگیری و پذیرش نتایج تأثیر خواهد گذاشت.
سنتکام اعلام کرد یک کشتی باری را بهدلیل تلاش برای نقض محاصره دریایی ایران در دریای عمان از کار انداخته است. همزمان، ترامپ گفت حکومت ایران ممکن است پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا اقدامات بیشتری انجام دهد، اما واشینگتن میتواند «خیلی سریع به آن پایان دهد».
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد نیروهایش روز ۱۰ اکتبر، برابر با ۱۸ مهر، یک کشتی باری تجاری با پرچم پاناما را پس از نادیده گرفتن هشدارهای مکرر، در دریای عمان هدف قرار دادهاند.
بر اساس بیانیه سنتکام، یک جنگنده آمریکایی با مهمات هدایتشونده دقیق به بخش عقب کشتی «اوشن مولیکا»، معروف به «آریکا سان»، حمله کرد و سامانه رانش آن را کاملا از کار انداخت. این فرماندهی گفته است خدمه کشتی آسیبی ندیدهاند.
به گفته سنتکام، این کشتی پیشتر از یکی از بنادر ایران خارج شده بود و قصد عبور از محاصره دریایی را داشت. این فرماندهی اعلام کرد از زمان ازسرگیری محاصره در ۱۴ ژوئیه، برابر با ۲۳ تیر، چهار کشتی تجاری از کار انداخته شده و ۱۳۵ کشتی وادار به بازگشت شدهاند.
سنتکام همچنین تاکید کرد نیروهای آمریکایی در همین مدت ۱۰ نفتکش مرتبط با شبکه سایه چندمیلیارددلاری سپاه پاسداران را منهدم کردهاند.
در رویدادی جداگانه، رسانههای دولتی ایران به نقل از سپاه پاسداران گزارش دادند یک نفتکش روز شنبه هنگام عبور از تنگه هرمز، پس از برخورد با مین دریایی منفجر شده و آتش گرفته است. در خبر منتشرشده، جزئیاتی درباره هویت کشتی یا وضعیت خدمه ارائه نشده است.
همزمان، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در یک گردهمایی انتخاباتی در کلارکسویل ایالت تنسی گفت [حکومت] ایران ممکن است پیش از انتخابات میاندورهای سوم نوامبر «کمی بیشتر دست به اقدام بزند».
او گفت: «احتمالا پیش از انتخابات کمی بیشتر دست به اقدام میزنند، با این تصور که به ما لطمه میزند، اما ما میتوانیم خیلی سریع به آن پایان دهیم.» ترامپ افزود: «آنها نمیدانند من چقدر با آنها مدارا کردهام.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که ترامپ پنجشنبه ۱۶ مهر با اشاره به آنچه «گفتوگوهای سازنده» با تهران خوانده بود، اعلام کرده بود آمریکا تا پیش از انتخابات میاندورهای به ایران حمله نخواهد کرد. او در عین حال تاکید کرده بود محاصره دریایی با تمام قدرت ادامه خواهد یافت و ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.
ترامپ همچنین اعلام کرده بود فقط در یک شب ۲۲ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده، بدون آنکه هیچیک از این محمولهها از مبدا ایران یا به مقصد آن باشد.
رییسجمهوری آمریکا ساعاتی پیشتر، پس از حمله به فرودگاه بینالمللی ملک خالد در ریاض، گفته بود واشینگتن پیوستن به عربستان سعودی در حمله به حوثیها را بررسی میکند. او در محوطه کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «تازه از حمله اخیر مطلع شدیم؛ تصمیم خواهیم گرفت.» ترامپ ساعاتی بعد و پیش از پرواز بازگشت به واشینگتن به خبرنگاران گفت عربستان سعودی توانایی دفاع از خود در برابر حملات حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی را دارد. او حملههای جدید به عربستان سعودی را «وحشتناک» توصیف کرد.
به گفته سازمان هواپیمایی کشوری عربستان سعودی، حمله روز شنبه ۱۰ اکتبر به فرودگاه ملک خالد ۱۲ کشته و ۳۰۹ زخمی بر جای گذاشت. چهار شهروند سعودی، دو شهروند بنگلادشی و شش شهروند از آمریکا، مصر، اردن، سوریه، فلسطین و سودان، هر کدام یک نفر، در میان کشتهشدگان بودند.
بر اساس این گزارش، حال برخی از زخمیها وخیم است و مقامها همچنان میزان خسارتهای مادی را ارزیابی میکنند. این حمله پس از حملات ششم و هفتم اکتبر [۱۴ و ۱۵ مهر] به فرودگاههای ملک خالد و ابها رخ داد که به گفته سازمان هواپیمایی کشوری عربستان، سه کشته و ۳۶ زخمی بر جای گذاشته بودند.
مجله آتلانتیک به نقل از دو مقام دولت آمریکا گزارش داد کاخ سفید از پنتاگون خواسته است گزینههایی برای حمله به اهدافی در ایران تهیه کند که پیش از انتخابات میاندورهای قابل اجرا باشند. به گفته منابع این رسانه، هنوز تصمیم نهایی درباره اجرای این حملات گرفته نشده است.
این مجله چهارشنبه ۱۵ مهر به نقل از مقامهای دولت آمریکا نوشت این برنامهریزی نشاندهنده تمایل شدید دونالد ترامپ به کاهش قیمت بنزین و نشان دادن پیشرفت در مناقشه با جمهوری اسلامی پیش از رایگیری است. انتخابات میاندورهای آمریکا ۱۲ آبان برگزار میشود.
یک مقام آمریکایی به آتلانتیک گفت فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، که هماهنگی عملیات جنگی را بر عهده دارد، این طرحها را تهیه میکند. دامنه حملات احتمالی، اهداف و تصمیم نهایی درباره اجرای آن همچنان محل بحث است.
یک فرد جمهوریخواه آگاه از رایزنیهای دولت آمریکا که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، به این مجله گفت چنین اقدامی میتواند این تصویر را ایجاد کند که ترامپ به پیروزی رسیده و قیمت بنزین نیز در مسیر کاهش قرار خواهد گرفت.
با این حال، به نوشته آتلانتیک، حتی حامیان این طرحها اذعان دارند که حملات محدود، بهتنهایی، حکومت ایران را به پای میز مذاکره نمیکشاند، عبور امن از تنگه هرمز را برقرار نمیکند و قیمت بنزین را پیش از انتخابات پایین نمیآورد.
این رسانه نوشت موافقان حمله معتقدند اقدام نظامی تازه پس از ماهها آرامش شکننده میتواند فرصتی برای قدرتنمایی و اعلام نوعی پیروزی به ترامپ بدهد و موقعیت جمهوریخواهان را در آستانه انتخابات تقویت کند. عملیات محدود ممکن است پس از انتخابات با اقدام نظامی گستردهتری دنبال شود.
گزینههای حمله و اختلاف بر سر زمان اجرا
یک مقام کاخ سفید به آتلانتیک گفت ترامپ «همواره، همه گزینهها» را در اختیار دارد. او افزود: «کار به یکی از دو شکل پیش خواهد رفت؛ راه آسان یا راه سخت.» این مقام به پرسشهای مجله درباره زمان حملات احتمالی پاسخ نداد.
به گزارش آتلانتیک، پنتاگون در هفتههای اخیر گزینههایی برای ازسرگیری درگیریها پس از انتخابات به ترامپ ارائه کرده بود؛ از حملات کوچک تا عملیات بسیار گسترده، از جمله ضربات بیشتر به صنعت انرژی ایران. سنتکام اکنون گزینههای حمله پیش از انتخابات را نیز تدوین میکند.
این مجله نوشت ترامپ نشانههایی از تمایل خود به حمله دوباره به جمهوری اسلامی بروز داده است، اما مشاورانش معتقدند بهتر است این اقدام به پس از انتخابات موکول شود. استراتژیستهای جمهوریخواه نیز تاکید کردهاند که این حزب از بازگشت جنگ به صدر خبرها استقبال نمیکند، بهویژه اگر به کشته شدن شمار بیشتری از آمریکاییها منجر شود.
ترامپ پیشتر در مصاحبه با تایم که نهم مهر منتشر شد، احتمال ازسرگیری حملات هوایی پس از انتخابات میاندورهای را مطرح کرده بود. او ۳۱ شهریور نیز در مجمع عمومی سازمان ملل، جمهوری اسلامی را در صورت نرسیدن به توافق، به «نابودی سریع» تهدید کرد.
در همین حال، آسوشیتدپرس دهم مهر از اعزام حدود ۹ هزار نیروی نظامی آمریکا با مجموعهای از ناوهای جنگی به خاورمیانه خبر داد. به نقل از یک مقام آمریکایی، این جابهجایی ممکن است شمار ناوهای هواپیمابر آمریکا در منطقه را تا پایان اکتبر، اوایل آبان، به سه فروند برساند.
دو مقام دولت آمریکا به آتلانتیک گفتند کاخ سفید معتقد است تهران از آغاز درگیریها تاکنون، هیچگاه به این اندازه ضعیف نبوده است. یک مشاور نزدیک ترامپ نیز گفت گاهی به نظر میرسد سپاه پاسداران زمام امور را در دست دارد و گاهی مقامهای سیاسی که تا حدی میانهروتر هستند.
به گفته مقامهای آمریکایی، تندروها در مجموع دست بالا را دارند و تمایل چندانی به توافق یا حتی نرمتر کردن مواضع خود نشان ندادهاند. با این حال، برخی از اطرافیان ترامپ معتقدند زمان وادار شدن این گروه به امتیاز دادن نزدیک است. مقامهای دولت در عین حال هشدار دادهاند که [حکومت] ایران ممکن است چند ماه دیگر نیز برای ورود به مذاکرات جدی صبر کند.
این رایزنیها در شرایطی ادامه دارد که رویترز ۱۵ مهر، به نقل از منابع امنیت دریایی، از ثبت بالاترین شمار هفتگی حملات به نفتکشها در هرمز از آغاز جنگ خبر داد. بر اساس دادههای سه منبع، از شش تا ۱۳ مهر دستکم ۱۲ حمله به کشتیهای حامل نفت و گاز در محدوده تنگه رخ داده است.
آتلانتیک نوشت هر شکلی از حملات تازه، حدود ۵۰ هزار نظامی آمریکایی مستقر در منطقه و متحدان آمریکا در خلیج فارس را در معرض اقدام تلافیجویانه جمهوری اسلامی قرار میدهد و ذخایر مهمات آمریکا را بیشتر کاهش میدهد. این مجله با استناد به دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا افزود قیمت نفت خام معمولا پس از ازسرگیری حملات آمریکا افزایش یافته است.
به ارزیابی آتلانتیک، حمله پیش از انتخابات ممکن است با هدف افزایش فشار بر تهران برای امتیاز دادن انجام شود، اما میتواند نتیجهای معکوس داشته باشد و درست هنگام رایگیری، جنگ و پیامدهای آن را به کانون توجه رایدهندگان بازگرداند.