در پی آتشسوزی گسترده در مجتمع تجاری-اداری ارغوان در فاز چهار شهر اندیشه، دستکم ۱۱ نفر جان باختند و دهها نفر مصدوم شدند. گزارشها حاکی از آن است که این مجتمع پیشتر اخطارهای ایمنی دریافت کرده بود.
سجاد برنجی، فرماندار شهریار، چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت اعلام کرد شمار جانباختگان آتشسوزی در شهر جدید اندیشه به ۱۱ نفر رسید. اندیشه از توابع شهرستان شهریار در غرب استان تهران است.
به گفته او، این حادثه عصر سهشنبه در مجتمع ارغوان رخ داد؛ ساختمانی با بیش از ۲۵۰ واحد تجاری و ۵۰ واحد اداری که دچار حریق گسترده شد.
برنجی افزود نیروهای امدادی شهریار بلافاصله به محل اعزام شدند و سپس نیروهای کمکی از شهرستانهای اطراف نیز در عملیات اطفای حریق مشارکت کردند.
او ادامه داد: «تاکنون ۲۶ مصدوم به مراکز درمانی منتقل و یا بهصورت سرپایی درمان شدهاند.»
این در حالی است که اورژانس استان تهران شمار مصدومان این حادثه را ۴۱ نفر اعلام کرده است.
مهدی محمدی، دادستان شهریار، از صدور دستور شناسایی و بازداشت مقصران احتمالی این حادثه خبر داد و گفت دستور بازداشت سازنده ملک نیز صادر شده است.
او افزود ابعاد مختلف خسارات و تلفات این حادثه همچنان در دست بررسی است و پرونده مقصران «در سریعترین زمان ممکن» در اولویت رسیدگی قرار دارد.
منشا آتشسوزی چه بود؟
برخی رسانهها در ایران از احتمال وجود مشکلات ایمنی در مجتمع ارغوان خبر دادهاند.
روزنامه فرهیختگان به نقل از یکی از کسبه مجتمع نوشت هر سال از صاحبان واحدها برای بیمه پول دریافت میشد، اما مشخص نیست ساختمان تحت پوشش بیمه بوده است یا نه.
این شهروند همچنین درباره این حادثه گفت شدت باد موجب شد ابتدا نمای ساختمان آتش بگیرد و سپس حریق به کامپوزیتها و بخشهای دیگر سرایت کند.
به گزارش فرهیختگان، آتشسوزی احتمالا از یک گلفروشی در ساختمان و بهدنبال اتصالی برق آغاز شده است.
بر اساس این گزارش، ساختمان ارغوان در سه سال گذشته چندین بار از سوی آتشنشانی اخطار دریافت کرده بود.
فرهیختگان افزود برخی مسئولان شهرداری تمایلی به پاسخگویی درباره وضعیت ایمنی این ساختمان نداشتهاند.
علت دقیق حادثه، میزان خسارت مالی و هویت جانباختگان هنوز بهطور رسمی اعلام نشده است. عملیات بررسی و جمعآوری اطلاعات درباره ابعاد این رویداد ادامه دارد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
