بنا بر اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، محبوبه شعبانی، سیما انبایی فریمانی و آذر یاهو، سه زن زندانی سیاسی، پس از بازداشت در ماههای اخیر، با اتهامهای سنگینی چون «محاربه»، «اجتماع و تبانی» و «همکاری با اسرائیل»، بهصورت بلاتکلیف در زندان وکیلآباد مشهد نگهداری میشوند.
اطلاعات رسیده حاکی از آن است که این سه زن در ارتباط با اعتراضات دیماه یا فعالیتهای فردی و مدنی بازداشت شدهاند و با گذشت هفتهها از زمان بازداشت، همچنان از روند رسیدگی قضایی و سرنوشت پروندههای خود بیاطلاعاند و از دسترسی به وکیل، محروم ماندهاند.
بازداشت بهدلیل کمک به معترضان زخمی
از میان این سه زن، شعبانی، متولد سال ۱۳۷۲، از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ است که ۱۳ بهمن بهدست نیروهای وزارت اطلاعات در مشهد بازداشت شد.
او در حال حاضر در بند شش (بند زنان) زندان وکیلآباد مشهد نگهداری میشود و اتهامش «محاربه» عنوان شده است. اتهامی که میتواند به صدور احکام سنگین از جمله اعدام منجر شود.
منابع مطلع گفتهاند اتهام «محاربه» علیه این زن بازداشتشده به دلیل کمکرسانی او به معترضان زخمی در جریان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دیماه مطرح شده و گفته میشود او با استفاده از موتورسیکلت، مجروحان را به مراکز درمانی و بیمارستان منتقل میکرده است.
اتهامهای متعدد برای یک فعال مدنی
انبایی فریمانی، شاعر و بازیگر تئاتر، متولد سال ۱۳۷۱، ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ بهدست نیروهای فراجا بازداشت شده است.
این زن که بهعنوان یکی از چهرههای فعال مدنی در شهر فریمان شناخته میشود، در حال حاضر در بند شش زندان وکیلآباد مشهد است.
بر اساس اطلاعات دریافتی، اتهامهای مطرحشده علیه او شامل «ارتباط با اسرائیل»، «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» و «توهین به رهبر جمهوری اسلامی» عنوان شده است.
با این حال، جزییاتی درباره مصادیق این اتهامها یا مستندات نهادهای امنیتی برای انتساب آنها به او منتشر نشده است.
گزارشها حاکی از آن است که انبایی فریمانی در حال حاضر از حق ملاقات و تماس با خانواده محروم مانده و پرونده او با محدودیتهای شدید در اطلاعرسانی همراه است.
همچنین تا زمان تنظیم این گزارش، اطلاعاتی درباره دسترسی او به وکیل، زمان برگزاری دادگاه یا روند رسیدگی قضایی، منتشر نشده است.
اتهامهای امنیتی بر پایه فعالیت در فضای مجازی
یاهو، متولد سال ۱۳۶۶، در تاریخ ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ بهدست نیروهای سازمان اطلاعات سپاه پاسداران در مشهد بازداشت شد.
این زن زندانی سیاسی در حال حاضر در بند شش زندان وکیلآباد مشهد نگهداری میشود و از زمان بازداشت با محدودیتهایی از جمله محرومیت از ملاقات و تماس با خانواده مواجه بوده است.
بر اساس اطلاعات دریافتی، اتهام «همکاری با اسرائیل» علیه یاهو مطرح شده است. اتهامی که به گفته منابع مطلع، نهادهای امنیتی آن را به فعالیتهای او در شبکههای اجتماعی، از جمله استفاده از استیکر «قلب» برای دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نسبت دادهاند.
همچنین گزارش شده است یکی دیگر از موارد مورد استناد نهادهای امنیتی، رقصیدن او در خیابان در پی انتشار خبر کشته شدن علی خامنهای، دیکتاتور سابق ایران، عنوان شده است.
با گذشت بیش از یک ماه از زمان بازداشت، اطلاعاتی درباره وضعیت دقیق پرونده، مستندات اتهامها، دسترسی او به وکیل یا زمان رسیدگی به پرونده قضایی او منتشر نشده و پروندهاش همچنان در وضعیت نامشخص قرار دارد.
در مجموع، وضعیت این سه زن زندانی سیاسی نمونهای از پروندههایی است که با بازداشت با اتهامهای سنگین، خطر صدور احکام سنگین از جمله اعدام، نبود شفافیت در روند رسیدگی قضایی و بلاتکلیفی طولانیمدت همراه شده است.
هرچند این روند در جمهوری اسلامی پدیدهای تازه نیست اما در ماههای اخیر شدت یافته است. روندی که همزمان با سرکوب اعتراضات دیماه و پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل، بار دیگر به یکی از ابزارهای اصلی حکومت برای خاموش کردن مخالفان بدل شده است.
در حدود ۴۰ روز گذشته، دستکم ۱۴ زندانی با اتهامهای سیاسی و امنیتی در ایران اعدام شدند که هفت نفر از آنان از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه بودند.
همزمان، صدها نفر دیگر نیز در معرض صدور، تایید یا اجرای حکم اعداماند. این چشمانداز خطر تداوم این چرخه مرگ را پررنگتر کرده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
