سند روسی از برنامه مسکو برای گسترش همکاری راهبردی با تهران خبر میدهد
فاکس نیوز دیجیتال با بررسی یک سند ۴۴ صفحهای از دولت روسیه که پیشتر منتشر نشده بود، خبر داد که مسکو برای گسترش همکاری با جمهوری اسلامی در حوزههای مالی، هستهای، انرژی، هوانوردی و حملونقل تا پایان ۲۰۲۶ برنامهریزی کرده است.
این رسانه یکشنبه ۲۹ شهریور در یک گزارش تفصیلی و اختصاصی نوشت این سند داخلی دولت روسیه با عنوان «برنامه همکاری میان فدراسیون روسیه و جمهوری اسلامی ایران برای سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶» وظایف مشخصی به وزارتخانهها، نهادهای دولتی و شرکتهای روسی برای همکاری با جمهوری اسلامی میسپارد و برای اجرای پروژهها ضربالاجلهایی تا پایان سال ۲۰۲۶ تعیین میکند.
به نوشته فاکس نیوز از آنجا که این سند دوم سپتامبر ۲۰۲۴ (۱۲ شهریور ۱۴۰۳) تصویب و با برچسب «برای استفاده رسمی» به نهادهای روسی ابلاغ شده استنشان نمیدهد کدامیک از پروژههای پیشبینیشده پس از جنگ ایران همچنان ادامه دارند یا تحولات پس از آن چه تاثیری بر برنامههای مسکو گذاشتهاند.
با این حال، فاکسنیوز گزارش داد بررسی سند و مقایسه آن با اطلاعاتی که بعدها علنی شدهاند، نشان میدهد شماری از طرحهای پیشبینیشده در سند پس از تصویب و ابلاغ آن، پیشرفت کرده یا وارد مرحله اجرا شدهاند.
کتی کورکیا، پژوهشگر برنامه روسیه در بنیاد دفاع از دموکراسیها، این سند را برای فاکسنیوز بررسی کرده است. به گفته او، اهمیت سند نه در پروژههای منفرد، بلکه در چارچوب گستردهای است که مسکو برای گسترش روابط خود با تهران طراحی کرده است.
به گفته او، سازوکارهای مالی، مسیرهای حملونقل، سرمایهگذاری در انرژی و همکاری هوانوردی در مجموع میتوانند آسیبپذیری روابط اقتصادی دو کشور در برابر تحریمها و فشار اقتصادی غرب را کاهش دهند.
واشینگتنپست ۱۵ اسفند ۱۴۰۴ به نقل از منابع آگاه گزارش داده بود که روسیه در حال ارائه کمک اطلاعاتی به جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی در خاورمیانه است.
چند روز پس از انتشار این گزارش، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در گفتوگو با سیانان اعلام کرد روسیه نسخه ارتقا یافتهای از پهپادهای شاهد را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده است تا برای حمله به پایگاههای آمریکا در خلیج فارس از آن استفاده کند.
مقامهای جمهوری اسلامی در زمستان ۱۴۰۳ از وجود سندی با عنوان «معاهده راهبردی ایران و روسیه» خبر دادند. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۷ دی ۱۴۰۳ از امضای یک قرارداد استراتژیک ۲۰ساله با روسیه خبر داد و گفت: «موافقتنامه جامع ایران و روسیه، بهروزرسانی و تکمیل کننده سند قبلی است. این سند از اوایل تابستان به تایید دو کشور رسیده بود ولی دنبال زمانی برای امضای آن بودیم.»
منظور او از سند قبلی قرارداد ۲۰سالهای بود که در زمان ریاستجمهوری محمد خاتمی میان دو کشور منعقد شد. این قرارداد سال ۱۴۰۰ پایان یافت اما بهطور خودکار برای پنج سال تمدید شد.
۱۱ روز پس از این اظهارات بقایی، خبرگزاری رسمی دولت جمهوری اسلامی، خبر داد که مسعود پزشکیان، رییس دولت در جریان سفر به روسیه «معاهده مشارکت جامع راهبردی میان جمهوری اسلامی و فدراسیون روسیه» را امضا کرد.
با توجه به زمان تدوین و گستره موضوعات دو سند، به نظر میرسد برنامهای که فاکسنیوز به آن دست یافته با این معاهده راهبردی مرتبط باشد، هرچند مشخص نیست این سند ۴۴ صفحهای بخشی از روند اجرای همان معاهده بوده یا سندی مستقل اما مرتبط با آن است.
ایجاد کانالهای مالی مستقل
به نوشته فاکس نیوز، یکی از مفصلترین بخشهای این سند برنامه به ایجاد سازوکارهای مالی مستقل میان روسیه و جمهوری اسلامی اختصاص دارد.
بر اساس سند، مسکو قصد داشت سهم مبادلات تجاری دوجانبه با ارزهای ملی را از ۶۸ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۷۱ درصد در سال ۲۰۲۶ افزایش دهد و استفاده از حسابهای کارگزاری بانکی به ارزهای ملی را نیز گسترش دهد.
این برنامه همچنین بانک مرکزی روسیه و بانک مرکزی جمهوری اسلامی را موظف میکرد امکان استفاده از ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی برای تسویهحسابهای فرامرزی را توسعه دهند.
در بخش دیگری از سند بر استفاده از «سامانههای مستقل انتقال پیامهای مالی» و اتصال موسسات مالی دو کشور به کانالهای مستقل تبادل اطلاعات مالی تاکید شده است.
در متن سند مشخص نشده منظور کدام سامانه است و همچنین بهصراحت گفته نشده که هدف، دور زدن شبکه سوئیفت یا کنترلهای مالی آمریکا است.
خود سند نیز از اصطلاح «دور زدن تحریمها» استفاده نمیکند و به جای آن از افزایش استفاده از ارزهای ملی، کانالهای مالی مستقل و مقابله با آنچه مسکو «اقدامات محدودکننده یکجانبه» مینامد، سخن میگوید.
با این حال، یک منبع اطلاعاتی اروپایی به فاکسنیوز گفت این برنامه بر حوزههایی از جمله برنامه هستهای، تجارت انرژی و تراکنشهای مالی متمرکز است که به گفته او برای دور زدن تحریمهای آمریکا طراحی شدهاند.
یک مقام آمریکایی نیز که نامش در گزارش ذکر نشده، گفت تلاش تهران و مسکو برای ایجاد کانالهای مالی جایگزین با توجه به انزوای دو کشور از نظام مالی بینالمللی در نتیجه تحریمها، «تعجبآور نیست».
سند از روسیه و جمهوری اسلامی میخواهد در بریکس و دیگر نهادهای بینالمللی علیه «محدودیتهای تجاری یکجانبه» هماهنگ شوند و راههای مقابله با آثار «اقدامات محدودکننده یکجانبه» بر بازارهای جهانی را بررسی کنند.
وزارت خزانهداری آمریکا ۲۳ شهریور بانک روسی ویتیبی را به دلیل همکاری مالی با جمهوری اسلامی و مشارکت در دور زدن تحریمهای ایران تحریم کرد.
اطلاعیه دفتر کنترل داراییهای وزارت خزانهداری ایالات متحده، اوفَک، بخشی از دادههای گزارش فاکسنیوز را تایید میکند. در بخشی از این اطلاعیه آمده بود بانک ویتیبی برای جابهجایی میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران اقدام کرده و با استفاده از حسابهای کارگزاری به ریال و روبل، سازوکاری برای تسویه مبادلات با ارزهای ملی ایجاد کرده است.
نقش روساتم در نیروگاه بوشهر
بخش دیگری از سند به همکاری هستهای غیرنظامی اختصاص دارد و برای شرکت دولتی روساتم نقشی ادامهدار در نیروگاه هستهای بوشهر در نظر گرفته است.
بر اساس سند، شرکت دولتی روساتم مسئول ادامه تامین سوخت و خدمات تعمیر و نگهداری واحد یک نیروگاه بوشهر است. این شرکت همچنین در ساخت واحدهای دو و سه نیروگاه نقش دارد.
فاکسنیوز تاکید کرد پروژه واحدهای دو و سه بوشهر پیش از تدوین این سند آغاز شده بود، اما گنجاندن آن در برنامه سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ نشان میدهد مسکو قصد داشته این همکاری را در چارچوب روابط گستردهتر دو کشور ادامه دهد.
روساتم دوم سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد متخصصان روس در حال بازگشت به بوشهر هستند و سوخت هستهای مورد نیاز نیروگاه نیز به ایران تحویل داده شده است.
نفت و گاز؛ بخشی از تامین مالی «محرمانه»
سند روسی همچنین چند میدان نفت و گاز ایران را مشخص کرده است که مسکو در پی مشارکت در توسعه آنها بوده است.
میدانهای شادگان، کیش و پارس شمالی در این برنامه نام برده شدهاند و مسئولیت پیشبرد پروژهها به وزارت انرژی روسیه و «شرکتهای روسی علاقهمند» سپرده شده است.
نام شرکتها در سند نیامده و در بخش مربوط به تامین مالی چند پروژه، عبارت «محرمانه» درج شده است.
فاکسنیوز نوشت شواهدی وجود دارد که نشان میدهد دستکم بخشی از این برنامهها پیشرفت کردهاند. بر اساس گزارشی که این رسانه به آن استناد کرده، شرکت دولتی روسی ووستوک در سال ۲۰۲۶ در حال توسعه میدان نفتی شادگان بوده است.
طرح تولید قطعات هواپیماهای روسی در ایران
یکی از بخشهای مهم سند به صنعت هوانوردی مربوط است.
بر اساس این برنامه، روسیه قصد داشت امکان تولید یا تعمیر برخی قطعات هواپیماهای روسی در ایران را بررسی کند.
مقامهای روس باید شرکتهای ایرانی دارای توان فنی را شناسایی و مراکز منتخب را برای دریافت تاییدیه از نهاد ناظر هوانوردی روسیه معرفی میکردند.
در سند، ۳۱ مارس ۲۰۲۶ (۱۱ فروردین ۱۴۰۵) به عنوان موعد توافق درباره تولید بومی قطعات و پایان سال ۲۰۲۶ به عنوان زمان آغاز تولید نمونههای اولیه تعیین شده است.
فاکسنیوز نوشت همکاری دو کشور در زمینه تعمیر و نگهداری هواپیما پیشتر گسترش یافته و سه شرکت ایرانی مجوز ارائه برخی خدمات به هواپیماهای مورد استفاده شرکتهای روسی را دریافت کردهاند.
با این حال، این رسانه اعلام کرد نتوانسته است مستقلا تایید کند که تولید قطعات هواپیماهای روسی در ایران آغاز شده باشد.
راهآهن از مرز جمهوری آذربایجان تا خلیج فارس
این سند همچنین از بررسی ساخت خطآهنی با استاندارد ریلی روسیه از مرز ایران و جمهوری آذربایجان تا بنادر جنوب ایران خبر میدهد.
در کنار آن، مسکو بر تکمیل راهآهن رشت-آستارا، حلقه باقیمانده کریدور شمال-جنوب، تاکید کرده است.
بر اساس گزارش فاکسنیوز، ایران و روسیه در مه ۲۰۲۵ بررسیهای مهندسی این پروژه را آغاز کردند، اما تا اواخر تابستان ۲۰۲۶ عملیات ساخت کامل آن آغاز نشده بود.
سند همچنین از برنامه جمهوری اسلامی برای سرمایهگذاری در زیرساختهای بندری آستراخان روسیه خبر میدهد.
این برنامه شامل ایجاد پایانه، انبار، پارک لجستیکی و تاسیسات نگهداری غلات و روغن نباتی است.
کورکیا گفت یک شرکت ایرانی بعدتر فعالیتهایی مشابه این طرح را در آستراخان آغاز کرده است. با این حال، فاکسنیوز نتوانسته است تایید کند این پروژه همان طرح ذکرشده در سند است.
آموزش روزنامهنگاران و همکاری در «امنیت اطلاعات»
بخشی از این سند به تبادل محتوا، آموزش روزنامهنگاران و تولید مشترک رسانهای اختصاص دارد و اجرای دستکم دو پروژه مشترک و «آموزش حرفهای» روزنامهنگاران ایرانی را پیشبینی کرده است.
در بخش فناوری نیز قرار بوده شرکتهای روسی دستکم دو قرارداد در ایران در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات، از جمله «امنیت اطلاعات»، مخابرات و صنعت بازیهای ویدیویی، به دست آورند.
مقام مرتبط با خانواده پوتین در راس همکاریها
ریاست طرف روسی «کمیسیون دائمی همکاریهای تجاری و اقتصادی روسیه و ایران» بر عهده سرگئی تسیویلف، وزیر انرژی روسیه، است.
تسیویلف همسر آنا تسیویلفا، معاون وزیر دفاع روسیه و دختر پسرعموی درگذشته ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، است.
یک منبع اطلاعاتی اروپایی به فاکسنیوز گفت حضور فردی با چنین ارتباطی در راس این همکاریها، از اهمیت رابطه جمهوری اسلامی برای مسکو حکایت دارد.
کورکیا نیز گفت مشارکت بانکهای مرکزی، وزارتخانهها، نهادهای تنظیمگر و شرکتهای دولتی، در کنار تعیین مهلتهای رسمی و محرمانه ماندن تامین مالی برخی پروژهها، از تلاش مسکو برای نهادینه کردن روابط با جمهوری اسلامی حکایت دارد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت بهزودی درباره ایران تصمیم خواهد گرفت و ممکن است در آینده نزدیک «اتفاقهای بزرگی» رخ دهد. او گزینههای پیش روی خود را «از بین بردن ایران»، رها کردن آن برای «نابودی اقتصادی» یا دستیابی به توافق عنوان کرد.
تری یینگِست، خبرنگار فاکسنیوز، یکشنبه ۲۹ شهریور در برنامه صبحگاهی این شبکه گفت با ترامپ درباره وضعیت ایران گفتوگو کرده است.
به گفته یینگست، ترامپ گزینههای پیش روی خود را اینطور توصیف کرد: «نابود کردن ایران، رها کردن آنها تا از نظر اقتصادی بپوسند، یا رسیدن به یک توافق.سوال من این است که آیا و چه زمانی کل کشور را منفجر کنم؟ بهتر است درست رفتار کنند.»
ینگست همچنین از ترامپ درباره حضور مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد و احتمال دیدار با او پرسید و ترامپ پاسخ داد که احتمالا برای چنین دیداری آمادگی دارد.
مریم رحمتی، خبرنگار ایراناینترنشنال در نیویورک، گزارش داد دولت ترامپ برای هیات جمهوری اسلامی که برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به نیویورک میرود، محدودیتهایی بیش از سالهای گذشته اعمال کرده است.
بر اساس این گزارش، پزشکیان و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه و دیگر اعضای هیات با وجود دریافت ویزا، تنها اجازه رفتوآمد میان فرودگاه جان اف کندی، هتل محل اقامت، نمایندگی جمهوری اسلامی و مقر سازمان ملل را دارند.
وزارت خارجه آمریکا همچنین خرید این مقامها از فروشگاههایی مانند کاستکو و بیجیز، دو فروشگاه زنجیرهای عمدهفروشی مبتنی بر عضویت در آمریکا، و فروشگاههای لوکس را ممنوع کرده است.
ترامپ با وجود هشدارهای صادرشده برای شهروندان آمریکایی در سراسر منطقه گفت این آخر هفته را متفاوت از دیگر آخر هفتهها نمیداند.
رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت ایالات متحده بهطور مداوم با حوثیها در ارتباط است و آنها پذیرفتهاند با آمریکا وارد جنگ نشوند.
در ادامه برنامه، مجری از یبنگست پرسید منظور ترامپ از «آینده نهچندان دور» چند ساعت یا چند روز است.
ینگست پاسخ داد ترامپ درباره دشواریهای دولت آمریکا در تعامل با جمهوری اسلامی صحبت کرده و گفته است برخی مقامهایی که میتوانند در دستیابی به توافق نقش داشته باشند، «مثل موشها پنهان شدهاند».
خبرنگار فاکسنیوز افزود دولت ترامپ در ایران با دو گروه روبهروست: «صداهای میانهروتر»، از جمله پزشکیان و عباس عراقچی، و مقامهای تندروی سپاه پاسداران که همچنان در تلاش برای حمله به نیروهای آمریکایی در سراسر خاورمیانهاند.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) عصر یکشنبه اعلام کرد در ادامه اجرای محاصره دریایی جمهوری اسلامی، نیروهای این فرماندهی تا ۲۹ شهریور ۱۰۹ شناور تجاری را برای اطمینان از «رعایت کامل» محدودیتها تغییر مسیر دادهاند.
حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز اعلام کرد این کمیسیون ماده ۱۰ طرح «اقدام راهبردی تامین امنیت و پیشرفت تنگه هرمز» را تصویب کرده است.
بر اساس این ماده، احداث، بهرهبرداری و توسعه زیرساختهای ارتباطی و فناوری اطلاعات، از جمله فیبر نوری، در محدوده تنگه هرمز به موافقت مراجع جمهوری اسلامی منوط میشود.
همزمان، قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا تهدید کرد در صورت اقدام آمریکا علیه جمهوری اسلامی، پایگاهها و منافع این کشور در منطقه هدف قرار خواهند گرفت و کشورهای همراه آمریکا نیز با پاسخ نیروهای مسلح جمهوری اسلامی روبهرو خواهند شد.
اظهارات تازه ترامپ در حالی بیان میشود که نزدیک به هفت ماه از آغاز جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی میگذرد و تلاشها برای دستیابی به توافقی پایدار تاکنون به نتیجه نرسیده است.
یادداشت تفاهم خرداد، که زمینه یک دوره ۶۰ روزه برای مذاکرات توافق نهایی را فراهم کرده بود، به توافق نهایی منجر نشد و دو طرف بر سر اجرای مفاد آن اختلاف داشتند.
محاصره دریایی جمهوری اسلامی که آمریکا از ۲۳ تیر از سر گرفته است، همچنان ادامه دارد و مذاکرات درباره ترتیبات تنگه هرمز نیز هنوز به توافق نهایی نرسیده است.
نیرویهای آمریکایی روی عرشه ناو هواپیمابر «یواساس جورج واشینگتن»، ۲۰ شهریور
بهدنبال تشدید تنشها میان تهران و واشینگتن، قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا با انتشار بیانیهای اعلام کرد آمریکا در پی آن است که با همکاری برخی کشورهای منطقه بار دیگر «اقداماتی» را علیه جمهوری اسلامی آغاز کند.
بر اساس این بیانیه که یکشنبه ۲۹ شهریور منتشر شد، آمریکا «بار دیگر تصمیم گرفته است با چراغ سبز برخی کشورهای منطقه در نشستی مشترک در یکی از کشورهای اروپایی، اقداماتی علیه ایران اسلامی را از سر بگیرد».
این نهاد نظامی تهدید کرد در صورت «خطای» ایالات متحده، تمامی پایگاهها و منافع این کشور در منطقه «بدون هیچگونه محدودیت و ملاحظهای» هدف قرار خواهند گرفت.
قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا همچنین کشورهای منطقه را به در پیش گرفتن «سیاستی دوگانه» در قبال حکومت ایران متهم کرد و هشدار داد اگر این رویکرد ادامه یابد و این کشورها با «تجاوز» آمریکا همراه شوند، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی «خویشتنداری» نخواهند کرد.
این بیانیه ساعاتی پس از آن منتشر شد که رسانهها گزارش دادند دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اقامت آخر هفته خود در کمپ دیوید را کوتاه کرده و به کاخ سفید بازگشته است.
۲۴ شهریور، پایگاه خبری اکسیوس نوشت فرماندهان ارشد نظامی آمریکا، اسرائیل و هشت کشور عربی هفته پیش از آن در نشستی محرمانه در آلمان درباره جنگ ایران و تنشهای منطقهای گفتوگو کردند.
اندکی پس از انتشار این گزارش، فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، برگزاری این نشست را تایید کرد.
در هفتههای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز و اقدامات گروههای نیابتی تهران، از جمله حوثیهای یمن، به تشدید تنشها در منطقه دامن زده است.
در سوی دیگر، آمریکا کارزار فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را شدت بخشیده است و میکوشد شریانهای مالی حکومت ایران را محدود کند.
محسن رضایی کشتیها و شرکتهای آمریکایی را تهدید کرد
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، یکی دیگر از مقامهای جمهوری اسلامی بود که آمریکا و کشورهای منطقه را تهدید کرد.
رضایی در مصاحبه با شبکه خبری الجزیره گفت در صورت ازسرگیری جنگ، کشتیهای آمریکایی «در هر نقطه از اقیانوس هند» هدف قرار خواهند گرفت.
او همچنین شرکتها و بنگاههای آمریکایی فعال در منطقه، از جمله شرکتهای حفاری، را به حمله تهدید کرد و افزود چنین اقدامی در واکنش به «حمله آمریکا به اقتصاد ایران» انجام خواهد شد.
رضایی هشدار داد اگر کشورهای همسایه در اعمال تحریمها و محاصره اقتصادی ایران با آمریکا همکاری کنند، «مجازات» خواهند شد و «ما کشتیهای آن کشور را در تنگه هرمز تنبیه خواهیم کرد».
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره احتمال ازسرگیری جنگ ایران و گسترش دامنه درگیریها افزایش یافته است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، ۲۹ شهریور در جلسه مجازی مجلس گفت جنگ و مذاکره از یکدیگر جدا نیستند.
او اضافه کرد: «ما معتقدیم دوگانه جنگ یا مذاکره واقعی نیست، بلکه هم باید جنگید و هم مذاکره کرد. باید معقول و مقتدرانه جنگید و در زمان مناسب، با اقتدار و عقلانیت مذاکره کرد.»
جمهوری اسلامی با وجود بحران عمیق اقتصادی و افزایش فشارهای معیشتی بر مردم ایران، همچنان بر سیاست خارجی تنشآفرین خود، بهویژه رویارویی با آمریکا، تاکید میکند.
ویرانیهای برجامانده از حمله پهپادی اوکراین به منطقه کوتلنیکی، استان مسکو، ۲۹ شهریور
در پی بینتیجه ماندن تلاشها برای پیشبرد مذاکرات صلح، حملات مرگبار روسیه و اوکراین به خاک یکدیگر ادامه دارد. با وجود اعلام پیشین دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره توافق کییف و مسکو برای توقف حملات به زیرساختهای انرژی، اوکراین پالایشگاهی را در مسکو هدف قرار داد.
خبرگزاری رویترز یکشنبه ۲۹ شهریور به نقل از مقامهای اوکراینی گزارش داد چهار نفر، از جمله سه کودک، در حملات شبانه روسیه به استان کییف کشته شدند.
سازمان امداد و نجات اوکراین اعلام کرد بر اثر اصابت یک پهپاد روسی به خانهای در استان کییف، یک مادر و دو فرزند سهسالهاش جان باختند.
تیمور تکاچنکو، فرماندار استان کییف، گفت دختربچهای هم بهدنبال حمله پهپادی جداگانهای در ناحیهای دیگر، در بیمارستان جان خود را از دست داد.
به گفته او، استان کییف بیش از یک شبانهروز زیر آماج حملات روسیه قرار داشت و ۳۱ نقطه در پنج ناحیه آن آسیب دید.
به گزارش رویترز، منطقه فاستیف در جنوبغربی استان کییف بیشترین خسارت را در حملات روسیه متحمل شد.
در این منطقه، ۲۴ نقطه از جمله خانهها، ساختمانهای صنعتی، تاسیسات خدماتی، محوطه یک واحد کشاورزی و شماری خودرو آسیب دیدند.
در سوی دیگر، وزارت دفاع روسیه از حمله به انبار شرکت اوکراینی «فایر پوینت»، سازنده پهپاد و موشک، در استان کییف خبر داد.
این وزارتخانه افزود همچنین یک کشتی باری و یک مرکز لجستیکی پستی در منطقه اودسا هدف قرار گرفتند.
بنا بر اعلام مسکو، از این دو محل برای انتقال محمولههای نظامی استفاده میشد.
روسیه در هفتههای اخیر حملات خود به پایتخت اوکراین و مناطق پیرامون آن را تشدید کرده است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
حمله اوکراین به پالایشگاه نفت در مسکو
مقامهای روسیه ۲۹ شهریور اعلام کردند در یکی از گستردهترین حملات پهپادی اوکراین به منطقه مسکو، دو نفر کشته شدند و یک پالایشگاه نفت در پایتخت روسیه هدف قرار گرفت.
رویترز نوشت این حمله همزمان با آخرین روز انتخابات پارلمانی روسیه انجام شد.
سرگئی سوبیانین، شهردار مسکو، در کانال تلگرامی خود خبر داد روسیه از روز شنبه ۲۸ شهریور، بیش از ۱۶۰۰ پهپاد را سرنگون کرده که از این تعداد، ۴۵۰ فروند به سوی مسکو در حرکت بودند.
به گفته سوبیانین، چند پهپاد به محوطه پالایشگاه رسیدند و یک پهپاد نیز به ساختمانی مسکونی برخورد کرد.
او گفت: «این حمله بیسابقه آشکارا با هدف اخلال در انتخابات برنامهریزی شده بود. دشمن نتوانست به این هدف برسد.»
حملات اوکراین بخش قابلتوجهی از ظرفیت پالایش نفت روسیه را از مدار خارج کرده و به کمبود فرآوردههای نفتی، افزایش بهای انرژی و تشکیل صفهای طولانی در جایگاههای سوخت در بسیاری از مناطق این کشور انجامیده است.
بر اساس دادههای موجود، پالایشگاه مسکو که پیشتر نیز چند بار هدف قرار گرفته بود، در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۱ میلیون و ۶۰۰ هزار تن نفت پالایش کرد. این پالایشگاه در همان سال دو میلیون و ۹۰۰ هزار تن بنزین و سه میلیون و ۲۰۰ هزار تن گازوئیل تولید کرد.
اوکراین میگوید با حمله به زیرساختهای انرژی روسیه میکوشد هزینه ادامه جنگ را برای مسکو افزایش دهد.
ترامپ ۲۳ شهریور گفت اوکراین و روسیه توافق کردهاند حملات به زیرساختهای انرژی یکدیگر را متوقف کنند.
او این حملات را عامل اصلی افزایش جهانی قیمت گازوئیل دانست.
زلنسکی در واکنش به اظهارات رییسجمهوری ایالات متحده تاکید کرد کییف آماده توقف این حملات است، اما برای اطمینان از پایبندی مسکو به توافق، به تضمینهای معتبر شرکای خود نیاز دارد.
دونالد ترامپ همزمان با افزایش تنشها در خاورمیانه، اقامتش در کمپ دیوید را کوتاه کرد و به کاخ سفید بازگشت. عربستان از رهگیری موشک حوثیها به سوی ریاض خبر داد و جمهوری اسلامی اعلام کرد شروط پایان جنگ را از طریق قطر به آمریکا رسانده است.
رییسجمهوری آمریکا شنبه شب، برخلاف برنامه قبلی که بازگشت او را برای یکشنبه ۲۹ شهریور پیشبینی کرده بود، به واشنگتن بازگشت. دولت آمریکا درباره علت این تغییر برنامه توضیحی نداد.
همزمان، ائتلاف به رهبری عربستان سعودی اعلام کرد حوثیهای مورد حمایت حکومت ایران، سحرگاه شنبه ۲۸ شهریور یک موشک بالستیک به سوی ریاض شلیک کردهاند که رهگیری شده است. این اعلام پس از وقوع آتشسوزی در نزدیکی فرودگاه بینالمللی پایتخت عربستان صورت گرفت.
برخی ساکنان ریاض از شنیدن صدای انفجار و مشاهده ستون دود در نزدیکی فرودگاه خبر دادند. گزارشی از تلفات یا خسارت منتشر نشده است.
بر اساس متن گزارش، این نخستین بار است که از زمان تشدید درگیری عربستان سعودی با حوثیها و گشودهشدن جبههای تازه در جنگ ایران، ریاض هدف حمله قرار میگیرد.
عربستان سعودی همچنین اعلام کرد تلاش حوثیها برای حمله به زیرساختهای غیرنظامی در ینبع، طائف، بیش و فرسان خنثی شده است. شهر بندری ینبع در ساحل دریای سرخ، محل پایان یکی از خطوط لوله مهم نفت عربستان است.
حوثیها پیشتر بدون ارائه شواهد مدعی شده بودند مراکز حساس در ریاض و تاسیسات آرامکو در ینبع را هدف قرار داده و آتشسوزیهای گستردهای ایجاد کردهاند.
در پی این تحولات، وزارت خارجه آمریکا هشدار فراگیر سفر به خاورمیانه را تمدید کرد و از شهروندان آمریکایی خارج از منطقه خواست درباره سفر به خاورمیانه یا عبور از آن بهطور جدی تجدیدنظر کنند.
این وزارتخانه با اشاره به حملات حوثیها علیه عربستان سعودی، از جمله فرودگاههای غیرنظامی، هشدار داد که درگیری ممکن است بهسرعت تشدید شود. دستکم ۱۱ سفارتخانه آمریکا در منطقه نیز درباره احتمال اختلال در سفرها هشدار دادند.
در تحولی دیگر، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در مصاحبه با الجزیره گفت تهران شروط خود برای پایان جنگ را از طریق قطر به واشینگتن منتقل کرده و منتظر پاسخ ترامپ است.
به گفته رضایی، این شروط شامل پایان جنگ در تمامی جبههها، آزادسازی داراییهای توقیفشده [حکومت] ایران و پایان محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا است. او همچنین خواستار پایان درگیریهای یمن و عربستان شد. زمان انتقال این شروط مشخص نیست و مذاکرات پیشین تهران و واشینگتن نیز به شکست انجامیده بود.
در همین حال، برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، اعلام کرد ارتش این کشور طی دو ماه گذشته از عبور یک میلیارد بشکه نفت از تنگه هرمز پشتیبانی کرده است. او تاکید کرد حکومت ایران بهدلیل محاصره آمریکا در این مدت هیچ نفتی صادر نکرده است.
کوپر همچنین گفت مسیرهای اصلی کشتیرانی در تنگه هرمز از مین پاکسازی شدهاند و حجم نفت، گاز طبیعی و محمولههای عبوری در دو هفته گذشته به بالاترین سطح در شش ماه اخیر رسیده است.
با این حال، ناظران کشتیرانی میگویند تردد کشتیها همچنان بسیار کمتر از سطح پیش از جنگ است. بر اساس گزارشها، حکومت ایران نیز همزمان با تاکید بر کنترل خود بر تنگه هرمز، به حملات علیه کشتیها ادامه میدهد.
این تحولاتی در حالی رخ میدهد که حملات اسرائیل در غزه و لبنان نیز ادامه داشته است.
کاخ سفید شنبه ۲۸ شهریور با جلوگیری از ورود خبرنگاران سیانان، اماس نو (MS NOW) و پولیتیکو، اعلام قبلی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، مبنی بر ممنوع کردن ورود این رسانهها به محوطه کاخ سفید را عملی کرد.
هر سه رسانه بهطور جداگانه اعلام کردند که صبح شنبه، کارتهای خبرنگاری خبرنگاران آنها زمانی که به کاخ سفید رفتند، ضبط شد.
این رسانهها همچنین گفتهاند ممکن است این ممنوعیت را به چالش بکشند. آنها میگویند چنین اقدامی با حمایتهای متمم اول قانون اساسی آمریکا از آزادی بیان و آزادی مطبوعات مغایرت دارد.
سیانان شنبه در بیانیهای این ممنوعیت را «حملهای غیرقانونی» به حق قانونی و مبتنی بر قانون اساسی این شبکه برای انجام فعالیت روزنامهنگاری بدون دخالت دولت خواند.
اماس نو و پولیتیکو نیز در بیانیههایی جداگانه اعلام کردند که از «حقوق خود براساس متمم اول قانون اساسی» دفاع خواهند کرد.
اماس نو اعلام کرد قصد دارد «هر اقدام لازم و ممکنی را برای دفاع از حقوق خود براساس متمم اول قانون اساسی و نقش اساسی روزنامهنگاری مستقل در دموکراسی آمریکا انجام دهد.»
سیانان و اماس نو گفتند به پوشش خبری دولت ترامپ ادامه خواهند داد و پولیتیکو نیز اعلام کرد از خبرنگاران خود که اخبار کاخ سفید را پوشش میدهند، حمایت میکند.
ترامپ جمعه ۲۷ شهریور در پستی در شبکههای اجتماعی این رسانهها را به «انتشار اخبار جعلی» متهم کرد و نوشت آنها «نباید بتوانند هنگامی که خبرهای رییسجمهوری ایالات متحده را پوشش میدهند، دائما مطالب ساختگی و دروغ بنویسند یا گزارش کنند.»
او افزود: «رسانههای جعلی دیگری نیز در پی خواهند آمد.»
ترامپ جمعه در دفتر بیضی کاخ سفید، در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره منظورش از رسانههای دیگری که ممکن است مشمول چنین اقدامی شوند، از نیویورکتایمز و واشینگتنپست نام برد و آنها را به نشر «اخبار جعلی» متهم کرد. با این حال، او بهطور مشخص نگفت که ورود خبرنگاران این دو روزنامه را نیز به کاخ سفید ممنوع خواهد کرد.
نیویورکتایمز در بیانیهای، تازهترین ممنوعیت اعمالشده از سوی ترامپ را «تهدیدی تلافیجویانه و مغایر با قانون اساسی» خواند و گفت این روزنامه از سازمانهای خبری که «بهناحق هدف رییسجمهوری قرار گرفتهاند»، حمایت میکند.
ترامپ پیش از این نیز تلاش کرده بود برخی رسانهها یا خبرنگاران مشخص را از حضور در نشستها و برنامههای خبری محروم کند.
سال گذشته، او آسوشیتدپرس را از گروه خبرنگارانی که رفتوآمدها و برنامههای رییسجمهوری را پوشش میدهند کنار گذاشت؛ زیرا این خبرگزاری پس از آنکه ترامپ به قوه مجریه دستور داد خلیج مکزیک را «خلیج آمریکا» بنامد، از بهکارگیری نام مورد نظر او خودداری کرد. آسوشیتدپرس این ممنوعیت را به چالش کشیده است.
در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ نیز کاخ سفید تلاش کرد اعتبارنامههای خبرنگاری برایان کرم، خبرنگار پلیبوی، و جیم آکوستا از سیانان را لغو یا تعلیق کند، اما قضات فدرال دستور دادند کارتهای ورود آنها به کاخ سفید بازگردانده شود.