ارتش اسرائیل و آژانس امنیت این کشور کشته شدن عزالدین حداد، فرمانده شاخه نظامی حماس، را تایید کردند. بر اساس این بیانیه، حداد یکی از آخرین فرماندهان ارشد شاخه نظامی حماس بود که بر برنامهریزی و اجرای حمله هفتم اکتبر و همچنین مدیریت نبرد علیه نیروهای اسرائیلی نظارت داشت.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در جریان سفر اخیر خود به پکن گفت شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، بر اهمیت باز ماندن تنگه هرمز تاکید کرده است.
وزارت خارجه چین نیز بارها خواستار بازگشایی «هرچه سریعتر» تنگه هرمز شده و بر ضرورت دستیابی به «آتشبسی جامع و پایدار» میان تهران و واشینگتن تاکید کرده است.
پیش از بسته شدن تنگه هرمز، حدود ۴۵ درصد واردات نفت چین از این گذرگاه راهبردی عبور میکرد.
در حالی که بهای نفت برنت به ۱۱۷ دلار در هر بشکه رسیده و محمولههای فیزیکی نفت تا ۱۵۰ دلار معامله شدهاند، چین ماه گذشته واردات نفت خود را ۲۰ درصد کاهش داد و ۱۹ اردیبهشت قیمت داخلی بنزین و گازوییل را افزایش داد.
خبرگزاری رویترز گزارش داده بود قیمت تولیدکننده در چین در فروردین به بالاترین سطح در ۴۵ ماه گذشته رسیده و تورم مصرفکننده نیز شتاب گرفته است.
سقوط صادرات چین به خلیج فارس
آسیب واردشده به اقتصاد چین تنها به بخش انرژی محدود نمیشود.
هر چند پکن هنوز آمار گمرکی مطابق فروردینماه را منتشر نکرده، دادههای اسفند ۱۴۰۴ از افت شدید صادرات چین به منطقه حکایت دارد.
بر اساس آمار گمرک چین، صادرات این کشور به کشورهای حاشیه خلیج فارس در اسفند - نخستین ماه بسته شدن تنگه هرمز بهدست جمهوری اسلامی - به ۵.۷ میلیارد دلار کاهش یافت؛ در حالی که این رقم در ماه پیش از آن ۱۳.۲ میلیارد دلار بود.
به عبارت دیگر، صادرات چین به منطقه خلیج فارس تنها در یک ماه ۵۷ درصد سقوط کرد.
این ارقام تنها بخشی از پیامدهای اقتصادی بحران برای چین را نشان میدهد.
شرکتهای چینی سال گذشته حدود ۳۹.۴ میلیارد دلار پروژه در خاورمیانه اجرا یا در آن سرمایهگذاری کردند اما با تشدید درگیریها و حملات گسترده جمهوری اسلامی به همسایگان عرب خود، بسیاری از سرمایهگذاریهای پکن در منطقه با نااطمینانی فزاینده مواجه شدهاند.
فشار کشورهای عربی بر پکن
انتظار کشورهای عربی از چین برای اعمال فشار بر تهران را نباید دستکم گرفت. چین حدود ۳۴۰ میلیارد دلار کالا به همسایگان عرب ایران صادر کرده است. رقمی که تقریبا معادل کل اقتصاد ایران است.
پکن نمیتواند به سادگی نگرانیهای شرکای ثروتمند منطقهای خود را نادیده بگیرد و یکی از اهرمهای احتمالی چین، میتواند کاهش خرید نفت خام ایران باشد.
دادههای شرکت «کپلر» (Kpler) نشان میدهد چین با وجود تقاضای بالا، واردات نفت ایران را در فروردین نسبت به اسفند نزدیک به یکسوم کاهش داده و به ۱.۱۶ میلیون بشکه در روز رسانده است.
پکن همچنان بزرگترین شریک تجاری غیرنفتی ایران باقی مانده است.
حمایت دیپلماتیک ادامه دارد
با این حال، دولت چین همچنان به حمایت دیپلماتیک از تهران ادامه داده است.
چین و روسیه با قطعنامههای اخیر مورد حمایت آمریکا در سازمان ملل درباره تنگه هرمز مخالفت کردند و گفتند که این اقدامات «یکجانبه» است و خطر تشدید بیشتر تنشها را افزایش میدهد.
فو کونگ، نماینده چین در سازمان ملل، گفت قطعنامه پیشنهادی «کمکی به حل بحران نمیکند» و زمانبندی و محتوای آن را نادرست دانست.
با در نظر گرفتن همه این فشارها، ایران همچنان برای پکن یک کارت راهبردی مهم در رقابت گستردهترش با غرب محسوب میشود و با وجود افزایش هزینههای اقتصادی، بعید است چین از رویکردی حمایت کند که منجر به شکست راهبردی تهران در برابر واشینگتن شود.
خبرگزاری رویترز شنبه ۲۶ اردیبهشت گزارش داد دادستانهای آمریکایی اعلام کردند محمدباقر سعد داوود الساعدی، از اعضای ارشد گروه کتائب حزبالله عراق، متهم است که به یک «سازمان تروریستی خارجی» کمک مادی ارائه کرده است.
جی کلیتون، دادستان منطقه جنوبی نیویورک، در بیانیهای گفت الساعدی به هماهنگی یا حمایت از حدود ۲۰ حمله و تلاش برای حمله در اروپا و آمریکا متهم شده است: «از جمله تلاش برای کشتن افراد در خاک آمریکا.»
دولت آمریکا و کارشناسان مستقل میگویند کتائب حزبالله تحت هدایت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فعالیت میکند.
این اتهامها در شرایطی مطرح شده که آمریکا فشار و نظارت بر گروههای شبهنظامی همسو با جمهوری اسلامی را افزایش داده است. گروههایی که به هدف قرار دادن نیروها و متحدان آمریکا در مناطق مختلف، همزمان با ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، متهم هستند.
بازداشت در ترکیه و انتقال به آمریکا
مقامهای آمریکایی گفتند الساعدی در خارج از آمریکا بازداشت و سپس به ایالات متحده منتقل شد.
او پس از حضور در برابر یک قاضی فدرال، تا زمان برگزاری دادگاه در بازداشت ماند.
شبکه ایبیسی نیوز گزارش داد او در ترکیه بازداشت و به مقامهای آمریکایی تحویل داده شده است.
دادستانها گفتهاند الساعدی حمله به اهداف آمریکایی و اسرائیلی، از جمله تلاش برای کشتن شهروندان آمریکایی و غیرنظامیان یهودی را «هدایت یا تشویق کرده» که این اقدامات بخشی از کارزار گسترده گروههای شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی بوده است.
نگرانی وکیل مدافع از شرایط بازداشت
رویترز نوشت که آندره دالاک، وکیل مدافع الساعدی، از اظهار نظر درباره اصل اتهامها خودداری کرده و گفته است هنوز برای بحث درباره جزییات پرونده زود است.
او همزمان نسبت به «قضاوت عجولانه» هشدار داد و درباره شرایط نگهداری موکلش ابراز نگرانی کرد.
دالاک به رویترز گفت: «در حال حاضر نگرانی اصلی ما شرایط بازداشت اوست، چون طبق اطلاعات ما در سلول انفرادی نگهداری میشود. وضعیتی که به نظر ما هم بیرحمانه است و هم غیرضروری.»
اسناد دادگاه که مقامهای آمریکایی به آنها استناد کردهاند، به حملاتی مرتبط با الساعدی و همدستانش اشاره دارند که شامل بمبگذاری، آتشسوزی عمدی و حمله به منافع آمریکا در خارج از کشور است.
مقامها همچنین گفتهاند او درباره حملات احتمالی در داخل آمریکا، از جمله اهدافی در نیویورک، کالیفرنیا و آریزونا، گفتوگو کرده بود.
خبرگزاری رویترز شنبه ۲۶ اردیبهشت نوشت این مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، گفت دادستانهای فدرال انتظار دارند ۳۰ اردیبهشت در میامی، کیفرخواستی علیه کاسترو ۹۴ ساله منتشر کنند.
این کیفرخواست به حادثه ۳۰ سال پیش (۱۹۹۶) مربوط میشود. زمانی که جنگندههای کوبایی هواپیماهای متعلق به گروهی از تبعیدیان کوبا را سرنگون کردند.
بر پایه جزییات این حادثه، جنگندههای کوبایی در ۲۴ فوریه ۱۹۹۶ دو هواپیمای کوچک متعلق به گروه «برادران برای نجات» (Brothers to the Rescue)، متشکل از خلبانان تبعیدی کوبایی، را سرنگون کردند. هر چهار سرنشین این دو هواپیما کشته شدند.
هاوانا اعلام کرد این هواپیماها وارد حریم هوایی این کشور شده بودند، اما آمریکا گفت آنها بر فراز آبهای بینالمللی پرواز میکردند.
کوبا سرنگونی هواپیماها را اقدامی مشروع برای دفاع از حریم هوایی خود توصیف کرد، اما موضع آمریکا بعدتر از سوی «سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی» (ICAO) تایید شد؛ نهادی که نتیجه گرفت این حمله در آسمان آبهای بینالمللی رخ داده است.
به گفته مقام آمریکایی، دفتر دادستانی میامی در روز اعلام کیفرخواست، به یاد قربانیان آن حادثه مراسمی برگزار خواهد کرد.
این دفتر به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ نداده است.
کیفرخواست باید ابتدا به تایید هیات منصفه برسد.
روزنامه «میامی هرالد» نخستین رسانهای بود که خبر برنامهریزی برای اعلام این اتهامها را منتشر کرد.
رائول کاسترو، برادر فیدل کاسترو، رهبر انقلاب کوبا و چهره اصلی حکومت کمونیستی این کشور، است که دههها از مخالفان اصلی آمریکا به شمار میرفت.
رائول کاسترو در سال ۲۰۱۸ از ریاستجمهوری کوبا کنارهگیری کرد و در سال ۲۰۲۱ نیز رهبری حزب کمونیست را واگذار کرد.
او در زمان حادثه سال ۱۹۹۶ وزیر دفاع کوبا بود.
آمریکا در آن زمان این حمله را محکوم و تحریمهایی علیه کوبا اعمال کرد، اما علیه برادران کاسترو پرونده کیفری تشکیل نداد.
وزارت دادگستری آمریکا در سال ۲۰۰۳ سه افسر نظامی کوبا را متهم کرد، اما آنها هرگز به آمریکا تحویل داده نشدند.
افزایش فشار بر هاوانا
این تحول در حالی رخ میدهد که تنشها میان واشینگتن و هاوانا افزایش یافته است.
رویترز ۲۵ اردیبهشت گزارش داد جان راتکلیف، رییس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، در سفری کمسابقه به کوبا پیامی از سوی ترامپ به مقامهای ارشد این کشور منتقل کرد. پیامی که بر اساس آن واشینگتن تنها در صورت «تغییرات اساسی» در کوبا حاضر به تعامل جدی اقتصادی و امنیتی با هاوانا خواهد بود.
دولت ترامپ حکومت کنونی کوبا را «فاسد» و «ناکارآمد» توصیف کرده و بهدنبال تغییر حکومت در این کشور است.
ترامپ با تهدید به اعمال تحریم علیه کشورهایی که به کوبا سوخت میرسانند، فشار زیادی بر این جزیره وارد کرده و عملا نوعی محاصره ایجاد کرده است. اقدامی که به خاموشیهای گسترده و آسیب بیشتر به اقتصاد کوبا منجر شده است.
پرونده کیفری علیه رائول کاسترو یادآور پرونده قاچاق مواد مخدر علیه نیکولاس مادورو، رییسجمهوری پیشین ونزوئلا، است. پروندهای که دولت ترامپ آن را توجیهی برای عملیات انتقال مادورو به آمریکا به منظور محاکمه عنوان کرده است.
مادورو اتهامهای مطرحشده علیه خود را رد کرده است.
ترامپ پیش از این گفته بود که پس از ونزوئلا، «نوبت کوبا هم خواهد رسید».
رویترز نوشت جیسون ردینگ کینیونس، دادستان ارشد فدرال در میامی، از متحدان ترامپ به شمار میرود و همزمان بر تحقیق درباره جان برنان، رییس پیشین سیا و از منتقدان قدیمی ترامپ، نیز نظارت دارد. تحقیقی که قسمتی از تلاش گستردهتر برای بررسی این ادعاست که آیا تحقیقات پیشین درباره ترامپ بخشی از یک «توطئه» بودهاند یا نه.
به گزارش فاکسنیوز، این نامه که در اواخر آوریل ارسال شده و اخیراً منتشر شده، همزمان با مذاکرات میان اسرائیل و لبنان در واشینگتن درباره عادیسازی روابط و آینده حزبالله، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
در این نامه، احمد عرفه، سفیر لبنان در سازمان ملل، حکومت ایران را به انجام «اقدامات غیرقانونی در نقض آشکار تصمیمات دولت لبنان» متهم کرده و نوشته است: «این رفتار [حکومت] ایران دخالت مستقیم و آشکار در امور داخلی لبنان محسوب میشود و کشور را وارد جنگی میکند که خود انتخاب نکرده در آن درگیر شود.»
بر اساس این گزارش، بیروت همچنین استدلال کرده که جمهوری اسلامی با نقض کنوانسیون ۱۹۶۱ وین درباره روابط دیپلماتیک، از پوشش دیپلماتیک برای فعالیتهایی استفاده کرده که لبنان آنها را مغایر حاکمیت ملی خود میداند.
نامه لبنان به طور مشخص محمدرضا شیبانی، سفیر حکومت ایران در بیروت، را به دلیل آنچه «دخالت آشکار» در امور داخلی لبنان توصیف شده، مورد انتقاد قرار داده است.
مذاکرات اسرائیل و لبنان با میانجیگری آمریکا
فاکسنیوز نوشت افشای این نامه در حالی رخ داده که آمریکا میزبان دور جدید مذاکرات میان اسرائیل و لبنان بوده است؛ گفتوگوهایی که هدف آن تمدید آتشبس، کاهش تنشها و پیشبرد روند عادیسازی روابط عنوان شده است.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به فاکسنیوز گفت: «گفتوگوهای تسهیلشده توسط آمریکا میان اسرائیل و لبنان از سر گرفته شده و فضای مذاکرات بسیار مثبت، حتی فراتر از انتظارات بوده است.»
تامی پیگوت اعلام کرد آتشبس برقرارشده در ۱۶ آوریل [۲۷ فروردین] برای ۴۵ روز دیگر تمدید خواهد شد تا فرصت بیشتری برای پیشرفت مذاکرات فراهم شود.
به گفته او، وزارت خارجه آمریکا مذاکرات سیاسی را در روزهای دوم و سوم ژوئن [۱۲ و ۱۳ خرداد] از سر خواهد گرفت و همزمان، یک مسیر امنیتی با حضور هیاتهای نظامی اسرائیل و لبنان از ۲۹ مه [۸ خرداد] در پنتاگون آغاز خواهد شد.
پیگوت ابراز امیدواری کرد این گفتوگوها به «صلح پایدار، به رسمیت شناختن کامل حاکمیت و تمامیت ارضی متقابل و ایجاد امنیت واقعی در مرز مشترک» منجر شود.
«تغییر رویکرد لبنان نسبت به ایران» یا اختلافی محدود؟
ولید فارس، کارشناس مسائل خاورمیانه، به فاکسنیوز گفت برخی ناظران نامه لبنان به سازمان ملل را نشانه آغاز تغییر موضع بیروت نسبت به جمهوری اسلامی و تشدید فشار بر حکومت ایران و حزبالله میدانند. اما او هشدار داد که واقعیت ممکن است پیچیدهتر باشد.
به گفته فارس، یکی از محورهای اختلاف اخیر میان لبنان و حکومت ایران، تصمیم دولت لبنان برای لغو معافیت خودکار ویزا برای شهروندان ایرانی، از جمله مقامهای حکومتی، بوده است؛ اقدامی که به گفته او باعث خشم تهران و حزبالله شده است.
فارس همچنین گفت جمهوری اسلامی از آنچه «همکاری ناکافی» دولت لبنان در پیگیری کشته شدن اعضای سپاه پاسداران در حملات اسرائیل به لبنان میداند، ناراضی است و وزارت خارجه لبنان، بهویژه یوسف رجی، وزیر خارجه، را به «کاهش همبستگی با ایران» متهم میکند.
او افزود یوسف رجی به جریانهای مسیحی لبنان نزدیک است و مواضعی همسو با جمهوری اسلامی ندارد.
عدم اطلاعرسانی جمهوری اسلامی درباره نیروهای حاضر در لبنان
یک مقام منطقهای آگاه از اختلاف مطرحشده در سازمان ملل نیز به فاکسنیوز گفته است لبنان مدعی شده [حکومت] ایران فهرست کامل شهروندان ایرانی حاضر در این کشور و محل اقامت آنها را به وزارت خارجه لبنان ارائه نکرده است.
این مقام افزود: «به همین دلیل اسرائیل آن هتل در لبنان را هدف قرار داد؛ حملهای که در آن شش نفر کشته شدند.» به گفته این منبع، جمهوری اسلامی درباره حضور این افراد اطلاعاتی به دولت لبنان نداده بود.
اختلافهای عمیقتر در سایه فشار بر حزبالله
فاکسنیوز گزارش داد اگرچه دولت لبنان در حال ارسال پیامهایی درباره تمایل به گفتوگو با آمریکا و کاهش تنش با اسرائیل است، اما رهبران این کشور هنوز به نقطهای نرسیدهاند که واشینگتن و تلآویو انتظار دارند.
به گفته ولید فارس، مذاکرات جاری در واشینگتن بیش از آنکه نشانه آمادگی لبنان برای توافقی بزرگ باشد، تلاشی برای نشان دادن تمایل دولت به گفتوگو بدون تحریک مستقیم حزبالله است.
این گزارش نامه لبنان به سازمان ملل را نشانهای کمسابقه از افزایش تنش میان بیروت و تهران توصیف میکند؛ هرچند مشخص نیست این تنشها به تغییر واقعی در موازنه قدرت میان دولت لبنان، حزبالله و جمهوری اسلامی منجر شود.
تامی پیگوت، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، گفت: «توقف درگیریها از ۱۶ آوریل به مدت ۴۵ روز تمدید میشود تا امکان پیشرفت بیشتر فراهم شود.»
وزارت امور خارجه آمریکا مذاکرات اسرائیل و لبنان را که در روزهای پنجشنبه و جمعه در واشینگتن برگزار شد، «بسیار سازنده» خواند و اعلام کرد دو طرف در تاریخهای دوم و سوم ژوئن بار دیگر مذاکرات را از سر خواهند گرفت.
سفیر اسرائیل در واشینگتن اعلام کرد پس از دو روز مذاکره با مقامهای لبنانی و آمریکایی، اکنون منتظر مراحل بعدی گفتوگوها است.
او گفت مذاکرات صلح «صریح و سازنده» بوده و قرار است در دو مسیر امنیتی و سیاسی ادامه پیدا کند.
بهگفته سفیر اسرائیل، روند مذاکرات با فراز و نشیب همراه خواهد بود، اما احتمال موفقیت آن بالا است.
او تاکید کرد امنیت شهروندان و نیروهای نظامی اسرائیل در تمام مراحل مذاکرات در اولویت قرار دارد.
گفتوگوهای این هفته سومین دیدار طرفین از زمانی بود که اسرائیل پس از شلیک موشک از سوی حزبالله در دوم مارس، سه روز پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، حملات هوایی خود به لبنان را تشدید کرد. اسرائیل ماه گذشته نیز تهاجم زمینی خود را در جنوب لبنان گسترش داده بود.
جنگ اسرائیل در لبنان که همزمان با درگیری آمریکا و جمهوری اسلامی جریان دارد، از زمان اعلام آتشبس از سوی ترامپ در ۲۷ فروردین ادامه داشته، هرچند از آن زمان درگیریها عمدتا به جنوب لبنان محدود شده است.
پیشتر، دفتر ریاستجمهوری لبنان دوشنبه ۲۱ اردیبهشت اعلام کرد جوزف عون، رییسجمهوری این کشور، از ایالات متحده خواسته است اسرائیل را برای توقف حملات، پایبندی به آتشبس و خودداری از تخریب خانهها در جنوب لبنان تحت فشار قرار دهد.
دفتر ریاستجمهوری لبنان در بیانیهای اعلام کرد که عون در دیدار با میشل عیسی، سفیر آمریکا در لبنان، بر «ضرورت فشار بر اسرائیل برای توقف آتش و عملیات نظامی و همچنین تخریب و خانهها با بولدوزر» تاکید کرد.
بر اساس این بیانیه، عون و عیسی همچنین «تحولات مرتبط» با دور سوم مذاکراتی را که قرار است در واشینگتن میان نمایندگان دولتهای لبنان و اسرائیل برگزار شود، بررسی کردند.
آمریکا ماه گذشته میلادی میزبان دو دور مذاکرات میان سفیران اسرائیل و لبنان در واشینگتن بود. این مذاکرات، بالاترین سطح تماس میان دو کشور در دهههای اخیر محسوب میشود.
