عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس: نیروهای مسلح مدیریت تنگه هرمز را در اختیار گرفتند
علی خضریان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، درباره مذاکرات با عمان بر سر تنگه هرمز اعلام کرد «نیروهای مسلح مدیریت تنگه هرمز را در اختیار گرفتند» و بازگشت آن به شرایط پیش از جنگ امکانپذیر نیست.
عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس همچنین گفت: «ورودی شناورها از آبهای ایران تعیین شده و مسیر خروج نیز بهصورت درصدی میان آبهای ایران و عمان تقسیم خواهد شد.»
نتانیاهو در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر در حال فعالیت انتخاباتی برای پیروزی مجدد است، اما از یک سو با وزیران راست افراطی روبهرو است که از امتیازدهی در غزه خشمگیناند و از سوی دیگر، ترامپ، مهمترین حامی نظامی اسرائیل، خواهان پیشرفت در مسیر پایان دادن به درگیریها بر اساس طرح صلح ۱۵بندی خود است.
اسرائیل از دوشنبه ۱۲ مرداد، همزمان با دیدار نیکلای ملادنوف، فرستاده هیات صلح ترامپ در امور غزه، با نتانیاهو، از شدت حملات در غزه کاسته است. هیات صلح بر آتشبس غزه نظارت دارد.
یک منبع آگاه از موضع اسرائیل به خبرگزاری رویترز گفت این کشور پذیرفته است ارتش تنها در برابر مواردی که آنها را تهدید فوری در غزه تشخیص میدهد، اقدام کند و دیگر مانند گذشته، ترورهای هدفمند تقریبا روزانه انجام ندهد.
اختلاف اسرائیل و حماس بر سر زمانبندی طرح ترامپ
ترامپ ماه گذشته اعلام کرد در اجرای طرح او برای پایان دادن به جنگ، که اسرائیل و حماس با آن موافقت کردهاند، پیشرفتهایی حاصل شده است. بر اساس این طرح، نیروهای اسرائیلی همزمان با خلع سلاح حماس عقبنشینی میکنند و یک نیروی بینالمللیِ تثبیت، همراه با نیروی پلیس جدید فلسطینی، امنیت این منطقه را تامین خواهد کرد.
با این حال، بهسرعت مشکلاتی پدید آمده است. اسرائیل اعلام کرده نیروهایش پیش از خلع سلاح حماس از غزه عقبنشینی نخواهند کرد. حماس نیز تاکید کرده است اسرائیل باید پیش از آغاز اجرای بخش مربوط به سلاحهای این گروه، حملاتش را متوقف کند.
نتانیاهو در آغاز نشست هیات دولت گفت: «اسرائیل سند ۱۵بندی را نمیپذیرد. ارتش تا زمانی که حماس خلع سلاح نشده باشد، عقبنشینی نخواهد کرد؛ منظور سلاحهای سنگین، سلاحهای سبک و همه انواع سلاحهاست.»
او افزود: «ما درباره خلع سلاح واقعی صحبت میکنیم، نه خلع سلاح صوری.»
نتانیاهو گفت اسرائیل در حال مذاکره با آمریکا درباره این طرح است. او سهشنبه نیز اظهارات مشابهی را در رسانههای اجتماعی منتشر کرده بود.
نخستوزیر اسرائیل بدون ارائه توضیحات بیشتر گفت: «آمریکاییها ایدههایی دارند که برخی از آنها برای ما پذیرفتنی است و برخی دیگر قابل پذیرش نیست.»
باسم نعیم، از مقامهای ارشد حماس، یکشنبه ۱۸ مرداد به رویترز گفت این گروه همچنان به نقشه راهی پایبند است که هشتم مرداد با میانجیگران در قاهره بر سر آن توافق شد.
او گفت: «انتظار داریم میانجیگران و ضامن آمریکایی، نتانیاهو و دولتش را برای پایبندی به نقشه راه تحت فشار قرار دهند تا این روند را با انگیزههای سیاسی داخلی و انتخاباتی مختل نکنند و به بهخطر انداختن امنیت و ثبات منطقه ادامه ندهند.»
بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل از جناح راست افراطی، از نتانیاهو تمجید کرد.
او در بیانیهای گفت: «ما با یک هدف اصلی وارد جنگ شدیم: نابودی حماس. ارتش حتی یک میلیمتر هم نمیتواند از نوار غزه عقبنشینی کند. روند بازسازی در نوار غزه نباید پیش از انحلال کامل و خلع سلاح حماس و غیرنظامیسازی نوار غزه آغاز شود.»
ترامپ ماه گذشته گفت حماس، گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی که نزدیک به دو دهه بر غزه حکومت کرد و با حمله ۱۵ مهر ۱۴۰۲ به اسرائیل زمینه آغاز جنگ غزه را فراهم آورد، پذیرفته است سلاحهایش را زمین بگذارد.
حماس از بهکار بردن اصطلاح «خلع سلاح» خودداری میکند. این گروه اعلام کرده است با تحویل سلاحها برای نگهداری تحت نظارت دولت فلسطینی تکنوکرات مورد حمایت آمریکا موافقت کرده است؛ دولتی که زیر نظر هیات صلح ترامپ اداره امور غزه را بر عهده خواهد گرفت.
حماس گفت برای جلوگیری از احتمال ازسرگیری جنگ و حفظ جان ساکنان غزه با این طرح موافقت کرده است، اما افزود اجرای توافق منوط به آن است که اسرائیل ابتدا تعهدات خود، از جمله عقبنشینی از غزه، را عملی کند.
اسرائیل پس از توافقی که مهرماه با میانجیگری آمریکا برای پایان دادن به جنگ حاصل شد، وعده داده بود پیش از توقف حملات هدفمند، همه شبهنظامیانی را که در حمله مهر ۱۴۰۲ مشارکت داشتند، پیدا کند و از میان بردارد. این حملات دوشنبه متوقف شد.
به گفته مقامهای بهداشت غزه، از زمان آغاز آتشبس تاکنون بیش از یکهزار و ۲۵۰ نفر در حملات اسرائیل کشته شدهاند که بیشترشان غیرنظامی بودهاند. حماس شمار اعضای مسلح کشتهشده خود را اعلام نکرده است.
نیروهای اسرائیلی دو سوم نوار غزه را اشغال و از سکنه خالی کردهاند و تقریبا همه جمعیت بیش از دو میلیون نفری این منطقه را در باریکهای کوچک و ساحلی تحت کنترل حماس محصور کردهاند. بیشتر این افراد در چادرهای موقت یا ساختمانهای آسیبدیده زندگی میکنند.
ترامپ یکشنبه ۱۸ مرداد در یک گفتوگوی تلفنی به اکسیوس گفت: «اکنون صرفا ایران را زیر نظر داریم؛ با آن تورم عظیم و این واقعیت که پولی ندارد.»
او تاکید کرد حکومت ایران از نظر اقتصادی «در وضعیت بسیار بدی» قرار دارد و حتی پول کافی برای پرداخت به نیروهایش ندارد. به گفته ترامپ، محاصره دریایی آمریکا بحران اقتصادی حکومت ایران را تشدید کرده است.
رییسجمهوری آمریکا در عین حال گفت با کاهش قیمت نفت به کمی بیش از ۷۵ دلار بهازای هر بشکه، مصرفکنندگان آمریکایی فشار ناشی از جنگ را کمتر احساس میکنند. او درباره کشمکش با جمهوری اسلامی افزود: «همهچیز درست خواهد شد. همیشه درست میشود. مثل یک بازی شطرنج است.»
اکسیوس همچنین به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت ترامپ یک هفته پیش به ازسرگیری عملیات نظامی گسترده علیه ایران تمایل داشت، اما مشاورانش او را متقاعد کردند که فعلا از شدت تنش بکاهد.
یکی از این مقامها بهطور ناشناس به این رسانه گفت ادامه جنگ به حکومت ایران امکان میداد از روبهرو شدن با پیامدهای جنگ، خسارتهای واردشده به زیرساختها و بحران عمیق اقتصادی طفره برود. به گفته او، هنگامی که جمهوری اسلامی درگیر جنگ نیست، ناچار میشود با واقعیتی تلخ و بدون راهحل عملی روبهرو شود.
این مقام افزود هر شب حدود هشت میلیون بشکه نفت، با هماهنگی ارتش آمریکا، از مسیر جنوبی تنگه هرمز از خلیج فارس خارج میشود و واشینگتن تا زمان دستیابی به توافق تلاش خواهد کرد حجم بیشتری نفت از این مسیر عبور کند.
با این حال، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، شنبه ۱۷ مرداد به فاکسنیوز گفت تنشها هنوز پایان نیافته است. او افزود آمریکا در «میانه بازی» قرار دارد و برای دستیابی به نتیجه مطلوب از مجموعهای از ابزارهای دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی استفاده میکند.
گره بازگشایی تنگه هرمز
در همین حال، مذاکرات بر سر ساز و کار رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز همچنان بدون نتیجه نهایی ادامه دارد. اکسیوس گزارش داد ایران، عمان و آمریکا درباره توافقی برای تنظیم تردد در این آبراه مذاکره کردهاند، اما اعلام آن چند روز است به تعویق افتاده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، یکشنبه گفت مذاکرات با عمان بر سر تعیین یک مسیر دریایی تازه در تنگه هرمز به «مرحله پایانی» رسیده است، اما تاکید کرد دستیابی به این توافق بهمعنای بازگشایی تنگه نیست.
خبرگزاری مهر به نقل از عراقچی گزارش داد توافق با عمان مسیرهای تازهای را تعیین میکند که پس از اجرای شروط تهران از سوی آمریکا و بازگشایی تنگه، کشتیها از آن استفاده خواهند کرد.
عراقچی گفت تهران و واشینگتن اکنون مذاکره نمیکنند، اما از طریق واسطهها پیامهایی ردوبدل میکنند. او افزود تا زمانی که آمریکا موارد نقض یادداشت تفاهم موقت ماه ژوئن را متوقف و جبران نکند، از نظر تهران امکان آغاز دوباره مذاکرات وجود ندارد.
در حالی که آمریکا میگوید در مذاکرات جاری مشارکت دارد، اما جمهوری اسلامی تاکید میکند هیچ مذاکرهای با واشینگتن در جریان نیست و توافق احتمالی تنها میان تهران و مسقط منعقد خواهد شد.
گزارشهای غیررسمی درباره مفاد توافق پیشنهادی از این حکایت دارد که جمهوری اسلامی در قیاس با وضعیت تنگه هرمز پیش از آغاز جنگ در نهم اسفند، کنترل بیشتری بر رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز بهدست خواهد آورد. میانجیگران قطری و پاکستانی انتظار داشتند این توافق چهارشنبه ۱۴ مرداد اعلام شود، اما از آن زمان چشمانداز نهایی شدن آن کمرنگتر شده است.
شش شرط جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه
عراقچی در اظهار نظر یکشنبه خود گفت بازگشایی تنگه هرمز به اجرای شروط دیگری، از جمله پرداخت غرامت از سوی آمریکا بابت حملات به ایران، وابسته است.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، شنبه ۱۷ مرداد، شش شرط تهران را برای بازگشایی این آبراه اعلام کرد.
بر اساس این شروط، آمریکا باید از «تهدید ایران و توهین به مقدسات مردم ایران» خودداری کند، جنگ علیه ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق را برای همیشه پایان دهد و محاصره دریایی را لغو کند.
ذوالقدر همچنین خواستار خروج نیروهای دریایی و هوایی آمریکا از مناطق پیرامون ایران، لغو تحریمها و آزادسازی بیقیدوشرط داراییهای مسدودشده ایران شد. دیگر مطالبه مورد اشاره در پیام مکتوب ذوالقدر، پرداخت کامل خسارتهای ناشی از دو جنگی بود که او «تجاوزکارانه و تحمیلی» خواند.
مواضع مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای اخیر از اختلاف بر سر ضرورت و شرایط توافق با آمریکا حکایت دارد. مقامهای آمریکایی به اکسیوس گفتند یک جناح به رهبری مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، از احتمال فروپاشی اقتصادی نگران است و دستیابی به توافق با واشینگتن را ضروری میداند. به گفته آنها، جناح دیگری به رهبری احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، با هرگونه امتیازدهی مخالفت میکند.
پزشکیان ۱۷ مرداد گفت اکنون «بهترین زمان برای توافق» است و جمهوری اسلامی به همان اندازه که طرف مقابل برای دستیابی به توافق پیش برود، حرکت خواهد کرد. او افزود جنگ نمیتواند برای همیشه ادامه یابد و باید سرانجام در نقطهای پایان داده شود.
در مقابل، صادق آملی لاریجانی، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، یکشنبه اعلام کرد جمهوری اسلامی «به هیچ قیمتی» از تنگه هرمز عقبنشینی نخواهد کرد و این آبراه به شرایط پیشین بازنخواهد گشت.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، نیز تنگه هرمز را «جغرافیای نبرد» خواند و گفت راهبرد سپاه حفظ کنترل آن تا زمان پذیرش همه شروط جمهوری اسلامی از سوی آمریکا است.
حمله حوثیها به پالایشگاه جازان
در شرایطی که مذاکرات بر سر تنگه هرمز ادامه دارد، حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی نیز حملات خود را در منطقه افزایش دادهاند. این گروه یکشنبه ۱۸ مرداد اعلام کرد پالایشگاه جازان متعلق به شرکت آرامکوی عربستان سعودی را با پهپاد هدف قرار داده است.
وزارت انرژی عربستان سعودی وقوع آتشسوزی در پالایشگاه را تایید کرد، اما گفت آتش مهار شده و کسی آسیب ندیده است. این وزارتخانه علت حادثه را اعلام نکرد. پالایشگاه جازان در جنوبغربی عربستان سعودی روزانه حدود ۴۰۰ هزار بشکه نفت خام را فرآوری میکند.
حوثیها ماه گذشته در واکنش به آنچه محاصره خود در یمن از سوی عربستان سعودی خواندند، علیه این کشور در دریای سرخ محاصره دریایی اعلام کردند. ریاض این اتهام را رد کرده است.
حمله به جازان، دو روز پس از امضای پیمان دفاعی عربستان سعودی با ترکیه و پاکستان صورت گرفت. ریاض این پیمان را در واکنش به افزایش بیثباتی منطقهای ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران امضا کرد.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، گفت این پیمان علیه ایران یا کشور دیگری تشکیل نشده و تعهدی کلی برای حمایت از امنیت اعضا است. به گفته او، کشورهای عضو در صورت وقوع حمله، درباره میزان، نوع و قالب حمایت از طریق رایزنی تصمیم خواهند گرفت.
بازنشستگان تامین اجتماعی یکشنبه ۱۸ مرداد در شهرهایی از جمله اراک، اهواز، تهران، دزفول، رشت، شوش و کرمانشاه تجمع کردند. مطالبات مشترک آنان شامل افزایش مستمری متناسب با تورم، پرداخت معوقات، اجرای متناسبسازی و برخورداری از خدمات درمانی رایگان بود.
شورای بازنشستگان ایران نوشت در کرمانشاه، بازنشستگان مقابل ساختمان تامین اجتماعی تجمع کردند و در کنار مطالبات معیشتی، خواستار آزادی زندانیان سیاسی و توقف احکام اعدام شدند.
آنان شعارهایی چون «تورم، گرانی، نه به جنگ و ویرانی»، «از اصفهان تا تهران، علیه حکم اعدام»، «وقتی بشر اعدام است، حقوق بشر کدام است»، «معترض زندانی، آزاد باید گردد» و «نابود باد بندگی، زنده باد زندگی» سر دادند.
یکی از زنان معترض نیز به هزینهکرد منابع شستا برای موکبها در شرایط تامین نشدن منابع پرداخت معوقات اعتراض کرد و بازنشستگان شعار دادند: «از جیب بازنشسته، موکبگردانی بسه.»
افزایش صدور، تایید و اجرای احکام اعدام در ماههای اخیر، اعتراض گسترده نهادهای حقوقبشری، خانوادههای دادخواه، زندانیان و تشکلهای مدنی و صنفی را برانگیخته است.
تجمعها در خوزستان و مرکزی
در اهواز، بازنشستگان تامین اجتماعی با وجود گرمای شدید هوا به وضعیت معیشتی، گرانی و معوقات فروردین و اردیبهشت اعتراض کردند.
آنان شعارهایی از جمله «حقوق ما ریالیه، هزینهها دلاریه»، «جنگافروزی کافیه، سفره ما خالیه»، «معلم زندانی آزاد باید گردد» و «کارگر زندانی آزاد باید گردد» سر دادند.
معترضان همچنین با شعارهای «دشمن ما همینجاست، دروغ میگن آمریکاست» و «نه مجلس، نه دولت، نیستند به فکر ملت» اعتراض خود را متوجه سیاستهای جمهوری اسلامی کردند.
در شوش نیز بازنشستگان تامین اجتماعی از شوش، کرخه و هفتتپه مقابل ساختمان این سازمان تجمع و راهپیمایی کردند و خواستار افزایش مستمری بر اساس تورم، پرداخت معوقات، درمان رایگان و تسویه بدهیهای دولت به تامین اجتماعی شدند.
آنها شعار دادند: «ما دیگه جنگ نمیخوایم، وعده صادق نمیخوایم»، «فقط کف خیابون به دست میاد حقمون»، «خیابان، خیابان، سنگر زحمتکشان»، «دلار صد هزاری، پزشکیان کجایی»، «از خوزستان تا گیلان، مرگ بر این مدیران» و «دولت انتصابی، دروغ میگه حسابی».
خبرگزاری ایلنا نیز نوشت بازنشستگان تامین اجتماعی در اهواز، رشت، شوش و هفتتپه، نادیده گرفتن حقوق قانونی خود را دلیل ادامه تجمعها، حتی در گرمای شدید، دانستند و گفتند با وجود سالها جلسه، مکاتبه و پیگیری، هنوز «گوش شنوایی برای شنیدن صدایمان پیدا نکردهایم».
در دزفول و اراک نیز بازنشستگان تامین اجتماعی مقابل ساختمانهای این سازمان تجمع کردند و معترضان در دزفول مقابل دفتر نماینده مجلس نیز حضور یافتند.
بازنشستگان صندوق فولاد اصفهان برای دومین روز مقابل استانداری تجمع کردند و خواستار پرداخت ۳۰ درصد باقیمانده متناسبسازی و رفع مشکلات بیمه و درمان شدند.
اعتراض سهامداران بازنشسته ایران پوپلین
در رشت، حدود ۸۰ کارگر بازنشسته و سهامدار کارخانه ایران پوپلین مقابل ورودی کارخانه تجمع کردند و خواستار روشن شدن وضعیت سهام و شفافسازی درباره عملکرد مدیران و سهامداران عمده شدند.
آنان گفتند با وجود بیش از ۳۵ سال سهامداری، تاکنون سودی دریافت نکردهاند و نسبت به فروش بخشی از اموال کارخانه، تخریب قسمتهایی از ساختمانهای آن و آینده این واحد تولیدی معترضاند.
به گفته آنان، ایران پوپلین که در گذشته بیش از هزار و ۲۰۰ کارگر داشت، اکنون به دلیل کاهش تولید و توقف برخی خطوط با افت شدید شمار کارکنان روبهرو شده است.
بازنشستگان، کارگران و کارکنان در سالهای اخیر بارها در شهرهای مختلف ایران تجمع کرده و گفتهاند مطالبات معیشتی و صنفیشان با وجود وعدههای مقامها همچنان بیپاسخ مانده است.
تداوم این اعتراضها در شرایطی است که فضای سیاسی کشور درگیر پیامدهای جنگ و مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا است.
همزمان، بحران معیشتی، افت قدرت خرید و مشکلات مزدی و شغلی همچنان از مهمترین زمینههای نارضایتی بازنشستگان، کارگران و کارکنان در ایران است.
هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، یکشنبه ۱۸ مرداد با اعلام این خبر نوشت رضایی پیشتر به اتهام «محاربه» از سوی یکی از شعب دادگاه انقلاب مشهد به اعدام محکوم شده بود.
تا زمان تنظیم این گزارش، جزئیاتی درباره مصداق اتهام «محاربه» که مبنای صدور حکم اعدام رضایی قرار گرفته، منتشر نشده است.
تایید حکم اعدام رضایی در دیوان عالی کشور، نگرانیها درباره احتمال اجرای قریبالوقوع آن و سرنوشت دیگر بازداشتشدگان محکوم به اعدام را افزایش داده است.
در یک سال گذشته و بهویژه پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه، روند صدور، تایید و اجرای احکام اعدام علیه زندانیان سیاسی در ایران شتاب گرفته است.
ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، ۱۴ مرداد اعلام کرد از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون دستکم ۵۶ زندانی سیاسی در ایران اعدام شدهاند که پرونده ۲۷ نفر از آنها به اعتراضات دیماه مربوط است و بیش از ۱۰۰ نفر دیگر نیز در خطر اعدام قرار دارند.
مرضیه محبی، حقوقدان مطلع از پرونده رضایی، به هرانا گفت او ۱۹ دی ۱۴۰۴ به دست نیروهای امنیتی در فریمان بازداشت شد و از آن زمان تاکنون از دسترسی به وکیل انتخابی و تماس و ملاقات با خانواده محروم بوده است.
رضایی ۲۸ ساله، اهل فریمان و پدر دو کودک دو و پنج ساله است. او پیش از بازداشت دستفروشی میکرد.
افزایش صدور، تایید و اجرای احکام اعدام در ماههای اخیر اعتراض گسترده نهادهای حقوقبشری، خانوادههای دادخواه، زندانیان و شماری از تشکلهای مدنی و صنفی را برانگیخته است.
در تازهترین واکنشها، کانون نویسندگان ایران، کارزار «سهشنبههای نه به اعدام»، مصطفی تاجزاده، ابوالفضل قدیانی، محمد نجفی و رضا ولیزاده، زندانیان سیاسی و آذر منصوری، رییس جبهه اصلاحات، در بیانیهها و مواضعی جداگانه افزایش اعدامها را محکوم و خواستار توقف یا بازنگری در اجرای این احکام شدهاند.
با گسترش اعتراضها به موج تازه اعدامها، کانال تلگرامی «خبرانهها»، متعلق به مهدی محمودیان، فعال مدنی، ۱۷ مرداد گزارش داد نزدیک به صد نفر از چهرههای شناختهشده، از جمله دهها هنرمند و سینماگر، به نهادهای امنیتی یا دادسراها احضار شدهاند.
این احضارها پس از اعتراض شماری از هنرمندان، فعالان مدنی و دیگر چهرههای شناختهشده به اعدام معترضان، بهویژه اعدام علنی در اصفهان و انتشار مطالبی با هشتگ «نه به اعدام» صورت گرفت.
۹ مرداد نیز خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضاییه جمهوری اسلامی، گزارش داد دادستانی تهران علیه شماری از شهروندان به دلیل مخالفت با اعدام بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و محکومان پروندههای مرتبط با جنگ ۴۰ روزه اعلام جرم کرد.
روزنامه والاستریت ژورنال یکشنبه ۱۸ مرداد نوشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در هفتههای اخیر در گفتوگوهای خصوصی با دستیاران ارشد خود این احتمال را مطرح کرده است که در صورت بازگشایی کامل تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی، حتی بدون توافق هستهای از جنگ خارج شود.
به نوشته این روزنامه، با دشوار شدن دستیابی به توافق هستهای، کاخ سفید تمرکز بیشتری بر بازگشایی تنگه هرمز گذاشته و ترامپ در پی زمینهسازی برای اعلام پیروزی بوده است.
این مسیر ۱۷ مرداد با مطرح شدن سختترین شروط جمهوری اسلامی تاکنون برای بازگشایی تنگه هرمز دشوارتر شد.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، ۱۷ مرداد در پیامی نوشت تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا رفتار خود را «تصحیح» نکند باز نمیشود.
او این تغییر رفتار را شامل خودداری از تهدید جمهوری اسلامی، پایان دائمی جنگ علیه حکومت ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق، لغو محاصره دریایی، خروج نیروهای دریایی و هوایی آمریکا از پیرامون ایران، پرداخت کامل خسارتهای دو جنگ، لغو تحریمها و آزادسازی بیقیدوشرط داراییهای مسدودشده ایران دانست.
نیویورک تایمز ۱۷ مرداد نوشت شروط ذوالقدر برای بازگشایی تنگه هرمز، امیدها به توافق با عمان برای ازسرگیری تجارت و کاهش قیمت جهانی انرژی را کاهش داده است.
حسین علیزاده، تحلیلگر مسائل بینالملل، به ایراناینترنشنال گفت شرطهای مطرحشده برای توافق بر سر تنگه هرمز بهگونهای تنظیم شدهاند که تحقق آنها دشوار یا ناممکن باشد و ممکن است با هدفِ گرفتن امتیاز بیشتر در مذاکرات یا در چارچوب رقابتهای داخلی جمهوری اسلامی مطرح شده باشند.
والاستریت ژورنال نوشت این تحولات گزینههای ترامپ برای خروج از جنگ را محدودتر کرده و نشان میدهد تهران برای یک درگیری طولانی و فرسایشی آماده است.
تمرکز کاخ سفید بر بازگشایی تنگه هرمز
مونا یعقوبیان، مدیر برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، گفت: «خواستههای سختگیرانه اخیر جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز، یافتن راهی آبرومندانه برای خروج ترامپ از این درگیری را بهطور فزایندهای دشوار میکند.»
گرگوری برو، کارشناس مسائل ایران در موسسه مشاورهای اوراسیا گروپ، گفت تهران معتقد است ترامپ خواهان خروج از جنگ است و بر بازگشایی تنگه هرمز تمرکز دارد و به همین دلیل بر سر شرایط بازگشایی این آبراه در مذاکرات سختگیری میکند.
کاخ سفید از آغاز مذاکرات دیپلماتیک در فروردین تاکید کرده است جمهوری اسلامی نباید به سلاح هستهای دست یابد، اما دشواری مذاکرات هستهای باعث شد در هفتههای اخیر تمرکز بیشتری بر بازگشایی تنگه بگذارد.
حملات پراکنده موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی در این آبراه، حرکت کشتیهای تجاری را کاهش داده و بازارهای جهانی نفت را متلاطم کرده است؛ وضعیتی که والاستریت ژورنال آن را اهرمی قدرتمند برای تهران توصیف کرد.
ترامپ در هفتههای اخیر بارها اعلام کرده تنگه هرمز کاملا باز شده است، اما به نوشته این روزنامه، در عمل هنوز چنین نشده است.
تلاش ترامپ برای اعلام پیروزی و اختلاف بر سر شرایط بازگشایی تنگه هرمز
کمتر از سه ماه مانده به انتخابات میاندورهای آمریکا و در حالی که قیمت بنزین همچنان بهطور قابل توجهی بالاتر از پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ است، ترامپ به دنبال راهی است تا به افکار عمومی آمریکا بگوید جنگ را برده است.
رییسجمهوری آمریکا در روزهای اخیر گفته بود برای انجام بزرگترین حمله نظامی از زمان جنگ جهانی دوم آماده بوده، اما متحدان واشینگتن او را منصرف کردهاند. او همچنین دستیابی به توافق را «قریبالوقوع» توصیف کرده بود، هرچند هنوز توافقی حاصل نشده است.
ترامپ ۱۶ مرداد نیز در تروث سوشال مطلبی با عنوان «ترامپ جنگ ایران را برد» منتشر کرد و حتی بدون دستیابی به توافق هستهای، از پیروزی در جنگ سخن گفت.
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز گفت واشینگتن به فشار بر جمهوری اسلامی برای ایجاد تغییرات بلندمدت در روابط دو طرف ادامه خواهد داد.
یک مقام کاخ سفید گفت آمریکا همه اهداف نظامی خود علیه جمهوری اسلامی را محقق کرده و تمرکز کنونی ترامپ بر تضمین جریان انرژی جهانی از تنگه هرمز است. به گفته او، در صورت ادامه حملات به کشتیها، گزینههای نظامی همچنان روی میز خواهند ماند.
احتمال پایان جنگ بدون توافق هستهای
مقامهای آمریکایی گفتند ترامپ معتقد است تهران احتمالا تا پایان دوره ریاستجمهوری او قادر به احیای فعالیتهای هستهای خود نخواهد بود، زیرا آمریکا سال گذشته سه مرکز اصلی هستهای جمهوری اسلامی را نابود کرده است.
ترامپ همچنین گفته توان اطلاعاتی آمریکا احتمالا تلاش تهران برای بازسازی این مراکز یا ساخت مخفیانه سلاح هستهای را شناسایی خواهد کرد و تهدید حملات دوباره میتواند بازدارندگی ایجاد کند.
به گفته مقامهای آمریکایی، اگر برنامه هستهای جمهوری اسلامی مهار و تردد در تنگه از سر گرفته شود، احتمال دارد ترامپ آتشبس کنونی را برای مدتی نامحدود تمدید کند و در صورت بازگشایی کامل این آبراه، محاصره نظامی بنادر ایران را نیز لغو کند.
جمهوری اسلامی علاوه بر میلیاردها دلار غرامت جنگی، خواستار آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در سراسر جهان شده است.
ترامپ گفته اجازه نخواهد داد پول مالیاتدهندگان آمریکایی به جمهوری اسلامی پرداخت شود. با این حال، والاستریت ژورنال نوشت دستیابی به توافق بدون آزادسازی دستکم بخشی از داراییهای مسدودشده ایران بعید است.
دو طرف همچنین بر سر معافیتهای تحریمی برای فروش نفت ایران اختلاف دارند. آمریکا خرداد سال جاری در چارچوب توافق موقت صلح با جمهوری اسلامی با این معافیتها موافقت کرد، اما پس از فروپاشی آتشبس و حمله به کشتیها در تنگه هرمز، تحریمهای نفتی را دوباره برقرار کرد.
والاستریت ژورنال نوشت اظهارات اخیر ترامپ نشان میدهد او همچنان به دنبال راهی برای خروج از جنگ است، اما اختلافها بر سر تنگه هرمز، غرامت، تحریمها و حضور نظامی آمریکا در منطقه این مسیر را دشوار کرده است.
