مصر، قطر، کویت، تشکیلات خودگردان فلسطین و شورای همکاری خلیج فارس، آنچه عربستان سعودی تلاش حوثیها برای حمله پهپادی به مکه خواند، محکوم کردند. این واکنشها در حالی منتشر شد که حوثیها از حملات تازه به تاسیسات نفتی و نظامی عربستان سعودی خبر دادند، اما هدف گرفتن مکه را رد کردند.
مصر چهارشنبه ۲۵ شهریور اعلام کرد امنیت عربستان سعودی بخش جداییناپذیر امنیت ملی کشورهای عربی است و تلاش برای حمله پهپادی به مکه را بهشدت محکوم کرد.
وزارت امور خارجه قطر نیز این اقدام را «تجاوزکارانه و شرمآور» و «عبور بسیار خطرناک از همه خطوط قرمز دینی، اخلاقی و انسانی» خواند و گفت چنین حملهای احساسات بیش از یک میلیارد مسلمان در سراسر جهان را تحریک میکند.
این موضعگیریها پس از آن صورت گرفت که عربستان سعودی از رهگیری و انهدام یک پهپاد متعلق به حوثیها در جنوب مکه، پیش از ورود به حریم هوایی ممنوعه این شهر، خبر داد. به گفته سخنگوی ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی، این رویداد عصر سهشنبه ۲۴ شهریور رخ داد.
وزارت امور خارجه کویت در بیانیهای از حمایت خود از همه اقدامهای عربستان سعودی برای حفظ حاکمیت و امنیت این کشور و حفاظت از اماکن مقدس مسلمانان خبر داد.
تشکیلات خودگردان فلسطین نیز تلاش برای حمله به مکه را محکوم کرد و امنیت عربستان سعودی، مسجدالحرام و مسجدالنبی را «خط قرمز» خواند. دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس هم فرستادن پهپاد به سوی مکه را «اقدامی تروریستی و خائنانه» توصیف کرد.
ریاض: همه اقدامات لازم را برای دفاع انجام میدهیم
وزارت امور خارجه عربستان سعودی چهارشنبه ۲۵ شهریور اعلام کرد پدافند هوایی این کشور دومین تلاش حوثیها، گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی، برای هدف قرار دادن مکه را خنثی کرد و افزود: «برای دفاع از اماکن مقدس و خاک عربستان سعودی همه اقدامات لازم را انجام خواهیم داد.»
جمال الضاری، دبیرکل پروژه ملی عراق، نیز از کشورهای عربی و اسلامی خواست دفاتر حوثیها را ببندند، به حضور نمایندگان این گروه در خاک خود پایان دهند و از هرگونه حمایت از این گروه خودداری کنند.
در مقابل، حوثیها در بیانیه نیروهای مسلح خود گزارشهای عربستان سعودی درباره هدف گرفتن مکه را «دروغ» خواندند و گفتند عملیاتشان تاسیسات نفتی و پایگاههای نظامی دور از اماکن مقدس را هدف میگیرد.
این گروه چهارشنبه از حمله به تاسیسات آرامکو در ینبع و یک پایگاه هوایی در خمیس مشیط با «دهها موشک بالستیک و پهپاد» خبر داد و گفت این حملات به آتشسوزیهای گسترده و خسارتهای فراوان منجر شد.
حوثیها همچنین اعلام کردند حملات خود را در عمق خاک عربستان سعودی و علیه تجمع نیروهای سعودی تا توقف آنچه «تجاوز» و «محاصره» یمن خواندند، ادامه میدهند.
در بیانیهای دیگر، نیروهای مسلح حوثیها گفتند یک جنگنده اف۱۵ عربستان سعودی را در حریم هوایی استان مارب با موشک زمینبههوا سرنگون کردند و جنگندههای اعزامشده برای جستوجوی لاشه آن را نیز وادار به عقبنشینی کردند. این گروه همچنین شمار حملات هوایی عربستان سعودی به هفت استان یمن در یک هفته را بیش از ۴۵۰ مورد اعلام کرد و از کشته و زخمی شدن شماری از غیرنظامیان خبر داد.
گزارش رویترز از دیدار مقامهای آمریکایی با حوثیها
در تحولی دیگر، رویترز چهارشنبه به نقل از پنج منبع آگاه گزارش داد مقامهای آمریکایی با نمایندگان حوثیها در عمان دیدار کردند.
به گفته این منابع، دیدار با کمک دولت عمان در سفارت آمریکا در مسقط برگزار شد و محمد عبدالسلام و عبدالملک العجری، از مقامهای ارشد حوثیها، در آن حضور داشتند.
بر اساس گزارش رویترز، این دیدار چند روز پس از تصرف بخشی راهبردی از سواحل دریای سرخ در یمن به دست حوثیها انجام شد.
عربستان سعودی از سال ۲۰۱۵ رهبری ائتلافی را بر عهده دارد که با حوثیها میجنگد. این درگیری پس از برقراری آتشبس در سالهای اخیر تا حد زیادی فروکش کرده بود، اما در هفتههای اخیر و بهدنبال پیشروی حوثیها و عقب راندن نیروهای همسو با دولت یمن، بار دیگر شعلهور شده است.
۱۹ شهریور، پایگاه خبری اکسیوس نوشت محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در دو تماس تلفنی از دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، خواست تا واشینگتن حوثیها را هدف قرار دهد، اما ترامپ این درخواست را رد کرد.
المالکی چهارشنبه ۲۵ شهریور در بیانیهای گفت مکه میزبان برخی از مقدسترین اماکن اسلامی و کانون برگزاری مناسک حج است و امنیت این شهر «خط قرمز» به شمار میرود.
او افزود این حمله پهپادی که عصر سهشنبه ۲۴ شهریور به وقت محلی انجام گرفت، دومین تلاش حوثیها برای هدف قرار دادن مکه پس از شلیک یک موشک بالستیک در مرداد ۱۳۹۶ محسوب میشود.
خبرگزاری فرانسه پیشتر گزارش داد عربستان سعودی و سازمان همکاری اسلامی، این گروه نیابتی حکومت ایران را به انجام حملهای «نفرتانگیز» به مکه متهم کردند.
ریاض ۲۴ شهریور برای این شهر هشدار امنیتی صادر کرد. با این حال، محمد الفرح، عضو دفتر سیاسی حوثیها، هدف قرار دادن مکه را رد کرد و گزارشها در این زمینه را «دروغی نخنما» خواند.
اعلام حمایت پاکستان از عربستان سعودی
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، ۲۵ شهریور بدون نام بردن از حوثیها، حمله پهپادی به مکه را «بزدلانه و شنیع» خواند و آن را بهشدت محکوم کرد.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «مردم پاکستان از این اقدام گستاخانه اندوهگین و نگران هستند. هیچ واژهای نمیتواند عمق رنج و تأثر ما را از این اقدام نفرتانگیز و نابخشودنی بیان کند.»
شریف تاکید کرد اسلامآباد در دفاع از حاکمیت و تمامیت ارضی عربستان سعودی و همچنین حفظ امنیت و حرمت مکانهای مقدس در مکه، در کنار ریاض ایستاده است.
جو ویلسون، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، ۲۵ شهریور در ایکس نوشت: «حوثیهای خارجی دستنشانده [حکومت] ایران که یمن را اشغال کردهاند، اکنون به اماکن مقدس مسلمانان در مکه حمله میکنند.»
او با اشاره به پیمان دفاعی مکه افزود ترکیه و پاکستان باید برای نابودی حوثیها و رهایی یمن از «سلطه» جمهوری اسلامی با عربستان سعودی همکاری کنند.
عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه ۱۶ مرداد در مکه توافقنامه دفاعی مشترکی امضا کردند که بر اساس آن، حمله مسلحانه به هر یک از این کشورها، حمله به هر سه عضو تلقی میشود.
حوثیها در روزهای گذشته مسئولیت چندین حمله گسترده به عربستان سعودی را بر عهده گرفتهاند. از جمله این موارد، حمله ۲۳ شهریور به یک پایگاه هوایی بود که به زخمی شدن ۱۳ غیرنظامی انجامید.
تهدید همزمان دو مسیر صادرات نفت عربستان سعودی
حملات حوثیها به عربستان سعودی بازارهای جهانی انرژی را که پیشتر بهدلیل جنگ آمریکا و جمهوری اسلامی متلاطم شده بود، با تنش بیشتری روبهرو کرده است.
جنگ ایران که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، تردد کشتیها از تنگه هرمز را بهشدت کاهش داده است.
حوثیها در روزهای اخیر بخشهایی از سواحل یمن در دریای سرخ و مشرف به تنگه بابالمندب، یکی از مهمترین گذرگاههای کشتیرانی جهان، را تصرف کردند.
پیشروی حوثیها صادرات نفت عربستان سعودی را که بهدلیل اختلال در تردد کشتیها از تنگه هرمز به مسیر دریای سرخ منتقل شده، با تهدید روبهرو کرده است.
ابهام درباره زمان بازگشایی خط لوله شرق-غرب
عربستان سعودی همچنین یک گروه متحد جمهوری اسلامی در عراق را مسئول حمله ۲۰ شهریور به یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت این کشور دانسته است.
خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری شرق-غرب، میدانهای نفتی عربستان سعودی در حاشیه خلیج فارس را به دریای سرخ متصل میکند و با مختل شدن کشتیرانی در تنگه هرمز، به مسیر اصلی صادرات نفت این کشور تبدیل شده است.
در پی این حمله، خط لوله شرق-غرب در صحرای عربستان از مدار خارج شد.
کارشناسان هشدار دادهاند طولانی شدن این وضعیت ممکن است صادرات معادل چهار درصد از عرضه جهانی نفت را متوقف کند.
ریاض هنوز زمانی برای ازسرگیری فعالیت خط لوله اعلام نکرده است.
با این حال، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، ۲۴ شهریور در مصاحبه با شبکه سیانبیسی گفت انتظار میرود انتقال نفت خام از طریق این خط لوله ظرف چند روز از سر گرفته شود.
عربستان سعودی از سال ۲۰۱۵ رهبری ائتلافی را بر عهده دارد که با حوثیها میجنگد. این درگیری پس از برقراری آتشبس در سالهای اخیر تا حد زیادی فروکش کرده بود، اما در هفتههای اخیر و بهدنبال پیشروی حوثیها و عقب راندن نیروهای همسو با دولت یمن، بار دیگر شعلهور شده است.
۱۹ شهریور، پایگاه خبری اکسیوس نوشت محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در دو تماس تلفنی از دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، خواست تا واشینگتن حوثیها را هدف قرار دهد، اما ترامپ این درخواست را رد کرد.
نگرانی درباره احتمال تلفات گسترده غیرنظامیان در غزه باعث شده بود دولت جو بایدن دو سال پیش تحویل بخشی از این بمبها به اسرائیل را متوقف کند.
بهگزارش آسوشیتدپرس ارزش این معامله ۲.۸ میلیارد دلار است و شامل ۲۰ هزار بمب Mk84 و ۲۰ هزار بمب BLU-117 خواهد بود.
براساس این گزارش کنگره بهطور غیررسمی در جریان فروش در دست بررسی قرار گرفته است. بخش عمده هزینه این معامله قرار است از طریق برنامه تامین مالی نظامی خارجی آمریکا پرداخت شود؛ سازوکاری که براساس آن، این مبلغ در اختیار اسرائیل قرار میگیرد تا این کشور با آن از آمریکا تسلیحات خریداری کند.
این فروش پیشنهادی تازهترین اقدام دولت ترامپ برای تقویت توان نظامی اسرائیل است. این بسته که واشینگتن پست پیشتر درباره آن گزارش داده بود، در شرایطی مطرح شده که اسرائیل بهدلیل جنگ غزه، که در واکنش به حملات مرگبار حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد، با انزوای بینالمللی فزایندهای روبهرو شده است.
بهنوشته آسوشیتدپرس، این فروش همچنین نشان میدهد تنشهایی که در روابط ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل وجود داشته، بهویژه از زمان آغاز جنگ دو کشور علیه جمهوری اسلامی در اسفند ماه سال گذشته، مانع حفظ نزدیکی اتحاد آمریکا و اسرائیل نشده است.
روابط ترامپ و نتانیاهو طی سالهای گذشته فراز و نشیبهایی داشته و ترامپ پیش از آخرین دیدار آنها در کاخ سفید در ماه ژوئیه، از برخی مسائل مرتبط با نتانیاهو و جنگ ایران ابراز نارضایتی کرده بود.
بایدن تحویل بمبها را متوقف کرد؛ ترامپ محدودیت را برداشت
دولت بایدن در سال ۲۰۲۴ ارسال یک محموله از این بمبها را متوقف کرد، اما ترامپ پس از بازگشت به قدرت این توقف را لغو کرد.
دولت ترامپ سال گذشته نیز با دور زدن روند معمول بررسی کنگره، فروش تسلیحاتی به ارزش نزدیک به سه میلیارد دلار به اسرائیل را تصویب کرد که شامل بیش از ۳۵ هزار و ۵۰۰ بمب از همین نوع بود.
دولت آمریکا سپس در ژانویه مجموعه دیگری از فروشهای تسلیحاتی به اسرائیل را به ارزش مجموع ۶.۶۷ میلیارد دلار تصویب کرد.
بمبهای دو هزار پوندی انواع مختلفی دارند. برخی از آنها برای نفوذ به اهداف عمیق و زیرزمینی طراحی شدهاند، در حالی که انواع دیگر در بالای سطح زمین منفجر میشوند و میتوانند خسارات گستردهای ایجاد کنند.
ارتش اسرائیل اطلاعات محدودی درباره انواع بمبها و مهمات توپخانهای مورد استفاده خود در غزه منتشر کرده است. با این حال، کارشناسانی که تصاویر حملات و بقایای انفجارها در محل را بررسی کردهاند، معتقدند بمبهای ساخت آمریکا در غزه از جمله برای هدف قرار دادن شبکه تونلهای مورد استفاده حماس مورد استفاده قرار گرفتهاند. استفاده از این بمبها در مناطق پرجمعیت همچنین به کشته شدن افراد منجر شده است.
تورک سهشنبه ۲۴ شهریور در بیانیهای گفت در برخی مناطق غزه، بقایای اعضای خانوادههایی پیدا شده که به نظر میرسد همگی در حملات اسرائیل کشته شدهاند.
بر اساس این بیانیه، بسیاری از این قربانیان زن و کودک بودهاند.
او افزود اینکه خانوادههای مفقودشدگان پس از مدتها انتظار، اکنون با این واقعیت تلخ روبهرو میشوند، «دردناک است».
به گفته تورک، کشف این اجساد نگرانیهای مطرحشده در گزارش سال ۲۰۲۴ سازمان ملل را بار دیگر برجسته کرده است.
در آن گزارش آمده بود حملات اسرائیل به ساختمانهای مسکونی و دیگر اماکن غیرنظامی در هفتههای نخست جنگ ممکن است قوانین بینالمللی بشردوستانه را نقض کرده باشد.
دفتر نخستوزیری و وزارت امور خارجه اسرائیل تاکنون به اظهارات این مقام سازمان ملل واکنش نشان ندادهاند.
اسرائیل بارها اتهام هدف قرار دادن عمدی غیرنظامیان را رد کرده و گفته است در نبرد با نیروهای حماس در غزه، قوانین بینالمللی را رعایت کرده است.
بنا بر اعلام سازمان ملل، جنگ غزه که پس از حمله مرگبار حماس به اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد، حدود ۶۱ میلیون تُن آوار بر جای گذاشته است. پاکسازی این حجم از آوار ممکن است هفت سال طول بکشد.
برقراری آتشبس با میانجیگری آمریکا در اکتبر ۲۰۲۵ به درگیریهای شدید پایان داد، اما نتوانست حملات اسرائیل را متوقف کند. دو طرف در ماههای اخیر یکدیگر را به نقض آتشبس متهم کردهاند.
مقامهای بهداشتی غزه ۲۴ شهریور اعلام کردند اسرائیل خودرویی را در محله شیخ رضوان در شمال نوار غزه هدف حمله هوایی قرار داد. در این حمله دستکم دو فلسطینی، از جمله یک کودک، کشته و هفت تن دیگر زخمی شدند.
ارتش اسرائیل بدون ارائه جزییات بیشتر گفت یکی از نیروهای مسلح را در این منطقه هدف قرار داده است.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۰ شهریور تاکید کرد نیروهای این کشور تا زمان خلع سلاح حماس و نابودی تمامی تونلهای این گروه، از غزه عقبنشینی نخواهند کرد.
حماس نیز با اعلام آمادگی برای خلع سلاح مرحلهای، آن را به توقف حملات و عقبنشینی اسرائیل از غزه مشروط کرده است. دو طرف همچنان یکدیگر را به نقض توافق آتشبس متهم میکنند.
بیش از ۸ هزار پیکر همچنان زیر آوارند
طبق آمار سازمان دفاع مدنی فلسطین، از نوامبر ۲۰۲۵ تاکنون، بیش از ۶۳۰ جسد و بقایای انسانی از زیر آوار ساختمانها در سراسر غزه بیرون آورده شدهاند.
مقامهای فلسطینی برآورد میکنند پیکر بیش از هشت هزار نفر همچنان زیر آوار مدفون باشد.
کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل هشدار داد اجساد کشفشده ممکن است «تنها بخش کوچکی» از واقعیت باشند.
تورک خاطرنشان کرد بخشهای وسیعی از غزه بر اثر بمباران اسرائیل یا عملیات تخریب و پاکسازی پس از آن، با خاک یکسان شدهاند.
آجیت سونگای، رییس دفتر حقوق بشر سازمان ملل در سرزمینهای فلسطینی، گفت محدودیتهای اسرائیل بر ورود تجهیزاتی مانند کیتهای آزمایش دیانای و ماشینآلات حفاری، بیرون آوردن و شناسایی اجساد را با مانع مواجه کرده است.
او افزود تیمهای فلسطینی گاهی ناچارند با دست خالی آوار را کنار بزنند.
اسرائیل پیشتر تاکید کرده بود چنین اقلامی ممکن است برای «تقویت توان تروریستی» به کار گرفته شوند.
درخواست برای حضور بازرسان بینالمللی
تورک با اشاره به پروندههای حقوقی در حال رسیدگی درباره اقدامات طرفهای درگیر، خواستار دسترسی بازرسان بینالمللی به همه مناطق غزه برای کمک به حفظ شواهد شد.
فرانچسکا آلبانزه، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور سرزمینهای فلسطینی، نیز گفته است پیش از آغاز پاکسازی کامل آوار، باید شواهد جمعآوری و بقایای انسانی شناسایی شوند.
بر اساس آمار اسرائیل، در حمله هفتم اکتبر حماس، ۱۲۰۰ نفر در این کشور جان خود را از دست دادند.
در سوی دیگر، مقامهای بهداشتی غزه میگویند عملیات نظامی اسرائیل تاکنون بیش از ۷۳ هزار کشته بر جای گذاشته است.
اسرائیل بارها اعلام کرده برای کاستن از کشتههای غیرنظامی، تمام توان خود را به کار بسته و این حماس است که در مناطق پرجمعیت غزه از مردم بهعنوان سپر انسانی استفاده میکند.
روسیه سهشنبه ۲۴ شهریور جایگاههای سوخت در کییف را هدف قرار داد و اوکراین نیز به یک پالایشگاه نفت در روسیه حمله کرد.
به گزارش رویترز، روسیه در حملات شبانه حدود ۲۰۰ پهپاد به سوی پایتخت اوکراین و دیگر شهرهای این کشور پرتاب کرد. در این حملات دو نفر جان خود را از دست دادند.
مقامهای اوکراینی گفتند روسیه علاوه بر جایگاههای سوخت در کییف، زیرساختهای انرژی و بندری را در دیگر مناطق این کشور هدف قرار داد.
در سوی دیگر، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، خبر داد نیروهای این کشور به یک پالایشگاه نفت در شهر سیزران در منطقه سامارا و همچنین تاسیسات تولید پهپاد در تاگانروگ و اریول حمله کردند.
زلنسکی در پیامرسان تلگرام نوشت: «روسیه همچنان بخش انرژی، مسیرهای عادی حملونقل و زیرساختهای حیاتی ما را هدف قرار میدهد و پاسخ ما به این حملات نیز ملموس است.»
استاندار سامارا بدون اشاره به محل دقیق حمله گفت یک واحد صنعتی در این منطقه هدف قرار گرفت. استاندار تاگانروگ نیز از حمله به انبار شرکت تجارت الکترونیک «اوزون» خبر داد.
تردیدها درباره سرنوشت توافق مورد نظر ترامپ
ترامپ ۲۳ شهریور گفت اوکراین و روسیه توافق کردهاند حملات به زیرساختهای انرژی یکدیگر را متوقف کنند.
او این حملات را عامل اصلی افزایش جهانی قیمت گازوئیل دانست.
زلنسکی در واکنش به اظهارات رییسجمهوری ایالات متحده تاکید کرد کییف آماده توقف این حملات است، اما برای اطمینان از پایبندی مسکو به توافق، به تضمینهای معتبر شرکای خود نیاز دارد.
در مقابل، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، پیشنهاد ترامپ را «ایدهای بسیار خوب» خواند، اما گفت کاهش قیمت جهانی سوخت به اقدامات بیشتری نیاز دارد.
پسکوف اضافه کرد: «لازم است امنیت کشتیرانی و تردد تجاری در این منطقه، از جمله برای نفتکشها، تضمین شود.»
به گفته او، کرملین به رایزنی با کاخ سفید درباره پیشنهاد ترامپ ادامه خواهد داد.
روسیه از زمان آغاز کارزار نظامی خود علیه اوکراین در اسفند ۱۴۰۰، زیرساختهای انرژی این کشور را بهطور مداوم با موشک و پهپاد هدف گرفته و در هفتههای اخیر، حملات به جایگاههای سوخت در کییف و دیگر شهرها را نیز در دستور کار قرار داده است.
کییف نیز در سال جاری حملات دوربرد به خاک روسیه را گسترش داده است. بخشی از این عملیات پالایشگاههای نفت را هدف قرار داده و به کمبود سوخت در روسیه انجامیده است.
دو کشته در کییف و زاپوریژیا
مقامهای اوکراینی ۲۴ شهریور اعلام کردند در حملات روسیه، یک نفر در کییف و فرد دیگری در شهر زاپوریژیا در جنوبشرق اوکراین کشته شدند.
شرکت دولتی انرژی «نفتوگاز» اعلام کرد دو جایگاه سوخت در کییف آسیب دیدهاند.
به گفته مقامهای محلی، روسیه از ابتدای سال جاری تاکنون به ۱۶ جایگاه سوخت در پایتخت اوکراین آسیب زده است.
آنها افزودند تنوع مسیرهای تامین و توزیع، مانع بروز کمبود سوخت خواهد شد.
همزمان با ادامه حملات روسیه، لهستان در اقدامی پیشگیرانه جنگندههای خود را به پرواز درآورد. نیروهای مسلح این کشور اندکی بعد اعلام کردند حریم هوایی لهستان نقض نشده است.
مرکز ملی مدیریت بحران لیتوانی نیز اعلام کرد یک جنگنده ناتو بامداد ۲۴ شهریور پهپادی را بر فراز این کشور سرنگون کرد. این نهاد درباره مبدا پهپاد توضیحی نداد.
رویترز نوشت در ماههای اخیر، پهپادهای اوکراینی در چند مورد وارد حریم هوایی کشورهای عضو ناتو در منطقه بالتیک شدهاند.
کییف میگوید اخلال روسیه در سامانههای هدایت، موجب انحراف این پهپادها شده است.
